Βιβλίο Μελέκ θα πει άγγελος 
Συγγραφέας Ιφιγένεια Θεοδώρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο βιβλίο της Ιφιγένειας Θεοδώρου κυκλοφορεί ξανά χάρη στη φροντίδα των εκδόσεων Πατάκη και δίκαια ήταν υποψήφιο για βραβείο μυθιστορήματος το 2001 που πρωτοκυκλοφόρησε. Το κείμενο είναι εκπληκτικά γραμμένο και το ύφος της συγγραφέως μας προετοιμάζει για το αριστουργηματικό «Γλώσσα από μάρμαρο» και για το νοσταλγικό «Η γεύση της ερήμου», που μας χάρισε η κυρία Θεοδώρου αργότερα.

Η ιστορία περιστρέφεται γύρω από τη μικρή Μελέκ, μια Πομάκα από τη Θράκη που ερχόταν με τη μητέρα της, Γιλντίζ, στη Σμύρνη και ένα τροχαίο έκοψε το νήμα της ζωής της ενώ στέρησε στη Μελέκ τη μιλιά. Το κορίτσι πρέπει να γυρίσει στα Πομακοχώρια, πίσω στην Ξάνθη, κάτι που αναλαμβάνουν ο πρόξενος Βασίλης Κουβαράς και ο πρέσβης Ορφέας Λεούσης, σε συνεργασία με τον διευθυντή Πολιτικών Υποθέσεων στη Θράκη, Φιλονίκη Ζωίδη. Η Λέλα Λεούση και η μικρή κόρη τους, Σοφία, θα τους συνοδέψουν σε αυτό το ταξίδι, μιας και η παρουσία της Σοφίας ίσως βοηθήσει τη Μελέκ να μιλήσει και να ανοιχτεί.

Ποια ήταν η οικογένεια της Γιλντίζ; Γιατί ερχόταν στη Σμύρνη; Ποια ήταν η γιαγιά Μελέκ και πότε ήρθε στο χωριό, ανάμεσα στους Πομάκους; Γιατί την είχαν βαφτίσει μάντισσα; Ποιο μυστικό έκρυβε στην καρδιά της; Ποια πραγματικά είναι η Μελέκ, ο άγγελος της ιστορίας μας; Πόσο δύσκολο είναι για την οικογένεια ενός διπλωμάτη να επιζήσει με τόσο συχνές αλλαγές, χωρίς να προλαβαίνει να κάνει στέρεες φιλίες και δεσμούς παντοτινούς; Τι θυσιάζει μια γυναίκα που δεν προλαβαίνει ν’ αρπαχτεί από τα αντικείμενα και τα σπίτια που αλλάζει τόσο συχνά με κάθε πρσβευτική επιταγή αλλαγής τόπου; Πόσο βοήθησε στην ιστορία μας η γιατρός Υβόννη, μια δοτική και φιλάλληλη κοπέλα που κρύβει κι αυτή τα δικά της μυστικά; Πώς θα καταφέρει η συγγραφέας να ενώσει όλα αυτά τα πρόσωπα και να τα συνδέσει με μια τραγική ιστορία του παρελθόντος;

Το κείμενο είναι γραμμένο με δεξιοτεχνία, με τον τρόπο που ξέρει η κυρία Θεοδώρου και είναι γνωστός και τόσο αγαπητός σε όποιον αναγνώστη έχει διαβάσει και άλλα βιβλία της. Η ιστορία δεν ξεδιπλώνεται μονοδιάστατα, δε βιάζονται οι χαρακτήρες να μας συστηθούν. Σαν καλοκουρδισμένη παράσταση, έρχονται και φεύγουν, μας απασχολούν, μας φωτίζουν ό,τι θέλουν αυτοί, αποσύρονται, δίνουν πάσα σε έναν άλλο πρωταγωνιστή, μέχρι να εμφανιστούν ξανά σε μια μη αναμενόμενη στιγμή. Η κυρία Θεοδώρου ξέρει να διαρθρώνει απαράμιλλα την πλοκή της ιστορίας της και να μας ταξιδεύει με υπέροχο και καθόλου πληκτικό τρόπο σε όσα μας αφηγείται. Επιπλέον, έχει ένα διαπεραστικό βλέμμα και δομεί και αποδομεί κάθε προσωπικότητα που διάλεξε, χαρίζοντάς της πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Ασχολείται με πολλές και διαφορετικές περιπτώσεις: πώς νιώθει μια σύζυγος διπλωμάτη και πόσο δύσκολο της είναι να εγκαταλείψει έναν τέτοιο σύζυγο, εφόσον διαπιστώσει ότι δεν της ταιριάζει αυτή η ζωή, πώς νιώθει ένα παιδί που διαισθάνεται το βάρος των μυστικών της οικογένειάς της, πώς νιώθει ένας παρατημένος από μάνα και μεγαλωμένος με μισότρελη, μνησίκακη μητριά μισοσκυμμένος άντρας, πώς νιώθει ένας άντρας που παραδόθηκε στην αμαρτία της σάρκας με ανυπολόγιστες συνέπειες, πώς νιώθει μια γυναίκα που κατάφερε να γίνει γιατρός για να σώζει συνανθρώπους της και οι απομονωμένοι Πομάκοι της φέρονται σκαιά και φιλύποπτα, από φόβο για τη σωτηρία τους από χέρια γυναίκας κλπ.

