Βιβλίο Τι είναι η αγάπη;
Τίτλος πρωτοτύπου What is love?
Συγγραφέας Mac Barnett
Εικονογράφος Carson Ellis
Μεταφραστής Μαρία Κωνσταντοπούλου
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα αγόρι ρωτάει τη γιαγιά του «τι είναι αγάπη» κι εκείνη του λέει πως δεν μπορεί να απαντήσει σε αυτό. Ποιος μπορεί όμως; «Αν για το ταξίδι σου στον κόσμο βγεις / ίσως μια καλή απάντηση να βρεις». Ο αφηγητής λοιπόν της ιστορίας αρχίζει να ρωτάει όσους βρίσκει, έναν ψαρά, έναν ηθοποιό, μια γάτα, μια ξυλουργό, έναν στρατιώτη κι άλλους για το τι είναι αγάπη. Ο καθένας έχει να του δώσει και μια διαφορετική απάντηση, ανάλογα το επάγγελμα, τις φιλοδοξίες, τα βιώματά του. Ο αφηγητής δεν ικανοποιείται με τίποτα απ’ όσα ακούει, πάντα βρίσκει μια αντίθετη άποψη ή κάτι που δεν του αρέσει, όταν επιστρέφει όμως στη γιαγιά του, τα πάντα έχουν αλλάξει κι επιτέλους καταλαβαίνει.

Ο Mac Barnett έγραψε μια συναρπαστική αλληγορία για την αγάπη και αφήνει τα παιδιά να βρουν μόνα τους τι είναι αυτό το συναίσθημα. Εξάπτει τη φαντασία τους με τις μεταφορές και τις παραβολές που επιλέγει και τους δίνει τα κατάλληλα εφόδια για να κατανοήσουν πως αυτό το συναίσθημα είναι ό,τι καλύπτει εμάς, τον χαρακτήρα μας, ό,τι μας κάνει να νιώθουμε «σπίτι» την καθημερινή μας ζωή. Αποφεύγοντας τον διδακτισμό και τις έτοιμες λύσεις, ενισχύει τη φαντασία των παιδιών, αναπτύσσει την επαγωγική σκέψη και τον ειρμό τους και δημιουργεί μια απίθανη ιστορία γεμάτη πολλές, διαφορετικές και πολλαπλές ερμηνείες. Ομολογώ πως συγκινήθηκα όταν στο τέλος ο αφηγητής επιστρέφει στη γιαγιά του κι έχουν μεγαλώσει ηλικιακά και οι δύο.

Η εικονογράφηση της Carson Ellis βασίζεται σε παλ χρώματα και μεγάλες, αδρές γραμμές. Στην αρχή και στο τέλος, όπου είναι το σπίτι της γιαγιάς, υπάρχουν λεπτομέρειες του κήπου, του κτηρίου, των ανθρώπων αλλά ενδιάμεσα αποφεύγονται το φόντο και οι περιττές απεικονίσεις, οπότε επικεντρωνόμαστε στον καθένα που ρωτάει ο αφηγητής της ιστορίας. Η γάτα είναι γλυκύτατη, η υπόκλιση του ηθοποιού αποπνέει έναν ρομαντισμό, η ξυλουργός έχει μια στιβαρή παρουσία, ο ποιητής είναι καθισμένος σ’ ένα υπέροχο τοπίο, αυτά είναι λίγα μόνο από τα αξέχαστα στιγμιότυπα που ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο το κείμενο αλλά και τις ιδέες του συγγραφέα.

Βιβλίο Ίσως: μια ιστορία συνειδητότητας
Τίτλος πρωτοτύπου What is love?
Μεταφραστής Μαρία Τοπάλη
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένας σοφός γερο-αγρότης μοχθεί όλη μέρα με τον γιο του, φυτεύοντας ρύζι αλλά κάποια στιγμή ξεσπάει τέτοια καταιγίδα που αγωνίζονται σκληρά για να σώσουν τη σοδειά τους. Αυτή είναι η αρχή μιας σειράς αλυσιδωτών γεγονότων που αλλάζουν ριζικά τη ζωή του αγρότη. Τρομερό; Τυχερό; Φρικτό; Υπέροχο; Σε όλα αυτά ο αγρότης απαντάει «Ίσως».

Μια υπέροχη, βαθιά φιλοσοφημένη ιστορία που δείχνει με τον καλύτερο τρόπο πως ό,τι φαίνεται κακό μπορεί να είναι καλό ή και το ανάποδο, αρκεί να μη βιαζόμαστε να κρίνουμε, γιατί ποτέ δεν ξέρουμε τι πραγματικά θα συμβεί. Κάθε πτυχή της ιστορίας του βιβλίου είναι κι ένα μικρό βήμα στο ταξίδι της προσωπικής μας εξέλιξης, στο οποίο όμως δεν πρέπει να τρέχουμε αλλά να κοιτάμε προσεκτικά γύρω μας, να αφουγκραζόμαστε και να περιμένουμε πριν κάνουμε το κάθε βήμα. Η εικονογράφηση είναι βασισμένη σε ιαπωνικές απεικονίσεις και είναι γεμάτη χρώματα και συναρπαστικές λεπτομέρειες. Κάθε εξέλιξη της ζωής του αγρότη τη σχολιάζει κι ένα διαφορετικό ζώο (τίγρη, πετεινός, φασιανός, κουκουβάγια, αετός κ. π. ά.) που αποτυπώνεται με άφθαστο ρεαλισμό. Υπέροχες εικόνες ζωντανεύουν την ιστορία και μας φέρνουν κοντά στην ιαπωνική κουλτούρα με τέτοια άφθαστη τέχνη που ξεφύλλιζα για ώρα το βιβλίο. Ένα παραμύθι για τη συνειδητότητα και για την ισορροπία ανάμεσα στο καλό και στο κακό.

Βιβλίο Πριν κρυώσει ο καφές
Τίτλος πρωτοτύπου Coffee ga samenai uchini
Συγγραφέας Toshikazu Kawaguchi 
Μεταφραστής Βάσια Τζανακάρη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα του Toshikazu Kawaguchi ήταν μια πραγματική έκπληξη. Ατμοσφαιρικό, υποβλητικό, φαντασιακό και ταυτόχρονα ρεαλιστικό, ανθρώπινο, συγκινητικό, τρυφερό μα και σκληρό, με κέρδισε από την πρώτη στιγμή. Αν και δε μου αρέσουν πολύ τα βιβλία με «υπερφυσικό» περιεχόμενο, αυτό με κέρδισε από την πρώτη στιγμή λόγω της αφηγηματικής του δεινότητας και για την άκρως ανθρωποκεντρική ιδέα του: πώς μπορεί κάποιος να διορθώσει τα λάθη του, να μάθει κάτι που δεν πρόλαβε, να δει κάποιον που δε γνώρισε; Ρεαλιστική γραφή, στακάτοι διάλογοι και μια υποβλητική ατμόσφαιρα ζωντανεύουν πολλές και διαφορετικές αξέχαστες ιστορίες. Ο συγγραφέας περιγράφει πολύ καλά τη μεταφορά στο παρελθόν και μου άρεσε που οι χαρακτήρες θα γυρίσουν στο χτες για να διορθώσουν τα γεγονότα, πάντα όμως θα συμβεί κάτι που θα δώσει στον καθένα τους μια διαφορετική οπτική γωνία, θα ανατρέψει την αρχική εικόνα και θα τους οδηγήσει σε άλλα μονοπάτια. Επίσης, ξετυλίγονται με διαφορετικό τρόπο οι ιστορίες, δεν έχουμε δηλαδή ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο (αφήγηση στο παρόν ή στο σύντομο παρελθόν, εντοπισμός του προβλήματος, επιστροφή στο χτες) αλλά ποικίλα κέντρα βάρους ή διαφορετικές αφορμές για ταξίδι στον χρόνο ενώ ταυτόχρονα ξετυλίγονται οι ζωές και των ιδιοκτητών του καφέ. Όλα αυτά δημιουργούν ένα γοητευτικό αρραγές σύνολο με πολλά κι ενδιαφέροντα πρόσωπα και ποικίλα συναισθήματα.

Η Φουμίκο Κιοκάουα ζει μόνο για τη δουλειά της αλλά έχει κάνει και σχέσεις, απλώς δεν την ενδιέφεραν όσο η εργασία της, ώσπου γνώρισε τον Γκόρο Κατάντα, τον άντρα που ύστερα από τρία χρόνια τη χώρισε χωρίς εξήγηση κι έφυγε για την Αμερική. Η Φουμίκο θέλει να του φωνάξει «μην πας» αλλά την έπιασε ο εγωισμός της. Μαθαίνουμε πώς γνωρίστηκαν, πώς ήταν η καθημερινότητά τους και πώς χτίστηκε η σχέση τους, η οποία έληξε αδικαιολόγητα και μονομερώς στο γνωστό υπόγειο καφέ, έναν χώρο τόσο μικρό που με εννιά πελάτες γέμιζε, με τοίχους σε χρώμα σέπιας, με τρία ρολόγια να δείχνουν διαφορετική ώρα. «Ήταν μέρος για ύποπτες δουλειές», σκέφτηκε η Φουμίκο μόλις μπήκαν. Ένα καφέ που το συνοδεύει η φήμη ότι μπορεί να σε ταξιδέψει στο παρελθόν, κάτι που της γεννά την ελπίδα να γυρίσει σ’ εκείνη τη στιγμή και να προσπαθήσει να εκφράσει όσα πραγματικά νιώθει γι’ αυτόν τον άντρα. Εφόσον όμως δε θ’ αλλάξει το παρόν, έχει νόημα να το κάνει;

Στο καφέ αυτό θα συναντήσουμε καθημερινά και τον Φουσάγκι που του αρέσει να διαβάζει στη δική του γωνία το περιοδικό του. Έχει αλτσχάιμερ και αυτό επηρεάζει τη σχέση του με τη γυναίκα του, τη νοσοκόμα Κοτάκι. Τι της έγραψε ο Φουσάγκι λίγες μέρες αφού άρχισαν τα πρώτα συμπτώματα της νόσου και τι απέγινε το γράμμα; Γιατί θέλει να γυρίσει η Κοτάκι στο παρελθόν και να το διαβάσει; Μια συγκλονιστική ιστορία που με έκανε να δακρύσω με τον αγώνα που δίνει η Κοτάκι όσο οι αναμνήσεις του άντρα της μαζί της χάνονται. Ένας άλλος μόνιμος θαμώνας είναι η Γιάεκο Χιράι, ιδιοκτήτρια σνακ μπαρ, η οποία έχει το φυσικό χάρισμα να λέει οτιδήποτε και να τη γλυτώνει. Της αρέσει να φορά φανταχτερά ρούχα και δε δίνει δεκάρα για τη γνώμη των άλλων. Αποφεύγει επισταμένως την αδελφή της, Κούμι Χιράι, η οποία έρχεται τακτικά στο Τόκιο για να τη βρει και να μιλήσουν. Η Κούμι χωρίς να το θέλει υπήρξε από την αρχή μια δεύτερη μάνα για την αδελφή της και στη συνέχεια φορτώθηκε τις ευθύνες της οικογενειακής επιχείρησης ώστε να είναι αρεστή στους γονείς της. Τι συνέβη λοιπόν και αποζητά τη Γιάεκο, η οποία έχει κόψει οριστικά και αμετάκλητα τους οικογενειακούς δεσμούς; Γιατί πρέπει τελικά η Γιάεκο να γυρίσει στο παρελθόν;

Τέλος, η Κέι Τοκίτα, από τη φύση της ανέμελος άνθρωπος, πάντα ευχάριστη, ποτέ επιφυλακτική, άνετη ακόμα και με τους δύσκολους πελάτες, έχει πρόβλημα με την καρδιά της. Έρχεται όμως η στιγμή που μένει έγκυος αλλά υπάρχει κίνδυνος, αν γεννήσει, να μη ζήσουν και οι δύο: «Δεν ξέρω τι να κάνω. Θέλω το παιδί μου να είναι ευτυχισμένο. Πώς γίνεται μια τόσο απλή ευχή να είναι τόσο αδιανόητα τρομακτική»; (σελ. 216). Και ο σύζυγος: «…είχε πει στην Κέι ότι ήταν αντίθετος αλλά μέχρι εκεί είχε φτάσει. Δεν μπορούσε να της πει ούτε «μην το κάνεις» ούτε «θέλω να το κάνεις». Δεν μπορούσε να διαλέξει ανάμεσα στην Κέι και το μωρό» (σελ. 213). Η Κέι αποφασίζει λοιπόν να ταξιδέψει στο μέλλον κι αυτό θα την αλλάξει απρόσμενα και βαθύτερα.

