Βιβλίο Ο Προσκυνητής
Τίτλος πρωτοτύπου I am Pilgrim
Συγγραφέας Terry Hayes
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Προσκυνητής, μέλος της πιο μυστικής υπηρεσίας πληροφοριών των ΗΠΑ, με δράση τόσο απόκρυφη που μονάχα μια χούφτα άνθρωποι γνώριζαν τη δράση τους, και σκοπό να αστυνομεύει τις υπόλοιπες υπηρεσίες της χώρας (κάτι σαν ένα μυστικό Τμήμα Εσωτερικών Υποθέσεων), καταφεύγει στο Παρίσι για να ζήσει μια φυσιολογική ζωή μετά το κλείσιμο της υπηρεσίας. Εκεί τον εντοπίζει ένας Αμερικανός ντετέκτιβ που τον πείθει να επιστρέψει στη Νέα Υόρκη και να τον βοηθήσει να διαλευκάνει μια δολοφονία. Παράλληλα, ένας Σαουδάραβας με το ψευδώνυμο Σαρακηνός, μάρτυρας της άδικης και δημόσιας τιμωρίας του πατέρα του με αποκεφαλισμό, καταφεύγει ως μουτζαχεντίν στα βουνά του Αφγανιστάν. Εκεί εξελίσσει τον χαρακτήρα του και αρχίζει να εντοπίζει τον πραγματικό εχθρό: την αδίστακτη, ελεγκτική, διεφθαρμένη Αμερική. Συλλαμβάνει το πιο σατανικό σχέδιο: να βρει τον ιό της ευλογιάς, να τον παραλλάξει γενετικώς ώστε να μην τον νικά κανένα εμβόλιο και να τον απελευθερώσει στο έδαφος των ΗΠΑ.

Αυτή είναι η κεντρική ιδέα της ιστορίας, η οποία εξελίσσεται πότε στο παρόν και πότε στο παρελθόν, με συνεχείς ανατροπές και εξελίξεις, άψογο χειρισμό των cliffhangers (το σημείο όπου σταματά ένα κεφάλαιο ή η πλοκή μιας ιστορίας ώστε ο συγγραφέας να στραφεί αλλού και να δημιουργήσει αγωνία στον αναγνώστη) και την αίσθηση ότι ο αναγνώστης βλέπει μια ταινία (άλλωστε ο Terry Hayes είναι βραβευμένος σεναριογράφος). Παρίσι, Σαντορίνη, Νέα Υόρκη, Τζέντα, Μπαχρέιν, Καρλσρούη, Κωνσταντινούπολη, Αλικαρνασσός είναι κάποια από τα μέρη όπου διαδραματίζεται η ιστορία μας. Άντρες και γυναίκες είναι μπλεγμένοι σε έναν φαύλο κύκλο και μένει στον Προσκυνητή να ανακαλύψει την αλήθεια και κυρίως να εντοπίσει τον πανέξυπνο, ικανό Σαρακηνό και να τον σταματήσει.

Παραδέχομαι ότι στην αρχή σκέφτηκα πως πρόκειται για καθαρή αμερικανιά, ένα ανατρεπτικό μυθιστόρημα κατασκοπείας με αγωνία, ανθρωπιστικά μηνύματα, οι μουσουλμάνοι κατά της αθώας Αμερικής, ο σούπερ καλός σώζει τον κόσμο από τον σούπερ κακό που έκανε μια στραβοτιμονιά στα τόσα χρόνια και από κει ξετυλίγεται το κουβάρι, κωδικοί υπολογιστών, βιοτεχνολογία, ιοί και κυτταρολογία κλπ. και ξεφυλλίζεις παρασυρμένος από το σασπένς κι άντε το πολύ πολύ να σου μείνει καιρό μετά η αίσθηση ότι ήταν το πιο συναρπαστικό βιβλίο. Ειδικά από τη στιγμή που ο Προσκυνητής έδειχνε τόσο σίγουρος για τον εαυτό του, ότι δε θα τον βρουν ποτέ και ποτέ δε θα μιλήσουν για τη μυστικότατη υπηρεσία του (ναι, αλλά γράφεις κι ένα μυθιστόρημα γι’ αυτό), θεωρεί τον εαυτό του σχετικά ωραίο αλλά απόλυτα σίγουρο και την πατάει όταν τον εντοπίζει ένας απλός ντετέκτιβ κατάλαβα ότι κατασκοπικό μεν, πολύ χαλαρό και ελαφρύ δε. Έχω διαβάσει John Le Carre και Frederic Forsyth κι έχω λατρέψει τα κατασκοπικά μυθιστορήματά τους. Είναι ανυπέρβλητα οπότε αναγκαστικά συνέκρινα τον Προσκυνητή με αυτά.

