Βιβλίο Τριγμοί από το παρελθόν
Συγγραφέας Άνα Ζάχαρη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Όστρια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Άνα Ζάχαρη έγραψε ένα ενδιαφέρον αστυνομικό μυθιστόρημα που αναπτύσσεται σε τρεις ξεχωριστές ιστορίες, με την Αλίκη και τα ξαδέρφια της, Μίμη και Μίκη, να κάνουν τους αυτόκλητους ντετέκτιβ με μεγάλη επιτυχία. Στα «Θαμμένα μυστικά» έχουμε το χρονικό της διερεύνησης του θανάτου της προγιαγιάς Λίνας Μερκούτη και της μαγείρισσάς της, στη «Χαμένη διαθήκη» οι τρεις φίλοι αναλαμβάνουν να εντοπίσουν κάτι τόσο πολύτιμο που κάποιοι δε διστάζουν μπροστά σε τίποτα για να το αποκτήσουν και στον «Αναμενόμενο φόνο» διαπράττεται ένα έγκλημα κυριολεκτικά «κεκλεισμένων των θυρών»! Οι τρεις αυτές ιστορίες επιπλέον δένονται αναπάντεχα και αποτελούν ένα ενιαίο χρονικό της οικογένειας Μερκούτη από τις ρίζες του απώτατου παρελθόντος ως το σήμερα, με τις φαινομενικά άσχετες μεταξύ τους ιστορίες να αλληλοσυμπληρώνονται ενώ το Χρονικό που ακολουθεί τα «Θαμμένα μυστικά» είναι μια συναρπαστική καταγραφή εξελίξεων και γεγονότων που θα δεθούν με όλες τις υποθέσεις. Η συγγραφέας, μέσα από τρεις πολύ καλογραμμένες και ανατρεπτικές ιστορίες, δημιούργησε ένα αρραγές κείμενο που με εντυπωσίασε και με κράτησε σε εγρήγορση, μιας και πολλά κομμάτια του οικογενειακού παζλ τοποθετήθηκαν σε απρόσμενα σημεία ολοκληρώνοντας με τον πιο ευφάνταστο τρόπο την πλοκή.

Η Αλίκη Λασκαράτου με πρωτοπρόσωπη αφήγηση εξιστορεί τα γεγονότα και μας καλωσορίζει στο οικογενειακό σπίτι της γιαγιάς Νίνας στην Κηφισιά. Η Νίνα μετά τον θάνατό της το άφησε στον γιο της, Κωνσταντίνο, και τη γυναίκα του, Γκαλίνα, των οποίων τα παιδιά, Μίκης και Μίμη (Δήμητρα), μεγάλωσαν μαζί με την Αλίκη. Εξερευνούσαν στα μικράτα τους το σπίτι, άκουγαν και συγκρατούσαν τις ιστορίες για τα μέλη της οικογένειας, προσπαθούσαν να αναπαραστήσουν τον τόπο και τον χρόνο από κάθε αφήγηση. Η Αλίκη, ψάχνοντας κάτι χαρτιά στη σοφίτα, ανακαλύπτει έναν θησαυρό από παλιά αντικείμενα, βιβλία, χαρτιά και περιοδικά, κάτι που την ξετρελαίνει ως βιβλιοφάγος που είναι αλλά και ένα τετράδιο συνταγών. Σε αυτό κρύβεται ένα σημείωμα της μαγείρισσας της προγιαγιάς, Μαργαρίτας Ψυχούλη, η οποία τονίζει πως η κυρά της δολοφονήθηκε και δεν πέθανε από φυσικού! Η μαγείρισσα φαίνεται πως αυτοκτόνησε λίγο καιρό μετά, με σημάδια κατάθλιψης από την απώλεια της Λίνας Μερκούτη, ήταν όμως αυτή η αιτία ή δολοφονήθηκε κι εκείνη; Έτσι οι τρεις νέοι αρχίζουν να σκαλίζουν την υπόθεση.

Μέσα από συναρπαστικά γεγονότα και ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες ταξιδεύουμε πίσω στη δεκαετία του 1910 και γνωρίζουμε τη Λίνα και τον Τζώρτζη Μερκούτη, αξιότιμο πολιτικό και πρώην υπουργό. Με ωραία και προσεγμένη χρήση της καθαρεύουσας στο ημερολόγιο του Τζώρτζη ζωντανεύουν περιστατικά που αναβιώνουν την εποχή του πρώτου έρωτα και του γάμου του με τη Λίνα, την καριέρα του στο Υπουργείο Στρατιωτικών, πώς ανακάλυψε ότι κάποιος από το σπίτι του έκλεψε πολύτιμα στρατιωτικά έγγραφα έναν χρόνο μετά προδίδοντας έτσι την πατρίδα, πώς αντέδρασε στον θάνατο της γυναίκας του και πολλά άλλα. Ποιος «έκρυβε τα χαρτιά στον τοίχο»; Σε ποιον τοίχο και τι γράφουν αυτά τα χαρτιά;

Μαγείρισσα, σοφέρ, δύο καμαριέρηδες, κηπουρός, γκουβερνάντα και ο αδερφός του Τζώρτζη, Τίμος, που γύρισε από το Παρίσι όπου σκορπούσε την περιουσία που του άφησε ο πατέρας του είναι οι βασικοί ύποπτοι για τον θάνατο της εγκύου Λίνας. Ταυτόχρονα, ζωντανεύει μια πανέμορφη Αθήνα, με τους κήπους της, με τις δεξιώσεις της, με την έντονη κοινωνική ζωή, με την άφιξη του δευτερότοκου γιου του βασιλιά, Γεωργίου, Ύπατου Αρμοστή της Κρήτης, που αναστατώνει τα σαλόνια κ. ά. Οι σχέσεις του Τζώρτζη με τον άσωτο αδελφό του, οι κρίσεις του για την πολιτική και στρατιωτική κατάσταση της εποχής, ο διορισμός του ως υπουργός εν όψει των Βαλκανικών πολέμων, οι δυο κόρες που απέκτησε, ο χαρούμενος κι ευτυχισμένος μικρόκοσμος στη βίλα τους στην Κηφισιά, τα πρόσωπα που έβλεπε η Μαργαρίτα σε άσχετες στιγμές σε άκαιρους χώρους είναι μικρές λεπτομέρειες που συμπληρώνουν ένα παζλ γεμάτο μυστήριο και υποψίες ενώ ξεπηδά η αστική τάξη των αρχών του 20ού αιώνα, τα τραπεζώματα, τα μεγάλα ονόματα που θεωρούνται ανυπόληπτα και δεν έχουν βλάψει ποτέ κανέναν αλλά στα κρυφά διαπράττουν σκάνδαλα κλπ.