Εκπληκτικό μυθιστόρημα, αριστοτεχνικά γραμμένο, με ανατροπές, ειλικρίνεια, αμεσότητα και διαύγεια. Μην το χάσετε! Αν έχετε γνωρίσει τη συγγραφέα από άλλα της έργα, σας δίνεται η ευκαιρία να διαπιστώσετε πώς ξεκίνησε. Αν αυτή είναι η πρώτη σας γνωριμία μαζί της, σας εύχομαι καλό ταξίδι με τα κείμενά της.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Με τα έξοδα της πρώτης εγκατάστασης πληρωμένα από μια πατρίδα που σε εξορίζει για να γίνεις εξ ορισμού σύμβολο του αδιάσπαστου ελληνισμού. Μια πατρίδα που δικαιώνεται πάντα από απόσταση! Στα μάτια χιλιάδων άλλων γίνεσαι σημαία που βγάζει το μπλε της ύστερα από κάθε βροχή, ξεθωριάζει και ως διά μαγείας βάφεται πάλι στο άσπρο της ανάνηψης και στο γαλάζιο του ονείρου…» (σελ. 67).

«Έτσι είναι η ζωή, Σοφία, μια θάλασσα με κύματα, δεν σταματάει η θάλασσα ούτε τα κύματα χάνονται. Ταξιδεύουν μέχρι να βρουν τη στεριά, για να σβήσουν στο ακρογιάλι ήρεμα ή στους κοφτερούς βράχους αφρίζοντας και βοώντας. Έτσι είναι κι οι άνθρωποι… Σβήνουν με μια ανάσα σαν το νερό που γλείφει την αμμουδιά και τα βότσαλα ή ξεψυχούν σαν τα ταραγμένα κύματα που χτυπιούνται στα μπλόκα της προκυμαίας» (σελ. 70).

«Οι γυναίκες στο σπίτι, τα παιδιά θέλουν λάτρα. Οι γυναίκες στα χωράφια, η γη θέλει χέρια. Η γη θέλει παιδιά, κι άλλα παιδιά, παιδιά από την τρυφερή ηλικία σκυμμένα πάνω στο χώμα, ένα μ’ αυτό…Και τα παιδιά θέλουν μάνες, γυναίκες με μήτρες πηγάδια που αναβλύζουν παιδιά! Γυναίκες σκυφτές στο χωράφι για να καρπίσει η γη, ανάσκελα στο κρεβάτι για να καρπίσει η κοιλιά τους!» (σελ. 99).

«Γιατί μπορεί η καρδιά να χτυπάει στην Αθήνα, όμως ο αέρας έρχεται από τα πνευμόνια, από την περιφέρεια» (σελ. 158).

«Για να πεθαίνεις από έρωτα, θα πρέπει να πονάς, να βασανίζεσαι, να τρώγεσαι από σαράκι…Πεθαίνεις από έρωτα όταν είσαι νέος, γιατί το είδωλό σου δεν καθρεφτίστηκε ποτέ στα μάτια αυτού που αγάπησες…Για να πεθάνεις από έρωτα στο τέλος της ζωής σου, δεν αγαπήθηκες, λατρεύτηκες…» (σελ. 175).