«Πριν κρυώσει ο καφές» πρέπει να γυρίσεις στο παρόν, τονίζει η σερβιτόρα Κάζου Τοκίτα, μια γυναίκα που περνάει απαρατήρητη αλλά θέτει τους όρους των επισκεπτών. Τι μπορείς λοιπόν να δεις, να βιώσεις, να ζήσεις, να πεις σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα; Ειδικά όταν ο δεύτερος κανόνας είναι εξίσου απαράβατος: «Ακόμη και να γυρίσεις στο παρελθόν, όσο κι αν προσπαθήσεις, το παρόν δεν θα αλλάξει»; Τι θα συμβεί σε περίπτωση που ξεχαστείς; Ποια είναι η μυστηριώδης γυναίκα που κάθεται στην επίμαχη καρέκλα και πώς μπορείς να τη σηκώσεις για να πάρεις τη θέση της; Μικρές ανθρώπινες και καθημερινές ιστορίες δημιουργούν ένα συναρπαστικό μωσαϊκό χαρακτήρων και αφηγήσεων με ποικίλη θεματολογία και συναισθήματα. Άνθρωποι που δίστασαν, που μετάνιωσαν, που δεν ξέρουν πρέπει να προλάβουν πριν κρυώσει ο καφές να γυρίσουν στο χτες και να επιστρέψουν στο σήμερα. Πώς θα επηρεαστούν, τι θα κάνουν, πόσο θα τους ικανοποιήσει μια τέτοια επιλογή; Δεν μπορούμε να αλλάξουμε το παρελθόν αλλά το μέλλον είναι στο χέρι μας. Άλλωστε: «…ό,τι δυσκολίες κι αν αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι, πάντα θα έχουν τη δύναμη να τις ξεπεράσουν. Απλώς πρέπει να το λέει η καρδιά τους» (σελ. 247). Δυνατό, ανατρεπτικό και πρωτότυπο μυθιστόρημα που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο Ουδέν κρυπτόν
Συγγραφέας Σόνια Σαουλίδου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα της Σόνιας Σαουλίδου ξεκινάει με ευχάριστο τρόπο (δυο ζευγάρια γνωρίζονται στις διακοπές τους, τι γλυκό), σύντομα όμως αρχίζουν μια σειρά από γεγονότα που αυξάνουν την ένταση και γεμίζουν τον αναγνώστη ερωτήματα. Ο Τόμας και η Κλόι λοιπόν ταξιδεύουν στην Οσάκα για δουλειές του Τόμας κι εκεί γνωρίζουν τη Σιένα και τον Γκρέισον, ένα ζευγάρι που ζει στην Ιαπωνία με το ενδεχόμενο να εγκατασταθούν στη χώρα για περισσότερο καιρό. Η ατμόσφαιρα ποικίλλει σε συναισθήματα, γνωρίζονται και τελικά ο Τόμας τους καλεί να μείνουν σπίτι τους όταν γυρίσουν στο Τόκιο. Η Κλόι χαμογελά: «Ο καημένος. Έχει την εντύπωση ότι την απόφαση την πήρε μόνος του…». Ένα αναπάντεχο γεγονός όμως αλλάζει τη διάθεση του Τόμας που αποφασίζει να γυρίσουν στην Αμερική. Η Κλόι πριν φύγουν ταξιδεύει με τη Σιένα στο όρος Φούτζι, που είναι «ένας τόπος δοκιμής, ένα όριο, ένα κατώφλι, εκεί όπου δοκιμάζεται η καθαρότητα της ψυχής». Η Κλόι «δεν επιστρέφει απλώς σ’ έναν τόπο, μα πλησιάζει σε μια απόφαση».

Η Κλόι αισθάνεται ικανοποίηση και αηδία μαζί όταν μαθαίνει πώς γνωρίστηκε το ζευγάρι που συνάντησαν. Πιστεύει στο κάρμα, «ένας καθρέφτης των πράξεων των ανθρώπων…λειτουργεί γιατί το βάρος της κάθε πράξης κάποια στιγμή επιστρέφει στον αποστολέα της…οι άνθρωποι τελικά πληρώνουν επειδή δεν μπορεί να γίνει αλλιώς… δεν είναι άμεσο γιατί δε χρειάζεται να είναι. Κινείται με τη βεβαιότητα όλα βρίσκουν τη θέση τους» (σε. 23). Στην πρώτη τους κουβέντα κάνει αστοχίες και επιφέρει αμηχανία στην παρέα. Θεωρεί τον Γκρέισον ψεύτη, απατεώνα και ζωντανό εφιάλτη. Τι συνέβη λοιπόν στο παρελθόν; Γνωρίζονταν; «Αυτή η συνάντηση δεν ήταν βέβαια μια απλή σύμπτωση. Αυτή η συνάντηση ξέρω πολύ καλά ότι θα έχει συνέχεια» (σελ. 27-28). Και αργότερα: «…όλα δείχνουν κάπως υπερβολικά, κάπως περίεργα κι αυτό ακριβώς θέλω» (σελ. 53). Τελικά: «Αυτό το ταξίδι, έτσι όπως εξελίσσεται, θέλει γερό στομάχι» (σελ. 57).

Το ίδιο περίεργα συμπεριφέρεται και η Σιένα όμως. Θυμώνει όταν ο Γκρέισον δέχεται την πρόταση του ζευγαριού να μείνουν σπίτι τους όταν γυρίσουν στο Τόκιο. «Ο Γκρέισον βέβαια δεν ξέρει, φυσικά και δεν ξέρει, όμως και πάλι δεν έχει δικαίωμα να κάνει του κεφαλιού του. Μια δική του αυθόρμητη απόφαση μπορεί να τα καταστρέψει όλα» (σελ. 32). Να τους φιλοξενήσει ένα ζευγάρι που ξέρουν για μόλις πέντε ώρες; Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν διαπιστώνουν πως οι ιδιοκτήτες δεν έχουν φτάσει ακόμη στο σπίτι. Ο Γκρέισον ξέρει τον κωδικό και μπαίνουν αλλά η Σιένα δε νιώθει καθόλου άνετα με αυτό: «Ο τρόπος με τον οποίο εκτυλίσσονται τα πράγματα είναι εντελώς εκτός σχεδίου». Ο Γκρέισον θεωρεί τους εαυτούς τους τυχερούς που γνώρισαν το ζευγάρι, που τους άνοιξαν το σπίτι τους και που μαθαίνουν πολλά από τη δική τους εμπειρία στη χώρα. Γιατί όμως η Σιένα χαμογελάει κρυφά; Τι σχέδιο εφήρμοσε, εκμεταλλευόμενη τη μυστηριώδη διαμονή τους στο ξένο σπίτι; Γιατί δέχεται να νοικιάσουν το σπίτι πάνω από τους Τόμας και Κλόι;

Φυσικά τα πάντα ανατρέπονται όσο προχωράει η ιστορία και κατέστη σχεδόν απαγορευτικό να γράψω κάτι για τη συνέχεια, μιας και τίποτα δεν είναι αυτό που δείχνει, κανείς δεν είναι αυτός που μας κάνει η συγγραφέας να πιστεύουμε και η χιονοστιβάδα των αποκαλύψεων μετατρέπει το διάβασμα σε φρενήρη ανάγνωση. Εκεί βρίσκονται και οι μικρές μου ενστάσεις, μιας και αποκόμισα την εντύπωση ότι όλα αυτά ανατρέπονται προς χάρη του εντυπωσιασμού, χωρίς σταθερή βάση κι έναν κεντρικό άξονα αναφοράς. Η ανατροπή της ανατροπής που ανατρέπει τις ως τότε ανατροπές πιο πολύ με κούρασε και με αποθάρρυνε παρά με εντυπωσίασε. Ο χειρισμός όμως της πλοκής, ο σχεδιασμός των εξελίξεων, η σταδιακή απογύμνωση των χαρακτήρων είναι μια αξιοζήλευτη δουλειά που δύσκολα θα μπορούσε να ολοκληρωθεί με επιτυχία αν ήταν κάποιος άλλος συγγραφέας από τη δοκιμασμένη στο είδος του ψυχολογικού θρίλερ Σόνια Σαουλίδου. Μπορεί η ουσία του βιβλίου να μη μου άρεσε, απόλαυσα όμως την άρτια δουλειά με την οποία αυτή παρουσιάστηκε, αν και οι εναλλακτικές πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις χωρίς ξεκάθαρη ένδειξη του προσώπου που αφηγείται με μπέρδεψαν.

Η συγγραφέας έστησε ένα άκρως ρεαλιστικό περιβάλλον για τους χαρακτήρες της, με τη Νέα Υόρκη και το Τόκιο (και γενικά την Ιαπωνία) να ζωντανεύουν με ενάργεια και παραστατικότητα. Το Τόκιο είναι: «Ένα μείγμα μοντερνιστικών σχεδίων με λιτές γραμμές και ιαπωνικής παράδοσης. Άνθρωποι, πληθώρα ανθρώπων από διαφορετικές κουλτούρες του κόσμου, κουβαλάνε τους πολιτισμούς τους κάτω από την ομπρέλα αυτής της χαρακτηριστικής ιαπωνικής ηρεμίας. Όλα είναι ήρεμα εδώ, ακόμη κι η τρέλα. Θαρρείς και τα πάντα είναι εναρμονισμένα μεταξύ τους, συντονισμένα με κάτι αόρατο και σοφό» (σελ. 54). Από την άλλη, η Νέα Υόρκη παρουσιάζει μια διαφορετική εικόνα, ειδικά όταν βρέχει: «Η βροχή μού ταιριάζει με την τζαζ. Τη νεοϋορκέζικη τζαζ. Είναι κάτι παραπάνω από μουσική, είναι ένα αστικό φαινόμενο, μια ζωντανή εμπειρία που κουβαλά το πνεύμα της ίδιας της πόλης: πολυσχιδές, απρόβλεπτο, γεμάτο ενέργεια και αντιθέσεις» (σελ. 149). Η γαλήνη και η ιδιαίτερη κουλτούρα της Ασίας αντιδιαστέλλονται με την τυπική, θορυβώδη και αγχωτική ρουτίνα της Αμερικής.