Μου άρεσαν πολύ οι χαρακτήρες των νέων παιδιών και ειδικά η Αλίκη, η οποία, αν και γόνος αστικής οικογένειας, με σχετική οικονομική άνεση, είναι καταδεκτική και καθόλου υπεροπτική, ο λόγος της και ο τρόπος σκέψης της σχεδόν «λαϊκός», ενώ το ίδιο συμπεριφέρονται και τα ξαδέλφια της. Ίσως με αυτήν την επιλογή η συγγραφέας δείχνει πώς αλλάζουν οι γενιές και οι εποχές και κυρίως πως οι επίγονοι και οι απόγονοι στρέφουν την πλάτη τους σε όλο αυτόν τον καθωσπρεπισμό και το πρωτόκολλο, ανούσιες λεπτομέρειες που, παρ’ όλ’ αυτά, διατηρήθηκαν για καιρό. Λέει μάλιστα χαρακτηριστικά ο Μίκης: «Κι εμείς αν δε μέναμε στο ίδιο σπίτι, σιγά μην ήξερε ο ένας τι κάνει ο άλλος»! (σελ. 36). Αυτό το διακριτικό και φίνο χιούμορ ελαφραίνει σε αρκετά σημεία το σασπένς είτε με εκφράσεις όπως «είχανε του κερατά τα τρεχάματα» είτε με ξεκαρδιστικές ατάκες όπως «-Αυτός ο Βαγγέλης μια χαρά παιδί είναι. Άμα δεν τον θες εσύ, πες το ν’ απλώσω δίχτυα» (σελ. 41) είτε με σαρκασμό: «-Αχ, πουλάκι μου, (δεν μπορεί, θα φτερώσω καμιά ώρα)…» (σελ. 92).

Οι επόμενες δύο υποθέσεις δεν υπολείπονται σε κάτι ως προς την αγωνία, την ένταση και το σασπένς. Στη «Χαμένη διαθήκη», ο Δημήτρης, φίλος της Αλίκης από τη Φιλοσοφική, της αναθέτει να βρει τη χαμένη διαθήκη του προπάππου του. Οι έρευνες της Αλίκης την οδηγούν στη Σύμη, όπου κάποιος διαρρηγνύει το πατρικό του φίλου της, ενισχύοντας την πεποίθησή της πως η διαθήκη υπήρξε και πως κάποιος ψάχνει κάτι πολύτιμο. Βοηθοί της στη νέα αυτή έρευνα είναι φυσικά τα ξαδέλφια της, Μίκης και Μίμη. Θα λύσουν άραγε τα αινίγματα που θα βρουν γραμμένα σε απρόσμενα σημεία; Τι συνέβη στη Σύμη του 1942; Είναι μια ακόμη πιο συναρπαστική από την πρώτη ιστορία που μας ταξιδεύει στην αρχαιότητα, στις σκοτεινές στοές της Μασονίας, στην εποχή του αμφιλεγόμενου Καλλιόστρο και, γιατί όχι, στο σήμερα, στην οικογένεια Μερκούτη που δένεται απρόσμενα με τις εξελίξεις στη Σύμη. Η συγγραφέας καταφέρνει με επιδεξιότητα να αναπαραστήσει τις τόσο διαφορετικές μεταξύ τους εποχές (αρχαιότητα, μεσαίωνα, Τουρκοκρατία) και τόπους (Ιταλία, Σκωτία, Μεσολόγγι) και να ενώσει αναπάντεχα τους εκάστοτε πρωταγωνιστές σ’ ένα μεγάλο μυστικό που πρέπει να προφυλαχθεί από κακόβουλα χέρια και μυαλά.

Τέλος, «Η χαμένη διαθήκη» ακολουθεί το απαραίτητο και εξίσου συναρπαστικό Χρονικό, χάρη στο οποίο μαθαίνουμε, μέσα από μυθιστορηματικά δοσμένα περιστατικά, πολλές πτυχές της οικογένειας Μερκούτη, από τον πρώτο πρόγονο στην Ενετοκρατία ως το παρόν. Έτσι γνωρίζουμε καλύτερα τις καταβολές του Τζώρτζη Μερκούτη και τη δημόσια και ιδιωτική στάση του μετά την οικογενειακή τραγωδία, καθώς και για τις τύχες των θυγατέρων του, Ευγενίας ή Νίνας και Ελισάβετ (ή Έλης) και των απογόνων τους. Όλο αυτό το βάρος των πληροφοριών υπαναχωρεί με τον «Αναμενόμενο φόνο», μια πιο λιτή και απλή μα δύσκολη υπόθεση. Εδώ έχουμε έναν φόνο που διαπράττεται κεκλεισμένων των θυρών, μιας και το θύμα βρίσκεται δολοφονημένο σ’ ένα κλειδωμένο σπίτι χωρίς ίχνη παραβίασης, εισόδου και εξόδου. Συγγενής του θύματος είναι ένας καλός φίλος των δίδυμων Μίκη και Μίμης κι έτσι ξεκινούν τις έρευνες. Η νεκρή ήταν μια γυναίκα παράξενη, ιδιότροπη, όλοι οι γείτονες που γνωρίζουν οι τρεις νέοι δεν έχουν να πουν καλά λόγια για κείνη ενώ λέγεται πως αγόρασε το σπίτι κοψοχρονιά πετώντας έξω τον προηγούμενο ιδιοκτήτη του που δεν πρόλαβε να πάρει τα πράγματά του και της τα απαιτούσε! Τη σκότωσε ο ταλαιπωρημένος από τη συμπεριφορά άντρας της, ο προηγούμενος ιδιοκτήτης ή κάποιος άλλος;

