Βιβλίο Ο μικρός φαραώ και το μυστικό τραγούδι του Νείλου
Συγγραφέας Βαγγέλης Ηλιόπουλος
Εικονογράφος Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο ένατο βιβλίο της σειράς «Οι κατάσκοποι της γεωγραφίας», ο Μανόλης με τους γονείς του θα ταξιδέψουν με τον Σύνδεσμο Ελλήνων Αιγυπτιωτών στη χώρα του Νείλου και των Φαραώ. Είναι ένα ταξίδι που ο πατέρας του παιδιού ήθελε πολύ να κάνει, μιας και οι πρόγονοί του είχαν φύγει στην Αίγυπτο, σε μια πολυπολιτισμική χώρα με μεγάλο πλούτο, για μια καλύτερη ζωή. Στο ταξίδι θα τους συντροφεύσει η κυρία Σοφία, φίλη της προγιαγιάς και η μικρή Ζωή, κόρη παιδικής φίλης του μπαμπά, με τους γονείς της, οι οποίοι επίσης είχαν μεγαλώσει στην Αίγυπτο. Ο Μανόλης δυσαρεστείται γιατί το κορίτσι είναι τέλεια μαθήτρια, μιλάει ασταμάτητα και ρωτάει συνέχεια, όταν τον μυεί όμως στον Πορτολάνο και γνωρίζονται καλύτερα αλλάζει γνώμη.

Σύντομα αυτή η ενδιαφέρουσα και ετερόκλητη παρέα θα μπλέξει με τη μυστηριώδη εξαφάνιση ενός αρχαιολόγου και μ’ ένα κύκλωμα αρχαιοκαπηλίας. Η κυρία Σοφία ήταν δασκάλα κα μουσειολόγος, οπότε ξέρει πολλά και ζητά τη βοήθεια των δύο παιδιών για να λύσουν ένα μυστήριο! Ακολουθώντας το πρόγραμμα της εκδρομής αλλά κάνοντας και τις δικές τους αλλαγές γνωρίζουν μυστηριώδεις συνομιλητές, μπαίνουν στους τάφους της Κοιλάδας των Βασιλέων, διαμένουν στο ξενοδοχείο όπου έγραψε η Αγκάθα Κρίστι το «Έγκλημα στον Νείλο» και μπλέκουν με καταστάσεις που θα τους βάλουν σε κίνδυνο.

Το βιβλίο είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο, σε μια χώρα που έχει πάνω από 5000 χρόνια ιστορίας και μια δυνατή, ανατρεπτική περιπέτεια που με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος. Ο συγγραφέας μάς ταξιδεύει σχεδόν σε όλα τα σημαντικά σημεία της Αιγύπτου: στις τεράστιες και επιβλητικές πυραμίδες, στη μυστηριώδη Σφίγγα, στο καινούργιο τεράστιο αιγυπτιακό μουσείο με τα εκατό χιλιάδες εκθέματα, στην αγορά του Χαν ελ-Χαλίλι, στον Άγιο Γεώργιο και στη γέφυρα με τα λιοντάρια του Καΐρου, στον Νείλο, στο Λούξορ και στην Κοιλάδα των Βασιλέων, στο Ασουάν με τους ναούς της νήσου Φίλαι που μεταφέρθηκαν αλλού εν όψει βύθισης και σε πολλά άλλα μέρη, που εξακολουθώ να τα έχω νωπά στο μυαλό μου από το αντίστοιχο ταξίδι που έκανα κι εγώ αρκετά χρόνια πριν.

Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή είναι λεπτομερής, παραστατική, πολύχρωμη, με ολοσέλιδες ή μικρότερες εικόνες που αποτυπώνουν σωστά την πόλη και τις εκφράσεις των χαρακτήρων, τα τοπόσημα κι έτσι ταξιδεύουμε κι εμείς μαζί με τους ήρωες αυτής της περιπέτειας σε τόπους μακρινούς και ενδιαφέροντες. Ειδικά σε αυτό το βιβλίο οι εικόνες συναγωνίζονται σε ατμοσφαιρικότητα το κείμενο και δημιουργούν υπέροχα στιγμιότυπα, όπως η μαγευτική ανατολή στις Πυραμίδες που τις στεφανώνει μ ένα χρυσό φως, η επιβλητική εικόνα του ξενοδοχείου Winter Palace, η Κοιλάδα των Βασιλέων κλπ. Η φιγούρα μάλιστα της κυρίας Σοφίας έχει πολύ γλυκά χαρακτηριστικά και αποτυπώνεται με άφθαστο ρεαλισμό, ακριβώς όπως μια ζωηρή και αεικίνητη κυρία της ηλικίας της στην πραγματική ζωή.

Πότε ενώθηκαν η Άνω και η Κάτω Αίγυπτος δημιουργώντας το πρώτο κράτος στην ιστορία της ανθρωπότητας; Ποιες είναι οι τρεις περίοδοι στην ιστορία της αρχαίας Αιγύπτου; Τι είναι τα ιερογλυφικά; Πόσα μυστικά κρατάνε ακόμη οι πυραμίδες στους τοίχους τους και πώς θα βοηθήσει η τεχνολογία να τα ανακαλύψουμε; Τι ήταν στην πραγματικότητα ο θεός Ανούβης; Πώς πέθανε ο Τουταγχαμών και πώς ανακαλύφθηκε ο τάφος του; Πόσο μεγάλη ζημιά προκάλεσαν οι τυμβωρύχοι αφαιρώντας κτερίσματα από τους τάφους, πώς δρούσαν και πώς τους αντιμετωπίζει η αιγυπτιακή κυβέρνηση; Αυτά και άλλα ερωτήματα βρίσκουν απάντηση στις σελίδες του μυθιστορήματος του Βαγγέλη Ηλιόπουλου που μας ταξιδεύει σε μια μαγευτική και μυστηριώδη χώρα.

Βιβλίο Παγωτό τριαντάφυλλο 
Συγγραφέας Μυρτώ Κατσουλάρη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Συρτάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με εναλλαγή πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης, η Μυρτώ Κατσουλάρη μας συστήνει τη Λένα που γεννήθηκε στο Κάιρο εν μέσω του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, ένα κορίτσι που δεν μπόρεσε να ζήσει όλα όσα ήθελε όπως τα ήθελε αλλά δεν άντεχε να αφήσει και το όνειρο να πάει χαμένο. «…ήταν ένα κράμα από μυστικά, πληγές και φόβο αλλά η φωτιά που έκαιγε μέσα της την οδηγούσε» (σελ. 16). Παραστατικές, σχεδόν κινηματογραφικές σκηνές, ζωντανεύουν την ιστορία μιας κοπέλας που, μετά τον ξαφνικό θάνατο της μητέρας της, έγινε, ως το μόνο θηλυκό της οικογένειας, η «κυρία» του σπιτιού μόλις στα δέκα της χρόνια, μεγαλώνοντας με αγάπη τα δυο της αδέλφια, ψυχοκόρη στο ίδιο της το σπίτι και χωρίς καμία υποστήριξη. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 ο πατέρας της παντρεύτηκε τελικά τη Φρόσω που είχε ήδη δύο αγόρια και τη σταματάει από το σχολείο για να τη βάλει στο ζαχαροπλαστείο του παρά τις αντιρρήσεις της.

