Βιβλίο Η πτώση 
Τίτλος πρωτοτύπου Falling
Συγγραφέας T. J. Newman
Μεταφραστής Ιλάειρα Διονυσοπούλου
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Κάκτος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πρώην αεροσυνοδός T. J. Newman κάνει το ντεμπούτο της στον χώρο του περιπετειώδους μυθιστορήματος με μια συναρπαστική περιπέτεια που μας ξεναγεί σε ένα Airbus Α320 της αεροπορικής εταιρείας Κόσταλ και στα μυστικά που πρέπει να ξέρει κανείς για την ασφάλεια κατά τη διάρκεια της πτήσης. 149 ψυχές, επιβάτες και πενταμελές πλήρωμα, βρίσκονται στα χέρια των δύο κυβερνητών ή μάλλον του απαγωγέα της οικογένειας Χόφμαν και η ιστορία ξεδιπλώνεται με συναρπαστικό τρόπο και πειστική αληθοφάνεια. Ο Μπιλ Χόφμαν, κυβερνήτης, με στολή που αποπνέει σεβασμό κι εμπιστοσύνη, εργάζεται στην εταιρεία με είκοσι πέντε χρόνια πορείας. Είναι παντρεμένος με την Κάρι και απέκτησαν δυο παιδιά, δεν παύει όμως να έχει σε προτεραιότητα τη δουλειά του, κάτι που προκαλεί κάποια προβλήματα στον γάμο του. Όσο ξετυλίγεται η συναρπαστική περιπέτεια, κάπου κάπου επιστρέφουμε στο παρελθόν του για να γνωρίσουμε τον χαρακτήρα του, για να μάθουμε την εμπειρία του σε πτήσεις, τα όνειρά του και τις φιλοδοξίες του να μεταβεί από τα μονοκινητήρια που ξεκίνησε την εκπαίδευσή του σε μεγαλύτερα αεροσκάφη. Τελικά, ο Χόφμαν διαπιστώνει πως δεν υπάρχει πρωτόκολλο να ακολουθήσει ούτε μέρα ασφαλείας να τον βοηθήσουν γιατί όλη του η εκπαίδευση χτίστηκε σε πιθανότητες πραγματικής επίθεσης μέσα στο αεροπλάνο κι όχι αυτό που βιώνει τώρα. Από την άλλη, η γυναίκα του είναι διορατική και περιποιητική, με την έμφυτη ικανότητα να βλέπει κάτω από την επιφάνεια των πραγμάτων και να εντοπίζει το αληθινό πρόβλημα κι όχι μόνο την αφορμή της εκάστοτε αναστάτωσης, πλεονεκτήματα που θα της φανούν χρήσιμα κατά την απαγωγή.

Το μυθιστόρημα μου έμαθε πολλά μυστικά για το ίδιο το αεροσκάφος αλλά μου έδωσε και πληροφορίες γύρω από την ψυχολογία και την εμπειρία των πληρωμάτων. Κατάλαβα πως σε μια πτήση ακόμη και το πιο ασήμαντο κομμάτι από τον εξοπλισμό έκτακτης ανάγκης παίζει τον ρόλο του. Η συγγραφέας μάλιστα τονίζει πως η δουλειά της αεροσυνοδού δεν είναι να προσφέρει φαγητό και χαμόγελα, αυτό απλώς παρέχεται, η πραγματική δουλειά είναι όλα τα άλλα, όσα βιώνουν σε αναρίθμητες ασκήσεις: μαθήματα πρώτων βοηθειών και αυτοάμυνας, εκκένωση από φλεγόμενο αεροσκάφος ή προσθαλάσσωση, αεροπειρατείες, κανονισμοί, αναταράξεις, τρομοκράτες κλπ. Το βιβλίο καταγράφει μέτρα ασφαλείας, τεχνικές προδιαγραφές πριν από κάθε πτήση αλλά και κατά τη διάρκειά της, πώς είναι η ατμόσφαιρα μέσα και έξω από το αεροσκάφος πριν και κατά τη διάρκεια της πτήσης, ποια τα συναισθήματα ενός κυβερνήτη, ποιες οι συμπεριφορές των επιβατών στον αέρα και πόσο άλλαξε ο αεροπορικός κόσμος μετά την 11^η Σεπτεμβρίου, όχι μόνο από άποψη ασφάλειας αλλά και σκοπού: «Κάποτε είχαμε κάτι στα χέρια μας. Οι κακοί είχαν τη λογική τους, ο κόσμος είχε τη λογική του. Υπήρχαν κίνητρα και απαιτήσεις. Όμως τώρα…» (σελ. 175). Όλα αυτά χάρη στον συγκυβερνήτη Μπεν Μάιρο, την υπεύθυνη πτήσης Τζο Γουάτκινς και τον αεροσυνοδό Μάικλ Ρόντενμπεργκ. Δε μένουμε όμως μόνο εκεί, μιας και, μέσω του Τζορτζ Πάτερσον, διευθυντή επιχειρήσεων του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας στο αεροδρόμιο JFK της Νέας Υόρκης, η συγγραφέας στρέφει τη ματιά της και στον πύργο ελέγχου, στις συνθήκες εργασίας εκεί, στο τι κάνουν και πώς φέρονται σε φυσιολογικές ή έκτακτες καταστάσεις, τι βλέπουν, πώς το χειρίζονται, πώς οδηγούν τα αεροπλάνα, πώς επηρεάζουν τις πορείες πτήσεων τα δελτία καιρού, τα πρωτόκολλα έκτακτων περιστατικών, ο καιρός, διάφορα μηχανολογικά προβλήματα, η ίδια η φυσική, προβλήματα που αντιμετωπίζουν άνθρωποι που χρησιμοποιούν σύμβολα, κώδικες και ακρωνύμια ακατανόητα στον περισσότερο κόσμο: «Όλη του η δουλειά ήταν να διατηρεί την ισορροπία σε ένα περιβάλλον γεμάτο αστάθμητους παράγοντες» (σελ. 200).