Οι «Τριγμοί από το παρελθόν» είναι ένα μυθιστόρημα-πρόκληση, το οποίο ο αναγνώστης μπορεί να το αντιμετωπίσει σαν τρία εκτεταμένα διηγήματα και να διαβάζει όσο και ως όπου θέλει αλλά συνδέονται μεταξύ τους πολύ στενά και συγκροτούν ένα ενιαίο στην ουσία κείμενο, εξ ου και δεν μπορεί να παραλείψει κάποια από αυτές ή να τις διαβάσει με σειρά άλλη από αυτήν που παρατίθενται. Επιπλέον, η κάθε μια από αυτές μέσα σε λίγο σχετικά αριθμό σελίδων καταφέρνει να στήσει ένα υπέροχο και διαφορετικό κάθε φορά ιστορικό υπόβαθρο ενώ η συγγραφέας δε διστάζει να ταξιδεύει τον αναγνώστη από το χτες στο σήμερα, πιο μακριά στο απώτερο παρελθόν, να τον ξαναφέρνει κάπου κοντά για να τον τραβήξει στο σήμερα κι όλα αυτά με τρόπο που δεν κουράζει και δεν μπερδεύει. Η Ικαρία και η Σύμη στήνονται προσεγμένα, με το ντόπιο χρώμα τους, με την αληθινή και αυθεντική τους ταυτότητα, με την ντοπιολαλιά τους, βοηθώντας με τον τρόπο τους στη διερεύνηση των υποθέσεων. Το σασπένς και η αγωνία χτυπούν κόκκινο και στα τρία κείμενα, τα μυστήρια είναι διαφορετικά και ποικίλα, το ταξίδι κάθε φορά και πιο εθιστικό! Ένα πρωτότυπο και διαφορετικό αστυνομικό μυθιστόρημα που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο.

Βιβλίο Οι μικροί παράδεισοι 
Συγγραφέας Πάρις Σταμέλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Πάρης Σταμέλος έγραψε ένα εντελώς διαφορετικό μυθιστόρημα, γεμάτο υπέροχα λόγια, τρυφερές παρομοιώσεις κι ενδιαφέρουσες εξελίξεις, εκπλήσσοντάς με ευχάριστα. Η ιστορία κινείται μεταξύ της Ικαρίας και της Φλωρεντίας, με το κάθε μέρος να έχει την τιμητική του σε αναφορές και λεπτομέρειες. Ο Μπαμπού, σχολάρχης στην Ικαρία του 1968, τονίζει στους μαθητές του πως πρέπει να ξέρουν την ιστορία τους για να κατανοήσουν τη ζωή τους: «Να ξέρω για κείνους και να φτάνω σ’  εμάς» (σελ. 20). Ο Μπαμπού διδάσκει με ιστορίες και διάφορες αφορμές τους μαθητές του πολλά πράγματα από τα μυθικά ως τα βυζαντινά και τα σύγχρονα χρόνια, όχι μόνο της τοπικής αλλά και της ευρύτερης ιστορίας. Μαθαίνουμε για τις ταξιδιωτικές εντυπώσεις από το Αιγαίο του Φλωρεντινού ιερέα Χριστόφορου Μπουοντελμόντι, για το κρασί και τα χωστοκέλια της Ικαρίας, για το πώς δημιούργησαν οι κάτοικοι την ψευδαίσθηση της ερημιάς για να γλυτώσουν από Τούρκους και πειρατές ακολουθώντας μια νέα τακτική ζωής (ασχολούνταν με τα βιοτικά τους μόνο τη νύχτα και σταμάτησαν να κυκλοφορούν τη μέρα), για τις ιδιοτροπίες και για την πρακτικότητα της ικαριώτικης οικιακής αρχιτεκτονικής. «Η περιουσία τους ήταν ελάχιστη, μα η ελευθερία και η ασφάλειά τους μεγάλη. Είχανε λίγα, δεν τους έλειπε όμως τίποτα» (σελ. 29). Η επιβίωση της Ικαρίας βασίστηκε στο πρότυπο της αραιής, διάσπαρτης οίκησης, κάτι σπάνιο στην Ελλάδα και κουμάντο κάνει η μάνα ή η πρωτοκόρη της οικογένειας.