Έλα όμως που ναι μεν έχουμε πολλές ευτυχείς συμπτώσεις για να προχωράει η πλοκή, όμως αρχίζουν σιγά σιγά τα ατάκτως ερριμμένα κομμάτια να ενώνονται και να σχηματίζουν μια καλοπλεγμένη, αν μη τι άλλο, ιστορία! Μπορεί η διαλεύκανση του φόνου να χρησιμοποιείται ως αφορμή για να ταξιδέψει ο Προσκυνητής στη Μικρά Ασία, όμως τελείως τυχαία βρίσκεται στα ίχνη και του δολοφόνου! Η καταστροφική εκατόμβη της 11ης Σεπτεμβρίου μπορεί να είναι σημαντική για την ψυχοσύνθεση του ντετέκτιβ που ανακάλυψε τον Προσκυνητή, διαπιστώνουμε όμως ότι και κάποιος άλλος εκμεταλλεύτηκε αυτό το γεγονός (ποιος και γιατί; διαβάστε το μυθιστόρημα). Οι κουκίδες αρχίζουν να σχηματίζουν μια ξεκάθαρη, καλά σχεδιασμένη ιστορία και παραδέχομαι ότι άλλαξα γνώμη. Είναι τέτοια η γνώση της ψυχολογίας (δράση-αντίδραση) και τέτοια η μαεστρία του συγγραφέα στον χειρισμό της πλοκής που όσο ελαφρύ κι αν χαρακτηρίσω το βιβλίο δεν μπορώ να αποκρύψω την ικανοποίηση μου ότι το μυθιστόρημα δεν κατάντησε Clive Cussler αλλά είχε μια συνέπεια απέναντι στους χαρακτήρες και μια συνέχεια στην ιστορία που διάλεξε να μας αφηγηθεί. Μεταξύ μας πιο ανθρώπινη και συγκινητική μου φάνηκε η ιστορία του Σαρακηνού και πιο αυθεντικές οι σκηνές στη ζωή στη Σαουδική Αραβία. Φάνηκε ότι ο συγγραφέας έχει μελετήσει πριν γράψει και δε στάθηκε σε μεροληπτικά ντοκιμαντέρ.

Αυτό που δε μου άρεσε καθόλου εξαρχής ήταν η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο όλης της ιστορίας. Ο Προσκυνητής μόνο αφηγείται την ιστορία κι αυτό αφαιρεί μέρος της μαγείας γιατί πολλά επιτεύγματα ή πολλές πλευρές της ιστορίας του Σαρακηνού μας εξηγεί πώς τις ανακάλυψε ή πώς τις υποψιάστηκε, κάτι που αποδίδει στον χαρακτήρα του υπερφίαλο τόνο και «είμαι πολύ σίγουρος για μένα, εγώ θα σας σώσω, φτου!» (σάλιο στο πάτωμα). Νταξ, μεγάλε, πάτα και λίγο έδαφος! Απ’ αυτό ενισχύθηκε η ολίγον μεροληπτική μου ματιά και άρχισα τις σκέψεις για αμερικανιές. Ειλικρινά, σε μια τριτοπρόσωπη αφήγηση αυτά τα επιτεύγματα και οι συνωμοσίες θα κέρδιζαν περισσότερους πόντους.

Επιτρέψτε μου να σταθώ σε ένα απίστευτης σύλληψης περιστατικό, το οποίο δεν ξέρω αν μπορεί να γίνει και στην πραγματικότητα αλλά και μόνο σα σκέψη ήταν κάτι ανεπανάληπτο (φυσικά δε θα αποκαλύψω ποιος το σκέφτηκε, σε τι θα του χρησίμευε και αν του χρησίμεψε σε κάτι): κάποια πυροτεχνήματα, για δυνατότερη λάμψη, χρησιμοποιούν κράμα μαγνησίου, το οποίο οι παλιοί φωτογράφοι χρησιμοποιούσαν ως φλας, επομένως τέτοιο φλας αν ανάψει μπροστά σε κάποιον που στέκεται μπροστά σε καθρέφτη, που δεν είναι τίποτε άλλο παρά γυαλί με πλάτη επενδυμένη με νιτρικό άργυρο και από νιτρικό άργυρο φτιάχνουν τα φιλμ, τότε καταλαβαίνεις ότι η μορφή του ανθρώπου μπορεί να αποτυπωθεί στην πλάτη του καθρέφτη!