Ρεαλιστική κλειστοφοβική ατμόσφαιρα, τα μικρά μυστικά που ανέφερα πιο πάνω, η σωστή επιλογή χαρακτήρων, οι εναλλαγές σκηνών πότε στο σπίτι του κυβερνήτη και πότε πίσω στο αεροπλάνο, κλιμακωτή αγωνία, ανατροπές και εκπλήξεις που πολλές φορές μου έκοψαν την ανάσα γιατί ένιωθα να είμαι κι εγώ μες στο αεροπλάνο, τα έξυπνα cliffhangers στο τέλος κάθε κεφαλαίου που με έκαναν να θέλω να διαβάσω το επόμενο και το επόμενο είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός μυθιστορήματος που διαβάζεται απνευστί. Μάλιστα, αν ξαναμπώ σε αεροπλάνο μετά από τέτοιες φράσεις να με δείρετε: «Όταν οι επιβάτες επιβιβάστηκαν στο αεροπλάνο, άφησαν τις ζωές τους στα χέρια του Μπιλ. Άπαξ και το αεροπλάνο απογειώθηκε, μετατράπηκε σε μια επιλογή που δεν μπορούσαν να την πάρουν πίσω» (σελ. 137). Φυσικά έχουμε και τον πράκτορα του FBI Θίο Μπάλντγουιν, που είχε μπει σε διαθεσιμότητα μετά από μια αποτυχημένη υπόθεση ναρκωτικών και τον έχουν αφήσει σε μια διεκπεραιωτική ρουτίνα και που περιμένει πώς και πώς μια σημαντική υπόθεση για να ξεχαστεί το λάθος του, έχουμε την υποδιευθύντρια Μισέλ Λίου που τον έχει από κοντά, έχουμε τη διαρκή πάλη ανάμεσα στη διαίσθηση και στον αυθορμητισμό με τον ρεαλισμό και την υπακοή σε οδηγίες, κάτι χρονοβόρο που ίσως κοστίσει σε ζωές, έχουμε αγωνία, χρόνο που τελειώνει κι όλα αυτά δε μου άφησαν τρίχα στη θέση της από την αγωνία.

«Η πτώση» είναι μια συναρπαστική περιπέτεια με όλα τα αναμενόμενα κλισέ του είδους και με προσεγμένο ρεαλισμό που με έκανε να αγωνιώ για τη συνέχεια, είχε απανωτές εκπλήξεις, είχε συγκίνηση και στιγμές ηρωισμού, μα πάνω απ’ όλα είχε κι ένα βαθιά ανθρωπιστικό μήνυμα. Δε θα αναφερθώ φυσικά στα αίτια και στα κίνητρα του ενόχου (ή των ενόχων) για να μη χαλάσω την αναγνωστική έκπληξη, θεωρώ όμως υποχρέωσή μου να σημειώσω πως η συγγραφέας το βιβλίο αυτό το έγραψε για να αφυπνίσει τους αναγνώστες γύρω από την πρόσφατη ιστορία της Αμερικής, για τις συνέπειες σε αμάχους και όχι μόνο από την εξωτερική της πολιτική σε ξένα εδάφη μα πάνω απ’ όλα πως αυτά ο κόσμος πρέπει να τα μελετάει καλά, να τα παρακολουθεί, να εμπλουτίζει τις γνώσεις του και όχι να ακούει / βλέπει / μαθαίνει για απώλειες αμάχων, καταστροφές πόλεων κλπ. αδιάφορος, τρώγοντας το βραδινό του γεύμα ή πίνοντας τον καφέ του όσο περιμένει ένα κατά τα φαινόμενα πιο σημαντικό τηλεφώνημα κι αυτό το εκτίμησα πολύ: «Θα συνεχίσουμε να μαθαίνουμε, θα συνεχίσουμε ν’ ακούμε, κι όταν θεωρήσουμε πως μάθαμε αρκετά -πράγμα ακατόρθωτο- θα αναζητήσουμε ανθρώπους που θα ξέρουν πώς να το διορθώσουν. Και θα τους βοηθήσουμε με όποιον τρόπο μπορούμε» (σελ. 354).

Βιβλίο Κρυμμένη στο χώμα 
Τίτλος πρωτοτύπου She lies in wait
Συγγραφέας Gytha Lodge
Μεταφραστής Ιλάειρα Διονυσοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για την πρώτη περιπέτεια του επιθεωρητή Τζόνα Σινς από το Τμήμα Εγκληματολογικών Ερευνών του Σαουθάμπτον, ενός άντρα στον οποίο το νεκρό κορίτσι θύμισε μια συγκεκριμένη νύχτα και μια σειρά από μπερδεμένες πράξεις που προσπαθεί να ξεχάσει από τότε. Η μητέρα του με τις φαντασιώσεις, τη μεμψιμοιρία και τη μοναξιά της είναι η έγνοια του. Είχε διαλέξει έναν άντρα που ασκούσε περιστασιακή συναισθηματική και λεκτική βία και στους δύο, χειραγωγούσε τη μητέρα του σε τέτοιο βαθμό που αμφισβητούσε το ίδιο της το μυαλό ενώ ο ίδιος έχασε κάθε ίχνος αυτοπεποίθησης. Προσπαθεί ακόμη να ξεπεράσει τη Μισέλ κι ανυπομονεί για την επόμενη καταδικασμένη σχέση, εκτός κι αν η Μισέλ θα είναι η γυναίκα που δε θα ξεπεράσει ποτέ, μετανιωμένος που την έχασε. Δίπλα του, υπάρχει ένα δυνατό επιτελείο: ο «εκπληκτικά όμορφος και ψυχρός» αρχιφύλακας Μπεν Λάιτμαν, η αστυφύλακας Τζούλιετ Χάνσον, με ανύπαρκτη κοινωνική ζωή, που ήρθε από το Μπέρμιγχαμ, με τη σκιά της προηγούμενης σχέσης της να την κυνηγάει ακόμη, ο αρχιφύλακας Ντόμναλ Ο’ Μάλι, ο μεγαλύτερος σε ηλικία από την ομάδα, πρώην αλκοολικός, κάτι που του στοίχισε την καριέρα στον στρατό και όλοι τους εργάζονται υπό τις εντολές του αστυνομικού διευθυντή Γουίλκινσον. Οι έρευνες προχωράνε κυρίως μέσα από τις ανακρίσεις και τα ίχνη που προκύπτουν κι ακολουθούν τα μέλη αυτής της ομάδας. Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε τους χαρακτήρες τους, τον τρόπο που κάνουν μια ανάκριση και πώς ο Τζόνα τους «χειρίζεται» με όσο γίνεται ορθότερο και αντικειμενικό τρόπο, προσπαθώντας για σύμπνοια και ομόνοια, ώστε να έχουν το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.

Η πλοκή ξεδιπλώνεται πότε στο σήμερα με τις έρευνες, τις ανακρίσεις και τις αποκαλύψεις που ξεφυτρώνουν από σελίδα σε σελίδα και πότε στο χτες, με τα γεγονότα της μοιραίας βραδιάς στην κατασκήνωση να σχηματίζουν μια αρχικά ειδυλλιακή βραδιά μεταξύ εφήβων, σύντομα όμως οι σχέσεις μεταξύ τους γίνονται πιο περίπλοκες, με το πρώτο τους εικοσιτετράωρο να αλλάζει για πάντα τις ζωές τους. Οι ιδέες της ομάδας έρευνας και η μελέτη των γεγονότων βάζουν διαρκώς σε νέες βάσεις την ιστορία, αλλάζουν το σκεπτικό τους και τις κατευθύνσεις που ακολουθούν, χωρίς να με κουράσουν ούτε στιγμή, αντίθετα, περίμενα με αγωνία να δω όχι μόνο τι συνέβη τότε αλλά και τι άλλαξε στις σχέσεις των υπόπτων μετά από τόσα χρόνια.