Στο βιβλίο ζούμε από κοντά την καθημερινότητα της Μαρίας και του Γιούση κι όταν τελικά οδηγούνται στον γάμο, οπότε ο συγγραφέας καταγράφει ευσύνοπτα τα ήθη και τα έθιμα του νησιού, τα τραγούδια, τα προικοσύμφωνα. Εξίσου όμορφα και παραστατικά, με την ιστορία της και τη ρυμοτομία της, δίνεται και η Φλωρεντία, όπου η Κρίστα και ο Άντζελο γνωρίζονται κι ερωτεύονται. Αγαπημένη τους έξοδος είναι το καφενείο του Ρικάρντο, που παράτησε τη ζωγραφική από σεβασμό για τους ήδη καταξιωμένους καλλιτέχνες και άνοιξε ένα καφενείο που έγινε σύντομα στέκι φοιτητών και άλλων ενώ ο συνεργάτης του, Βίτο Βιτόρε, οργανώνει φιλοσοφικές βραδιές με ποικίλα θέματα, για την αγάπη προς τον εαυτό μας και προς τους άλλους, για τον έρωτα κ. ά. Έτσι ο συγγραφέας δείχνει πώς μπορούμε να εντάξουμε τη φιλοσοφία στη ζωή μας, πώς μας βοηθάει με τα προβλήματα και τους προβληματισμούς μας κ. ά. Τι συνδέει τα δυο παιδιά με το ζευγάρι από την Ικαρία το αφήνω στον αναγνώστη να το ανακαλύψει. Υπάρχει πλοκή και μάλιστα γεμάτη ανατροπές και αναπάντεχες εξελίξεις, το βάρος όμως δίνεται στη φιλοσοφία, στην ψυχολογία και στην ηθική που διέπει τις ανθρώπινες σχέσεις. Η αφήγηση είναι περίτεχνη, με έμφαση σε παρομοιώσεις και μεταφορές, σε «πεζή ποίηση» γεμάτη λυρισμό, με τις σκηνές του βιβλίου να τυλίγονται από ολόκληρες παραγράφους γεμάτες παρομοιώσεις και μεταφορές, άφθονα καλολογικά στοιχεία, στοχασμούς και μια ιδιαίτερη ποιητικότητα. Θεωρώ ελλιπή τα στοιχεία των χαρακτήρων για να τους γνωρίσουμε καλύτερα και για να καταλάβουμε τις μεταξύ τους σχέσεις, όμως αυτό, χάρη στην ιδιαίτερη αφηγηματικότητα του συγγραφέα, δημιουργεί μια μυστηριακή ατμόσφαιρα και μια γλυκιά ασάφεια στην αφήγηση. Δεν είναι τυχαίο που ο κύριος Σταμέλος διαλέγει άκρως αντίθετους θεματικούς άξονες: από τη μια αστροφυσική και διάστημα, οπότε έχουμε φιλοσοφία περί του σύμπαντος κι από την άλλη εσωτερικότητα, αποκρυφισμός, πνευματική αναζήτηση με κάποιους από τους χαρακτήρες να μεταβαίνουν στο Άγιο Όρος και στην Πάτμο. Χωρίς να είναι αυτός ο σκοπός του μυθιστορήματος, ερχόμαστε πιο κοντά στην έννοια του Θεού και της παντοδυναμίας Του σε πραγματικές βάσεις, χωρίς όμως θρησκοληψία και φανατισμό αλλά με όχημα τη γοητεία της φιλοσοφίας και του ανοιχτού πνεύματος. Οι δοκιμασίες και οι αλλαγές που υφίστανται οι χαρακτήρες τούς οδηγούν να αντιδράσουν διαφορετικά και να οδηγήσουν έτσι σε νέες αναζητήσεις και σκέψεις τον αναγνώστη αλλά και τους ίδιους.

Το κείμενο είναι μια ενδιαφέρουσα μυθιστορηματική καταγραφή και μια έξυπνη επαφή με το βάθος, την έκταση και το μέγεθος της φιλοσοφίας, σε τέτοιο βαθμό που από ένα σημείο και μετά δεν παρακολουθούσα τόσο φανατικά τις εξελίξεις όσο τις αφορμές για στοχασμούς, συζητήσεις και παρατηρήσεις. Είναι ένα εντελώς διαφορετικό μυθιστόρημα από έναν ξεχωριστό συγγραφέα που δοκιμάστηκε σε κάτι εντελώς πρωτότυπο για τη γραφή του και θα βρει τον δρόμο του ανάμεσα σε αναγνώστες που αγαπούν τέτοιου είδους ιστορίες.

Βιβλίο Κάποια μέρα όλοι καταλήγουν στην Ικαρία
Συγγραφέας Βασίλης Πεσλής
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βασίλης Πεσλής με το γνώριμο και  αγαπημένο χιουμοριστικό, σαρκαστικό και ξεκαρδιστικό στυλ του μας ταξιδεύει ως την Ικαρία και μας γνωρίζει τα χωριά, τους οικισμούς και τα λιμάνια του τόπου καταγωγής του μέσα από μια ιστορία κατά βάση ρομαντική αλλά με απρόσμενες εκπλήξεις που καλύπτουν όλα τα είδη: τρόμος, περιπέτεια, ταξιδιωτικές σημειώσεις κ. ά. Η Ικαρία είναι μία από τις μπλε ζώνες, δηλαδή τα πέντε σημεία με το υψηλότερο ποσοστό μακροζωίας και προσφέρεται για εναλλακτικό τουρισμό. Έχει πάνω από 30 χωριά και οικισμούς και ιαματικά νερά. Θέρμα, Άγιος Κήρυκος, Ξυλοσύρτης με το Αθάνατο Νερό και τη Γριά του Κακοπέρατου, Ακαμάτρα, Γιαλισκάρι, Εύδηλος, ο Χριστός στις Ράχες, οι Σεϋχέλλες με τους γκρούβαλους, παραλίες όχι με κρυστάλλινα νερά αλλά νερά-κρύσταλλο (μπρρρρ), αγνή φύση, δροσερά βουνά με θέα που κόβει την ανάσα, πανέμορφα τοπία, φιλικοί άνθρωποι, πρόσχαροι κάτοικοι λαμπρύνουν το μυθιστόρημα με τη διακριτική ή την έντονη παρουσία τους, κάνοντας τον Λουκά και τον Αλέξη να ζήσουν ένα σωρό αναπάντεχες και ξεκαρδιστικές περιπέτειες. Δεν τους φτάνει το βασικό πρόβλημα, η Λεμονιά δηλαδή, έχουν να συμμετάσχουν σε ικαριώτικο πανηγύρι, να πιουν από το ντόπιο κρασί που θα τους βαρέσει κατακέφαλα, να γλυτώσουν από έναν βίαιο και βάναυσο άντρα, να μεταβούν από πόλη σε κώμη χωρίς να τους τελειώσει η βενζίνη ή χωρίς να πέσουν στον γκρεμό, να συνεννοηθούν με τις δυσκολίες που παρέχει η ντοπιολαλιά κλπ.