Σύντομα, ο Περικλής προσλαμβάνει τον Αλέξανδρο για γκαρσόνι και ο έρωτας με τη Λένα είναι αμοιβαίος. Ο Αλέξανδρος σπουδάζει πολιτικές επιστήμες και παρατηρεί τον κόσμο γύρω του, τις αλλαγές του: «Ζούμε σε μια εποχή που αλλάζει όλο το πολιτικό και κοινωνικό σκηνικό», θέλει να ξέρει την αλήθεια και κάποιες φορές προσπαθεί να την αλλάξει. Ο έρωτας τους κυριεύει, εκείνος είναι συνεπαρμένος και αποφασισμένος να την κάνει γυναίκα του αλλά εκείνη είναι πιο προσγειωμένη και ρεαλίστρια, «όνειρα από αλεύρι και ζάχαρη». Όλα αυτά όμως διαδραματίζονται την περίοδο που ανέβηκε ο Νάσερ στην εξουσία και η ελληνική ομογένεια στοχοποιήθηκε, με αποτέλεσμα αρκετοί να ξενιτευτούν, οι επιχειρήσεις των Ελλήνων να έχουν και Αιγύπτιο ως συνέταιρο για να συνεχίσουν να λειτουργούν κλπ. Οι δυο νέοι ζουν τον έρωτά τους ως τη στιγμή που η μοίρα θα πραγματοποιήσει τα δικά της σχέδια κι έτσι η συνέχεια της ιστορίας εκτυλίσσεται στην Αθήνα και φτάνει ως τη Δικτατορία του 1967, τινάζοντας στον αέρα για άλλη μια φορά τις ζωές των ηρώων και ειδικά της Λένας, μιας γυναίκας που υπήρξε θύμα και θύτης στη ζωή της και διένυσε μια πορεία από το σκοτάδι ως το φως και πάλι πίσω.

Ταυτόχρονα με την ιστορία της Λένας, γνωρίζουμε τη γιαγιά της Ελπίδας, μια γυναίκα πολύ διακριτική, που θέλει να βλέπει την εγγονή της αλλά δεν το απαιτεί, που αποφεύγει να ρωτήσει πράγματα που η Ελπίδα δε θέλει σίγουρα να συζητήσει, που δε λέει την άποψή της αν δεν της ζητηθεί, που τα έχει τετρακόσια αλλά είναι αθεράπευτα ρομαντική, που μυρίζει λεβάντα και πούδρα. Στο σπίτι της πάντα υπάρχει χειροποίητο παγωτό τριαντάφυλλο, σαν αυτό που συνοδεύει τώρα τις δυο γυναίκες στη μεγάλη αποκάλυψη της ζωής τους. Μια τρυφερότητα ξεχειλίζει από τις σελίδες όσο αναρωτιόμαστε πώς συνδέονται όλα αυτά με τη ζωή της Λένας και απολαμβάνουμε τις αναμνήσεις της Ελπίδας με τη γιαγιά και τον παππού της, ένα ζευγάρι στενά δεμένο, που τόσα χρόνια έχουν τη δική τους γλυκιά, ακύμαντη καθημερινότητα, με τη μοναδική εγγονή τους να περνάει τα καλοκαίρια μαζί τους στο εξοχικό κοντά στο Τολό: «Η αγάπη όσο τη μοιράζεσαι είναι ευλογία, αλλά όταν έρχεται η ώρα να αναμετρηθεί με την απουσία, γίνεται το χειρότερο μαρτύριο, ο πιο ανυπόφορος πόνος» (σελ. 62). Η μάνα της με τη γιαγιά είχαν άριστες σχέσεις, ήταν αχώριστες κι αγαπημένες, σε αυτούς οφείλει τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς της και τη μόρφωσή της. Η γιαγιά όμως, που νιώθει τον θάνατο να πλησιάζει λόγω ηλικίας, αποκαλύπτει κάτι αβάσταχτο στην κόρη της κι η σχέση τους τινάζεται στον αέρα. Υπάρχει άραγε περιθώριο να τα ξαναβρούν; Η Λένα τι ρόλο θα παίξει σε αυτό;

Το «Παγωτό τριαντάφυλλο» είναι μια γλυκόπικρη, ρομαντική νουβέλα που μας ταξιδεύει στην Αίγυπτο την εποχή του Νάσερ και μας συστήνει την ανθηρή ελληνική παροικία, χωρίς όμως να καταφεύγει σε πολλές και κουραστικές λεπτομέρειες, μιας και δίνει έμφαση στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων που βίωσαν τον ξεριζωμό της δεκαετίας του 1950. Ακόμη και η ατμόσφαιρα της δικτατορίας του 1967 δίνεται με διακριτικότητα ώστε οι ήρωες του βιβλίου να κινηθούν στη σκιά της, προσπαθώντας να ενώσουν τα χαμένα κομμάτια τους. Έχουμε σκηνές έρωτα, αναμενόμενες αλλά και απρόβλεπτες εξελίξεις, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, προσεγμένο χειρισμό της πλοκής, η οποία καταλήγει στο τέλος να δημιουργεί έναν κύκλο κι ενώνει απρόσμενα το παρελθόν με το παρόν. Μου άρεσαν επίσης οι διαχρονικές αλήθειες του κειμένου: «Εμείς οι νέοι είμαστε πλάσματα ανίκανα να συνειδητοποιήσουμε την αξία της στιγμής. Μας αρέσει να αναβάλλουμε τα πάντα ή έστω ό,τι μπορούμε, αφού ο χρόνος μπροστά μας είναι άπειρος. Άλλωστε η νεότητα δικαιολογεί κάθε πράξη ανωριμότητας» (σελ. 14). Πόσο απλά καταγράφεται ο πόνος της απώλειας ενός φίλου για έναν μεγάλο άνθρωπο: «Έφυγε και πήρε τα νιάτα μας μαζί της και ζωή δίχως νιάτα είναι ζωή σε αναμονή» (σελ. 31). Εδώ δάκρυσα: «…κάποτε σε ρώτησα πού πάει η αγάπη όταν φεύγει και μου απάντησες πως αν είναι αληθινή δεν πάει πουθενά, απλώς γίνεται ελπίδα και προσπαθεί ως το τέλος» (σελ. 148). Και τέλος: «Σε αυτήν τη ζωή αν είσαι από τους τυχερούς, το μόνο που σου μένει είναι ο άνθρωπος που έχεις επιλέξει να γεράσεις δίπλα του» (σελ. 35). Ένας έρωτας μετ’ εμποδίων, μια ιστορία που ξεδιπλώνεται λιτά κι απέριττα και ταυτόχρονα με ένταση και παραστατικότητα και μια εποχή που μυρίζει σαν παγωτό τριαντάφυλλο.