Η παρέα των εφήβων είναι εξίσου καλοσχεδιασμένη, με επίσης ενδιαφέροντες χαρακτήρες και μια ποικιλία διαπροσωπικών σχέσεων: ζήλια, έρωτας, αγάπη, προδοσία, αφοσίωση κινούν τα νήματα και κάνουν τα πράγματα χειρότερα όταν ξημερώνει η αποφράδα μέρα της εξαφάνισης της Ορόρα. Το μετέπειτα θύμα αρχικά νιώθει ευγνωμοσύνη και αγωνία που βρίσκεται με αυτήν την παρέα των παράξενων, αναρχικών, πανέξυπνων και όμορφων φίλων, με την οποία δεν ταίριαζε αλλά πήγε μαζί τους χάρη στην αδελφή της, Τόπαζ, που όμως δεν την ήθελε εκεί! Η Ορόρα Τζάκσον είναι η άσχημη, μικρή αδελφή του κοριτσιού που όλοι ποθούσαν. Μαζί τους ήταν ο δημοφιλής αθλητής του σχολείου, Μπρετ Πάρκερ, ο αντισυμβατικός, επιπόλαιος και οργισμένος Κόνορ Ντούλι που κακοποιείται από τον πατέρα του, η καλύτερη φίλη της Τόπαζ, Κόραλι Ρίμπανς, όμορφη και κάπως ανόητη, πιστή ακόλουθος της παρέας, ο εριστικός και ελκυστικός, εύπορος και χαρισματικός, αριστερός, ουμανιστής και αναρχικός γιος εκατομμυριούχου επιχειρηματία Ντάνιελ Μπένχαμ ή Μπένερς και η πεισματάρα, εύστροφη και ατίθαση Τζότζο Μάγκος. Τι έχουν κάνει στη ζωή τους μετά από εκείνη την εκδρομή; Πώς εξελίχθηκαν; Ποιος ξέχασε και ποιος θυμάται ακόμη την Ορόρα; Τι συνέβη εκείνο το βράδυ και πόσο εύκολο είναι να συγκρατεί κανείς ακόμη τις λεπτομέρειες; Πόσες αντιφάσεις υπήρξαν τότε και τώρα για τα γεγονότα της μοιραίας νύχτας;

Το μυθιστόρημα «Κρυμμένη στο χώμα» είναι μια ενδιαφέρουσα ιστορία που ακολουθεί την κλασική ροή της εξιχνίασης ενός εγκλήματος, με τη σχετική δυσκολία που προκύπτει όταν έχουν περάσει τόσα χρόνια από τότε που διαπράχθηκε. Μέσα από ανακρίσεις, έρευνες και στοιχεία ο επιθεωρητής Σινς και οι συνεργάτες του προσπαθούν να συνδέσουν τα κομμάτια ενός καλοσχεδιασμένου παζλ και να βρουν ποιος σκότωσε το κορίτσι και γιατί, τι συνέβη στην παρέα εκείνο το βράδυ, αν καλύπτει κάποιος κάποιους και γιατί και ό,τι άλλο φέρει την αλήθεια στο φως. Οι προσωπικές ιστορίες των αστυνομικών και οι εξελίξεις στη ζωή των υπόπτων δεν καταλαμβάνουν μεγάλο μέρος της υπόθεσης αλλά συγκροτούν τις σωστές τοιχογραφίες ώστε να επικεντρωθούμε στις καθαυτές εξελίξεις και να ψάξουμε μαζί με τους αστυνομικούς να βρούμε τον ένοχο. Οι τελευταίες σελίδες, που οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στο αναμενόμενο τέλος, μεγαλώνουν την ένταση, φωτίζουν και τις τελευταίες ψηφίδες και ολοκληρώνουν μια ιστορία αληθοφανή και σωστά δοσμένη, στηριγμένη σε ρεαλιστικές προσδοκίες και αντιδράσεις μεταξύ των χαρακτήρων.

Βιβλίο Φλόγα που σιγοκαίει
Τίτλος πρωτοτύπου A philosophical investigation
Συγγραφέας Philip Kerr
Μεταφραστής Ιλάειρα Διονυσοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Λομπρόζο ή LOMBROSO σημαίνει «εντοπισμός των αντηχήσεων του μυελού του εγκεφάλου που οδηγούν στην κοινωνική ορθοπραξία» (Localisation of Medullar Brain Resonations Obliging Social Orthopraxy). Είναι ένα μηχάνημα που βασίζεται στον παλιό τομογράφο εκπομπής πρωτονίων και μπορεί να εντοπίζει τους άντρες εκείνους που από τον εγκέφαλό τους λείπει ο μέσος κοιλιακός πυρήνας (ΜΚΠ) που λειτουργεί ως αναστολέας του σεξουαλικά διμορφικού πυρήνα (ΣΔΠ), μιας προοπτικής περιοχής του αντρικού εγκεφάλου που αποτελεί αποθήκη των αντρικών επιθετικών αντιδράσεων. Όχι, ο συγγραφέας δε διευκολύνει την περαιτέρω κατανόηση της αρχικής αυτής ιδέας.

Ο Philip Kerr , ένας σημαντικός συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας που δυστυχώς πέθανε πρόσφατα, εκτός από τη σειρά των ιστορικών βιβλίων μυστηρίου με ήρωα τον Μπέρνι Γκούντερ και άλλα, έγραψε και αυτό το εντελώς διαφορετικό μα δύσκολο για μένα αστυνομικό μυθιστόρημα. Η δράση εκτυλίσσεται σε ένα μελλοντικό Λονδίνο, όπου τα πάντα έχουν αλλάξει ως προς την ιδιωτικότητα και την τιμωρία και ανάμεσα στις σελίδες κάπου αχνοφαίνεται ο γενικός τρόπος σκέψης που ακολουθεί ως προς την επίλυση μιας υπόθεσης και που υιοθετήθηκε αργότερα στα άλλα βιβλία του. Η κλιμάκωση της ιστορίας, τα ίχνη που αποκαλύπτονται σταδιακά, η επιλογή των θυμάτων μα πάνω απ’ όλα η δεύτερη παράλληλη υπόθεση που απασχολεί την Επιθεωρήτρια Τζέικοβιτς και ο εξαιρετικά πρωτότυπος τρόπος με τον οποίο συνδέεται με την κυρίαρχη υπόθεση είναι στοιχεία που εκτίμησα, με κράτησαν σε αγωνία και με οδήγησαν σε ένα ικανοποιητικό τέλος.