Οι δύο νεαροί πρωταγωνιστές αποτελούν ένα αχτύπητο ντουέτο, με τον Λουκά να ειρωνεύεται και να πετά θανατηφόρες ατάκες «-Δεν μπορώ να πάω σε παραλίες. Μου θυμίζουν τη Νάντια. -Ξαπλώστρα είναι;» (σελ. 27). Ή, όταν ο Αλέξης αναρωτιέται στο ταξίδι τους γιατί κλείσανε σαλόνι και δεν κάθονται έξω: «-Ταξιδεύουμε μεσημέρι, είδες τι ήλιο έχει στο κατάστρωμα; Όσες θέσεις ήταν στη σκιά καπαρώθηκαν, οι υπόλοιποι παριστάνουν τα φωτοβολταϊκά» (σελ. 68). Η απερισκεψία του Αλέξη να πάει στην Ικαρία να βρει τη Λεμονιά του 2006 τον ανησυχεί, γιατί ο φίλος του είναι η επιτομή της οργανωτικότητας και τώρα παρατάει τα πάντα και φεύγει αυθωρεί, χωρίς σχέδιο και πρόγραμμα! Τι πραγματικά συνέβη όμως σ’ εκείνο το ταξίδι και γιατί μας αποκαλύπτεται σιγά σιγά; Μήπως υπάρχει κάποιο μυστικό; Μήπως δεν έγιναν τα πράγματα όπως τα θυμάται ο Αλέξης; Έτσι ξεκινάει μια σειρά από ξεκαρδιστικά στιγμιότυπα, αναμεμιγμένα όμως με διαχρονικές σκέψεις, καίριους προβληματισμούς και ρεαλισμό, με τρόπο που μόνο ο Βασίλης Πεσλής ξέρει να καταστρώνει. Εκεί που γελάς για το απίθανο γεγονός να βρεθεί η Λεμονιά, μπαίνεις σε σκέψεις για τον χαμένο χρόνο που περνάει πίσω από τη ρουτίνα στην οποία αφηνόμαστε κλπ., αργότερα στη σκηνή της γνωριμίας με τον Ίκαρο (ποιος είναι ο Ίκαρος; Ε, όλα θα τα γράψω πια; ) ζωντανεύει μια σκηνή ψυχολογικής κακοποίησης και έτσι αναμιγνύεται ιδανικά το τραγικό με το κωμικό. «-Αρπάζετε αγνώστους από τον δρόμο και τους βάζετε σπίτι σας να τους ταΐσετε; … -Έτσι κάνουμε, είμαστε φιλόξενο νησί» (σελ. 131). Και ναι, θέλω να πάω Ικαρία: «-Παρατήρησες ότι ο Κάμπος είναι ανάμεσα στο Φύτεμα και το Αυλάκι;… Νομίζω ότι κάποια χωριά τα έχουν χωρίσει σε θεματικές ενότητες εδώ πέρα» (σελ. 191).

Μου άρεσε επίσης πολύ που το βιβλίο, μόλις φτάνουν οι φίλοι στο νησί, είναι χωρισμένο σε κεφάλαια ανά πόλη και χωριό του νησιού, με φωτογραφίες του εκάστοτε τόπου, κάνοντας το κείμενο λίγο πιο προσωπικό και εξόχως ελκυστικό! Δεν ξέρω αν είναι οι οπτικές γωνίες των τοπίων που επέλεξε ο συγγραφέας να παρουσιάσει ή οι γλαφυρές περιγραφές, πάντως θέλω να βάλω την Ικαρία στα επόμενα ταξιδιωτικά μου σχέδια γιατί έχει αφάνταστες ομορφιές, υπέροχες παραλίες (με δύσκολη θάλασσα τον περισσότερο καιρό) και μια ξεχωριστή κουλτούρα. Δύο άντρες αναζητούν μια γυναίκα κυριολεκτικά από χωριό σε χωριό και το κείμενο δεν είναι πουθενά βαρετό ούτε επαναλαμβανόμενο, μιας και κάτι θα συμβεί σε κάθε οικισμό, κάποια αλλαγή, κάποια ανατροπή, κάποια έκπληξη, όλα αποτέλεσμα μιας γόνιμης φαντασίας που δεν εκμεταλλεύεται τις καταστάσεις για να γράψει απλώς έναν τουριστικό οδηγό αλλά τοποθετεί δύο χαρακτήρες σ’ ένα περιβάλλον που πρέπει να το βιώσεις για πολύ καιρό και υπό διαφορετικές συνθήκες ώστε να το αποδώσεις όπως ο συγγραφέας. Εντάξει, από ένα σημείο και μετά την έβριζα κι εγώ τη Λεμονιά του 2006, κοτζαμάν νησί, τόσες ατυχίες, τόσες ερωτήσεις κι αυτή άφαντη αλλά το φινάλε με αποζημίωσε, φέρνοντάς μου δάκρυα λύτρωσης (όχι γι’ αυτό που φαντάζεστε αλλά για τον κρυμμένο άσο στο μανίκι του βιβλίου).