Βιβλίο Η γεύση της ερήμου
Συγγραφέας Ιφιγένεια Θεοδώρου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ιφιγένεια Θεοδώρου ξαναχτυπά. Ανελέητα. Λίγα χρόνια μετά την αξεπέραστη «Γλώσσα από μάρμαρο», πολλά σκαλιά τέχνης και τεχνικής παραπάνω. Ποτέ δεν έχω πετύχει συγγραφέα να εξελίσσεται και να ανελίσσεται τόσο πολύ στον κυκεώνα του πνεύματός μας. Στη «Γλώσσα από μάρμαρο» έχουμε ένα εξαίρετο, αυθεντικό μυθιστόρημα με τη μορφή του ιστορήματος. Εδώ έχουμε ένα τρυφερό, ρομαντικό και σκληρό μυθιστόρημα, με τη μορφή της ενδοσκόπησης. Χωρίς να καταντά ρομάντσο, το βιβλίο περιγράφει τον πλούσιο ερωτικό και συναισθηματικό κόσμο τριών γυναικών (και όχι μόνο): της Τζένης, της μητέρας της, Αμαλίας, και της Τίνας. Γυναίκες που κινούνται γύρω από τον ήλιο του Ναντίμ, σημαντικού πολιτικού παράγοντα της Συρίας. Η Τζένη αυτόφωτη, οι άλλες δύο ετερόφωτες. Ο ήλιος του Ναντίμ τις ζεσταίνει όλες αλλά δεν τις καίει. Χωρίς να το ξέρει επηρεάζει σημαντικά όλες τους.

Η Τζένη πηγαίνει στη Συρία για να βαδίσει στα χνάρια της Jane Elizabeth Digby, εκκεντρικής Αγγλίδας αριστοκράτισσας του 1853, η οποία μετά από τρία διαζύγια βρίσκει τον αυθεντικό έρωτα στην αγκαλιά ενός σεΐχη. Μαζί της θα ερχόταν και η μητέρα της με μια φίλη, όμως το ατύχημα της φίλης τους καθυστερεί τη δική τους άφιξη. Η Τζένη, μετά από δύο αποτυχημένες σχέσεις, κόρη ηθοποιού που έδινε βάρος στη δημόσια εμφάνιση και στην καριέρα του, στερημένη από χάδια, καταφεύγει στην πλανεύτρα έρημο για να ηρεμήσει και να ξεκουραστεί. Ο ξεναγός της, ο ανιψιός του Ναντίμ, θα τη βοηθήσει να επουλώσει τις πληγές της και να ξαναμπεί θαρρετά στη ζωή. Η Αμαλία έχει ένα μυστικό που πρέπει να εξομολογηθεί στον Ναντίμ. Ο Ναντίμ δεν έχει ξεχάσει την Αμαλία. Η Τίνα περιμένει το παιδί του. Η Συρία περιμένει την ελευθερία της.

Παράλληλα με τις ζωές αυτών των χαρακτήρων γνωρίζουμε την ιστορία και της Συρίας, μιας χώρας που εξακολουθεί να ματώνει και να ψάχνει στα σκουπίδια του κόσμου την αξιοπρέπειά της. Χωρίς να καταντά κουραστικό, το βιβλίο είναι γεμάτο από ψήγματα της ιστορίας αυτής της τόσο γοητευτικής και τραυματισμένης χώρας. Η συγγραφέας κατέχει το αντικείμενο καλά και η ταξιδιωτική της ματιά σε καθηλώνει. Νιώθεις σα να διαβάζεις τις αναμνήσεις μιας μητέρας που στέλνει πρώτη φορά το παιδί της στο σχολείο και το βλέπει με αγωνία και φόβο να κάνει τα δικά του πρώτα βήματα στον κόσμο.

Το κείμενο είναι πολύ καλογραμμένο, ίσως με παραπάνω λυρισμούς από ό,τι θα έπρεπε αλλά είναι ένα υπέροχο ταξίδι στη Συρία και γενικότερα στη Μέση Ανατολή, ένα οδοιπορικό στη γυναικεία ψυχολογία και στον ανθρώπινο χαρακτήρα, όπου κάθε γραμμή, κάθε λέξη έχει σοβαρό λόγο ύπαρξης. Η γραφή, τα επίθετα, η εξέλιξη και η δομή της αφήγησης, τα πισωγυρίσματα, τα αισθήματα, οι τύψεις, η αγωνία, ο πόνος, η χαρά, η ελπίδα, όλα μαζί εδώ, δοσμένα όμορφα, τρυφερά, συγκινητικά. Ένα βιβλίο που δε θες να τελειώσει.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Η Συρία στους παγκόσμιους τουριστικούς οδηγούς χαρακτηρίζεται ως η γη που όσο την ξεφλουδίζεις, τόσα περισσότερα βρίσκεις κάτω απ’ αυτή…Ένα μωσαϊκό ιστορίας και θρύλων» (σελ. 13).