Το μυθιστόρημα δεν κατάφερα να το αγαπήσω όσο περίμενα για πολλούς λόγους. Παράλληλα με την τριτοπρόσωπη αφήγηση της ιστορίας έχουμε την πρωτοπρόσωπη του δολοφόνου, που καταγράφει τις σκέψεις του σε ημερολόγια. Ο δολοφόνος έχει το ψευδώνυμο Βίτγκενστάιν και τα ψευδώνυμα των θυμάτων που επιλέγει προέρχονται κυρίως από τον χώρο της φιλοσοφίας αλλά και από αλλού, δυσκολεύοντας έτσι την αστυνομία να κατανοήσει το modus operandi του. Στα ημερολόγιά του όμως γράφει ακατάπαυστα για πάρα πολλά θέματα φιλοσοφίας περί ζωής, τρόπου σκέψης των δολοφόνων, γιατί σκοτώνουμε και τι σημαίνει φόνος, διάφορα κοινωνικά και υπαρξιακά ζητήματα κλπ., ακόμη και η προσωπική φιλοσοφία του αναλύεται υπέρ το δέον. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα με την παράθεση πάμπολλων υποσημειώσεων που ήταν απαραίτητες φυσικά σε κάτι που δεν ήταν απαραίτητο να γραφεί εξαρχής αλλά με αποπροσανατόλισαν. Η αστυνομικός και ο δολοφόνος ένιωθα πως δρούσαν σε έναν ξεχωριστό μικρόκοσμο ο καθένας και μόνο προς το τέλος, λίγο πριν την απαραίτητη κάθαρση, κάπως αλληλεπίδρασαν σωστότερα, μόνο που εγώ ήδη μισοέβλεπα το επόμενο βιβλίο που θα διάβαζα κι έτσι έχασα όλο το συναισθηματικό φορτίο των τελευταίων σελίδων.

Από την άλλη ο τρόπος λειτουργίας του ίδιου του Λομπρόζο επεξηγείται επιστημονικά, χωρίς καμία προσπάθεια εκλαΐκευσης και απλούστευσης, κάνοντάς με να βλέπω δυαδικά ψηφία κάθε τρεις και λίγο. Τέλος, το περιβάλλον που έπλασε ο συγγραφέας και ανέπτυξε την κεντρική του ιδέα έβριθε λεπτομερειών για την οργάνωση, την απόδοση και τη λειτουργία του χωρίς να με βοηθήσει να γίνω ουσιαστικό κομμάτι της δράσης και να ενταχθώ αρμονικότερα σε αυτήν την ατμόσφαιρα.

Τα «Φιλοσοφικά εγκλήματα» είναι ένα εντελώς διαφορετικό αστυνομικό και κοινωνικό μυθιστόρημα, ίσως περισσότερο φλύαρο και εκτεταμένο απ’ όσο θα ‘πρεπε, που διεισδύει αρκετά περισσότερο στο μυαλό και την ψυχικό κόσμο ενός δολοφόνου από άλλα βιβλία αλλά δε με κέρδισε όσο περίμενα και χαίρομαι που γνώρισα τον Philip Kerr πρώτα μέσα από τις ιστορίες του με τον Μπέρνι Γκούντερ.

Βιβλίο Φάλκονερ
Τίτλος πρωτοτύπου Falconer
Συγγραφέας John Cheever
Μεταφραστής Ιλάειρα Δονυσοπούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Φάραγκατ, αν και παντρεμένος και με παιδί, γνωρίζει τον έρωτα στα μάτια του Τζόντι και παρασύρεται σε μια διαφορετική ερωτική περιπέτεια που λήγει εντελώς ξαφνικά. Η νοοτροπία και ο χαρακτήρας του Φάραγκατ αλλάζουν άρδην και ο κεντρικός ήρωας έρχεται αντιμέτωπος με τον πραγματικό του εαυτό, τον οποίο δεν διστάζει να βγάλει στο φως και να τον κάνει κομμάτια ώστε να ανακαλύψει τη βαθύτερη αλήθεια της πραγματικής του ταυτότητας. Από τις πιο ενδιαφέρουσες ομοφυλοφιλικές σχέσεις που έχω διαβάσει, σε παρασέρνει και σε συγκινεί, χωρίς να καταντά το κείμενο φτηνό ή πορνό. Πολύ καλοδουλεμένη και ευαίσθητη σχέση δύο αντρών που ξέρουν ότι δε θα αλλάξει τίποτα στη ζωή τους μετά τη φυλάκισή τους. Είναι αυτό ακριβώς που λέω: ΠΕΙΣΕ ΜΕ όταν γράφεις κάτι, όσο περίεργο, εξωπραγματικό ή απίθανο να συμβεί είναι.

Πολύ δραματική η σκηνή που ο Ιεζεκιήλ σκότωσε τον αδερφό του και μάλιστα σε σημείο που είπα ότι ο συγγραφέας πάει, ξέχασε γιατί έβαλε μέσα τον ήρωά του. Πραγματικά, σε όλο το βιβλίο ένιωσα ακριβώς αυτό: δεν έχει σημασία γιατί μπήκε μέσα ο πρωταγωνιστής, ο συγγραφέας προτίμησε να μη βαρύνει το κείμενο με ΟΛΟ το παρελθόν του Φάραγκατ, τα αίτια και τα αιτιατά. Αντιθέτως, χάρισε στον αναγνώστη τις σημαντικότερες σκηνές όπου και όταν δει, σαν πασπάλισμα σε ένα ήδη χορταστικό γλυκό.

Σε πολλά σημεία του βιβλίου στάθηκα χωρίς ανάσα ως προς το μέγεθος της μιζέριας και της δυστυχίας των τροφίμων, που κάποιοι δεν έχουν κανέναν να τους περιμένει, να τους επισκεφθεί, να ενδιαφερθεί γι’ αυτούς. Αντ’ αυτού, τρώνε ό,τι χειρότερο μπορεί να φανταστεί κανείς διαιτολογικά, κάπου κάπου τους θυμούνται για ιατρικές εξετάσεις άνθρωποι επίσης τελειωμένοι σαν προσωπικότητες και επαγγελματίες. Και το τέλος με κέντρισε ακόμη περισσότερο. Δεν έχουμε ένα τέλος με την έννοια της ολοκλήρωσης αλλά ένα τέλος με την έννοια της αλλαγής, της ανατροπής, της «ευτυχίας», όπως γράφει και ο συγγραφέας, κλείνοντας το βιβλίο του με αυτήν τη λέξη.

Ένα καταπληκτικό βιβλίο, γραμμένο το 1977 παρακαλώ, μέσα στο οποίο αντικατοπτρίζεται η πραγματική ζωή του συγγραφέα Τζον Τσίβερ (1912-1982), που γεννήθηκε σε άνετη οικονομικά οικογένεια, μετά την πτώχευση του πατέρα του ζει μια επαναστατημένη ζωή με καταχρήσεις, αλκοόλ και κάπνισμα. Αν και παντρεμένος, ο ψυχολόγος τού διαγνώσκει αμφισεξουαλικότητα και η ταραγμένη σχέση του με τη γυναίκα του περνά ακόμη περισσότερες δύσκολες στιγμές. Ένας «επαναστάτης με αιτία» λοιπόν κι ένα βιβλίο που «για πολλές αιτίες» πρέπει να διαβάσετε!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

[μετά το επισκεπτήριο, ο Φάραγκατ παρακολουθεί τους συγγενείς και τους φίλους από το παράθυρό του να φεύγουν]: «Ήταν ελεύθεροι, ελεύθεροι να τρέξουν, να χοροπηδήσουν, να γ…, να πιουν, να πάνε αεροπορικώς στο Τόκιο. Ήταν ελεύθεροι, μια αντιμετώπιζαν το πολύτιμό προνόμιό τους τόσο αδιάφορα, σα να το χαράμιζαν. Με τις κινήσεις τους δεν έδειχναν να εκτιμούν την ελευθερία τους» (σελ. 35).