«Κάποια μέρα όλοι καταλήγουν στην Ικαρία», εγώ γιατί κάθομαι ακόμη εδώ; Τέλος πάντων… Τι έγραφα; Α, ναι. Το νέο μυθιστόρημα του Βασίλη Πεσλή ζωντανεύει με αναπάντεχο τρόπο τα υπαρξιακά αδιέξοδα των σαραντάρηδων της εποχής μας, ειδικά μετά από έναν αποτυχημένο γάμο και ταυτόχρονα, μέσα από μια σειρά ξεκαρδιστικών στιγμιότυπων, μας συστήνει την Ικαρία με τον πιο ανορθόδοξο τρόπο. Αναζητώντας τη Λεμονιά, ο Λουκάς και ο Αλέξης γνωρίζουν μαζί με μας τη νοοτροπία, τις συνήθειες, την ιδιόλεκτο, το φυσικό τοπίο του νησιού κι όσο πλησιάζουμε στο συγκινητικό τέλος τόσο μεγαλώνει η αγωνία που δεν μπορούμε να βρούμε μια γυναίκα με ασυνήθιστο όνομα σ’ ένα νησί με ασυνήθιστη καθημερινότητα. Γέλιο μέχρι δακρύων, ανατροπές και προβληματισμοί με κράτησαν ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Το πέρασμα για τον Τσεσμέ
Συγγραφέας Μαρία Χανιώτου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα κείμενο κατά τόπους δυνατό και σκληρό. Η Βασιλεία φεύγει από την Ικαρία και γίνεται υπηρέτρια Αθηναίας αστής που της κάνει τον βίο αβίωτο. Δίνονται ένα σωρό περιστατικά που δείχνουν τη δυσκολία στο αρχοντικό αυτό σπίτι και τα βάσανα που περνά η ανήλικη Βασιλεία. Μόνη της παρηγοριά οι αραιές κυριακάτικες επισκέψεις του θείου της. Σε μια βεγγέρα του θείου της θα γνωρίσει τον βιολιστή Σταύρο και θα τον ερωτευτεί. Ο Σταύρος είναι γυναικάς αλλά το κορίτσι δεν παίρνει από λόγια. Αυτή είναι η αρχή μιας σειράς περιπετειών της Βασιλείας και της οικογένειάς της που θα ζήσουν πολλά γεγονότα ως το ξέσπασμα του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου.  Στην Ικαρία, με αφορμή την επανεγκατάσταση της οικογένειας, γνωρίζουμε κι άλλα πρόσωπα, που το καθένα έχει τη δική του ιστορία να πει και τον δικό του πόνο να μοιραστεί. Κάποιοι καλοί χαρακτήρες, κάποιοι κακοί. Οι σχέσεις θα δοκιμαστούν εν όψει της απόδρασης στη Μέση Ανατολή μέσω του Τσεσμέ καθώς και στο στρατόπεδο του Ερυθρού Σταυρού όπου καταφεύγουν. Μέχρι τη Συρία θα φτάσουν τα καραβάνια των προσφύγων κι εκεί θα δοθεί το τέλος σε πολλών τις περιπέτειες και την αγωνία.

Παρ’ όλο που το βιβλίο ξεκινά σχεδόν μονοδιάστατα και η υπόθεση περιστρέφεται μόνο γύρω από τη Βασιλεία και την οικογένειά της, με το ξέσπασμα του πολέμου γνωρίζουμε σιγά σιγά κι άλλους κατοίκους κι άλλους χαρακτήρες και το βιβλίο γίνεται κάτι σαν φόρος τιμής σε προσωπικές ιστορίες ανθρώπων από έναν τόπο δύσκολο και μακρινό, την Ικαρία. Χωρίς να είναι κακογραμμένο, το κείμενο μας δίνει όλες τις πτυχές των αφανών ηρώων και ο αναγνώστης βρίθει συναισθημάτων: από αστείες σκανταλιές μέχρι επανένωση μητέρας και γιου, από περιπέτειες δραπετών από το στρατόπεδο μέχρι τον αντίκτυπο του εμφυλίου στο εξωτερικό.

Χαρακτηριστικό γνώρισμα της γραφής της συγγραφέως είναι ότι σε βάζει σχεδόν απότομα και κοφτά στην υπόθεση και στην πλοκή κάθε κεφαλαίου, γι’ αυτό σε δύο σημεία θα φέρω μια αντίρρηση: δεν περιγράφηκαν καθόλου και κρίμα, γιατί το ταλέντο της συγγραφέως θα μπορούσε να τη βοηθήσει πολύ χωρίς να καταντά το μυθιστόρημα μελό, η σκηνή επιστροφής του πατέρα (γιατί επέστρεψε τελικά, γιατί διάλεξε τη Θεσσαλονίκη και πώς το αντιμετώπισε αυτό η οικογένειά του; αγόγγυστα; η γυναίκα του θα μπορούσε να ηγηθεί μιας πολύ δυνατής και σκληρής σκηνής επανένωσης) και πώς αντέδρασε η αρχόντισσα την οποία υπηρετούσε η Βασιλεία στον γάμο της με τον Σταύρο, αφού πια θα έφευγε από το σπιτικό της. Είναι δυο σκηνές-εφαλτήρια για κάτι εξίσου καλογραμμένο όπως το υπόλοιπο κείμενο. Πάντως, σε γενικές γραμμές το πρώτο βιβλίο της συγγραφέως είναι μια πολύ καλή προσπάθεια, με καλούς διαλόγους, ώριμες σκέψεις, καλή σκιαγράφηση χαρακτήρων, αγωνία, συγκίνηση, συναίσθημα, σκέψεις κλπ. και είμαι σίγουρος ότι στο επόμενο έργο της οι γνώσεις και οι αρετές που κατέχει θα την οδηγήσουν ένα σκαλοπάτι πιο ψηλά. Δυστυχώς εμπόδιο στην απόλαυση του βιβλίου είναι η σωρεία τυπογραφικών λαθών και η έλλειψη συνολικής επιμέλειας (π. χ. επαναλαμβάνονται συνέχεια προτάσεις του στυλ «οι ομιλίες ερχόταν από μακριά», όπου το υποκείμενο δε συνάδει με το πρόσωπο του ρήματος).