Βιβλίο Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα 
Συγγραφέας Μεταξία Φιλιππάτου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μεταξία Φιλιππάτου έγραψε με ενάργεια και παραστατικότητα το χρονικό της προγιαγιάς της, Γιαννούλας, που προσπάθησε να μεγαλώσει τα παιδιά της με αυταπάρνηση, ενδιαφέρον και ηθικές αρχές. Κέρκυρα, Πειραιάς, Βόλος, Αλεξάνδρεια και Κάιρο είναι οι τόποι που υποδέχτηκαν τους Πουλάτους και φιλοξένησαν τις ελπίδες, τα όνειρα, τις προσδοκίες, τις χαρές και τις λύπες τους. Ανατροπές και εμπόδια, δυσκολίες και λύσεις, φροντίδα και υποστήριξη μπροστά σε δυσάρεστα γεγονότα, αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν για το καλό των παιδιών κι ας αποδειχθούν λάθος καταγράφονται ακριβοδίκαια και ζωντανεύουν με ρεαλισμό τις συνθήκες ζωής εκείνης της εποχής.

Η Γιαννούλα και ο Αναστάσης αποφασίζουν ν’ αφήσουν τους Λιαπάδες της Κέρκυρας και να μετακομίσουν στον Βόλο, όπου ο Αναστάσης έχει βρει δουλειά στους σιδηροδρόμους Θεσσαλίας. Έχουν τέσσερα παιδιά, τον Σπύρο, με μια λογική που τον κάνει να μοιάζει μεγαλύτερος από την ηλικία του, την ανέμελη Κατίνα που παίρνει εύκολα αποφάσεις, την εσωστρεφή και συγκρατημένη Αγγελική, τον ατακαδόρο, γελαστό και αεικίνητο Γιώργο και ένα μωρό. Τα παιδιά μεγαλώνουν σε δύσκολες συνθήκες αλλά σε χαρούμενο και ελπιδοφόρο περιβάλλον, γεμάτα αγάπη από τους γονείς τους που τα νουθετούν όσο μπορούν καλύτερα: «Να αγαπάμε τα βιβλία και τους καλούς ανθρώπους και να μην τσακωνόμαστε». Μεγαλώνουν απλά αλλά αυστηρά και ταυτόχρονα γλυκά και προσπαθούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Δύο χρόνια μετά, που πλέον έχουν στήσει καλά το νοικοκυριό τους, Ο απρόσμενος θάνατος του Αναστάση αναγκάζει τη χήρα γυναίκα του να πάρει τα παιδιά της και να μεταναστεύσει στην Αίγυπτο, με τη φροντίδα της Εταιρείας Σιδηροδρόμων που στέλνει εκεί ανθρώπους έμπιστους και φροντίζει να μορφωθούν τα παιδιά τους. Έτσι η Γιαννούλα ακολουθεί έναν μεγάλο αγώνα δρόμου, με δύσκολες αποφάσεις που οφείλει να πάρει εκείνη και μόνο, μια γυναίκα που δεν πρόλαβε να θρηνήσει τον άντρα της γιατί δόθηκε στην έγνοια και στη φροντίδα των παιδιών της. Πρέπει να σταθεί όρθια και καμαρωτή, χωρίς ίχνος στενοχώριας ή αμφιβολίας, θα τα καταφέρει άραγε;

Η συγγραφέας καταγράφει σχεδόν βήμα προς βήμα τα δύσκολα ταξίδια της οικογένειας μεταξύ Κέρκυρας και Βόλου, στα οποία πηγαινοέρχονται με διάφορες αφορμές, και φυσικά το ταξίδι προς την Αλεξάνδρεια με το πλοίο. Δεν επιλέγει δηλαδή να μας παρουσιάσει την οικογένεια του βιβλίου της στον έναν τόπο και στον άλλον αλλά τους δίνει χώρο και χρόνο κάθε φορά, όσο διαρκεί η εκάστοτε μετακίνησή τους, να εκφράσουν τους δισταγμούς, τις αμφιβολίες, τους φόβους και τις ελπίδες για το τι θα συναντήσουν και τι θα βιώσουν κάθε φορά. Σε όλες τις απαραίτητες μετακινήσεις της οικογένειας ως την τελική απόφαση η συγγραφέας έχει και κάτι διαφορετικό να τονίσει, να δείξει, να αναφέρει, όπως την κούραση του ταξιδιού, τις στάνες που φιλεύουν γάλα τα παιδιά, τα πανδοχεία κλπ. Έτσι ξεπηδάει η ελληνική επαρχία των τελών του 19^ου αιώνα, με την απλότητα, τη φιλοξενία της, τη φτώχεια της, τις δυσκολίες της. Διάφορες και ποικίλες μικροπεριπέτειες, γνωριμίες με χαρακτήρες που θα συναντήσουμε αργότερα, μικρές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για το κάθε μέρος και πολλά άλλα, όλα δοσμένα με συντομία και χωρίς πολλές λεπτομέρειες, κάνουν το κείμενο ενδιαφέρον από την αρχή ως το τέλος.

Στην Αίγυπτο, αρχικά στην Αλεξάνδρεια και μετά στο Κάιρο, η οικογένεια της Γιαννούλας ριζώνει για τα καλά, κάνει φιλίες και απλές γνωριμίες, περνά δύσκολες αλλά χαρούμενες στιγμές, ώσπου μια νέα αλλαγή θα τους φέρει αντιμέτωπους με νέες αποφάσεις. Αρχικά, η οικογένεια Πουλάτου μένει με το ζεύγος Γιάννη και Ελένης Παντελίδη, εκείνος φιλόλογος και εκείνη νηπιαγωγός, αποσπασμένοι από την Ελλάδα. Περπατάμε μαζί τους στην προκυμαία, στις εκκλησίες, στα αρχοντικά σπίτια της πόλης, στην Τοσιτσαία Σχολή. Μια λίστα με πληθώρα αλλαγών, πάντα προς το καλύτερο, πέφτει βαριά στους ώμους της Γιαννούλας μέχρι να τα βάλει όλα σε μια σειρά, οι Παντελίδηδες θέλουν τα παιδιά της κι αυτά να μπουν σε μια τάξη, να δουλέψουν ή / και να σπουδάσουν, να κάνει κι η Γιαννούλα κάτι στο σχολείο ή να μάθει κέντημα στις φίλες της Ελένης στις ζουρ φιξ της. Κι έρχεται το Κάιρο στις ζωές τους, με την Αχιλλοπούλειο και την Αμπέτειο και άλλα ευαγή ιδρύματα να αντικατοπτρίζουν τον πλούτο αλλά και το ενδιαφέρον των Ελλήνων της χώρας για τη μόρφωση και την ευζωία.