Πέραν αυτών, υπάρχουν και σημαντικές παρατηρήσεις πάνω στην ανθρώπινη φύση, ειδικά στο δεύτερο μέρος, όπου παρακολουθούμε τη ζωή της θείας Κόρα με την ανιψιά της, Μπέσι, όταν αφήνουν το παιδί οι γονείς του για να επιστρέψουν στην Ιαπωνία και να κλείσουν τις εκκρεμότητες πριν την οριστική επιστροφή στη Νέα Υόρκη. Η προσωρινή κηδεμονία της Μπέσι γεμίζει φόβο την Κόρα που επιπλέον ανησυχεί για τον αδελφό της και τη γυναίκα του που εξαφανίστηκαν. Αφορμής δοθείσης λοιπόν διαβάζουμε διαχρονικές τρυφερές σκέψεις και απόψεις γύρω από την αγάπη, τη μητρότητα και την ανατροφή: «Στην αγάπη δεν υπάρχουν μίλια, χρονικοί περιορισμοί και δεύτερες σκέψεις. Σε καθοδηγεί η καρδιά, αυτή που πάντα δίνει και τη μεγαλύτερη ώθηση στα τολμήματά σου… ό,τι κάνεις στη ζωή με την καρδιά σου πάντα το κάνεις με ένταση, γιατί η καρδιά είναι μια αντλία δύναμης» (σελ. 180). Και: «Σε ποια άραγε ηλικία μπορείς να μιλάς στα παιδιά για το κακό χωρίς να τα τραυματίζεις; Με ποιο τρόπο; Είναι το ίδιο να μιλάς για το κακό σ’ ένα παιδί που έχει πληγωθεί βαθιά και σ’ ένα άλλο που δεν έχει βιώσει τον πόνο;» (σελ. 181). Πώς θα χειριστεί λοιπόν την εξαφάνιση των γονιών του κοριτσιού, πώς θα της το πει, τι θα κάνει μαζί της από κει και πέρα αν τα πράγματα έχουν άσχημες εξελίξεις;

«Ουδέν κρυπτόν» υπό την πένα της Σόνιας Σαουλίδου και οι χαρακτήρες του μυθιστορήματός της απεκδύονται σταδιακά από την αρχική τους εικόνα. Τίποτα δεν είναι αυτό που δείχνει, τα πάντα ανατρέπονται και αλλάζουν και η μία έκπληξη διαδέχεται την άλλη. Ταυτόχρονα, παρατίθενται διαχρονικές απόψεις που βάζουν σε σκέψεις: «Τα χρήματα… Αυτά ήταν ο πραγματικός θεός….αγοράζουν όπλα, ανοίγουν πόρτες, κλείνουν στόματα, μεγαλώνουν κράτη, ενώ εξαφανίζουν άλλα, εμπορευματοποιούν τη θρησκεία και γεννούν οργανώσεις. Δύναμη, μεγάλη δύναμη. Αν έχεις χρήμα, οι νόμοι κάνουν πίσω…Αγοράζεις την πολυτέλεια, την ατιμωρησία, τη φιλία, τον έρωτα, την καλοπέραση» (σελ. 251). Ιαπωνία και Αμερική, γαλήνη και στρες είναι τα δύο άκρα όπου οι ήρωες του μυθιστορήματος θα έρθουν αντιμέτωποι με εκπλήξεις, μυστικά, δολοπλοκίες, σχέδια εκδίκησης, τιμωρία και, γιατί όχι, λύτρωση.

Βιβλίο Η βιβλιοθήκη των κρυφών ονείρων 
Τίτλος πρωτοτύπου Osagashimono wa toshoshitsu made (お探し物は図書室まで)
Συγγραφέας Michiko Aoyama
Μεταφραστής Αγγελική Τσέλιου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Michiko Aoyama έγραψε ένα τρυφερό και συναρπαστικό μυθιστόρημα με επίκεντρο μια βιβλιοθηκονόμο, τη Σαγιούρι Κοματσί, που δημιουργεί όμορφα αντικείμενα από μαλλί με τη μέθοδο φελτ και που καταφέρνει μέσα σε λίγα λεπτά να νιώσει τι πραγματικά χρειάζεται ο συνομιλητής της. Αγάπησα πολύ το μυθιστόρημα γιατί δείχνει πόσο σημαντική είναι η δουλειά ενός βιβλιοθηκονόμου, πόσο απαραίτητα είναι τα βιβλία στη ζωή μας αλλά κι επειδή κατάφερε μέσα σε λίγες σχετικά σελίδες να μου δείξει όχι μόνο την ιαπωνική κουλτούρα και ταυτότητα αλλά και διαχρονικές πανανθρώπινες παρατηρήσεις μέσα από ιστορίες πυκνογραμμένες και γεμάτες επιμέρους δράση, παράλληλη με την κύρια πλοκή. Η συγγραφέας καταγράφει σκληρές συνθήκες εργασίας σε διάφορους τομείς, την κοινωνική απομόνωση που νιώθουν λόγω ευθιξίας όσοι μένουν άνεργοι ή βγαίνουν στη σύνταξη ή γίνονται μητέρες και ποικίλες ανθρώπινες σχέσεις. Βρήκα πολύ ενδιαφέροντα τα υποδόρια μηνύματα που περνάνε οι βιβλιοπροτάσεις της Σαγιούρι, τα οποία αποκωδικοποιούνται σταδιακά για να ανακαλύψουμε το πραγματικό τους νόημα και τη θέση τους στη ζωή των ηρώων του μυθιστορήματος, καθώς και τον τρόπο που εξηγήθηκε ο συμβολισμός των δώρων που κάνει στους συνομιλητές της μαζί με τις προτάσεις της.

Η βιβλιοθηκονόμος βρίσκεται πάντα στην ίδια θέση, στη βιβλιοθήκη του Κέντρου Κοινότητας, κατασκευάζει μετά μανίας διάφορα πράγματα με τη μέθοδο φελτ, αφήνει τις βελόνες της στο κουτί από αγαπημένα μπισκότα πολλών Ιαπώνων, είναι ευμεγέθης και διορατική: «Είχα την αίσθηση ότι κάποιος σφιχταγκάλιαζε όλο μου το κορμί. Ήταν μια φωνή αλλόκοτη, χωρίς διακυμάνσεις, ούτε γλυκιά ούτε χαρούμενη. Ωστόσο, τα λόγια της απέπνεαν τόση γενναιοδωρία που σου ερχόταν να της εμπιστευτείς όλο σου το είναι» (σελ. 122). Μου άρεσε πολύ που την περιέγραφαν και οι πέντε ήρωες του βιβλίου με εντελώς διαφορετικό τρόπο, όσο εκείνη έβγαζε τα ανείπωτα λόγια, τα σχέδια και τις προσδοκίες τους χωρίς κόπο κι έτσι τους γνωρίζουμε καλύτερα και καταλαβαίνουμε περισσότερο σε τι θα χρησίμευε η εκάστοτε αναγνωστική πρόταση. Αγαπημένη φράση που έχει ακόμη πιο βαρύνουσα σημασία στη βιβλιοθηκονομική κατάσταση της χώρας μας: «Αφού υπήρχε βιβλιοθηκάριος, ήταν μια πραγματική βιβλιοθήκη, παρά το μικρό της μέγεθος» (σελ. 69)! Η προσωπική της ιστορία ξεδιπλώνεται κι αυτή από κεφάλαιο σε κεφάλαιο ενώ σταδιακά η βιβλιοθήκη και το κέντρο που τη στεγάζει αποκτά όλο και πιο οργανικό ρόλο στις ζωές των χαρακτήρων! Η κάθε ιστορία είναι αρκετά πυκνογραμμένη και καθόλου γραμμική, μιας και ο κάθε πρωταγωνιστής έχει έναν κύκλο συγγενών, συναδέλφων, φίλων, μέσω των οποίων γνωρίζομε διάφορες και διαφορετικές νοοτροπίες και αντιλήψεις όχι αποκλειστικά της ιαπωνικής κοινωνίας αλλά ευρύτερα ενώ οι σχέσεις επίσης ποικίλουν. Πόσο όμορφο είναι να βρίσκεις φράσεις όπως αυτή: «Η αξία ενός βιβλίου βρίσκεται περισσότερο στη δική σου ερμηνεία παρά στη δύναμη των λέξεών του» (σελ. 147). Ή και: «Ένα βιβλίο ανήκει σε αυτούς που το φτιάχνουν, σε αυτούς που το πουλούν και σε αυτούς που το διαβάζουν. Αυτό πάει να πει κοινωνία» (σελ. 252).

Η Τομόκα Φουτζίκι εργάζεται σε εμπορικό κέντρο στο Τόκιο, πραγματοποιώντας το όνειρό της να ξεφύγει από την επαρχία πάση θυσία. Δεν έχει ούτε όνειρα ούτε φιλοδοξίες, αφήνεται στη ρουτίνα της κάθε μέρας, έχει χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση αλλά τελικά, με την προτροπή του Κιριγιάμα, υπαλλήλου σε κατάστημα οπτικών, με τον οποίο συζητούν συχνά και αρκετά, αρχίζει μαθήματα υπολογιστών. Αναζητώντας ένα βιβλίο για το μάθημά της πηγαίνει στην τοπική βιβλιοθήκη, όπου συναντά τη βιβλιοθηκονόμο Σαγιούρι Κοματσί και μέσα από τις προτάσεις της διαπιστώνει πόσο έχει παραμελήσει τον εαυτό της, δε σέβεται την τροφή που καταναλώνει και το περιβάλλον της κι έτσι αλλάζει άρδην στάση, συνήθειες και συμπεριφορά. Παράλληλα, ο Ριό Ουράζε, που στην εφηβεία του κρυβόταν από τις υποχρεώσεις του σχολείου και από τους διαπληκτισμούς με τη μητέρα του στα ράφια ενός παλαιοπωλείου όπου έβρισκε πανέμορφα κομμάτια, έχει ως όνειρο να ανοίξει κι αυτός ένα τέτοιο μαγαζί, να παραιτηθεί από λογιστής σε μια εταιρεία επίπλων όπου δουλεύει και να το πραγματοποιήσει. Τι σχέση έχει λοιπόν το όνειρο ενός παλαιοπωλείου με το βιβλίο ανθοκομικής που του προτείνεται και με ένα άρθρο για ένα διάσημο γατο-βιβλιοπωλείο; Πώς μπορούμε να κάνουμε το «κάποια μέρα» «αύριο κιόλας»;

Με τον ίδιο τρόπο γνωρίζουμε τη Νατσουμί Σακιτάνι, η οποία εργάζεται στο τμήμα αρχείων μιας εκδοτικής εταιρείας, σε υποβαθμισμένη θέση μετά το παιδί που απέκτησε («Γιατί το βάρος να πέφτει πάντα στις γυναίκες;» σελ. 135). Η καθημερινότητά της λυγίζει κάτω από το βάρος διαφόρων υποχρεώσεων, ο άντρας της, Σούτζι, λείπει συχνά σε υπερωρίες και επαγγελματικά ταξίδια, δεν έχει ελεύθερο χρόνο για τον εαυτό της, επομένως πώς θα τη βοηθήσει ένα βιβλίο για τη Σελήνη και τον ρόλο της στην αστρολογία και στο διάστημα; Εξίσου κουρασμένος ψυχολογικά είναι ο άνεργος Χιρόγια Σουντά, που μεγάλωσε διαβάζοντας πολλά μάνγκα κι αυτό τον βοήθησε να εξασκηθεί στο σχέδιο και στη ζωγραφική αλλά δεν μπόρεσε να το κάνει επάγγελμα. Πώς θα τον βοηθήσει λοιπόν ένα διαφορετικά γραμμένο βιβλίο για την εξέλιξη της ζωής; Τι μας κινητοποιεί για να πραγματοποιήσουμε τα όνειρά μας; Πώς αποφεύγουμε την εργαλειοποίηση της απογοήτευσής μας; «Ο καθένας έχει τη δική του σωστή στιγμή» (σελ. 183) και, γιατί όχι, ίσως δεν είμαστε αποτυχημένοι αλλά διαλέγουμε τα λάθος επαγγέλματα! Τέλος, ο συνταξιούχος Μασάο Γκοννό δεν έχει χόμπι. Αν και μόλις έξι μήνες στη σύνταξη, ήδη νιώθει αποκλεισμένος από το κοινωνικό σύνολο, οπότε η γυναίκα του, Γιορίκο, τον στέλνει στο Κέντρο Κοινότητας να μάθει να παίζει γκο. Επομένως, σε τι θα τον βοηθήσει ένα βιβλίο ποίησης που του προτείνει η βιβλιοθηκονόμος;