Βιβλίο Θάλασσες μας χώρισαν
Συγγραφέας Ιφιγένεια Τέκου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σε γενικές γραμμές η συγγραφέας έχει βελτιωθεί πολύ ως προς το στυλ και το ύφος της. Έχει σκιτσάρει ωραία τους χαρακτήρες της, έχει δέσει σωστά τις μεταξύ τους σχέσεις, περιγράφει άψογα την καθημερινή ζωή στη Σύμη και στην Κωνσταντινούπολη, έχει μελετήσει ενδελεχώς τα ιδιώματα και τη λαογραφία της Σύμης και της Ικαρίας και έχει ξεσηκώσει κάθε κρυφή και ρομαντική πτυχή της Κωνσταντινούπολης. Αγάπησα πολύ την αρχή της ιστορίας στο νησί των Δωδεκανήσων και κατάλαβα πάνω σε ποιες βάσεις θα στηριχτεί η σχέση των δύο κοριτσιών. Μου άρεσε πολύ η ζωή των γυναικών στην Κωνσταντινούπολη στα απαρτμάν, πώς βοηθούσε η μία την άλλη, πώς μαγείρευαν σχεδόν αγκαλιά μιας και τα διαμερίσματά τους ήταν τόσο κοντά. Μία γυναίκα κάθε μέρα ζέσταινε νερό ώστε όλες μαζί να πλύνουν ρούχα και πιάτα, η κάθε μία κράταγε με εμπιστοσύνη και αγάπη τα παιδιά της άλλης, ένας υπέροχος και σκληρός μικρόκοσμος, που δε ζει και χωρίς τις κουτσομπόλες του. Εξίσου καλογραμμένη και η Αλεξάνδρεια, με τη δική της σκληρή καθημερινότητα, το μίσος των Αιγυπτίων για τους ξένους, ειδικά τους Άγγλους, τα ήθη και τις συνήθειές τους.

Δυστυχώς όμως, από ένα σημείο και μετά, η μαγεία αυτή χάνεται γιατί η πλοκή παίρνει ανεδαφικές προεκτάσεις και οι χαρακτήρες παίρνουν αποφάσεις αναίτιες και αδικαιολόγητες ενώ η μοίρα που εξυφαίνει η συγγραφέας δε με πείθει καθόλου και με ανάγκασε να κλείσω σχεδόν επί τροχάδην το βιβλίο. Ήταν τόσο ακραίες και μη πιστευτές οι ανατροπές και τα σχέδια των κοριτσιών που, όσο ελαστικός ήμουν στο πρώτο βιβλίο, τόσο στενοχωρέθηκα στο δεύτερο. Επιτρέψτε μου να εκφράσω ακριβώς τις αντιρρήσεις κατωτέρω, οπότε μη διαβάσετε τη συνέχεια όσοι δεν έχετε τελειώσει το βιβλίο.

ΠΡΟΣΟΧΗ, SPOILERS

Θα προσπαθήσω να μη χαλάσω τη μαγεία της αποκάλυψης με συγκεκριμένα στοιχεία και να παραμείνω γενικόλογος ως προς τα επιχειρήματά μου αλλά καλού κακού μη διαβάσετε παρακάτω παρά μόνο αφού έχετε τελειώσει το μυθιστόρημα.

Πρώτα από όλα, τον έρωτα μεταξύ αδελφών για τον ίδιο άντρα τον έχω διαβάσει και στην Καρυστιάνη, στη «Μικρά Αγγλία». Δε θα το συγκρίνω, εννοείται, άλλωστε ο καθένας μπορεί να γράψει την ίδια ιστορία με χιλιάδες διαφορετικούς τρόπους και να κερδίσει εξίσου τον αναγνώστη. Η γραφή λοιπόν της κυρίας Τέκου, όπως έγραψα και ανωτέρω, με κέρδισε αρκετά. Αληθινοί χαρακτήρες, αυθεντικές σκηνές μιας οικογένειας σε ένα απομονωμένο νησί, στη ρομαντική και αρωματισμένη Κωνσταντινούπολη, στη δύσκολη Αλεξάνδρεια, στην τραχιά Ικαρία. Όμως, από ένα σημείο και μετά η ιστορία γίνεται μαλλιά κουβάρια.

Δε με έπεισε ο Παύλος που ενέδωσε στα θέλγητρα της Ελπίδας κι ύστερα γύρισε στη γυναίκα του σα να μη συνέβη τίποτε. Η συγγραφέας τον έδειξε τυραγνισμένο από πόθο, αληθινό άντρα με διλήμματα και φοβίες αλλά μετά την Ελπίδα γύρισε στην Παρασκευούλα. Δε με έπεισε με τίποτα ο Αντρέας, όταν έμαθε ότι το παιδί της γυναίκας του δεν είναι δικό του αλλά του Παύλου, που έκατσε στο πλάι της και δεν την εγκατέλειψε. Η τιμή είναι πάνω από όλα για έναν άνθρωπο και ειλικρινά στη θέση του θα κατέφευγα τουλάχιστον σε διαζύγιο ή αν έμενα δίπλα της για τον κόσμο να μην ανοίξει το στόμα του δε θα της συμπαραστεκόμουν και δε θα την υποστήριζα όσο το δείχνει η συγγραφέας.

Δε με έπεισε με τίποτα η τελική σκηνή της αποκάλυψης για την πατρότητα του παιδιού της Ελπίδας, την οποία τυχαία κρυφάκουσαν δύο πρόσωπα που δεν έπρεπε να είναι εκεί, το ένα μάλιστα κατέφυγε και σε ακραίες, ακρότατες αντιδράσεις που έβαλαν μπροστά άλλες εξελίξεις. Συγνώμη αλλά το θεωρώ παρατραβηγμένο και πρόχειρο να δοθεί μια τέτοια λύση.

Εξίσου ανεδαφικό θεώρησα το γεγονός ότι η οικογένεια της Ελπίδας, με ένα παιδί που μοιάζει στον πατέρα του, να μην έχει άλλη λύση μετά τα Σπετεμβριανά παρά να εγκατασταθεί στην Αλεξάνδρεια όπου ζει η Παρασκευούλα και όχι πίσω στη Σύμη! Είναι δυνατόν να πάρεις αυτήν την απόφαση; Η συγγραφέας δεν υποστήριξε σθεναρά αυτήν την απόφαση στο κείμενο, από πραγματιστικής άποψης αυτό είναι σα να γυρεύεις μπελάδες!