Το μυθιστόρημα «Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα» είναι μια γλυκόπικρη αφήγηση γεμάτη χαρές και λύπες μιας μονογονεϊκής οικογένειας που προσπαθεί να επιβιώσει σε μια εποχή σκληρή αλλά γεμάτη αγάπη και ελπίδα για το μέλλον. Αγαθότητα, αλληλεγγύη, καλοσύνη κυριαρχούσαν τότε και τα γνωρίζει η Γιαννούλα στις προσπάθειές της να μεγαλώσει τα τέσσερα παιδιά της μόνη μετά τον θάνατο του συζύγου της. Απλή μα δυνατή γραφή, με παραστατικότητα και ενάργεια, λιτή αφήγηση που αφήνει τις σκηνές να ζωντανέψουν ολοκάθαρα μπροστά στον αναγνώστη, διεισδυτικά ψυχογραφήματα και αγνά συναισθήματα πλουτίζουν το κείμενο. Μέσα από τα μάτια των μεγάλων μα κυρίως των παιδιών καταγράφονται τα όνειρα, οι ελπίδες και οι προσδοκίες όλων ενώ οι απανωτές ανατροπές κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Α Αβνταχά 
Συγγραφέας Δημήτρης Καλανδράνης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Αναγέννηση
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο κύριος Δημήτρης Καλανδράνης με το τρίτο του μυθιστόρημα ζωντανεύει τη ρομαντική ιστορία δύο νέων ανθρώπων που ανήκουν σε διαφορετικές φυλές, έχουν άλλες κουλτούρες και συνήθειες αλλά αγαπιούνται, μόνο που ο συγγραφέας χαράζει ένα εντελώς διαφορετικό αφηγηματικό μονοπάτι που δείχνει με ενάργεια, αντικειμενικότητα και καθαρότητα τα ερείπια που άφησε πίσω του ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος σε πόλεις και ψυχές. Μπορεί να ξεκινάει ως βιβλίο που όλοι περιμένουν να γίνει το αναπόφευκτο (πόσοι άλλωστε Εβραίοι κατάφεραν να ξεφύγουν από τα τρένα για το Άουσβιτς; ), σύντομα όμως διαπιστώνουμε πως η Θεσσαλονίκη και ο αφανισμός του εβραϊκού πληθυσμού είναι μόνο η αρχή ενώ οι εκπλήσσεις έρχονται η μία πίσω από την άλλη. Εθνική Αντίσταση και σαμποτάζ, κατασκοπεία και φυγή στη Μέση Ανατολή, το στρατόπεδο του Άουσβιτς και η «σφηκοφωλιά» του Καΐρου είναι μερικά μόνο από τα μέρη όπου μας ταξιδεύει το μυθιστόρημα, ρίχνοντας βορά στα γρανάζια του πολέμου τους δύο πρωταγωνιστές και τις οικογένειές τους.

Η ιστορία ξεκινάει στα Ιωάννινα, την 6η Απριλίου 1941, ημέρα παράδοσης της Ελλάδας στους Γερμανούς, οπότε μια βόμβα καταστρέφει το νοσοκομείο όπου ο δεκανέας Λεόν Πίντο περίμενε να εγχειριστεί κι έτσι μεταφέρεται στο Αγρίνιο. Την κρίσιμη κατάσταση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη ο Λεόν τη μαθαίνει από τον συνονόματό του Λεόν Μάτσα, υπάλληλο της Εθνικής Τράπεζας Αγρινίου. Με χίλια βάσανα καταφέρνει να επιστρέψει στη Θεσσαλονίκη και να δει ξανά μετά από επτά μήνες τη γυναίκα του, Σάρα και τα παιδιά του, Ιωσήφ και Μύριαμ, καθώς και τ’ αδέλφια του, Σαούλ και Αλμπέρτο. Ο πιο στενός του φίλος είναι ο Λάζαρος Τερζίδης, που έχει το ραφτάδικο στη γειτονιά τους, με δυο παιδιά που ακολουθούν διαφορετικούς δρόμους: ο Ζαφείρης έγινε μέλος της 3Ε (Εθνική Ένωσις «Ελλάς»), μια οργάνωση με αντικομμουνιστές, αντισημίτες και φασίστες, η οποία παραδόξως είχε καταργηθεί από τον Ιωάννη Μεταξά αλλά άρχισε να δραστηριοποιείται ξανά τώρα με την Κατοχή και ο Αλέξανδρος έχει ερωτευτεί τη Μύριαμ, κάτι που θα δημιουργήσει προβλήματα στις δύο οικογένειες λόγω των διαφορετικών θρησκειών, γλωσσών και εθίμων. Όλα αυτά πάντως είναι μόνο η αρχή, μιας και βιώνουμε πολλά ιστορικά και κοινωνικά γεγονότα εκείνης της εποχής, χωρίς όμως αυτή η πληθώρα να κουράζει ή να αποθαρρύνει την ανάγνωση χάρη στην έξυπνη παράθεση των σκηνών και τις ενδιαφέρουσες ανατροπές.

Με αφορμή  το μυθιστόρημα έμαθα πολλά για την ισραηλίτικη κοινότητα της συμπρωτεύουσας, για τη γλώσσα και τα έθιμα των Εβραίων, για τα ρωμανιώτικα (διάλεκτο των πρώτων Εβραίων που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα ήδη από την εποχή του Μεγάλου Αλεξάνδρου) και για τη λαντίνο (γλώσσα των Σεφαραδιτών Εβραίων που είχαν εγκατασταθεί στη Θεσσαλονίκη το 1492 μετά την εκδίωξή τους από την Ισπανία) και τώρα, με τη σκληρή Κατοχή από τρεις Δυνάμεις, αναπαριστώνται με σαφήνεια και τεκμηριωμένα τα μέτρα που πήραν οι Γερμανοί κατά της εβραϊκής κυρίως κοινότητας, τι κατέσχεσαν, πόσο έντονη ήταν η προπαγάνδα κατά των Εβραίων μέσα από φιλοχριστιανικά έντυπα, πώς αντιμετωπίστηκαν οι επιφανείς Εβραίοι, πώς οι κατακτητές αφαιρούσαν δικαιώματα και περιόριζαν ελευθερίες, πώς ήταν η καθημερινή ζωή στην κατεχόμενη Θεσσαλονίκη κι όλα αυτά μόνο για αρχή! Πείνα, ανέχεια, μαύρη αγορά, σκληρός χειμώνας, εκπεσμός, φιλογερμανοί πολιτικοί, γκετοποίηση, όλα δίνονται με σεβασμό και αντικειμενικότητα. Και πόσο ανάγλυφη είναι η πίκρα τους όταν στην αρχή πίστευαν στην προστασία του ελληνικού κράτους αλλά σύντομα διαπίστωσαν πως ούτε η επίσημη κυβέρνηση αλλά ούτε και επιφανείς φορείς ασχολήθηκαν μαζί τους, οπότε, με τις επόμενες κινήσεις των κατακτητών αντιλαμβάνονται πως είναι μόνοι, ανήμποροι και αβοήθητοι απέναντι στο επερχόμενο Ολοκαύτωμα! Η πλατεία Ελευθερίας της 11ης Ιουλίου 1942 με τη συγκέντρωση 9000 Εβραίων από 18 έως 45 ετών που εστάλησαν σε καταναγκαστικά έργα σε όλη την Ελλάδα, η καταστροφή του εβραϊκού νεκροταφείου με πάνω από 300.000 τάφους, που πολλοί υπήρχαν από την εποχή της πρώτης εγκατάστασης τον 15^ο αιώνα, οι συνοικισμοί του Χιρς και τα τρένα για το Άουσβιτς είναι σελίδες που ζωντανεύουν με γλαφυρότητα και συγκίνηση ενώ στη συνέχεια βιώνουμε ταυτόχρονα την αποκτήνωση του Άουσβιτς και τα σαμποτάζ στην Αίγυπτο που καθυστερούν τις προελάσεις των Γερμανών στην έρημο.