Στο βιβλίο λοιπόν εξελίσσεται μια συναρπαστική κατασκοπική ιστορία που θα αφήσει ικανοποιημένο κάθε αναγνώστη, ένα θρίλερ που χρησιμοποιεί κάθε διαθέσιμο σήμερα μέσο, φαινομενικά αθώο (διαδίκτυο, τηλεόραση κλπ.), ώστε να κορυφωθεί η εξέλιξη και να κάνει τον αναγνώστη να ξεφυλλίζει φρενιασμένος το βιβλίο ώστε να μάθει αν ο Σαρακηνός θα εξολοθρεύσει την Αμερική και ποιος σκότωσε τη γυναίκα στη Νέα Υόρκη! Καλή σας απόλαυση!

Βιβλίο Inferno
Τίτλος πρωτοτύπου Inferno
Συγγραφέας Dan Brown
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Φλωρεντία, Βενετία, Κωνσταντινούπολη. Τρεις πόλεις πανέμορφες, ποιητικές, ρομαντικές, μοναδικές. Και οι τρεις αγαπημένες μου. Και ανάμεσα στα στενά τους, στο πλήθος, στους δρόμους, κρύβονται σύμβολα που οδηγούν σε μια θανάσιμη απειλή, τη Μαύρη Πανούκλα. Κι ένας ζάπλουτος παρανοϊκός, πιστός στο πνεύμα του Δάντη Αλιγκέρι, κρύβει κάπου έναν εκκολαπτόμενο ιό που θα ανατρέψει για πάντα την εξελικτικότητα του ανθρώπινου είδους.

Ο Ρόμπερ Λάνγκντον, καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης, ξυπνά τραυματισμένος σε νοσοκομείο. Μια γυναίκα με κοντά μαλλιά

αποπειράται να τον πυροβολήσει ξανά. Η νοσοκόμα του, η Σιένα, το σκάει μαζί του κι έτσι αρχίζει ένα ανθρωποκυνηγητό στους δρόμους της Φλωρεντίας. Σταδιακά οι μνήμες επανέρχονται και ο Λάνγκντον αγωνίζεται να βρει την άκρη στο μυστήριο με τον αλλοιωμένο πίνακα του Μποτιτσέλι που εμπνεύστηκε από την Κόλαση του Δάντη.

Η Ελίζαμπεθ Σίνσκεϊ είναι διευθύντρια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας κι αποκτά έναν θανάσιμο εχθρό όταν αρνείται να συνεργαστεί με τον ζάπλουτο Μπέρναρντ Ζόμπριστ (=Ζόφος) που έχει πανικοβληθεί από τον ραγδαίως αυξανόμενο πληθυσμό της γης εις βάρος των διαθέσιμων πόρων που είναι απαραίτητοι για την επιβίωσή του και απαιτεί από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να κάνει κάτι αλλιώς θα πάρει την κατάσταση στα δικά του χέρια.