«Οι Φάραγκατ ήταν το είδος των ανθρώπων που έζησαν σε ένα βικτοριανό μέγαρο και όταν πια το έχασαν επέστρεψαν στην οικογενειακή αγροικία. Και αυτή περιελάμβανε ένα παρατημένο αλλά μεγαλόπρεπο σπίτι του του 18ου αιώνα και την εκμετάλλευση δύο αντλιών βενζίνης….-Δεν γίνεται εσύ να βάζεις βενζίνη! -Γιατί; -Επειδή… θα χάσεις όλες σου τις φίλες!. -Αντιθέτως…Θα μάθω ποιες είναι οι πραγματικές μου φίλες!», (σελ. 60).

«Ξόδεψε μάλλον υπερβολικά μεγάλο μέρος της ζωής και της ενέργειάς του περιμένοντας, μα ακόμα κι όταν δεν ερχόταν κανείς, εκείνος δεν ένιωθε πως περιμένοντας βίωνε μια απόλυτη ματαίωση, το βίωμά του θύμιζε λίγο τη δομή μιας δίνης» (σελ. 100).

«Είναι όμορφος, μα επειδή είναι νέος. Σε δέκα χρόνια θα μοιάζει με τον καθένα» (σελ. 110).

«Μέσα σε δώδεκα χρόνια δεν ήρθε ούτε ένας άνθρωπος να σε δει. Κι αυτό δείχνει ότι δεν υπάρχει ψυχή εκεί έξω που να σε ξέρει. Ούτε η ίδια σου η μάνα δεν σε ξέρει. Αδερφές, αδερφοί, θείοι, φίλοι, γκόμενες, δεν έχεις κανέναν για να κάτσει παρέα σου στο τραπέζι. Εσύ είσαι χειρότερος κι από πεθαμένο. Εσύ χέζεις. Οι πεθαμένοι δεν χέζουν» (σελ. 156).

«Η σπιτονοικοκυρά μου είναι από κείνες τις βρομιάρες γριές χήρες -ακόμα κι αν ο άντρας τους πίνει μπίρες στην κουζίνα, χήρες είναι…» (σελ. 199).

Βιβλίο Ο κύκλος
Τίτλος πρωτοτύπου The circle
Συγγραφέας Dave Eggers
Μεταφραστής Ιλάειρα Διονυσοπούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πώς θα σας φαινόταν αν κάμερες σε μέγεθος αντίχειρα με λήψη υψηλής ποιότητας τοποθετούνταν σε όλους τους δημόσιους δρόμους του κόσμου, στις παραλίες, στα σπίτια, από τον κόσμο που θα έσπευδε να τις αγοράσει, μιας και βγήκαν στο εμπόριο σε προσιτή τιμή; Έτσι θα καταγράφονταν σημαντικά ιστορικά γεγονότα εν τη γενέσει τους, θα φωτογραφίζονταν άμεσα οι παραβάτες των ανθρώπινων δικαιωμάτων είτε σε πορείες είτε σε ληστείες ή θα βοηθούσαν έναν άνθρωπο που δεν έχει δυνατότητα πρόσβασης σε απομακρυσμένα σημεία του πλανήτη να νιώθει ότι βρίσκεται εκεί. Πώς θα σας φαινόταν αν οι πολιτικοί στην αρχή και οποιοδήποτε δημόσιο πρόσωπο δέχονταν να γίνουν Διάφανοι και να φορέσουν πάνω τους μια κάμερα με απευθείας μετάδοση ανά πάσα ώρα και στιγμή της ζωής τους; Έτσι ο καθένας θα ήταν παρών στις συναντήσεις των πολιτικών με σημαντικές προσωπικότητες του κόσμου, θα άκουγε και θα έβλεπε τις συζητήσεις τους, τις συμφωνίες, τα σχέδιά τους άμεσα και απευθείας. Γιατί να γίνονται όλες αυτές οι διαβουλεύσεις πίσω από κλειστές πόρτες; Ο κόσμος έχει δικαίωμα στην πληροφορία!

Αυτές είναι μερικές από τις καινοτομίες που ευαγγελίζονται οι Τρεις Σοφοί, οι ιδρυτές του Κύκλου, μιας εταιρείας που στοχεύει να πατάξει την τρομοκρατία, την κακοβουλία και τον κίνδυνο για την επιβούλευση των συνανθρώπων από άτομα που προδιατίθενται για παραβατικότητα. Μια εκπληκτική ουτοπία, άριστα οργανωμένη και δικτυωμένη σε όλο τον κόσμο, που έχει καταφέρει να πάρει με το μέρος της το 87 % του πληθυσμού παγκοσμίως. Όλα τα στοιχεία, τα δεδομένα, οι φωτογραφίες, τα βίντεο συγκεντρώνονται και είναι προσβάσιμα από όλο τον κόσμο. Οι φορητές κάμερες απευθείας μεταδόσεων γίνονται μόδα, ο κόσμος αποκτά πλήρη έλεγχο σχεδόν σε όλα. Κι αν συμβεί κάτι και το γυαλί ραγίσει; Αν μια φωνή αρχίσει να ακούγεται εναντίον αυτής της ουσιαστικά απολυταρχικής, μονοπωλιακής και τυραννικής διακυβέρνησης;

Ένα μυθιστόρημα που μου έσφιξε το στομάχι όσο κανένα άλλο, που με ανάγκασε πολλές φορές να ξενυχτήσω για να το τελειώσω και μου έδωσε να καταλάβω πόσο απαραίτητη πρέπει να γίνει η εφαρμογή του μέτρου στην καθημερινή διαδικτυακή μου παρουσία. Μέσα κοινωνικής δικτύωσης, σφυρίγματα (tweets), παρακολούθηση, καταμέτρηση πελατειακής εξυπηρέτησης και ικανοποίησής τους από τον υπάλληλο και χιλιάδες άλλες παραμέτρους που μετέτρεψαν την πρωταγωνίστρια Μέι σε τηλεκατευθυνόμενο ρομπότ.