Οι ήρωες του βιβλίου συναντιούνται με απρόσμενο τρόπο μεταξύ τους σε αναπάντεχους ρόλους μες στην ιστορία, δημιουργώντας ένα μυθιστόρημα-αλυσίδα, όπου ο κάθε κρίκος δένεται απρόσμενα και άκρως ρεαλιστικά με έναν άλλον κι όλο αυτό συμβάλλει στην εξέλιξή τους, στην ψυχική και επαγγελματική τους πρόοδο! Αλλάζουν οι χαρακτήρες και μαζί τους αλλάζει και ο αναγνώστης, όταν διαπιστώνει τα βήματα που χρειάζονται για βελτίωση και προσωπική ή επαγγελματική ανέλιξη. «Σε αυτόν τον κόσμο όπου δε γνωρίζουμε τι μας ξημερώνει, εγώ, τη δεδομένη στιγμή, κάνω αυτό που μπορώ» (σελ. 41), τονίζει ένας από τους ήρωες του βιβλίου. «Αγνοούσα ακόμη ποια ήταν τα δυνατά μου σημεία και ποιες οι επιθυμίες μου. Δε χρειαζόταν όμως να βιαστώ ούτε να ξεπεράσω τα όριά μου με κάθε τίμημα…θα ξεκινούσα να χτίζω την εμπειρία μου με αυτά που μπορούσα να καταφέρω» (σελ. 53), υποστηρίζει ένας άλλος. Με αυτόν τον τρόπο και μέσα από ενδιαφέρουσες ιστορίες, διεισδυτικά ψυχογραφήματα και με τη βοήθεια μιας βιβλιοθηκονόμου-σύμβολο ξεδιπλώνεται ένα feel-good μυθιστόρημα που με διασκέδασε, με προβλημάτισε και με συγκίνησε, βοηθώντας με να ξεδιπλώσω και τα δικά μου κρυφά όνειρα και να σχεδιάσω τον καλύτερο δυνατό τρόπο πραγματοποίησής τους.

Βιβλίο Μακγκάφιν
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης έγραψε ένα εντελώς διαφορετικό, φρέσκο και πρωτότυπο αστυνομικό μυθιστόρημα που παντρεύει τον σουρεαλισμό με το σασπένς, τις απίθανες ανατροπές με τον ρεαλισμό και την κινηματογραφική αφήγηση με ένα… μακγκάφιν! Τι είναι αυτό; Σύμφωνα με τον συγγραφέα, είναι προσχηματικό αφηγηματικό στοιχείο της υπόθεσης που κεντρίζει το ενδιαφέρον του θεατή και πάνω σε αυτό στήνεται η πλοκή. Έτσι γίνεται παραδείγματος χάριν σε αυτό το βιβλίο με το ρολόι που αναζητά ένας ή και παραπάνω πληρωμένοι δολοφόνοι: δεν έχει σημασία τι είναι αλλά αυτό που συμβολίζει. Η ιστορία ξεκινάει με την επιβίβαση στο πλοίο «Αφροδίτη», το άλλοτε πετράδι του στέμματος της Felekis Lines, ανθρώπων που δεν έχουν αρχικά τίποτα κοινό μεταξύ τους, είναι εκνευρισμένοι με την καθυστέρηση της αναχώρησης ή ανυπομονούν ν’ απολαύσουν το ταξίδι ή είναι εξοπλισμένοι με ό,τι είναι απαραίτητο για να περάσουν οι ατέλειωτες ώρες αν κατέβουν στους τελευταίους προορισμούς του δρομολογίου (Κυκλάδες, Κρήτη, Δωδεκάνησα, Ικαρία και πίσω). Ανάμεσά τους βρίσκονται οικογενειάρχες, ζευγάρια, τουρίστες, παιδιά και ηλικιωμένοι.

Ο Ακίνδυνος με την οικογένειά του αναχωρούν για τις καλοκαιρινές τους διακοπές αλλά αφήνει την ερωμένη του, Ρίτα, να τον περιμένει να γυρίσει. Η γυναίκα του, Νανά, έχει καταλάβει πως ο άντρας της την απατάει, έχει παραδεχτεί στον εαυτό της πως ζει «την ηχώ μιας πολύ άσχημης απόφασης», αυτό όμως δεν την εμποδίζει να ψαρεύει γνωριμίες στο Tinder, όπου κάθε συνομιλία είναι και μια νέα παρτίδα σκάκι. Η κόρη της Νανάς και του Ακίνδυνου, Μικαέλα, είναι μια έφηβη κοπέλα, καλωδιωμένη στον δικό της κόσμο, tiktoker με μεγάλο αριθμό views, που δεν ήθελε αυτές τις οικογενειακές διακοπές, εξ ου και γκρινιάζει για τους συντηρητικούς γονείς που δε νοιάζονται για την ανεξαρτητοποίησή της και για τις εμπειρίες που ίσως αποκτούσε στο ταξίδι με τις φίλες της. Στο μυαλό της έχει ακόμη τον Θάνο και σκέφτεται πόσο άσχημα έμπλεξε μαζί του. Ξαναβιώνει νοερά τη γνωριμία τους, την εξέλιξη της σχέσης τους, τα σημάδια πως κάτι δεν πήγαινε καλά, πώς άρχισε να γίνεται επίμονος και φορτικός μαζί της, πώς βρήκε εκείνη το σθένος να τον χωρίσει πριν κλιμακωθεί η χειριστική συμπεριφορά του κλπ. Μαζί με την οικογένεια του Ακίνδυνου ταξιδεύει και η μητέρα της Νανάς, Βαρβάρα, μια κωφάλαλη και με άνοια ηλικιωμένη γυναίκα που το σκάει συχνά από την προσοχή τους και περιτριγυρίζει στο πλοίο.

Από την άλλη, η Κλαούντια είναι μια γυναίκα που κάνει διαρκώς γκάφες, προσπαθεί να περάσει απαρατήρητη και να πάρει εκδίκηση από τον άνθρωπο που την κατέστρεψε. Γνωρίστηκαν στο διαδίκτυο, εκείνος ήταν πρόθυμος να καλύψει το συναισθηματικό της κενό και πάντα διαθέσιμος, οπότε άρχισε να χτίζει σταδιακά την εμπιστοσύνη μεταξύ τους. Και τότε κάνει την κίνηση που της τινάζει τα πάντα στον αέρα και την καταστρέφει ολοκληρωτικά. Πώς κατάφερε να τον εντοπίσει ανάμεσα στους επιβάτες, ποιος είναι, θα πετύχει το σχέδιό της; Αλήθεια, ποιες είναι οι κυρίες Γελαστούλα και Εφευρετική και γιατί διαμελίζουν ένα πτώμα σε μια καμπίνα; Ποιος είναι ο νεκρός και ποιο είναι το επόμενο θύμα τους; Είναι ένα άκρως απολαυστικό ντουέτο που με διασκέδασε με τις απίθανες κατασκοπικές και όχι μόνο ιστορίες από το πλούσιο σε ενέργειες, εκτελέσεις και αποστολές παρελθόν τους καθώς και με τη χημεία, την επικοινωνία, το δέσιμο μεταξύ τους. Να όμως που και ο Θάνος ή πρίγκιπας Χάρι λόγω των πυρρόξανθων μαλλιών του, βρίσκεται στο πλοίο! Ακολουθεί τη Μικαέλα στο ταξίδι της γιατί είναι σίγουρος πως αν της μιλήσει θα καταλάβει το λάθος της, πιστεύει πως τον χώρισε παρασυρμένη από τις φίλες της και πως τον αγαπάει πραγματικά! Στο καράβι είναι περιορισμένος ο χώρος και αναγκαστικά θα τον ακούσει. Ο ίδιος θεωρεί τον εαυτό του ευαίσθητο, ρομαντικό και δοτικό, θέλει να αρπάξει μόνος του την ευκαιρία και να της δείξει την πραγματικότητα. Η συνάντησή τους όμως θα πάρει απρόσμενες διαστάσεις και θα οδηγήσει σε αναπάντεχες εξελίξεις!

Ο αγαπημένος μου και ο πιο παράδοξος χαρακτήρας που έχω συναντήσει σε μυθιστόρημα είναι ο Κοτάρο, ένας πληρωμένος δολοφόνος τον οποίο ο χειριστής του τον πείθει να σκοτώσει κάποιον για να σώσει την πολύτιμη ζωή του αγαπημένου του τανούκι (ένα είδος σκύλου-ρακούν). Ο Κοτάρο δεν ξέρει ποιος είναι το θύμα και γιατί πρέπει να πεθάνει, ξέρει απλά πως το θέλει ένας πελάτης του χειριστή του και γνωρίζει μόνο τι θα φοράει. Ποιος είναι λοιπόν ο μυστηριώδης επιβάτης-στόχος και τι κρύβεται πίσω από την ιστορία του; Πώς γίνεται όμως το μοναδικό χαρακτηριστικό γνώρισμα του στόχου ξαφνικά να εντοπίζεται σε ένα γκρουπ τουριστών; Πώς θα ξεμπλεξει ο Κοτάρο και πώς θα βρει το αληθινό μελλοντικό θύμα; Τι συνέβη στη ζωή του, από πού έρχεται, από ποια οικογένεια, με τι κοινωνικές καταβολές; Γιατί ο πατέρας του Κοτάρο τον παράτησε κι έφυγε μακριά του; Όλον αυτόν τον κόσμο τον παρακολουθεί ο πλοιοκτήτης, Μάρκος Φελέκης, συγκινημένος που θα αποχαιρετήσει την «Αφροδίτη», «το τελευταίο σε μια μεγάλη, σκουριασμένη αλυσίδα αποχαιρετισμών»! Το καράβι είναι η τελευταία πηγή εισοδήματος για τον κάποτε πάμπλουτο πλοιοκτήτη που τώρα είναι βουτηγμένος στα χρέη και γι’ αυτό αποφασίζει να κάνει κάτι που θα του εξασφαλίσει χρήματα και ανέσεις, χωρίς να υπολογίζει το κόστος σε ανθρώπινες ζωές!

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης έγραψε ένα έξυπνο, γρήγορο, ανατρεπτικό αστυνομικό μυθιστόρημα με ενδιαφέροντες και ολοκληρωμένους χαρακτήρες, σουρεαλιστικές εξελίξεις, αναπάντεχα γεγονότα και ένα σερί περιστατικών που κόβουν την ανάσα! Δημιουργούνται χιλιάδες ερωτήματα που απαντώνται αμέσως μόνο και μόνο για να δώσουν τη σειρά τους σε επόμενα, όσο ανακαλύπτουμε από σελίδα σε σελίδα πως όλο οι χαρακτήρες κρύβουν κάτι μυστικό ή επικίνδυνο ή και τα δύο μαζί. Τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται στην αρχή και τίποτα δε σε προϊδεάζει για το τέλος! Κινηματογραφικοί διάλογοι, γρήγορη αφήγηση, έξυπνες παρομοιώσεις («Και το δωμάτιο, πόσο ζεστό είναι. Σαν το 140 στα μέσα Ιουλίου, γεμάτο σαρδελοποιημένους επιβάτες», σελ. 119) και μαύρο χιούμορ που δεν αφήνει τίποτα όρθιο είναι μερικά μόνο από χαρακτηριστικά ενός από τα πιο παράδοξα μυθιστορήματα που διάβασα ποτέ! Εξίσου ενδιαφέρουσες βρήκα τις Παρόδους και τις Παραβάσεις του βιβλίου, όπου εμφανίζεται ο Χορός στο μυαλό του Αναγνώστη και ανακεφαλαιώνει τα γεγονότα, κλείνει το μάτι στις αναγνωστικές μας συνήθειες, προοικονομεί λίγα πράγματα, μας αφήνει να πάρουμε μια ανάσα πριν αρχίσει να κορυφώνεται η πλοκή. Βρήκα άκρως ρεαλιστικές και πιστές στην πραγματικότητα τις συνθήκες του ταξιδιού, όπως ο χαμηλός κλιματισμός, η ποιότητα του φαγητού, οι απότομες σκάλες που δυσχεραίνουν τους φορτωμένους επιβάτες, το γκαράζ και τόσα άλλα που όλοι μας έχουμε συναντήσει σε θαλάσσια ταξίδια και μας έχουν δυσαρεστήσει ή και κουράσει, η κατάσταση του πλοίου, η ποικιλία των επιβατών κ. ά., όλα δοσμένα με τέτοια γλαφυρότητα που ένιωθα να ταξιδεύω κι εγώ μαζί τους αλλά παρακαλώντας να μην είμαι κι εγώ ένας στόχος στα σατανικά σχέδια κάποιων εξ αυτών.