Έτσι, ο Ζόμπριστ, από τους σημαντικότερους μετανθρωπιστές (=το μετανθρωπιστικό κίνημα αποτελείται από υπεύθυνα άτομα, ηθικά ώριμους επιστήμονες, μελλοντολόγους, οραματιστές, υπάρχει όμως μια μικρή αλλά δυναμική παράταξη που πιστεύει ότι το κίνημα δεν προχωρά με ταχείς ρυθμούς κι έτσι κάποιος πρέπει να αναλάβει δράση και να προχωρήσει σε ριζοσπαστικές κινήσεις ώστε να διασφαλιστεί το μέλλον του ανθρώπινου γένους) δημιουργεί έναν ιό που θα καταστρέψει την ανθρωπότητα. Φανατικός θιασώτης της Μαύρης Πανούκλας που εξουδετέρωσε το 1/3 του παγκόσμιου πληθυσμού στο Μεσαίωνα αλλά μετά γέννησε την Αναγέννηση, κρύβει τον αερόβιο ιό του και αφήνει μήνυμα στην ανθρωπότητα ότι ο χρόνος τελειώνει.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο κινείται το μυθιστόρημα του Νταν Μπράουν που σε αρκετά σημεία ακραγγίζει την αμερικανιά αλλά δεν καταντάει Clive Cussler κι ευτυχώς αποφεύγονται τυχόν γελοιότητες. Το κείμενο είναι κλασικός Dan Brown, γεμάτο σύμβολα, κρυμμένους θησαυρούς και παγίδες, γεμάτο ιστορικά, συμβολικά, θρησκευτικά και λογοτεχνικά στοιχεία και σχεδόν πλήρης ταξιδιωτικός οδηγός των ανωτέρω τριών πόλεων. Ένα βιβλίο που δεν μπόρεσα εύκολα να το αφήσω από τα χέρια μου, ένα κείμενο που μου θύμισε τον καλό Dan Brown που έφερε τη συνωμοσιολογία στο τραπέζι του πρωινού μας, ένα βιβλίο με χορταστικό μέγεθος σελίδων.

Το κεφάλαιο 66 είναι η ανατροπάρα όλου του βιβλίου. Τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται, αγαπητοί αναγνώστες, οπότε προσέξτε πολύ καλά τι θα διαβάσετε, γιατί στη συνέχεια θα ανατραπούν πολλά, μη σας πω και τα πάντα. Επίσης θετικό στοιχείο είναι το γεγονός ότι δε σταματάνε οι κακοί ήρωες να εναλλάσσονται με τους καλούς, δηλαδή διαβάζεις για τον τάδε ή δείνα και λες κυνηγάει τον ήρωα άρα είναι κακός κι όμως δεν είναι! Μην εμπιστεύεσαι κανέναν κι ειδικά έναν συγγραφέα που χειρίζεται πολύ καλά την πλοκή του και τους ήρωές του. Μου άρεσε που η ιστορία δεν ξεκινάει από την αρχή και ζούμε κι εμείς τις ασύνδετες και επιφανειακές μνήμες του Λάνγκτον και σταδιακά καταλαβαίνουμε την ιστορία στις πραγματικές της διαστάσεις. Μου άρεσε που όλη αυτή η περιπέτεια κρατάει μόνο 24 ώρες (απίστευτο κι όμως αληθινό, σε 664 σελίδες ζούμε δραματικά γεγονότα ενός 24ώρου!). Φυσικά οι περιγραφές των πόλεων είναι καταπληκτικές και ολοζώντανες και μου τράβηξε ιδιαίτερα την προσοχή που το τελευταίο μέρος εκτυλίσσεται στη Βασιλική Κινστέρνα της Κωνσταντινούπολης, ένα από τα αγαπημένα μου σημεία, με τη μυστηριώδη αναποδογυρισμένη Μέδουσα.

Το μόνο που με χάλασε ήταν οι ηθικολογίες στα τελευταία κεφάλαια για τη σωτηρία της ανθρωπότητας, για την ανάπτυξη της γενετικής, για τους πιθανούς κινδύνους από την άκρατη πληθυσμιακή έκρηξη κλπ. Άλλο άσχημο ήταν η επιλογή του τίτλου του βιβλίου στα ελληνικά. Κρίμα, γιατί η πλουσιότατη ελληνική γλώσσα θα μπορούσε να αποδώσει και το περιεχόμενο και το πνεύμα του βιβλίου μονολεκτικά και πολύ έξυπνα, εκτός κι αν αυτό ήταν απαίτηση του ξένου εκδοτικού οίκου, οπότε υπαναχωρώ.

Αγνοήστε τις σημειώσεις του Σπιρτούλη κι επικεντρωθείτε σε ένα σημείο: θα βρεθεί ο ιός; Θα απελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα; Θα προλάβει ο Λάνγκντον και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας; Ποιος είναι ο κακός, ποιος ο καλός, ποιον να εμπιστευτείς κι από ποιον να κρυφτείς; Αγωνία, ανατροπές, ένα βιβλίο αγωνίας από έναν συγγραφέα που κατοχύρωσε τη θέση του στα καλογραμμένα θρίλερ.

*η κριτική πρωτοδημοσιεύτηκε το 2013 που κυκλοφόρησε το βιβλίο στα ελληνικά.