Το κείμενο ξεκινάει σιγά σιγά να σε εντάξει σε αυτόν τον άρρωστο και ουτοπικό κόσμο αλλά σύντομα η κινούμενη άμμος της εικονικής πραγματικότητας που χτίζεται γύρω από τους χαρακτήρες και κυρίως γύρω από τον αναγνώστη δεν αφήνει να πάρεις ανάσα. Εξαιρετική σύλληψη, κίνδυνος όλα αυτά να γίνουν πραγματικότητα κάποια στιγμή και πλήρης απογοήτευση το τέλος. Ποιος είναι ο μυστηριώδης άντρας που εμφανίζεται στη ζωή της Μέι, μέσα σε αυτό το αυστηρά φρουρούμενο περιβάλλον εργασίας αλλά δεν μπορεί να εντοπιστεί πουθενά; Πόσο γρήγορα θα καταλάβει η Μέι ότι αυτό που ζει είναι ένα είδος κοινωνικού αυτισμού (μου άρεσε πάρα πολύ αυτή η φράση που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας); Πόσο πολύ θα δοκιμαστούν οι σχέσεις της με την οικογένειά της; Τελικά τι συνέπειες έχει στη ζωή μας και στο χαρακτήρα μας να τα ξέρουν όλοι όλα και να ξέρουν όλοι τα ενδιαφέροντά μου, τις κοινωνικές μου συνήθειες, τις προτιμήσεις μου, τις ανθρώπινες ανάγκες μου;

Μακάρι να μπορούσα να γράψω αναλυτικά για το τέλος, όμως σίγουρα θα προδώσω πράγματα και δεν κάνει. Το μυθιστόρημα είναι ανατρεπτικό, «αρρωστημένο», βαθιά κοινωνικό, με εκατομμύρια μηνύματα για την αλόγιστη χρήση του διαδικτύου και τη μόδα της κοινωνικής δικτύωσης. Εκεί που είπα ότι φτάνει η κορύφωση, φτάνει η φαντασία για το πού βαίνομεν, πώς θα χειριστεί ο συγγραφέας το τέλος, έρχεται μια μεγάλη αποκάλυψη που όμως δεν αλλάζει και πολλά πράγματα. Δεν έχουμε δηλαδή την αναμενόμενη κάθαρσι που απαιτείται για να ξεκουραστεί ο αναγνώστης, να ανασάνει, να νιώσει ανακούφιση. Θα μου πεις, με το 80 % του μυθιστορήματος να είναι η βελτίωση και ο εμπλουτισμός των υπηρεσιών του Κύκλου θα χρειαζόταν δεύτερος τόμος για να υπάρξει η λύση της πλοκής και ίσως καταντούσε και αμερικανιά. Άλλο αυτό όμως και άλλο στο τέλος να επιλέγεται αυτό το φινάλε.

Μη διστάσετε να διαβάσετε αυτό το βιβλίο, αγνοώντας την γκρίνια μου. Είναι σφιχτοδεμένο, με εκπληκτικές αληθοφανείς ανατροπές που με άφησαν άναυδο και γεμάτο αγωνία, για να μην αναφέρω τα χιλιάδες μηνύματα που αφήνει ο συγγραφέας κατά καιρούς ως προς την περατότητα του ανθρώπινου εγκεφάλου, την ανάγκη του ανθρώπου για επικοινωνία και πληροφόρηση και την ευκολία με την οποία μαζικοποιείται και χειραγωγείται.

Βιβλίο Η ομορφιά του κακού
Τίτλος πρωτοτύπου Beautiful bad
Συγγραφέας Annie Ward
Μεταφραστής Ιλάειρα Διονυσοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα έχει τρεις διαφορετικούς αφηγηματικούς άξονες: την ημέρα του φονικού, τα γεγονότα πριν από αυτό και τα πρώτα χρόνια γνωριμίας του πρωταγωνιστικού ζευγαριού. Στα κεφάλαια παρατίθενται εναλλακτικά οι διαφορετικές περίοδοι, καθώς και οι οπτικές γωνίες των πρωταγωνιστών, δημιουργώντας ένα κείμενο που ρέει αβίαστα, αφήνει σε κρίσιμο σημείο κάποια περιστατικά για να αφηγηθεί κάποια άλλα κι έτσι εν συνόλω δημιουργεί μια αρκετά τεταμένη ατμόσφαιρα. Οι προσωπικότητες της Μάντι, της Τζοάνα και του Ίαν αλλά και κάποιων φίλων και συγγενών τους μπαίνουν σ’ ένα μικροσκόπιο, φωτογραφίζονται τμηματικά και σκιαγραφούνται σελίδα προς σελίδα. Από τις ευχάριστες στιγμές μιας πρώτης γνωριμίας περνάμε στις πρώτες απογοητεύσεις και συμφιλιώσεις, στις επαγγελματικές αλλαγές κυρίως του Ίαν, που αποτελούν και τον καταλύτη για αρκετές σημαντικές μεταγενέστερες εξελίξεις και τελικά στην παρανοϊκή καθημερινότητα που δείχνει να ζει εκείνος, απότοκη των όσων βίωσε σε εμπόλεμες περιοχές, όπου καλούνταν να προσφέρει ασφάλεια.

Μέσα από τις εξίσου πολυμορφικές σχέσεις των δύο κοριτσιών και σπιντάτους, παραστατικούς διαλόγους, ζωντανεύουν, αν και επιδερμικά, τα όσα διαδραματίζονταν δίπλα στη Βουλγαρία στις αρχές του 21^ου αιώνα. Η Μάντλιν Γουίλσον διδάσκει αγγλικά στους φτωχούς φοιτητές της Βουλγαρίας στο πλαίσιο μιας υποτροφίας με βάση το Πανεπιστήμιο της Σόφιας ενώ στη διπλανή χώρα υποβόσκει εμφύλια σύρραξη ανάμεσα στη χριστιανική πλειονότητα και τη μουσουλμανική μειονότητα. Ταυτόχρονα, η φίλη της, Τζοάνα Τζασίνσκι, εργάζεται εθελοντικά σε καταυλισμούς με πρόσφυγες στη διπλανή χώρα για λογαριασμό του Ερυθρού Σταυρού. Η Τζόαν και η Μάντι είναι φίλες, με τα πάνω και τα κάτω τους, ανταλλάσσουν επισκέψεις περνώντας σύνορα και ταξιδεύοντας πολλές ώρες με το λεωφορείο ενώ ο Ίαν τελικά δέχεται μια επαγγελματική πρόταση για τη Βαγδάτη ως επικεφαλής ασφαλείας της μεταβατικής κυβέρνησης του βόρειου Ιράκ, κάτι που θα του στοιχίσει πολλά σε κατοπινές ψυχολογικές διακυμάνσεις.