Πίσω όμως από όλο αυτό το σουρεαλιστικό και απίθανο σύμπαν, υπάρχουν έντονες αναφορές και σκεπτικισμός γύρω από τα όσα συμβαίνουν στον ψηφιακό κόσμο των κοινωνικών μέσων δικτύωσης, στο διαδίκτυο και στις ηλεκτρονικές γνωριμίες. Αλήθεια, πού σταματούν ο πόνος και το πένθος για μια καταστροφή και πού ξεκινάει η ανάγκη για αυτοπροβολή και κυνήγι των like; Και πώς γίνεται, όταν μερικές στιγμές μετά από μια τέτοια καταστροφή, οι ίδιοι λογαριασμοί να είναι έτοιμοι να ανεβάσουν τσιτάτα ή αστεία βίντεο; «…πόσο σημαντικός νιώθεις εκείνη τη στιγμή… ότι μπορείς ακόμα και να αλλάξεις τον κόσμο με μία από τις επόμενες αναρτήσεις σου. Αυτός είναι ο στόχος των εταιρειών πίσω από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το πείραγμα της χημείας του εγκεφάλου. Ο αλγόριθμος ξέρει τι θέλεις προτού το θελήσεις. Ξέρει τι να σου δείξει και τι να σου κρύψει. Ξέρει τι έχεις ανάγκη. Παρ’ όλ’ αυτά, ο εθισμός είναι ισχυρότερος από τη γνώση… Πόσο λυτρωτικό είναι να μοιράζεσαι μια ανάρτηση και αμέσως μετά να βλέπεις ότι όλοι την έχουν μοιραστεί… Νιώθεις λιγότερο μόνος. Μέρος κάτι μεγαλύτερου, σημαντικότερου και ανίκητου» (σελ. 248). Τι σχέση έχει ο άνθρωπος που δημιουργεί μια ψεύτικη ταυτότητα στο ίντερνετ με σκοπό να εξαπατήσει ερωτικά άλλα άτομα («catfish»)με τη μεταφορά ζωντανών μπακαλιάρων στα αμπάρια μεγάλων εμπορικών πλοίων; Πώς μπορούμε να προφυλαχτούμε από το revenge porn, το fishing, την παρενόχληση; Ο συγγραφέας είναι κατηγορηματικός: «…ακόμη και οι προσεκτικοί, έξυπνοι άνθρωποι που γνωρίζουν καλά τους κινδύνους των γνωριμιών στο διαδίκτυο κάνουν σοβαρά και πολλές φορές θανάσιμα λάθη, επειδή ακόμη και αυτοί έχουν τυφλά σημεία. Και ορισμένα άτομα έχουν φυσική κλίση να εντοπίζουν αυτά τα τυφλά σημεία και να τα εκμεταλλεύονται» (σελ. 100). Καταρρίπτει τους μύθους: «…με σωστή παιδεία από την οικογένεια τέτοιες συμπεριφορές μπορούν να εκλείψουν ενώ στη πραγματικότητα θα συνεχίζονται εσαεί, όσο παρουσιάζονται τα δύο από τα τρία δομικά συστατικά του εγκλήματος: η μέθοδος και η ευκαιρία» (σελ. 100). Με έξυπνο τρόπο παρατίθενται, έστω και σε ακρότατο σημείο, τα αποτελέσματα από τον λανθασμένο χειρισμό και τη μη σωστή χρήση των social media κι όσο γελάμε με τα σουρεαλιστικά γεγονότα του βιβλίου κάπου στο βάθος του μυαλού μας φωλιάζει η σκέψη του φόβου και του κινδύνου: «και αν»;

Το »Μακγκάφιν» είναι ένα ευφάνταστο σουρεαλιστικό μυθιστόρημα με διασκεδαστικές απιθανότητες, απολαυστική γραφή, έξυπνες ανατροπές, ενδιαφέροντες και ρεαλιστικούς χαρακτήρες που συναντιούνται κάτω από τις πιο παράξενες συνθήκες και συγκροτούν συμμαχίες, δημιουργούν αντιπαλότητες, καταστρώνουν σχέδια εξόντωσης, αποκαλύπτουν κρυφά ταλέντα και σκοτεινές πλευρές του χαρακτήρα τους κι όλα αυτά στο κλειστοφοβικό περιβάλλον ενός πλοίου το οποίο ο ιδιοκτήτης του δε θα διστάσει να ξεφορτωθεί αδιαφορώντας για τις ανθρώπινες ζωές. Γέλιο και φόβος, σασπένς και αγωνία, ενδιαφέροντα πραγματολογικά στοιχεία κυρίως γύρω από την Ιαπωνία, έξυπνες ιδέες, ελκυστική και κινηματογραφική γραφή είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του νέου μυθιστορήματος του Βαγγέλη Γιαννίση που με κράτησαν ως την τελευταία σελίδα και με ταξίδεψαν σε ένα ξεχωριστό δρομολόγιο.

Βιβλίο Ένας σαμουράι, ένα σπαθί και το κεράσι της ζωής 
Συγγραφέας Τζένη Κουτσοδημητροπούλου
Εικονογράφος Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μίκα Μπλερ πείθει τη μητέρα της να την πάρει μαζί στο Κιότο κι η χαρά της είναι μεγάλη γιατί είναι φανατική των κόμικς μάνγκα ενώ σαρώνει στο κουίζ της εφαρμογής Πορτολάνος με τις σωστές της απαντήσεις. Εκεί ανακαλύπτει πως έχει χαθεί ένα σημαντικό σπαθί κι αποφασίζει να  λύσει το μυστήριο. Οι πληροφορίες για την καθημερινότητα στην Ιαπωνία είναι πολλές και σωστά ενταγμένες στην πλοκή, οπότε δεν κουράζουν και ταυτόχρονα δείχνουν έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο, γεμάτο τεχνολογία, φώτα και ευγένεια! Βοηθός της Μίκα στην αναζήτηση είναι τα δίδυμα Ακίρα και Χαρούτο που μαζί γυρίζουν όλη την πόλη και της μαθαίνουν πτυχές του βίου και της νοοτροπίας των Ιαπώνων. Μάνγκα και τσάι, σαμουράι και γκέισες, κερασιές και ιδεογράμματα, οριγκάμι και σούσι γίνονται σταδιακά κτήμα της Μίκα ενώ μαθαίνουν τη Χιγκασιγιάμα, περιοχή του Κιότο γνωστή ως η παλιά τοποθεσία των σαμουράι. Κι όχι μόνο αυτά αλλά και μικρές αναφορές στη δεύτερη περιπέτεια της σειράς μέσα από τις συζητήσεις της Μίκα στον Πορτολάνο αυξάνουν το μυστήριο και την αγωνία για το τι μας περιμένει στο επόμενο αυτοτελές βιβλίο.

Τα τρία παιδιά βυθίζονται στον κόσμο των σαμουράι και της παλιάς γραφής στην αναζήτησή τους για το ιστορικό σπαθί του οποίου τα ίχνη χάθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο και θεωρείται Εθνικός Θησαυρός. Μπλέκουν σ’ ένα συναρπαστικό κυνήγι θησαυρού με αινίγματα που βρίσκουν τυχαία και τους οδηγούν από το ένα βήμα στο επόμενο. Μουσείο Σαμουράι, το κάστρο Νίτζο με πατώματα που τραγουδούν, η λευκή αλεπού κιτσούνε και τόσα άλλα συγκροτούν ένα συναρπαστικό μυστήριο γεμάτο από ιαπωνικό πολιτισμό και κουλτούρα. Το τέλος με συγκίνησε γιατί μου έδειξε πως στη ζωή δεν έχουν μόνο τα χρήματα αξία αλλά και τα πολιτιστικά αγαθά όπως η ιστορία που έχει συνδεθεί άρρηκτα μαζί τους. Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή είναι λεπτομερής, παραστατική, πολύχρωμη, με ολοσέλιδες ή μικρότερες εικόνες που αποτυπώνουν σωστά την πόλη και τις εκφράσεις των χαρακτήρων, τα τοπόσημα, τα μνημεία κι έτσι ταξιδεύουμε κι εμείς μαζί με τους ήρωες της εκάστοτε περιπέτειας σε τόπους μακρινούς και συναρπαστικούς.

Βιβλίο Ο γάτος που έσωζε βιβλία 
Τίτλος πρωτοτύπου The cat who saved books
Συγγραφέας Sosuke Natsukawa
Μεταφραστής Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Αλληγορία / Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Sosuke Natsukawa έγραψε ένα δυνατό, υπέροχο και ανατρεπτικό μυθιστόρημα βιβλιοφιλίας και ταυτόχρονα αυτογνωσίας. Οι μάχες που καλείται ο μικρός ήρωας να δώσει μαζί με τον τιγρέ γάτο αφορούν τον κόσμο του βιβλίου, των εκδόσεων, των αναγνωστών. Θα έρθει αντιμέτωπος με χαρακτήρες που δεν περίμενε και θα δει περιπτώσεις που δε συνάδουν με τα θετικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ανάγνωσης. Η απρόσμενη επίσκεψη από τον πορτοκαλή γάτο ονόματι Τίγρη που ζητάει τη βοήθειά του για να βρουν βιβλία που έχουν φυλακιστεί είναι η αρχή για ένα συναρπαστικό και αναπάντεχο ταξίδι. Η φίλη και συμμαθήτρια του Ριντάρο, Σάγιο Γιουζούκι, που ανησυχεί πραγματικά για κείνον, θα σταθεί στο πλάι του και θα τον βοηθήσει με απρόσμενο τρόπο. Το απλό και λιτό λεξιλόγιο και το γεμάτο νοήματα και ευφάνταστους παραλληλισμούς κείμενο συγκροτούν ένα απολαυστικό μυθιστόρημα που βάζει σε σκέψεις, καταγράφει τα κακώς κείμενα στον εκδοτικό και βιβλιοφιλικό χώρο και προσφέρει άφθονη τροφή για σκέψη. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ιαπωνικού πολιτισμού (όπως οι πύλες γακιμόν, ο ειδικός χώρος υποδοχής γκενκάν, οι χάρτινες πόρτες φουσούμα κ. π. ά.), τα ιδεογράμματα της ιαπωνικής γλώσσας, τα αντικείμενα καθημερινής χρήσης, η φύση του νησιού (ακακίες, φροντισμένοι κήποι, δαμασκηνιές, κληματίδες, κερασιές) στολίζουν το κείμενο και δημιουργούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά φόντα στο πλαίσιο των οποίων διαδραματίζεται η καθαυτή δράση. Ρομέν Ρολάν, Μαρσέλ Προυστ, Ουίλιαμ Σαίξπηρ, Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί, Αλέξανδρος Δουμάς, Φρίντριχ Νίτσε («…τον προβάρουν σαν να πρόκειται για μοδάτο παλτό»), Τζέιμς Μπόζγουελ, Οσάμου Νταζάι, Μπενζαμέν Κονστάν και χιλιάδες άλλα περισσότερο ή λιγότερο γνωστά ονόματα από τον χώρο της λογοτεχνίας και των επιστημών τοποθετούνται σε καίρια σημεία της αφήγησης κι εμπλουτίζουν τις μάχες που έχει να δώσει ο πρωταγωνιστής με άτομα που αγαπούν τα βιβλία με τον δικό τους, όχι απαραίτητα θετικό, τρόπο. Οι δοκιμασίες θυμίζουν παραφροσύνη αλλά η βασική ιδέα της κάθε μίας είναι το κέντρισμα μιας αλήθειας που θα οδηγήσει σε σκέψεις, αλλαγές, προβληματισμούς και ευφάνταστες περιπέτειες.