«Η Μέση Ανατολή είναι μια θράκα που σιγοκαίει. Λεπτές ισορροπίες, εύθραυστες συμμαχίες, μίσος, έχθρες και αίμα. Αίμα και προσφυγιά. Πολλή προσφυγιά» (σελ. 47)!

«Οι πελάτες δεν έχουν καμιά επιθυμία να μοιραστούν μια σκηνή Βεδουίνων και τη μυρωδιά των άπλυτων κορμιών μέσα στην άνυδρη έρημο. Επιζητούν τα σιδερωμένα σεντόνια των ξενοδοχείων και τις ανέσεις του σπιτιού τους. Προσομοίωση της ρουτίνας τους σε εξωτικό περιβάλλον. όσο κι αν προτάσσουν το ενδιαφέρον για τη χώρα, τις περισσότερες φορές κουράζονται γρήγορα και βλέπουν την υπόλοιπη διαδρομή μέσα από τη φωτογραφική κάμερα. Λίγοι είναι εκείνοι που απολαμβάνουν το ταξίδι για το ίδιο το ταξίδι. Αυτούς τους πελάτες λατρεύει ο Ρωμανός που εξερευνούν με το βλέμμα και την ακοή. Μυρίζουν, γεύονται, αγγίζουν. Δεν φωτογραφίζουν. Τυπώνουν στο μυαλό ανθρώπους και εικόνες, μουσικές και ήχους…στο γραφείο τους ονομάζουν ταξιδιώτες και όχι τουρίστες» (σελ. 61).

«Ο νέος κόσμος πόσο μπορεί να κοιτάζει προς τα μέσα; Ποιος μπορεί να τον κρατήσει μακριά απ\’ την εποχή του; Η τεχνολογία είναι μια ορθάνοιχτη πόρτα, πύλη χωρίς φραγμούς. Γι\’ αυτούς που υποψιάζονται. Για τους άλλους φτάνει η τηλεόραση-το μεγαλύτερο παράθυρο του σπιτιού» (σελ. 84).

Βιβλίο Γλώσσα από μάρμαρο
Συγγραφέας Ιφιγένεια Θεοδώρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διάπλαση
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα βιβλίο για τη γυναικεία κακοποίηση. Αυτό από μόνο του αρκεί για να το διαβάσει κανείς. Έλα όμως που είναι και καλογραμμένο! Καθόλου πρόχειρο, καθόλου επιφανειακό, καθόλου “στο πόδι”. Η συγγραφέας αργεί να κατονομάσει την περίπτωση της Τούλας, μας περιγράφει πρώτα τις συνθήκες και τα περιστατικά, τα χωνεύουμε (αν αυτό είναι δυνατόν) και μετά μας κατονομάζει τα πώς, τα γιατί και τα τι.

Η Ιφιγένεια Θεοδώρου περιγράφει πολλές ιστορίες και μας συστήνει πολλούς χαρακτήρες στήνοντας ένα αληθέστατο σκηνικό κλειστών επαρχιακών στομάτων αλλά και απληστίας. Δεν έχουμε μόνο τις κακοποιημένες γυναίκες αλλά και τους πλούσιους εργολάβους που θέλουν κι άλλα λεφτά, τους φτωχούς χωρικούς που είναι δεμένοι με τον τόπο τους και δεν θέλουν να φύγουν όμως το δέλεαρ είναι μεγάλο. Ωραίος και ακέραιος χαρακτήρας είναι ο Σάββας ο φονιάς. Που σκότωσε για χάρη της Ελένης τον άντρα της που την κακοποιούσε και φυλακίστηκε. Τώρα επέστρεψε στο νησί και κλείστηκε στον εαυτό του. Η Ελένη επιστρέφει λοιπόν και το μυστικό τους ίσως αποκαλυφθεί. Τι έζησε η Ελένη όταν έφυγε από το νησί; Και τώρα που γύρισε εν όψει του μεγαλοεργολάβου, θα πουλήσει την περιουσία της στην παραλία ή όχι; Τι πραγματικά συνέβη εκείνο το βράδυ του φόνου; Τραγική ηρωίδα (όπως και κάθε γυναίκα) η Τούλα: “Μάζευε μέσα της την ενοχή. Για τον πατέρα που δεν γύριζε. Για τη μάνα που μαράζωνε με το στίγμα της παρατημένης. Για το βάρος που προκαλούσε η παρουσία της στο σπίτι. Αυτό πίστευε. Κανείς δεν τη διέψευδε”.