Τα γεγονότα πριν τη δολοφονία συστήνονται στον αναγνώστη μέσα από τρυφερά στιγμιότυπα μητέρας και παιδιού αλλά και από στιγμές τρόμου, μ’ έναν άνθρωπο που φέρεται αλλοπρόσαλλα, βλέπει φαντάσματα και ξοδεύει πολλά για ένα αντιπυρηνικό καταφύγιο στη μέση σχεδόν του γαλήνιου Κάνσας ενώ ο τρόπος διαπαιδαγώγησης του γιου του, Τσάρλι, δεν είναι και ο πλέον ενδεδειγμένος. Ο Ίαν είναι μια προσωπικότητα περισσότερο ρεαλιστική από τις άλλες, με μόνιμους εφιάλτες και το γαλήνιο λιμάνι της Μάντι να τον ηρεμεί και να τον χαλαρώνει. Οι καβγάδες του μ’ εκείνη έχουν λογικά ερείσματα και η κλιμακούμενη ένταση στη σχέση τους θα φέρει κάποια απρόβλεπτα γεγονότα στις ζωές τους. Όση αγωνία και σασπένς κι αν υπάρχει όμως, όσο κι αν βοηθούν οι εναλλαγές σκηνών και χρόνων τον αναγνώστη να περιμένει με κομμένη ανάσα για τη συνέχεια, τόσο ένιωσα πως η συγγραφέας δε βυθίστηκε όσο θα έπρεπε στην ψυχολογία των ηρωίδων της. Μου ήταν πολύ δύσκολο να πειστώ για κάποιες πράξεις, κυρίως της Μάντι, μιας και ήταν σα να μην υπήρχε λογική σε όσα προέβαινε. Η φιλία της με την Τζο μεταστρεφόταν συνέχεια, βασισμένη σε όσα βίωναν όμως δεν είδα κάτι βαθύτερο, κάτι που θα με έπειθε απόλυτα για όσα διαδραματίζονταν. Τσακώνονταν και φίλιωναν, αντάλλασσαν λόγια πικρά και κάτι τους χώρισε, ό,τι δηλαδή βιώνει κανείς σε μια φιλία στις μέρες μας. Πού είναι όμως αυτό το κάτι βαθύτερο, η διορατικότερη σκιαγράφηση, ο συνεκτικός δεσμός τους; Ακόμη και η μεγάλη ανατροπή που υποστηρίζει τον άξονα γύρω από τον οποίο στρέφονται τα τελευταία γεγονότα εμφανίζεται εντελώς ξαφνικά ενώ η οπτική γωνία παραμένει υπό σκιά μέχρι ν’ αποφασίσει η συγγραφέας να τη φέρει στο προσκήνιο.

«Η ομορφιά του κακού» είναι ένα καλό αστυνομικό μυθιστόρημα που με κράτησε ως το τέλος και, παρά τις ενστάσεις μου, πέρασα καλά μαζί του, κάνοντάς με να αναρωτιέμαι τι συνέβη τη νύχτα του φονικού, τι αλλοίωσε τις ανθρώπινες σχέσεις των ανθρώπων που διασκέδαζαν στην αρχή του βιβλίου σε μια όσο γίνεται όμορφη βραδιά, αν σκεφτεί κανείς πως ήταν σε εμπόλεμη ζώνη, καθώς και ποιο ήταν το κίνητρο πίσω από όλα αυτά.

Βιβλίο Η γυναίκα από το Ζάγκρεμπ
Τίτλος πρωτοτύπου The lady from Zagreb
Συγγραφέας Philip Kerr
Μεταφραστής  Ιλάειρα Διονυσοπούλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αδιαφορώντας με ποια σειρά πρέπει να διαβάσω τα βιβλία με πρωταγωνιστή τον Gunther, επικεντρώνομαι στην υποβλητική ατμόσφαιρα της εκάστοτε περιοχής και αφήνομαι στα πραγματολογικά στοιχεία της κάθε εποχής που διαλέγει ο συγγραφέας να τοποθετήσει τον ήρωά του, καθώς και στην εκπληκτική ψυχογράφηση του χαρακτήρα αυτού, που σε κάθε βιβλίο όλο και κάποιο πετραδάκι προστίθεται. Ο Gunther παραμένει είρων («Ήμουν κομψός όσο και η ουρά ενός γλάρου μα ούτε που με ένοιαζε, σελ. 22), πανέξυπνος, φλύαρος και αντιναζιστής, ρεαλιστής («Ο έρωτας είναι σαν τις κρουαζιέρες νομίζω. Αν ταξιδεύεις σε ήρεμα νερά, δεν είναι κι άσχημα. Αλλά μόλις τα πράγματα δυσκολέψουν, σε πιάνει ναυτία», σελ. 152) αλλά αν δεν ήταν τόσο καλός στη δουλειά του σύντομα θα είχε απρόβλεπτες συνέπειες. Ειδικά στη «Γυναίκα από το Ζάγκρεμπ», που ακολουθεί τη «Μοιραία Πράγα» και τον «Άνθρωπο χωρίς ανάσα», ο εμβληματικός αυτός πρωταγωνιστής έχει ζήσει τη φρίκη των στρατοπέδων συγκέντρωσης κι έχει μάθει για τις αθρόες απάνθρωπες δολοφονίες και τα στυγνά βασανιστήρια, επομένως έχει γίνει πιο σαρκαστικός από ποτέ.

Δεν παύει όμως να είναι ανθρώπινος, να διστάζει ν’ αφαιρέσει ζωή αν δεν είναι απόλυτα απαραίτητο ή αν δεν κινδυνεύει ο ίδιος, να σκέφτεται και να προσπαθεί σ’ όλη αυτήν τη λαίλαπα να παραμείνει αντικειμενικός, βλέποντας ένα γενικό πλάνο της κατάστασης: «Εμείς οι Γερμανοί δεν ήμαστε που ανεβάσαμε στην εξουσία φριχτά τέρατα σαν την Ουστάσι και τον συνταγματάρχη Ντράγκαν; Ίσως να έφταιγαν όλοι οι άνθρωποι κατά κάποιο τρόπο. Οι Βέλγοι επίσης είχαν διαπράξει φρικαλεότητες στο Κονγκό, όπως και οι Βρετανοί στην Ινδία και στην Αυστραλία… Θα συγχωρούσαν άραγε ποτέ οι Αρμένιοι τους Τούρκους;.. Ήταν τελικά τόσο διαφορετικοί οι Γερμανοί απ’ όλους τους άλλους; Θ’ αρκούσε άραγε ποτέ μια συγγνώμη; Ο χρόνος θα δείξει. Μια μέρα στο μέλλον οι νεκροί του παρελθόντος θα μιλήσουν για όσα συμβαίνουν στο παρόν» (σελ. 255). Και το πιο συγκινητικό μήνυμα που πρεσβεύει είναι το εξής: «Είναι τρομερό πράγμα να σκοτώνεις άνθρωπο… Είναι λες και οι σφαίρες διαπερνούν δύο ανθρώπους: εκείνον που πυροβολείται κι εκείνον που πυροβολεί» (σελ. 441).