Ο φυλακιστής διαβάζει ακατάπαυστα αλλά τα βιβλία του είναι κλειδωμένα με λουκέτα σε αστραφτερές, διαφανείς βιτρίνες. Γιατί να μετράμε τα βιβλία που διαβάζουμε και γιατί να τα κρατάμε στα ράφια μας; Με τη μία και μοναδική ανάγνωση επιτέλεσαν τον ρόλο τους και τώρα καμαρώνουν από σκονισμένα ράφια ή τους οφείλουμε κι άλλες αναγνώσεις; Ποια είναι η διαφορά μεταξύ αναγνώστη και κατόχου; Τα βιβλία πρέπει να παραμένουν του κουτιού ή να αποκτούν τσακίσεις, γραμμές, αλλοιώσεις ώστε να γίνουν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής του κατόχου τους; («Αν δεν ανοιχτεί, ένα βιβλίο που κατέχει την τρομερή δύναμη μιας επικής ιστορίας είναι απλώς χαρτομάνι. Αλλά το βιβλίο που έχει δεχτεί φροντίδα κι αγάπη, που έχει γεμίσει με ανθρώπινες σκέψεις, έχει προικιστεί με ψυχή», σελ. 146). Τα πολλά βιβλία δίνουν και περισσότερο κύρος; Από την άλλη, ο ακρωτηριαστής συλλέγει βιβλία αλλά τα κακομεταχειρίζεται φριχτά. Τι είναι η ταχυανάγνωση και πόση αξία έχει να μάθει ο κόσμος να διαβάζει πιο γρήγορα; Ποιες είναι οι τεχνικές ταχείας ανάγνωσης; Είναι απαραίτητες ή μήπως ακρωτηριάζουν και υποβιβάζουν την ουσία του ίδιου του βιβλίου; «Βιασύνη σημαίνει ότι σου ξεφεύγουν ένα σωρό πράγματα» (σελ. 84). Τέλος, ο πωλητής αντιμετωπίζει τα βιβλία ως αναλώσιμο αγαθό, εκδίδει «βιβλία που πουλάνε». «Τυπώνουμε τα βιβλία που θέλει η κοινωνία» (σελ. 121), υποστηρίζει. «Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα βιβλία που εκτιμάς και σ’ εκείνα που θέλει η υπόλοιπη κοινωνία», λέει στον έκπληκτο Ριντάρο και συνεχίζει: «Ξέρεις τι ψάχνουν οι περισσότεροι αναγνώστες σε ένα βιβλίο; Κάτι εύκολο, φτηνό και συναρπαστικό» και ακόμη χειρότερα: «Ο κόσμος είναι κουρασμένος από τη ζωή. Το μόνο που θέλει είναι είτε διέγερση είτε γιατρειά» (σελ. 122-123). Μήπως όμως εκτός από την εμπορική υπάρχει και η συναισθηματική αξία του βιβλίου; Ποιο από τα δύο είναι ισχυρότερο; Πώς μπορεί κάποιος που χρησιμοποιεί τους χάρτινους φίλους ως αντικείμενο προς πώληση να αλλάξει γνώμη; Ποια οπτική γωνία θα τον βοηθήσει ν’ αλλάξει γνώμη; Πώς επηρεάζει η «υπακοή» των εκδοτών στις επιθυμίες του κοινού την πολυφωνία στον εκδοτικό χώρο, τις διαφορετικές αναγνωστικές προκλήσεις, ακόμη και την πνευματική καλλιέργεια των αναγνωστών; Αυτό είναι για μένα το καλύτερο επιχείρημα επ’ αυτού: «Αν σου φαίνεται δύσκολο, σημαίνει ότι περιέχει κάτι που σου φαίνεται πρωτόγνωρο. Κάθε δύσκολο βιβλίο μάς προσφέρει μια ολοκαίνουργια πρόκληση» (σελ. 179).

Σε όλες αυτές τις διχογνωμίες που έχει να αντιμετωπίσει ο νεαρός ήρωας αντιδιαστέλλεται η καλλιέργεια και η αγάπη που του έχει ήδη ενφυσήσει ο παππούς του, ένας σοφός άνθρωπος. «Τα βιβλία έχουν τρομερή δύναμη», υποστήριζε. Γιατί άφησε το πανεπιστήμιο και άνοιξε το μαγαζί; Σε τι προσέβλεπε; Ποια ήταν τα σχέδιά του, τα όνειρα και οι φιλοδοξίες του; Πώς θα βοηθήσει έστω και μετά θάνατον τον εγγονό του να εντρυφήσει περισσότερο και βαθύτερα στον κόσμο των βιβλίων και στον πραγματικό τους ρόλο στη ζωή; «Το διάβασμα δεν είναι μόνο απόλαυση ή διασκέδαση. Καμιά φορά πρέπει να περιεργαστείς τις ίδιες αράδες σε βάθος, να ξαναδιαβάσεις κάμποσες φορές τις ίδιες προτάσεις… προχωράς με οδυνηρή βραδύτητα. Και το αποτέλεσμα όλου αυτού του σκληρού μόχθου και της προσεκτικής μελέτης είναι ότι… το οπτικό πεδίο σου διευρύνεται» (σελ. 82-83). Πρέπει να ανεβαίνεις μοχθώντας το βουνό της ανάγνωσης για να το απολαύσεις, τονίζει ξανά και ξανά. «Δεν είναι αλήθεια ότι όσο περισσότερο διαβάζεις τόσο περισσότερο γνωρίζεις τον κόσμο. Όση γνώση και να στριμώξεις στο κεφάλι σου, αν δε σκέφτεσαι ανεξάρτητα, αν δεν πατάς στα πόδια σου, η γνώση που αποκτάς θα είναι πάντα κούφια και δανεική» (σελ. 43).

Ποια ακριβώς δύναμη κατέχουν λοιπόν τα βιβλία; Η χαρά τού να μαθαίνεις πράγματα και το να βλέπεις τις καταστάσεις με διαφορετικό τρόπο είναι κάτι το συναρπαστικό, υπάρχει όμως κάτι σημαντικότερο από αυτά που να δίνει και τη δύναμη στα βιβλία; Πώς συνδέονται αυτά με τα ανθρώπινα αισθήματα, το νοιάξιμο, τη δοτικότητα, την αγάπη; Πώς αυτή η δύναμη έχει περισσότερο χώρο για εφαρμογή στον σημερινό κόσμο, όπου το αυτονόητο δεν είναι πλέον αυτονόητο, όπου οι άνθρωποι ρωτάνε γιατί δεν πρέπει να πληγώσουν τον άλλον, γιατί να μην τον φοβίσουν ή να μη τον εκμεταλλευτούν; Επιπλέον, σε προσωπικό επίπεδο, το μυθιστόρημα απαντάει σε ερωτήσεις όπως: «Πώς μπορώ να πάω μπροστά αν δεν πιστεύω στον εαυτό μου» κ. ά. Οι περιπέτειες του Ριντάρο Νατσούκι είναι απρόσμενες, συναρπαστικές, γεμάτες εκπλήξεις και δοσμένες μ’ έναν τρόπο που με κράτησε ως την τελευταία σελίδα και την πιο δύσκολη δοκιμασία απ’ όλες!

ΥΓ. Η δεύτερη φωτογραφία είναι από άρθρο της εφημερίδας Japan Times.

Βιβλίο Ποτέ
Τίτλος πρωτοτύπου Never
Συγγραφέας Ken Follett 
Μεταφραστής Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου
Κατηγορία Περιπέτεια / Τρόμου
Εκδότης Bell 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του σημαντικού αυτού συγγραφέα συστήνει στο αναγνωστικό κοινό όλες τις ισορροπίες δυνάμεων που επικρατούν σε Αμερική και Ασία κυρίως, εντρυφεί στις σχέσεις των χωρών μεταξύ τους και παραθέτει με συναρπαστικές λεπτομέρειες όλο τον στρατιωτικό εξοπλισμό των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας, της Βόρειας και Νότιας Κορέας και της Ιαπωνίας. Οι διπλωματικές σχέσεις, βασισμένες στον ανθρώπινο παράγοντα, δοκιμάζονται συνέχεια, σχέδια ευοδώνονται ή καταποντίζονται, πραξικοπήματα χειροτερεύουν τις καταστάσεις, άνθρωποι που αποσκοπούν να γίνουν ηγέτες εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες, λάθος χειρισμοί δημιουργούν εφιαλτικά σενάρια κι έτσι η γεωπολιτική σκακιέρα βάφεται με αίμα αθώων όσο οι ανώτεροι ενορχηστρωτές επελαύνουν, επιτίθενται, υποχωρούν και συνδιαλέγονται πολύ προσεκτικά, μιας και στη διεθνή διπλωματική κονίστρα κάθε λέξη μετράει. Το βιβλίο χωρίζεται σε πέντε μέρη, όσα και οι βαθμίδες Defcon, με το 5 να είναι η χαμηλότερη κατάσταση αμυντικής ετοιμότητας και στο 1 να επίκειται ή να έχει ξεκινήσει πυρηνικός πόλεμος. Στο επίπεδο 3 μάλιστα είχαμε φτάσει την 11^η Σεπτεμβρίου 2001 και στο 2 το 1962 με την πυραυλική κρίση της Κούβας!

Στην αρχή, ξεκίνησα να κρατάω σημειώσεις ώστε να μη χαθώ με τα πολλά πρόσωπα που περιβάλλουν τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών και τους ηγέτες του ανατολικού κόσμου, να κατανοήσω το πολιτικό και διπλωματικό παρελθόν των χωρών μεταξύ τους και να γνωρίσω καλύτερα τους κύριους χαρακτήρες της ιστορίας:
-την Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Πολίν Γκριν, παντρεμένη και μητέρα μιας έφηβης κόρης με τα γνωστά προβλήματα αντικοινωνικής συμπεριφοράς της ηλικίας της και τον γερουσιαστή Τζέιμς Μουρ να είναι ο αντίπαλός της στον αγώνα για το χρίσμα των Ρεπουμπλικάνων που υπηρετεί η Πολίν. Δίπλα της βρίσκεται ένα αξιόλογο επιτελείο ανθρώπων με διορατικότητα, πείσμα, διπλωματικότητα και σωστή εκπαίδευση.
-τον υφυπουργό Διεθνών Πληροφοριών Τσανγκ Κάι στο Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας και υπεύθυνο για τη λειτουργία της κινέζικης Υπηρεσίας Πληροφοριών Εξωτερικού, τον κατασκοπικό οργανισμό που χειρίζεται τις μυστικές πληροφορίες μέσα και έξω από τη χώρα. Γιος του αντιπροέδρου της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας, του οργάνου που παίρνει όλες τις σημαντικές αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, θεωρεί τον εαυτό του ικανό να γίνει Πρόεδρος της χώρας ώστε να φροντίσει η Κίνα να σταθεί στο ύψος του πεπρωμένου της. Εργάζεται σ’ ένα αυστηρό περιβάλλον, χωρισμένο σε σκληροπυρηνικούς στρατιωτικούς και ήπιων τόνων υπαλλήλους και κατασκόπους. Είναι παντρεμένος με την ηθοποιό Τάο Τινγκ, πρωταγωνίστρια σε μια από τις δημοφιλέστερες τηλεοπτικές σειρές της χώρας και συμβουλεύεται έμπιστα πρόσωπα για το τι γίνεται στη Βόρεια Κορέα.
-την Ταμάρα Λέβιτ, μέλος της αμερικανικής πρεσβείας στην Ντζαμένα, πρωτεύουσα του Τσαντ, αλλά στην πραγματικότητα πράκτορας της CIA με πίστη στην ελευθερία, τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη. Συνεργάζεται με τον Γαλλοαλγερινό Ταμπντάρ Σαντούλ, μέλος της DGSE, δηλαδή της γαλλικής CIA, ακόλουθο στην Αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ντζαμένα.
-τον Αμερικανό μυστικό πράκτορα Αμπντούλ Τζον Χαντάντ, έναν από τους πράκτορες που έχει στείλει η CIA για να εντοπίσουν τις διαδρομές των ναρκωτικών, με την ελπίδα να οδηγηθούν στα κρησφύγετα του ισλαμικού κράτους και ίσως στην ηγετική φυσιογνωμία του ISGS και δράστη μαζικών δολοφονιών Αλ-Φαράμπι. Ο Αμπντούλ ανακαλύπτει ένα μεγάλο φορτίο κοκαΐνης, οπότε το ακολουθεί μεταμφιεσμένος σε ντόπιο και μπλέκεται σε κύκλωμα λαθρομετανάστευσης. Στο ταξίδι προς τη Μεσόγειο θάλασσα, γνωρίζει την Κία, που δε βλέπει μέλλον και προκοπή ούτε για κείνη ούτε για τον γιο της στον φτωχότοπο του Τσαντ οπότε επέλεξε με βαριά καρδιά και δυσκολίες να φύγει προς την Ευρώπη μέσω των παράνομων δικτύων μεταναστών.