Διάλογοι ολοζώντανοι, γλαφυρότατοι, χαρακτήρες υπέροχοι κι αληθινοί. Σύντομες και κοφτές προτάσεις βγάζουν μια τραχύτητα και μια στερεότητα αλλά η συνεχής χρήση σε κάνει να νιώθεις ότι πίνεις σταγόνες νερού από στερεμένη βρύση ενώ διψάς σαν τρελός. Ο νταής Βασίλης (η γυναίκα του φταίει που δεν κάνουν παιδιά), οι γονείς του Μαρίκα και Σταύρος (τη μεν τη νοιάζει μόνο η ταβέρνα και το ελάχιστο μεροκάματο, επιπλέον σιχαίνεται τη νύφη της τη στέρφα, ο δε παραμένει σιωπηλός δίπλα στην αυταρχική γυναίκα του), η κακοποιημένη Τούλα, ο Σάββας ο φονιάς και η Ελένη, ο Σπύρος που ξετυλίγει άθελά του τον μίτο της Αριάδνης και ζωντανεύει τον Μινώταυρο του νησιού. Γλώσσα από μάρμαρο άσπρο κάτω από τον εκτυφλωτικό ήλιο, μάρμαρο εξίσου καλό με της Πάρου, γλώσσα από μάρμαρο που σφραγίζει στόματα. Κι οι λέξεις μπαίνουν μέσα σου και σε πονάνε: “Αναφιλητά πνιχτά που έψαχναν δρόμο να ξεσπάσουν. Τον ήξεραν το δρόμο μα δεν τολμούσαν, γιατί το κλάμα ερεθίζει. Το κλάμα ζητάει βία και η βία φέρνει κλάμα”.

Δεν γίνεται να μη σταθείς και να μην ξαναδιαβάσεις αυτές τις γραμμές: “Γυναίκες σκληρόκαρδες, σαν βράχια που κόβουν. Χωρίς χαραματιά, έστω μια τόσο δα ρωγμούλα για να ρουφήξουν φως, να μαλακώσουν. Μάνες!…όλες με ρημαγμένα σπλάχνα από γέννες, όλες το ίδιο αναίσθητες στον πόνο που προκαλούν στις άλλες. Σαν να το έκαναν επίτηδες, ευχαριστιόνταν, χαίρονταν όταν έσπερναν δάκρυα. Θαρρείς από εκδίκηση. Η ώρα μου, η ώρα σου! Σκληρόπετσες! Ν’ αντέχουν. Το ξύλο, τα αίματα, τις ταπεινώσεις. Πού πάει και χάνεται η τρυφεράδα που γλυκαίνει τα χείλη τους στα πρώτα φιλιά; Σαν τις οχιές δαγκώνουν και ύστερα φτύνουν δηλητήριο. Μέχρι και στο ζυμάρι του ψωμιού τους. Πικρό ψωμί! Το δίνουν στα παιδιά τους. Να συνηθίζουν χάδια τραχιά” . “Να φύγει! Όχι από δρόμο στεριανό. Η άσφαλτος μπορεί να τη γυρνούσε πίσω. Ήταν γραμμένη με αρχή και τέλος. Αρκούσε μια στιγμή να στρέψει το κεφάλι της. Αν όμως ήταν πάνω στο πλεούμενο! Το κύμα σβήνει κάθε μονοπάτι, το καταπίνει. Δε θα είχε γυρισμό” .

Διαβάστε το και διαδώστε το. Αξίζει αυτές οι γυναίκες να σωθούν και να πάψουν να κουβαλούν στην πλάτη τους το δικό τους μάρμαρο.