Να λοιπόν που ο ήρωάς μας ερωτεύεται επιτέλους, όχι τρελά, όχι με παραφορά, δεν παρασύρεται αλλά μέτρια, συγκρατημένα. Κι όταν η γυναίκα που αγαπά γίνεται όργανο εκβιασμού από τη ναζιστική ηγεσία με την οποία συνεργάζεται θέλοντας και μη, τα πράγματα μέσα του αλλάζουν, αναθεωρούνται και τον οδηγούν σε απρόσμενες αντιδράσεις. Μέσα σ’ όλ’ αυτά, η γοητευτική Ντάλια δεν του είναι αδιάφορη, επομένως αρχίζει κι εξυφαίνεται ένα αριστοτεχνικό τρίγωνο που κινδυνεύει ανά πάσα ώρα και στιγμή να τιναχτεί στον αέρα. Αυτό είναι ένα καινούργιο χαρακτηριστικό του Gunther, που ο συγγραφέας το χειρίστηκε σωστά και μετρημένα.

Στον αντίποδα έχουμε την Ντάλια Ντρέσνερ, ηθοποιό του γερμανικού κινηματογράφου, ιδέα του Γιόζεφ Γκέμπελς ως απάντηση στην Γκρέτα Γκάρμπο, αγαπημένη ηθοποιό του Χίτλερ, ώστε να κερδίσει την εύνοια του Φύρερ και τη δική της. Είναι μια γυναίκα με επιστημονική σκέψη και όνειρο ζωής να συνεχίσει τις σπουδές της στο αντικείμενο της φυσικής, κάτι που ο συγγραφέας αναφέρει στο επίμετρο πως εμπνεύστηκε από τη Χέντι Λαμάρ, μια στάρλετ με λαμπρό μαθηματικό μυαλό και μια άγνωστη ιστορία πίσω της που με άφησε άφωνο! Φυσικά και υπάρχουν ανατροπές στην εξέλιξη της υπόθεσης όμως ο Philip Kerr τη χρησιμοποιεί για να δείξει τη ματαιότητα και τη λάμψη της οθόνης του σινεμά και ταυτόχρονα του βεντετισμού τέτοιων γυναικών: «Φυσικά και οι δυο μας ζούσαμε τη στιγμή, αν και για τελείως διαφορετικούς λόγους: η Ντάλια επειδή δεν έβρισκε το λόγο να αρνηθεί την όποια επίγεια απόλαυση επιθυμούσε κι εγώ επειδή έβρισκα όλες τις επίγειες απολαύσεις μονίμως δυσπρόσιτες» (σελ. 427), θα πει ο Gunther.

Στο μυθιστόρημα αυτό υπάρχουν πολλές αναφορές σε προηγούμενα βιβλία και παρελαύνουν χαρακτήρες που έχουμε γνωρίσει και αλλού. Η «στοιχειωμένη αύρα» που απέπνεε το Βερολίνο τότε είναι λες και ποτίζει όλο το μυθιστόρημα απ’ αρχής μέχρι τέλους. Το «σκεπτικό» των Ναζί, οι αλλαγές στις πόλεις και τους ανθρώπους, η εξαθλίωση που φέρνει ένας πόλεμος αλλά και η κτηνωδία που έκρυβαν ορισμένοι και τώρα βρήκε ελεύθερο έδαφος για να εξαπλωθεί, η τραγική ειρωνεία που εμφανίζεται έντεχνα σε πολλά σημεία, η ματαιότητα, η απανθρωπιά, ο φόβος των επιδρομών, είναι όλα εξαιρετικά σκηνοθετημένα και σωστά τοποθετημένα σε άλλο ένα ατμοσφαιρικό νουάρ μυθιστόρημα του Philip Kerr. Με αφορμή μάλιστα το ταξίδι του Gunther στην Κροατία, δίνεται η αφορμή στον συγγραφέα να περιγράψει με τον δικό του εύληπτο τρόπο την κατάσταση στα Βαλκάνια και τις σχέσεις Σερβίας και Κροατίας και για το status quo μετά την εισβολή των γερμανικών, ιταλικών και ουγγρικών δυνάμεων. Ο Gunther λοιπόν έχει να επιλύσει μια υπόθεση σε μια χώρα που την κυβερνά η φασιστική εθνοφρουρά Ουστάσι και στον αντίποδα βρίσκονται οι κομμουνιστές Γιουγκοσλάβοι Παρτιζάνοι και οι βασιλικοί Τσέτνικ. Μύλος!

Όταν η υπόθεση οδηγεί τον πρωταγωνιστή στην Ελβετία, εκεί έχουμε το αγαπημένο μου σημείο και άφθονο πεδίο έρευνας και αποκαλύψεων ως προς την ουδετερότητα αυτής της χώρας και τον τρόπο με τον οποίο συνεργαζόταν με τις αντίπαλες δυνάμεις προς το δικό της συμφέρον. Τα υπέροχα και ρομαντικά αλπικά τοπία εναλλάσσονταν με σκληρές πολεμικές διαπραγματεύσεις, παιχνίδια κατασκοπίας, ακόμη και με μια συνωμοσία ανατροπής του Χίτλερ! Κι όλα αυτά ταυτόχρονα με τις προσπάθειες του Gunther να βρει τον πατέρα της ηθοποιού και να απομακρυνθεί από τα απόνερα των απανωτών εκπλήξεων που αντιμετωπίζει όσο προχωράει βαθύτερα στην υπόθεση. Μου άρεσε πάρα πολύ ο τρόπος με τον οποίο κλιμακωνόταν η πλοκή και πώς κούμπωσαν στο τέλος όλες οι επιμέρους περιστάσεις που αναφέρονται σχεδόν από την αρχή και δείχνουν αρχικά παράταιρες της όλης υπόθεσης. Ίσως εδώ να εστιάζεται ένα μικρό μειονέκτημα, μιας και κρατούσα πυρετωδώς σημειώσεις από τις πρώτες σελίδες για να μπορέσω να παρακολουθήσω τις εξελίξεις, κάτι που τελικά δε χρειάστηκε μιας κι από ένα σημείο και μετά άρχισε ν’ αναπτύσσεται το κυρίως θέμα και όλα τα άλλα να λειτουργούν ανατριχιαστικά συμπληρωματικά πάνω σ’ αυτό.

«Η γυναίκα από το Ζάγκρεμπ» είναι ένα συναρπαστικό, ατμοσφαιρικό αστυνομικό και ιστορικό μυθιστόρημα που ξεδιπλώνει κι άλλες πτυχές του Gunther , καταγράφει νέες οπτικές γωνίες του πολέμου, με ταξίδεψε σε λιγότερο γνωστές κατασκοπικές και όχι μόνο ιστορίες και σε ταραγμένες διακρατικές σχέσεις. Ρεαλιστική γραφή, τρισδιάστατοι και με βάθος χαρακτήρες, εκπλήξεις και ανατροπές, ό,τι αγάπησα στον κόσμο του Bernie Gunther δηλαδή είναι και πάλι εδώ!