Σύντομα όμως κατάφερα να διακρίνω τον σκελετό της πλοκής κι έτσι αφοσιώθηκα χωρίς περισπασμό στις εξελίξεις, τις ανατροπές και τα παιχνίδια που πάντα παίζονται στα γραφεία των επιτελών. Το μυθιστόρημα είναι ένα ταξίδι στις άκρες της γης, με παραστατικές εικόνες και ρεαλιστική γραφή. Αξιοθρήνητοι φτωχοί οικισμοί στην Αφρική, με απελπισμένους άπορους κατοίκους και τους τζιχαντιστές να δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την καθημερινότητά τους, αφού τους αρπάζουν τα τρόφιμα και όχι μόνο. Οι ένοπλες συμμορίες που συνεργάζονται με το ισλαμικό κράτος δολοφονούν, απάγουν και βιάζουν Αφρικανούς που οι φονταμενταλιστές πολέμαρχοι δεν εγκρίνουν τη θρησκεία ή την εθνότητά τους. Στην άλλη άκρη της γης, η Κίνα οδεύει προς την κατάκτηση της θέσης της πλουσιότερης και ισχυρότερης χώρας στον κόσμο, κάτι που φέρνει φόβο σε Ευρωπαίους και Αμερικανούς που βλέπουν την παγκόσμια κυριαρχία να ξεγλιστράει μέσα από τα χέρια τους μέρα με τη μέρα. Ως προς τη Βόρεια Κορέα, «τη μεγάλη αδυναμία της Κίνας», είναι σύμμαχοι ζωτικής σημασίας και ταυτόχρονα αναξιόπιστοι, απόλυτα εξαρτημένοι από την Κίνα, με τη μόνη επιτυχημένη βιομηχανία να κατασκευάζει και να εξάγει πολεμικούς εξοπλισμούς. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα με την έντονη υπερεθνικιστική και μεταρρυθμιστική τάση του στρατού της χώρας, ο οποίος θέλει την πατρίδα του ανεξάρτητη από την Κίνα κι ετοιμάζει στρατιωτικό πραξικόπημα: «Η Βόρεια Κορέα έπρεπε να είναι σταθερή, η σταθερότητά της αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της κινεζικής άμυνας» (σελ. 374). Κι επιπλέον η Νότια Κορέα βρίσκει πως ήρθε η στιγμή να πάρει το αίμα της πίσω για όσα πάνδεινα τράβηξε η χώρα της από το 1945 κι εντεύθεν κι η ηγέτης της οραματίζεται μία ενιαία πατρίδα!

Το μυθιστόρημα σε κάποια σημεία με κέρδιζε και σε άλλα με έχανε, με αποτέλεσμα να μην μπορώ να αποφασίσω ως το τέλος αν μου άρεσε ή όχι. Ίσως περίμενα ένα στακάτο, γρήγορο, ανατρεπτικό θρίλερ αλλά οι υπερβολικά πολλές λεπτομέρειες και ο σχετικά αργός αρχικά αφηγηματικός ρυθμός με κούρασαν και διάβαζα σχεδόν στα πεταχτά το κείμενο, χωρίς να χάνω τις εξελίξεις. Έχουμε παραστατικότητα και ζωντάνια αλλά οι υπερβολικές επεξηγήσεις και αναλύσεις καθυστερούν τη δράση και αποδυναμώνουν τις ανατροπές, μειώνοντας αισθητά τον ρυθμό που απαιτεί μια τέτοια περιπέτεια. Από την άλλη, δεν μπορώ να παραβλέψω τη σωστή σκιαγράφηση των χαρακτήρων ως προς τις επιλογές που πραγματοποιούν, πώς αποτυπώνεται η απελπισία τους σε κρίσιμες στιγμές, ο παρανοϊκός τρόπος σκέψης κάποιων, οι αφόρητες, μακρόχρονες και ψυχοφθόρες προσπάθειες κάποιων διπλωματών και επιτελών να επηρεάσουν θετικά τις εξελίξεις και να μαλακώσουν την αποφασιστικότητα των ηγετών ώστε να αποφευχθεί ο πυρηνικός πόλεμος που θα μας φέρει όλους πιο κοντά στο τέλος του κόσμου που ξέρουμε. Πράξεις και αντίποινα, δράση και αντίδραση είναι ένα δύσκολο γαϊτανάκι, με λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στο «δραστικό» (διπλωματία, αντίποινα) και στο «παρανοϊκό» (πλήρης αφανισμός με τη χρήση πυρηνικών όπλων). Ζούμε ακόμη στην κόψη του ξυραφιού και το μυθιστόρημα το δείχνει με τον καλύτερο τρόπο. «Η δύναμη δεν ανήκε αποκλειστικά σ’ ένα μεμονωμένο κέντρο αλλά σ’ ένα απίστευτα πολύπλοκο δίκτυο, μια ομάδα σημαντικών ανθρώπων και θεσμών χωρίς συλλογική βούληση, που έσπρωχναν προς διαφορετική κατεύθυνση ο καθένας» (σελ. 660). Φανταστείτε λοιπόν πόσα παιχνίδια παίζονται για την τύχη του κόσμου μεταξύ εκείνων που θέλουν εκδίκηση και αίμα και εκείνων που βλέπουν πιο διορατικά, έστω κι αν αποσκοπούν σε προσωπικά οφέλη.

Και πάλι, με αφορμή τον τρόπο χειρισμού συνολικά και ολοκλήρωσης ειδικά της ιστορίας, που με εξέπληξε όχι ευχάριστα, δε γίνεται να μην προβληματιστώ πάνω σε αρκετά θέματα, όπως την επιλογή μιας γυναίκας για Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, όχι γιατί δεν πιστεύω στις ηγετικές ικανότητες του φύλου αλλά γιατί ο συγγραφέας δε με έπεισε για τον ολοκληρωμένο χαρακτήρα της. Έχοντας διαβάσει παρεμφερή μυθιστορήματα με Προέδρους και χώρα σε κρίση, δεν μπορώ να πειστώ εύκολα πως σε τόσο σοβαρές και δύσκολες καταστάσεις η Πολίν έχει ερωτικές αφυπνίσεις που τις κρατάει για τον εαυτό της ώστε να μην τινάξει καριέρες στον αέρα ή αναρωτιέται για το αν ο Πρώτος Κύριος την απατά ή τι συνέπειες θα έχει η ελαφρώς παραβατική συμπεριφορά της κόρης της στην ψυχολογία εκείνης ή στην πολιτική καριέρα της. Σίγουρα όταν κρατάς την τύχη του κόσμου στα χέρια σου δεν παύεις να έχεις και προσωπική ζωή, απλώς δε μου άρεσε όπως παρουσιάστηκε. Καλογραμμένη είναι και η περιπέτεια που έζησαν ο Αμπντούλ και η Κία, μόνο που ίσως ο συγγραφέας δεν είχε τι να την κάνει αφότου χρησιμοποιήθηκε ως πρώτο σκαλοπάτι για το ντόμινο της καταστροφής που θα ακολουθούσε. Σωστές ανατροπές, αναπάντεχες εκπλήξεις, αποτύπωση των εξτρεμιστικών οργανώσεων και όλου του δικτύου λαθρεμπορίας (ανθρώπων, ναρκωτικών και όπλων) στην έρημο της Σαχάρας, εξαπατήσεις, δυσκολίες και άλλα κι όλο αναρωτιόμουν, ειδικά όσο παράλληλα άρχιζε να κλιμακώνεται ο πυρηνικός κίνδυνος, πώς ταιριάζουν πλέον αυτοί οι δύο χαρακτήρες με την υπόλοιπη ιστορία. Σασπένς και εκπλήξεις δεν κατάφεραν να κρύψουν την αμηχανία χειρισμού της ιστορίας τους, η οποία, παρ’ όλ’ αυτά, έχει εξίσου πολλές σελίδες. Και όλοι αυτοί οι προβληματισμοί κουμπώνουν με τον τρόπο που τελείωσε το μυθιστόρημα, κάτι που μου έδειξε πως ίσως ο συγγραφέας δεν είχε σκοπό να αφήσει επιμύθιο στην ιστορία του. Χαίρομαι που η Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν ήταν άλλο ένα καρτούν, όπως σε άλλα αντίστοιχου θέματος μυθιστορήματα, εκπρόσωπος της κραταιάς χώρας που θα σώσει τον κόσμο και θα τα ισοπεδώσει όλα για να δείξει ποια είναι, αλλά ένας άνθρωπος με προβληματισμούς, διλήμματα, αμφιβολίες και πάντα συζητήσιμη για εναλλακτικές λύσεις. Έτσι όμως όπως τελείωσε το βιβλίο η όλη αίσθηση που αποκόμισα είναι πως ο συγγραφέας κατέγραψε τη βαθμιαία κλιμάκωση που θα οδηγήσει σε πυρηνικό πόλεμο με τον αφανισμό χιλιάδων ανθρώπων και όχι ένα κείμενο που θα δείξει το μέγεθος της καταστροφής κι ίσως αυτό αλλάξει τη γνώμη σε ορισμένους και μέσω αυτών των ελιγμών να δει κι ο αναγνώστης πως ναι, τέτοιος πόλεμος πρέπει να αποφεύγεται.

Το «Ποτέ» είναι μια κλιμακούμενη περιπέτεια που εμπλέκει τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα, τη Βόρεια και τη Νότια Κορέα, ακόμη και την Ιαπωνία σε απανωτούς διπλωματικούς χειρισμούς, με κάποιους να τραβάνε το σκοινί και κάποιους άλλους να το χαλαρώνουν. Ανατροπές, εκπλήξεις, εμπόδια, αστάθμητος ανθρώπινος παράγοντας και πολλές λεπτομέρειες γύρω από τα οπλικά συστήματα, τα γραφεία αποφάσεων, την ίδια την καθημερινότητα των χαρακτήρων συγκροτούν ένα χορταστικά φλύαρο ή λεπτομερώς εκτεταμένο μυθιστόρημα γύρω από την απειλή ενός πυρηνικού πολέμου. Ειδική μνεία οφείλω να κάνω στη μετάφραση, η οποία θα πρέπει να ήταν πολύ δύσκολη, μιας και τα οπλικά συστήματα, τα περίπλοκα κινεζικά ονόματα, λέξεις όπως «διάδρομος προσαπογείωσης» ή «αλεξίβομβος υπόγειος χώρος» που δεν τις έχω ξανασυναντήσει ως τώρα θα δυσχέραναν αρκετά τη Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου στο έργο της.