Και πάμε στο χειρότερο: δε με έπεισε ένα πρόσωπο να καταφεύγει στο έγκλημα και μετά να βρίσκει τη λύτρωση και τη σωτηρία σε μοναστήρι για να γαληνέψει η ψυχή του. Όσο εσωτερική πάλη και να γίνεται μέσα του, όσο πόνο και μετάνοια να κρύβει η ψυχή αργότερα, το θεωρώ επιφανειακό σα λύση να κλειστεί σε μοναστήρι. Αν εξαιρέσεις αυτό το παρατραβηγμένο κομμάτι, κατά τα άλλα η συνέχεια της ιστορίας μπορεί να θεωρηθεί και συγκινητική, έτσι όπως επιλέγει η συγγραφέας να την ολοκληρώσει. Και πάλι εκφράζω την εξής αντίρρηση: τη λύση του δράματος τη δίνει μια επιστολή που στέλνεται κατά λάθος. Δε γίνεται να θες να γράφεις γράμματα σε πρόσωπο που αγαπάς με σκοπό να μην τα στείλεις ποτέ αλλά παρ’ όλ’ αυτά να τα κλείνεις σε φακέλους με τη διεύθυνση και του αποστολέα και του παραλήπτη!

Ίσως είμαι εγώ μονοδιάστατος και δεν αφήνω τον εαυτό μου να πιστέψει σε ακραία γυρίσματα της τύχης και ζητώ προκαταβολικά συγνώμη, όμως με το θάρρος από την επαφή που έχω με τον χώρο της ανάγνωσης παραδέχομαι ότι οι συμπτώσεις και οι ακρότητες ήταν υπερβολικά πολλές για να τις δεχτώ χωρίς σχολιασμό.

Το μυθιστόρημα αξίζει από πλευράς γραφής, ύφους και στυλ. Η κυρία Τέκου μελέτησε και εργάστηκε πολύ πάνω στο θέμα της και φαίνεται η αγάπη της γι’ αυτό. Δυστυχώς οι εξελίξεις στην ιστορία μου χάλασαν τη θετική εικόνα. Εξακολουθώ να πιστεύω ακράδαντα πάντως ότι η συγγραφέας έχει πολλές δυνατότητες και με χαρά θα διαβάσω και επόμενό της μυθιστόρημα.

Βιβλίο Κλεψύδρα
Συγγραφέας Χάρης Βασιλάκος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα περιγράφει με ενάργεια και προσεκτικό σχεδιασμό ένα πλήθος ανθρώπων με διαφορετικές νοοτροπίες και καταβολές, με ποικίλο κοινωνικό και οικονομικό υπόβαθρο, τους παρουσιάζει σταδιακά, τους ενώνει με απρόσμενα δεσμά και σχηματίζει μια ωραία τοιχογραφία κι ένα σύνολο που δε με άφηνε στιγμή να ησυχάσω. Πάντα κάτι γινόταν που άλλαζε όσα ήξερα ή τουλάχιστον όσα με είχε αφήσει ο συγγραφέας να μάθω, κάτι μετέτρεπε την ήρεμη σχετικά πορεία σε ορμητικό χείμαρρο εξελίξεων και, σε συνδυασμό με την αντίστροφη μέτρηση των κεφαλαίων (που αντί να μετράνε από το 1 ξεκινάνε από το 40), μου δημιούργησαν έναν ασφυκτικό κλοιό και με οδήγησαν σε μεγάλες αποκαλύψεις και σ’ ένα τραγικά αναπάντεχο (ή μήπως αναπάντεχα τραγικό; ) τέλος.

Ο Ανδρέας, μετά την απόλυσή του από το κολέγιο όπου δίδασκε και με τη μητέρα του με προβλήματα υγείας, αναγκάζεται να πουλήσει το πατρικό του, που ενδιαφέρεται να το αγοράσει η Μυρτώ, μια γυναίκα που γεννάει τον έρωτα γύρω της. Ο Φοίβος, παιδικός φίλος του Ανδρέα, είναι ιδιοκτήτης ιστορικού καφενείου, η ταράτσα του οποίου ήταν το καταφύγιό τους από παιδιά. Ο Λευτέρης, ο πατέρας του Φοίβου, είναι ο παλαιοπώλης της περιοχής και η Μπεατρίς η ιδιοκτήτρια ενός βιβλιοπωλείου που είναι και ταυτόχρονα χώρος εκδηλώσεων. Από την άλλη όμως είναι η Στέλλα, τρόφιμος ψυχιατρείου που εξομολογείται στη νοσοκόμα της πρωινής βάρδιας που τη συμπαθεί πώς έφτασε μέχρι εκεί, πώς παντρεύτηκε τον Αλέξανδρο και πώς άλλαξε η ζωή της μ’ έναν άντρα καριέρας, αποδείχτηκε όμως πως υπήρχαν πολλά σκοτεινά μυστικά που δεν ήξερε και καλύτερα να μην είχε μάθει. Είναι και ο Ζόραν που φυλακίστηκε για οικονομικές απάτες και διαπιστώνει έντρομος πως ο συγκρατούμενός του είναι μέσα στο παιχνίδι που τον έριξε εκεί, οπότε αναγκάζεται να συμμετέχει στα σχέδια που κάνει. Είναι όμως κι άλλοι που έρχονται όταν πρέπει και εμπλουτίζουν το παζλ με τα δικά τους κομμάτια, δημιουργώντας έτσι ένα αρραγές σύνολο χωρίς περιττές σκηνές και κομμάτια.

Η «Κλεψύδρα» είναι ένα καλογραμμένο κοινωνικό μυθιστόρημα που αξίζει μια προσεκτική ματιά, έχει αληθινούς χαρακτήρες, συνεχείς ανατροπές κι ένα φινάλε που αποτελεί ύμνο στην αλληλεγγύη και την αλήθεια.