Το «Α Αβνταχά» είναι ένα μυθιστόρημα που, με αφορμή τον «απαγορευμένο» έρωτα μεταξύ ενός χριστιανού και μιας Εβραιοπούλας, πρεσβεύει την ειρήνη στον κόσμο και καταγράφει με διαφάνεια και ειλικρίνεια τον αφανισμό της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης και όχι μόνο. Διακριτικές μεταφορές και παρομοιώσεις, σωστοί διάλογοι και ενδιαφέρουσες ανατροπές συγκροτούν μια συγκινητική ιστορία αγάπης και ταυτόχρονα φρίκης. «Τα μεγαλύτερα εγκλήματα διαπράττονται όταν τα θύματα είναι ανυπεράσπιστα στο έλεος του θύτη. Για την επιβολή του πειθαναγκασμού σε πεινασμένους και ταλαιπωρημένους πολίτες μιας πόλης με την απειλή της εκτέλεσης, ο επιεικέστερος χαρακτηρισμός είναι αυτός της ανανδρίας και του αυταρχισμού» (σελ. 125), σημειώνει γεμάτος συγκίνηση ο συγγραφέας. Επίσης, μέσα από ενδιαφέρουσες και καθόλου κουραστικές συζητήσεις, τονίζεται η εσωστρέφεια του εβραϊκού στοιχείου και η κεκλεισμένων των θυρών συμπεριφορά του, κάτι που αυτόματα το απομονώνει από τον οποιονδήποτε κοινωνικό περίγυρο, χωρίς όμως να μένει αλώβητος από τη συγγραφική πένα και ο χριστιανισμός, με απόψεις που δεν κατακρίνουν ούτε παίρνουν το μέρος κάποιας από τις δύο πλευρές, απλώς παρατίθενται για λόγους ισομέρειας μέσα από διαξιφισμούς μεταξύ των χαρακτήρων του βιβλίου. Τονίζεται ξανά και ξανά η ισότητα μεταξύ των ανθρώπων, οι οποίοι δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν, δε διαφέρουν σε τίποτα ως οντότητες αλλά άρχισαν να φαγώνονται όταν ίδρυσαν τις διαφορετικές θρησκείες: «Έξυπνος είναι ο άνθρωπος που, παρ’ όλο που διδάχθηκε και ακολουθεί κάποια θρησκεία, κατορθώνει να ξεπεράσει τα ταμπού της θρησκείας του που του επέβαλαν οι ιερείς ή οι ραβίνοι και αντιλαμβάνεται πώς λειτουργεί ο κόσμος» (σελ. 163-164). Πρόκειται για ένα υπέροχο, προσεγμένο μυθιστόρημα που ισορροπεί ανάμεσα στο ρομαντικό και στο ιστορικό είδος, που κλείνει με έναν αναπάντεχο κύκλο τη στιγμή που έλεγα πως όσα αγάπησα τελείωσαν και με άφησε βουρκωμένο και δακρυσμένο να αναρωτιέμαι γιατί τόσο μίσος κάποτε από ανθρώπους για ανθρώπους, σε τέτοιο βαθμό που ούτε ο έρωτας δεν κατάφερε να εξευμενίσει τη σκληρότητα και την κτηνωδία.

Βιβλίο Το έπαθλο 
Συγγραφέας Δημήτρης Καλανδράνης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Αναγέννηση
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Καλανδράνης, μετά τον αξιόλογο «Ασκητή» του, επιστρέφει με μια νέα ιστορία γεμάτη δύναμη, θάρρος, περιπέτειες και έρωτα. Η δράση εκτυλίσσεται κυρίως στο Κάιρο και τη Μανσούρα της Αιγύπτου, όπου πλέον η ακμαία ελληνική κοινότητα βλέπει με τρόμο τις προσπάθειες του νέου ηγέτη, Γκαμάλ Νάσερ, για εθνικοποίηση των ξένων περιουσιών, κάτι που θα της στοιχίσει τα όνειρα και τους κόπους πολλών γενεών. Ο Ιάσων ζει και μεγαλώνει στη Μανσούρα και μεταβαίνει στο Κάιρο όπου η γνωριμία του με την Άννα θα ανοίξει τον ασκό του Αιόλου και θα πυροδοτήσει απρόσμενες εξελίξεις. Ο συγγραφέας, γεννημένος κι ο ίδιος σε αυτήν τη χώρα, προσπαθεί να καταγράψει αποστασιοποιημένα και με ουδετερότητα τα ιστορικά γεγονότα που οδήγησαν στον ξεριζωμό του ελληνικού κυρίως στοιχείου και επηρεάζουν συνεχώς τις αποφάσεις και τις πράξεις του πρωταγωνιστή του. Η ζωή του Ιάσονα έχει δυσκολίες, αναποδιές κι εμπόδια, ο έρωτας με την Άννα δείχνει να ευοδώνεται, κάποιοι όμως εκμεταλλεύονται καταστάσεις και εξυφαίνουν ένα σατανικό σχέδιο.

Το μυθιστόρημα ξεκινάει με το μαγευτικό ταξίδι του νεαρού, που γνωρίζει τα σημαντικά λιμάνια της εποχής (Γένοβα, Μασσαλία, Νάπολη και φυσικά Πειραιά), τα οποία και δίνονται με ενδιαφέρουσες περιγραφές και με αφορμή κωμικοτραγικά γεγονότα. Η ιστορία σταματάει σε καίριο σημείο για να γυρίσουμε στο παρελθόν και να κατανοήσουμε καλύτερα πώς έφτασε ως εδώ ο ήρωας, πώς γνώρισε την Άννα, πώς ανελίχθηκε σε σημαντική θέση εργασίας και πώς εκμεταλλεύτηκε θετικά την αγάπη του για την ισπανική γλώσσα και τις λαμπρές του επιδόσεις στην εκμάθησή της ενώ στη συνέχεια επιστρέφουμε μεν στην αρχική αφήγηση, ταυτόχρονα όμως παρακολουθούμε και τη ζωή της Άννας, που μια παρεξήγηση θα την απομακρύνει από τον αγαπημένο της. Η γραφή είναι ρεαλιστική, παραστατική και ολοζώντανη, εξισορροπημένα ρομαντική, παραθέτει πολλές λεπτομέρειες από τις δραματικές εξελίξεις στις ζωές των Ελλήνων της Αιγύπτου και τις ενσωματώνει σωστά στις ανατροπές του κειμένου. Καταγράφονται παραστατικά η ζωή στην Αίγυπτο και η παράδοξη «συγκατοίκηση» Ευρωπαίων και μουσουλμάνων, με τα διαφορετικά ήθη και έθιμα, τις λατρείες σε διαφορετικούς χώρους και με διαφορετικά ονόματα του Θεού, κι έτσι ζωντανεύει μια Αίγυπτος χαμένη για πάντα.