Βιβλίο Kitsune 
Συγγραφέας Βάλια Καραμάνου
Κατηγορία Τρόμου
Εκδότης Φιλύρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Μάνος Αλεξίου είναι ο δήμαρχος της περιοχής, παντρεμένος με την Ιουλία-Ροδάνθη. Άρτι εκλεγείς, πέσανε όλα πάνω του: αντιπολίτευση, παράπονα πολιτών, γκρίνια συζύγου, φασαρία από τα πολύ μικρά παιδιά του. Σχεδιάζει λοιπόν την αντεπίθεσή του: λαμπερές γιορτές εν όψει των Χριστουγέννων και μια στρατηγική για ένα ερειπωμένο αρχοντικό, με μια υπεραιωνόβια ένοικο που δεν πείθεται με τίποτα να παραχωρήσει το ατημέλητο και επικίνδυνο για την υγιεινή κτήριο στον Δήμο, αλλά πρέπει επιτέλους να το αποκτήσουν και να το αξιοποιήσουν. Ειδικά από τη στιγμή που οι κάτοικοι και ψηφοφόροι του αρχίζουν να φοβούνται με τα αυξανόμενα κρούσματα σαρκοφάγων επιθέσεων και οι φήμες συνδέουν τον τετράποδο εχθρό με το ερειπωμένο σπίτι της ηλικιωμένης.

Από την άλλη, έχουμε τη Φωτεινή, καθαρίστρια του δημαρχείου, με τον δεκάχρονο γιο της, Λευτέρη, και μια παράνομη σχέση στο ενεργητικό της που τη γεμίζει τύψεις. Το παιδί της λατρεύει τα manga και τις σειρές anime, μελετάει και προτιμά να μένει μόνος. Ο ήπιος χαρακτήρας του τον κάνει θύμα σχολικού εκφοβισμού, ο διευθυντής όμως δεν τιμωρεί τα παιδιά των επιφανών γονέων που τον βασανίζουν, με μεγαλύτερο εχθρό από αυτά τον Κώστα Αλεξόπουλο, ένα παιδί που ουσιαστικά μεγαλώνει μόνο, σε μια αδιάφορη για κείνον οικογένεια, κι έτσι ξεσπάει παντού τον θυμό του. Η Φωτεινή αποφασίζει να επισκεφθεί την Ελένη, η οποία τη βεβαιώνει πως έχουν πολλά κοινά οι δυο τους, όμως τα μυστηριώδη και χωρίς νόημα λόγια της την τρομάζουν. Ταυτόχρονα, αυτή η συναναστροφή τη μετατρέπει σε εξιλαστήριο θύμα αυτών που μέχρι χτες είχαν σιωπηρά αποδεχτεί το εκτός γάμου παιδί της και η αντίδρασή τους θα είναι απρόσμενη.

Πρόκειται για ένα συναρπαστικό και ενδιαφέρον μυθιστόρημα τρόμου, όπου, εκτός από την ενδιαφέρουσα κεντρική ιδέα και το σασπένς με το οποίο περιτυλίγεται, έχουμε γραφή παραστατική και γρήγορη, με ενδιαφέρουσες περιγραφές του χιονισμένου τοπίου, εστιασμένες σε λεπτομέρειες που δεν είχα προσέξει όποτε βίωνα την εμπειρία μιας χιονόπτωσης και με καλοσχεδιασμένες διαπροσωπικές σχέσεις. Από σελίδα σε σελίδα μάλιστα η συγγραφέας αλλάζει έξυπνα κάποια πράγματα, εντείνοντας την αγωνία ως προς το τι πραγματικά συμβαίνει σε αυτό το προάστιο, πόσο ακουμπάμε στην πραγματικότητα και πόσο στο υπερφυσικό, γι’ αυτό και στην αρχή πίστευα πως είχα ένα διαφορετικό κοινωνικό μυθιστόρημα. Σταδιακά όμως έρχονταν στιγμές τρόμου που με ανατρίχιαζαν, όχι μέσα από περιγραφές γεγονότων αλλά μέσα από την καλοστημένη αίσθηση της ανασφάλειας που προσφέρει η αβεβαιότητα, το σκοτεινό φεγγάρι και μια μυστηριώδης φιγούρα. Αληθινοί και ολοκληρωμένοι χαρακτήρες, ανατροπές και η σκιά ενός kitsune (στην ιαπωνική κουλτούρα είναι ένας μύθος για μια αλεπού που έπαιρνε γυναικεία μορφή τη νύχτα) που στοιχειώνει τους ήρωες, βγάζοντας σταδιακά από μέσα τους τον κακό, μέχρι απανθρωπιάς, εαυτό τους. Ένα θηρίο είναι τελικά ο άνθρωπος και οι περιστάσεις το ξυπνούν ή το νανουρίζουν μα πάνω απ’ όλα δε θέλει το ξένο ή το διαφορετικό γιατί τον βγάζει από τα όρια του μικρόκοσμού του. Το μυθιστόρημα πρεσβεύει αυτήν την αντίληψη και οι απρόσμενες εξελίξεις με ανάγκαζαν να το διαβάζω μόνο με το φως της μέρας.

Ένα κατ’ επίφασιν φιλήσυχο προάστιο, ένα σύνολο ανθρώπων που περιμένουν ένα «κλικ» για να μετατραπούν από καλοσυνάτοι γείτονες σε αδηφάγους εκδικητές κι ένα αέναο σύνολο μετενσαρκώσεων που ψάχνει να βρει την ευτυχία και τη γαλήνη είναι μερικά μόνο από τα χαρακτηριστικά του νέου μυθιστορήματος της Βάλιας Καραμάνου. Η γραφή της και ο χειρισμός της πλοκής δε μετατρέπουν το κείμενο σε παρέλαση υπερφυσικών πλασμάτων αλλά το κρατάνε στα όρια του ρεαλιστικού και του υπερφυσικού έτσι ώστε να ταξιδέψουμε μέσα από τις σελίδες σε μια άλλη διάσταση της πραγματικότητας, με το «και αν;» να κρέμεται από πάνω μας σε κάθε σελίδα. Κι όλα οδηγούν σ’ ένα απρόσμενο φινάλε, που μου θύμισε έντονα αυτό του «Αρώματος», μόνο που ανέβηκε πολύ ψηλότερα και χρησίμευσε για την πιο κατάλληλη ολοκλήρωση αυτής της ευφάνταστα παράδοξης ιστορίας! Kitsune λοιπόν και ανατριχίλα πάνε μαζί!

Βιβλίο Μαντάμ Μπατερφλάι
Τίτλος πρωτοτύπου Madame Butterfly
Συγγραφέας Giacomo Puccini
Διασκευή-Εικονογράφηση Benjamin Lacombe
Μεταφραστής Εύη Γεροκώστα
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το φίνο σαν πορσελάνη χαρτί, η λεπτοδουλεμένη βιβλιοδεσία μα πάνω απ’ όλα η πρωτοτυπία τού να ξετυλίγεται η ιστορία σε έναν αναδιπλούμενο πίνακα 8 μέτρων αντί για σελίδες με γοήτευσε. Πρόκειται για μια υψηλής αισθητικής δουλειά που σέβεται τον αναγνώστη και χάρη στα πανέμορφα σχέδια του Benjamin Lacombe, που έχει και την επιμέλεια του κειμένου, με ταξίδεψε στη μακρινή Ιαπωνία του 19^ου αιώνα και μου γνώρισε όχι μόνο τον περιβάλλοντα χώρο της Μαντάμ Μπατερφλάι αλλά και τον ψυχισμό της (ναι, ο εικονογράφος και συγγραφέας κατάφερε να αποδώσει με χρώματα και γραμμές ακόμη και τις ψυχολογικές διακυμάνσεις της πρωταγωνίστριας).

Σε γενικές γραμμές, η ιστορία της Μαντάμ Ματερφλάι έχει ως εξής: Αμερικανός αξιωματικός του Ναυτικού, παρασυρμένος από την εξωτική μαγεία της Ιαπωνίας, γοητεύεται από μια γκέισα, που ως γυναίκα αυτού του είδους απαγορεύεται να παντρευτεί, χρησιμοποιώντας όμως το κύρος του και τα λεφτά του ανατρέπει αυτό το έθιμο. Η Μαντάμ Μπατερφλάι αντιτίθεται έτσι στο αυστηρό κοινωνικό κατεστημένο και προσκολλάται πάνω του, αγαπώντας τον και πιστεύοντας στα λόγια του. Ο Πίνκερτον όμως σύντομα αναγκάζεται να φύγει κι όταν επιστρέφει στην Αμερική παντρεύεται τη γυναίκα που είχε αγαπήσει. Πώς θα αντιδράσει η Μαντάμ Μπατερφλάι, που πλέον έχει φέρει στον κόσμο και το παιδί τους;

Συγκινητική, τραγική και ρομαντική ιστορία που εδώ αποδίδεται με όμορφη, στρωτή και καλογραμμένη γλώσσα, χωρίζεται σε Πρόλογο και Τρεις Πράξεις και μου γνώρισε τα ήθη και τα έθιμα της Χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου. Η Μαντάμ Μπατερφλάι είναι ένα εύθραυστο πλάσμα, προσκολλημένο σε ένα φως που πίστευε πως δε θα την κάψει και άρα ξέφυγε από τη γνωστή συνήθεια, σύντομα όμως αυτό ακριβώς το φως έσπασε σε κομμάτια πληγώνοντάς την με έναν τρόπο που δεν περίμενε. Όσο ξεδιπλώνεται η ιστορία, η εικονογράφηση του Benjamin Lacombe καταγράφει με κάθε λεπτομέρεια το περιβάλλον, το κλίμα, τους ανθρώπους της Ιαπωνίας και της ζωής της πρωταγωνίστριας. Τα χρώματα κυμαίνονται από το πιο σκοτεινό στο πιο φωτεινό, από τη χαρά στη λύπη και την εγκαρτέρηση. Και με το πέρας της ιστορίας, αν γυρίσει ο αναγνώστης τις αναδιπλούμενες σελίδες από την πίσω μεριά, θα ξαναζήσει την ιστορία με μια μαγευτική πρωτοτυπία: τα αισθήματα, οι στιγμές, η Μαντάμ Μπατερφλάι, σε χρώματα σέπιας, επιστρέφουν για να αναπαραστήσουν την ιστορία από την αρχή μόνο με εικόνες. Οι κοκκινολαίμηδες (που ο Πίνκερτον υποσχέθηκε στην εύθραυστη πορσελάνη του πως θα επιστρέψει την εποχή που φτιάχνουν το σπιτικό τους), τα λουλούδια που ανθίζουν και μαραίνονται, ο γύψινος διάκοσμος του προσώπου της που αρχίζει να καταρρέει, όλα είναι εκπληκτικά κομμάτια ενός ατυχούς love story και αγγίζουν την αισθητική τελειότητα.

Η «Μαντάμ Μπατερφλάι» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Κόκκινη Κλωστή Δεμένη» είναι ένα πανέμορφο δώρο για όλους τους αναγνώστες, ακόμη και για όσους ξέρουν την ιστορία, γιατί η αισθητική επέμβαση και η σχεδόν κινηματογραφική απόδοση του λιμπρέτου αποτελούν ένα ενιαίο αρμονικό σύνολο, που γεμίζει συναισθήματα την ψυχή και απόλαυση τις περισσότερες αισθήσεις.