Το μυθιστόρημα κάνει έναν συγκινητικό και γλυκό κύκλο, έχει συναισθηματικά σκαμπανεβάσματα, εκπλήξεις και σασπένς, τρυφερότητα, δικαίωση, όλα δοσμένα με μέτρο και αληθοφάνεια. Κατά καιρούς ο συγγραφέας χαρίζει και διάφορα ηθικοπλαστικά μηνύματα που αποτελούν τους φάρους στο μονοπάτι του Ιάσονα, διαχρονικά και απαραίτητα για να βελτιώσουμε και τη δική μας συμπεριφορά και νοοτροπία. Πρόκειται για ένα σχεδόν αυτοβιογραφικό βιβλίο, με τη φωτογραφία της Άννας να ποζάρει στο εξώφυλλο μ’ ένα βλέμμα που χωράει όλες τις ημέρες της ζωής της, σε μια ηλικία που δεν ήξερε τι αυτή της επεφύλασσε. Επιπλέον στις αρχές των κεφαλαίων υπάρχουν φωτογραφίες με στιγμιότυπα και τοπόσημα του Καΐρου, προσωπικά έγγραφα και άλλα τεκμήρια αυτής της περιπετειώδους ζωής. Πριν κλείσω, ας μου επιτραπεί μια ξεχωριστή αναφορά στη συνολική εκδοτική προσπάθεια, που είναι αξιέπαινη και χωρίς τυπογραφικά ή ορθογραφικά λάθη. Πρόκειται για συνεργασία του συγγραφέα με το βιβλιοπωλείο «Αναγέννηση» της Πάρου κι ήταν μια πραγματικά ευχάριστη έκπληξη, μιας και πολλές φορές ως τώρα έχω συναντήσει σε μικρότερου βεληνεκούς εκδόσεις αξιόλογα κείμενα να είναι παραδομένα σε έναν κυκεώνα λαθών και αβλεψιών. Το βιβλίο έχει καλή γραμματοσειρά, σωστά κενά, διακριτή σελιδοποίηση και προσεγμένο δέσιμο. Ας μου επιτραπεί λοιπόν να εκφράσω τα θερμά μου συγχαρητήρια για την έξωθεν και έσωθεν σωστή και καλή δουλειά.

«Το έπαθλο» είναι μια ιστορία που με συγκίνησε, μου χάρισε όμορφες αναγνωστικές στιγμές και με ταξίδεψε σε πόλεις μακρινές και ψυχές φωτισμένες ή ημισκότεινες. Γλαφυρότητα και ενάργεια, ανατροπές και εκπλήξεις, αγάπη και κίνδυνοι, καλό και κακό συγκροτούν ένα μυθιστόρημα που αξίζει να διαβαστεί. Νάπολη, Μασσαλία, Γένοβα, Σεβίλλη, Κάιρο, Λονδίνο και Αθήνα είναι οι τόποι όπου στέλνει η μοίρα τον Ιάσονα και την Άννα, πιστεύοντας πως θα τους χωρίσει, τίποτα όμως δεν κρατάει για πάντα, ειδικά αν είναι άδικο.

Βιβλίο Το μέγαρο Γιακουμπιάν
Τίτλος πρωτοτύπου The Yacoubian building (عمارة يعقوبيان)
Συγγραφέας Alaa al-Aswany
Μεταφραστής Αχιλλέας Κυριακίδης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο είναι απλό, συγκινητικό και πανέμορφο. Δε διαβάζεις μόνο για την Αίγυπτο από τη δεκαετία του 1950 έως του 1980 (η δράση διαδραματίζεται κυρίως στη δεκαετία του 1980 αλλά υπάρχουν ιστορικές και πολιτιστικές αναφορές στις προηγούμενες δεκαετίες). Τα μηνύματα που περνάει και η κατασκευή των χαρακτήρων είναι διαχρονικά, καθημερινά, λες και ζουν οπουδήποτε κα οποτεδήποτε. Στιγμές της καθημερινότητας, η νομοθεσία, οι επίσημες πολιτικές και κυβερνητικές αντιλήψεις, σαφή αντι-νασερικά συναισθήματα και πράξεις και χαρακτήρες που σίγουρα υπήρχε λόγος να προκαλέσουν σάλος στην Αίγυπτο όταν πρωτοκυκλοφόρησε. Τέτοια βιβλία με κάνουν να αναζητώ ξανά και ξανά Αιγύπτιους και γενικότερα αραβόφωνους συγγραφείς. Είναι το κάτι άλλο.

Βιβλίο Με το άρωμα του Νείλου
Συγγραφέας Ειρένα Ιωαννίδου-Αδαμίδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με αφορμή και αφετηρία αυτήν την ιστορία ζούμε την πορεία της ελληνικής κοινότητας στο Κάιρο από τη δεκαετία του 1910 έως τη δεκαετία του 1950, οπότε με την ανάρρηση του Νάσερ στην εξουσία επιβλήθηκαν αυστηρά μέτρα για τον ελληνισμό και γενικότερα για κάθε ξένο στοιχείο στην Αίγυπτο. Παράλληλα, οι ήρωες του βιβλίου πηγαινοέρχονται Κύπρο, οπότε ζούμε μαζί τους τη συμπεριφορά των Άγγλων και τον ένοπλο αγώνα της ΕΟΚΑ. Μέσα από το βιβλίο παρακολουθούμε τη ζωή δύο μεγάλων λογοτεχνών, του Νίκου Νικολαΐδη και του Γιώργου Φιλίππου Πιερίδη, των οποίων τα γεγονότα της ζωής συνοδεύουν την πλοκή των μυθιστορηματικών χαρακτήρων και η συγγραφέας τους τοποθετεί όμορφα μέσα στο χώρο και στο χρόνο, χωρίς να διαστρεβλώνει ή να παρατοποθετεί τίποτα.

Ο Νίκος Νικολαΐδης (Λευκωσία 1884-Κάιρο 1956) ήταν σημαντικός κύπριος λογοτέχνης και αγιογράφος. Από την Κύπρο μετέβη στην Αθήνα, όπου γνώρισε το θέατρο, το οποίο και υπηρέτησε ως σκηνοθέτης και συγγραφέας. Από το 1908 ταξιδεύει και στην Αλεξάνδρεια και το Κάιρο και αρχίζει μια μποέμικη ζωή, πηγή έμπνευσης για τους πίνακές του. Τη δεκαετία του 1920 επιστρέφει στην Κύπρο, στην έντονη πνευματική άνθιση της οποίας συμβάλει αλλά το γενικότερο κλίμα τον απομακρύνει κι εγκαθίσταται μόνιμα στο Κάιρο. Ο Γιώργος Φιλίππου Πιερίδης (1904-1999) γεννήθηκε στην Κύπρο αλλά μεγάλωσε και έζησε στην Αίγυπτο. Το 1946 επέστρεψε στην Κύπρο, όπου διετέλεσε διευθυντής της Δημοτικής Βιβλιοθήκης και Πινακοθήκης Αμμοχώστου. Βραβεύτηκε πολλές φορές για τα έργα του.

Κατά τα άλλα δυστυχώς είναι αρκετά μεγάλο για μυθιστόρημα και μία από τις έντονες αντιρρήσεις μου είναι η εξής: δεν υπάρχει καμία ανατροπή, καμία έκπληξη, καμία αναποδιά, όλα είναι πλασμένα όμορφα, τα λάθη συγχωρούνται, ο γιος του Δημήτρη είναι πολύ τέλειος για να είναι αληθινός (σπουδάζει παράλληλα σε δυο σχολεία, της Αιγύπτου και της Κύπρου, μαθαίνει πολλές ξένες γλώσσες, αριστεύει σε όλα, είναι πολύ τυχερός γιατί βρίσκει και δουλειά ακριβώς στο αντικείμενό του, είναι δίκαιος, επιθυμητός, ερωτεύεται και παντρεύεται μια όμορφη και έξυπνη κοπέλα κλπ.), μαθαίνουμε για τη ζωή του, για τη ζωή της κόρης που έκανε, γενικώς έχουμε ένα καλογραμμένο κείμενο, που δίνει ωραίες εικόνες και περνά ωραία μηνύματα για τις δύσκολες στιγμές του ελληνισμού στην Αίγυπτο και των Κυπρίων κατά την Αγγλοκρατία με ωραία και πλούσια γλώσσα αλλά είναι πολύ επίπεδο και άνευρο. Το συστήνω για την ωραία γλώσσα που χρησιμοποιεί η συγγραφέας και για την ποιότητα των εκδόσεων Διόπτρα.

Βιβλίο Στους δρόμους του Καΐρου
Συγγραφέας Πέρσα Κουμούτση
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Naguib Mahfuz (1911-2006) έγραψε περίπου τριάντα μυθιστορήματα και πάνω από εκατό διηγήματα (πολλά έγιναν και ταινίες) και τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ το 1988. Θεωρείται από τους κορυφαίους Άραβες λογοτέχνες και τα έργα του είναι αριστουργήματα γραφής, συμβολισμών κλπ. Μεγαλωμένος σε αυστηρό θρησκευτικό περιβάλλον, δε σταμάτησε να γράφει για την πατρίδα του, για το Κάιρο, για τον αραβικό κόσμο γενικότερα. Κανένα θέμα δεν τον άφησε αδιάφορο, κανένα θέμα δε χλεύασε, τα αγκάλιασε όλα το ίδιο και τα στόλισε με τα λιτά του λόγια και τη διεισδυτική του ματιά. Στα έργα του καθρεφτίζονται οι επιρροές από τη Δύση και την Ανατολή, η εξέλιξη και οι μεταβολές στην κουλτούρα, τον τρόπο σκέψης, τις προσδοκίες, την Ιστορία του αραβικού κόσμου.

Έτσι λοιπόν η Πέρσα Κουμούτση έγραψε αυτό το βιβλίο για να μας δείξει την επιρροή του Mahfuz στη ζωή της, στη φιλοσοφία της, στις σκέψεις της, στη νοοτροπία της. Γιατί δε μετέφρασε απλώς τα έργα του αλλά τον γνώρισε κιόλας. Στα παιδικά της χρόνια ζούσαν στον ίδιο δρόμο και αργότερα τον συνάντησε μέσα σε ένα ευρύ πλήθος θαυμαστών! Το βλέμμα του και τα λόγια του, η αλήθεια των συμφραζομένων, η λογοτεχνική του αξία σφράγισαν τα συναισθήματα και την ψυχή της συγγραφέως κι έτσι σε αυτό το βιβλίο μας εξομολογείται πολλές μύχιες σκέψεις της.

Το κείμενο δεν είναι βαρετό επειδή ένας συγγραφέας γράφει για έναν άλλον και επειδή παραθέτει αποσπάσματα του έργου του. Το αντίθετο, η συγγραφέας ξεδιπλώνει μια ιστορία ζωής με ανατροπές, με ιστορικά και άλλα πραγματολογικά στοιχεία, διαλέγει τα πιο συγκλονιστικά αποσπάσματα από το έργο του Mahfuz κι έτσι δε βαρέθηκα στιγμή. Είμαι κι εγώ λάτρης του Αιγύπτιου λογοτέχνη κι αυτό το βιβλίο είναι ένας πραγματικός θησαυρός. Για όσους δε γνώρισαν τον Naguib Mahfuz αυτό το βιβλίο είναι ό,τι πιο συνοπτικό μπορεί να βρεθεί και ό,τι πιο κοντά στη φιλοσοφία, τη νοοτροπία και τα γραφόμενα του νομπελίστα συγγραφέα. Μου άρεσε επίσης η μελέτη που έκανε η συγγραφέας πάνω στην ιστορία της Αιγύπτου και πόσο πιστά απέδωσε τα συναισθήματα του αραβικού κόσμου στον πόλεμο των Έξι Ημερών, καθώς και σε άλλες περιόδους της αραβικής ιστορίας. Πολύ συγκινητικά είναι και τα αποσπάσματα από την ψυχολογική περιπέτεια που υπέστη η συγγραφέας όταν αναγκάστηκε κάποια στιγμή να εγκαταλείψει την Αίγυπτο και πόσο σκληρό της ήταν να επιστρέψει, όσο και να δυσκολευόταν να προσαρμοστεί στην Αθήνα και στην ελληνική νοοτροπία.

Η γνωστή γραφή της κυρίας Κουμούτση που με έχει ταξιδέψει στα σοκάκια του Καΐρου, στον καπνό των ναργιλέδων, στα όνειρα και την πολυτέλεια των Αιγυπτιωτών Ελλήνων, τώρα συνδέεται με μια άλλη δυνατή πένα και χαρίζει στο αναγνωστικό κοινό τη δική της ματιά στον αξεπέραστο Naguib Mahfuz.

Χαρακτηριστικό απόσπασμα:

«Πάντα έκανα παραλληλισμούς ανάμεσα στα πρόσωπα που διάβαζα στα βιβλία του και τα συνέκρινα με εκείνα που συνάντησα στη ζωή μου, και πάντα, μα πάντα έβρισκα συγκλονιστικές ομοιότητες. Γιατί εκεί βρίσκεται το μεγαλείο του συγγραφέα, να περιγράφει ανθρώπους και καταστάσεις που είναι αληθινοί όσο η ζωή, χαρακτήρες των οποίων οι μυθιστορηματικοί ορίζοντες μπορούν να ταυτιστούν με τους αληθινούς, και που αναγνωρίζονται παντού, σε οποιαδήποτε χρονική στιγμή» (σελ. 50).

Βιβλίο Άρια: ο κόσμος από την αρχή
Συγγραφέας Δημήτρης Στεφανάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Προβληματίστηκα με αυτό το βιβλίο. Δεν είναι κακογραμμένο, δεν είναι επιφανειακό, δεν είναι προχειροδουλειά αλλά δεν καταλαβαίνω γιατί δε με εξίταρε. Μάλλον φταίει η αργή, αραιή πλοκή. Ο Έλληνας διπλωμάτης Στέφανος Μαυροειδής επιστρέφει στην Ελλάδα του Μεταξά. Γνωρίζει δυο γυναίκες και μέχρι να αποφασίσει με ποια θα πορευτεί έχουμε γνωρίσει όλα τα συναισθήματα και όλες τις διπλωματικές και μη κινήσεις εκείνων των ημερών στην Αθήνα ενώ η υπόθεση της εξαφάνισης σημαντικού Άγγλου αρχαιολόγου που καλείται να μελετήσει έρχεται και φεύγει στον καμβά της ιστορίας μας. Τελικά αποφασίζει ποια θέλει αλλά έχει κηρυχτεί πια ο πόλεμος κι έτσι η αποστολή του στην Ελλάδα αλλάζει: τώρα πρέπει να καταφύγει στη Μέση Ανατολή, όπου θα ετοιμάσει το έδαφος για την υποδοχή και την καθημερινότητα της εξόριστης ελληνικής κυβέρνησης. Με την εισβολή των Γερμανών στην Ελλάδα έχουμε τον κίνδυνο διαφυγής σημαντικών αρχαιοτήτων οπότε ο Μαυροειδής επιστρέφει στην Ελλάδα για να παρακολουθήσει στενά τις γερμανικές ανασκαφές στην Πελοπόννησο (επιχείρηση Άρια = μυκηναϊκή πόλη στην Αργολίδα).

Όλη αυτή η ιστορία εκτυλίσσεται αργά, χαλαρά, εμπλουτισμένη με πληροφορίες που στήνουν το ιστορικό πλαίσιο και τις ψυχολογικές αντιδράσεις των πρωτευόντων και δευτερευόντων χαρακτήρων του βιβλίου. Νοοτροπία, αγωνία, φόβος, απορία, αβεβαιότητα για το αύριο, καθημερινότητα στην κατεχόμενη Ελλάδα και στη Μέση Ανατολή, οι επιχειρήσεις του Ρόμελ, ο εξόριστος βασιλιάς Γεώργιος Β΄, ο Σεσίλ Μπίτον, ο Έλις Γουότερχάους, ο Αλέξανδρος Κορυζής και τόσα άλλα υπαρκτά ιστορικά και μη πρόσωπα, όλα καλογραμμένα και καλοδοσμένα αλλά σε γενικές γραμμές το κείμενο δεν είναι σφιχτό, δεν είναι αυστηρό. Ωραίο γράψιμο και παραδέχομαι ότι, αν και αργό, δεν μπορούσα να παραλείψω σελίδες γιατί έχουμε την ικανότητα του συγγραφέα να πετάει ουσιώδεις πληροφορίες σε μια επουσιώδη κατά τ’ άλλα παράγραφο! Σίγουρα θα διαβάσω και τα άλλα βιβλία του συγγραφέα, όμως ίσως αργότερα γιατί η στοίβα με τα αδιάβαστα ψηλώνει δίπλα μου και ανησυχώ!

Βιβλίο Όταν υπάρχουν άνθρωποι
Συγγραφέας Γιώργος Πολυράκης
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Πολυράκης έγραψε άλλο ένα αξιόλογο ιστορικό μυθιστόρημα, γεμάτο ανθρωπιά, αισιοδοξία, ανατροπές και σφιχτοδεμένη πλοκή. Απόλαυσα την εξέλιξη της ιστορίας, λάτρεψα τις ιστορικές αναφορές, ταράχτηκα και θύμωσα σε κρίσιμες στιγμές και ανακουφίστηκα με την έκπληξη που με περιμένει ως αναγνώστη στο τέλος του βιβλίου.

Η ιστορία της κατασκοπείας όπου μπλέκεται «ποιητική αδεία» κατά τον συγγραφέα και ο Αλέξανδρος Κονταξής, είναι η περιβόητη «Αποστολή Χ», για την οποία ομολογώ ότι δεν μπόρεσα να βρω στοιχεία (δεν είχα και τον χρόνο όμως για ενδελεχέστερη μελέτη πέραν του google search). Στην Αποστολή Χ συμμετείχαν πράκτορες του Άξονα με στόχο να δολοφονήσουν τον Γεώργιο Β΄ και τον Παύλο στο Κάιρο. Η πλοκή της υπόθεσης, η κατασκοπεία και η αντικατασκοπεία και ο τρόπος που αντιμάχονται, που αγωνίζονται να μεταδώσουν πρώτοι κρίσιμες πληροφορίες, να παραπλανήσουν τους αντιπάλους, να ρίξουν δολώματα, να θολώσουν τα νερά, είναι άριστα δοσμένα, συναρπαστικά και έξυπνο τοποθετημένα. Εξελίξεις, αναποδιές, εμπόδια, μια αναπάντεχη τροπή και η κατάληξη της όλης επιχείρησης με άφησαν απόλυτα ικανοποιημένο.

Παράλληλα στην Αθήνα η Ισμήνη ζει το δικό της δράμα μακριά από τον άντρα της, υφίσταται τις γερμανικές φρικαλεότητες, γίνεται μάρτυρας της πείνας και της δυστυχίας στην κατεχόμενη Αθήνα. Ο συγγραφέας με τα δικά της μάτια δίνει γλαφυρές περιγραφές της κατάστασης που υπήρχε τότε στους δρόμους, καταγράφει μικρές ιστορίες φρίκης, συγκίνησης και οργής, αποδίδει αριστοτεχνικά μέχρι και την εκτέλεση στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

Το κείμενο είναι γεμάτο ιστορικά στοιχεία που δεν κουράζουν τον αναγνώστη, ούτε καθυστερούν την πλοκή, και ο κύριος Πολυράκης μας δείχνει πως ακόμη και στις πιο φρικιαστικές στιγμές για την ανθρωπότητα, ο άνθρωπος θα είναι πάντα ή καλός ή κακός, ή δωσίλογος ή ήρωας, αρκεί κάποιος να αποβάλει τα στερεότυπα από το μυαλό του και να δει αντικειμενικά και κατάματα τα γεγονότα για να κρίνει τις πράξεις. Οι φίλοι εύκολα μετατρέπονται σε εχθρούς, οι εχθροί γίνονται πολύ δύσκολα φίλοι, όμως όλοι είναι πιόνια σε ένα παιχνίδι ανωτέρων και οι εκάστοτε καταστάσεις θα ξυπνήσουν ή τον λύκο ή το αρνί μέσα μας.

Ένα πολύ καλό ιστορικό μυθιστόρημα που το ρούφηξα ως το τέλος, αγνοώντας τις εκτεταμένες σελίδες που δίνουν χώρο στις σκέψεις των πρωταγωνιστών εις βάρος της πλοκής και τις επαναλήψεις κατά τη διάρκεια της αφήγησης (κυρίως στους διαλόγους). Η βιβλιογραφία στις τελευταίες σελίδες δείχνει ευσύνοπτα τη μελέτη που έκανε ο συγγραφέας για να αποδώσει τόσο ικανοποιητικά και όμορφα την εποχή που καλείται να περιγράψει. Ο αγαπημένος μου συγγραφέας επέστρεψε στο είδος που τον αγάπησα και στον ευρηματικό χειρισμό μιας υπόθεσης που ξέρει πολύ καλά.