Βιβλίο Καλή Νίκη 
Συγγραφέας Χρήστος Δασκαλάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Άγκυρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ευαίσθητη ψυχή του Χρήστου Δασκαλάκη ξεδιπλώνεται σ’ ένα βιβλίο φόρος-τιμής σε ένα πραγματικό πρόσωπο που άλλαξε τη ζωή του για πάντα, δίπλα στο οποίο μεγάλωσε μαθαίνοντας την αγάπη, τη φροντίδα και τον σεβασμό. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση μας βοηθάει να γνωρίσουμε καλύτερα τον χαρακτήρα του μικρού ήρωα που μας αφηγείται πώς περνούσε τον χρόνο του στο μοναστήρι που φιλοξενούσε τακτικά εκείνον και τους γονείς του, να δούμε την καθημερινότητά του, να παρατηρήσουμε πώς άλλαζε βαθμιαία από παιδί σε νεαρό άντρα και τελικά να κατανοήσουμε πόσο σημαντική ήταν η παρουσία της αδελφής Καλλινίκης στη ζωή του. Ήταν κάτι μεταξύ μεγάλης αδελφής και αγαπημένης δασκάλας για τον Χρήστο, αφού μόνο δίπλα της ένιωθε γαλήνιος και ασφαλής και ίσως αυτό είναι που οι μεγάλοι αποκαλούν «ευτυχία», όπως εκμυστηρεύεται ο ίδιος. Η παρέα της τον κάνει να αισθάνεται λιγότερο μόνος και οι συμβουλές της του δίνουν κουράγιο, δύναμη και αυτοπεποίθηση. Νιώθει χωρίς αξία ή κάποιο ταλέντο, άοσμος, με αδιάφορη προσωπικότητα αλλά η αδελφή Καλλινίκη τον κάνει να αισθανθεί ξεχωριστός, του εμφυσά αυτοπεποίθηση και εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του και τον βοηθάει να νιώσει καλά με τον παχουλό και ατσούμπαλο παιδικό εαυτό του. Κάθε συζήτηση μαζί της είναι και μια αλησμόνητη εμπειρία γιατί με τη βοήθειά της έμαθε να αγαπά και να φροντίζει τη φύση, καθώς και να σέβεται την ατομική αξία του καθενός. Δε χρειάζεται να είμαστε όλοι ίδιοι, γιατί η ιδιαιτερότητα είναι σημαντική και ξεχωριστή, χαρίζει ποικιλομορφία στις συζητήσεις, στα ενδιαφέροντα, στον χαρακτήρα, στην εμφάνιση. Σαν άλλος Γεροστάθης, η μελίρρυτη αδελφή Καλλινίκη χαρίζει σοφές νουθεσίες με τρυφερότητα («Από το να σκέφτεσαι όσα δεν έχεις και να λυπάσαι, καλύτερα να εκτιμάς όσα έχεις και να χαίρεσαι», σελ. 24-25), υποδεικνύει χωρίς ίχνος διδακτισμού («Και η φαντασία είναι ο πιο όμορφος τρόπος για να κάνεις κάθε έλλειψη να μοιάζει πολύ μικρότερη απ’ ό,τι στην πραγματικότητα», σελ. 27), διατυπώνει σημαντικές παρατηρήσεις που βρίσκουν εφαρμογή ακόμη και σε τομείς που ίσως να μην έζησε η ίδια («Πόσο υπέροχο να μη θες να αλλάξει ο άλλος για το δικό σου καλό αλλά να αλλάζει επειδή βλέπει το καλό σ’ εσένα», σελ. 47) και τονίζει: «Να έρχεσαι και να φεύγεις χωρίς να έχεις αλλοιωθεί. Να μένεις πιστός σε όλα όσα οι υπόλοιποι έπαψαν να πιστεύουν. Να μένεις πιστός σ’ εσένα» (σελ. 88).

Ένα μεγάλο εύγε στη μοναχή που δε δίστασε να δανείσει στον Χρήστο τη «Μικρή πριγκίπισσα», ένα βιβλίο που άλλοι θα απομάκρυναν συλλήβδην, πιστεύοντας πως απευθύνεται σε κορίτσια, να όμως που το περιεχόμενό του μιλάει σε όλους όσους βιώνουν τη μοναξιά, την κακοποίηση, την απομόνωση λόγω της μειονεκτικής (κατά τους άλλους) κοινωνικής, πνευματικής ή οικονομικής θέσης: «Δύσκολο πράγμα να δεχτείς ότι είσαι διαφορετικός στα μάτια των άλλων… Δισεκατομμύρια άνθρωποι, όλοι διαφορετικοί, ξεχωριστοί, μοναδικοί και ευπρόσδεκτοι σ’ αυτόν τον κόσμο» (σελ. 129). Χωρίς να το ξέρει, η μοναχή έβαλε άλλο ένα λιθαράκι στην προσωπικότητα του αφηγητή: «Θα το βάλω κι αυτό στη λίστα με τους στόχους μου για όταν μεγαλώσω. Να φτιάξω κι εγώ κάτι που θα μπορεί να μοιραστεί από άνθρωπο σε άνθρωπο, να βοηθάει σε κάτι και να κάνει καλό» (σελ. 181). Τι καλύτερο λοιπόν από τα βιβλία του συγγραφέα για μικρούς και μεγάλους; Τα μοιραζόμαστε, τα διαβάζουμε, μας βοηθάνε και μας κάνουν καλό!

Ο Χρήστος Δασκαλάκης γίνεται καλλιεργεί τη φαντασία και την ηθική του αναγνώστη, ακολουθεί διαδρομές στο αγαπημένο του νησί και τις ποτίζει με όνειρα και προβληματισμούς, μεταμορφώνεται με επιτυχία σ’ ένα παιδί που μας καλωσορίζει στη ζωή του, στα βιώματά του, στην καθημερινότητά του, που μας συστήνει τους τετράποδους φίλους του και την οικογένειά του, που μας εκμυστηρεύεται τα σχέδιά του για όταν μεγαλώσει. Βασικό κομμάτι της αφήγησης είναι το μοναστήρι και οι μοναχές, όπου ο Χρήστος δεν έχανε στιγμή από τις ετοιμασίες και από τη διαβίωση εκεί όσες φορές φιλοξενούνταν με τους γονείς του. Όλα αποτυπώνονται στο βιβλίο με τέτοιο τρόπο που δημιουργείται μια πρωτόγνωρη κατάνυξη και ανοίγουν πόρτες κλειστές για τον ευρύτερο κόσμο που δε γνωρίζει τι αποτελεί την καθημερινότητα ενός μοναχού, τι τρώει, πώς διαβιεί, πόσες φορές προσεύχεται κλπ. Ο απλός, χωρίς ηλεκτρισμό, τρόπος της ζωής εκεί, μες στη φύση, με τα βασικά αγαθά και χωρίς τίποτα περιττό, αφήνουν χώρο στα σημαντικά, τα απαραίτητα, τα αυθεντικά, τα ωραία να δηλώσουν την παρουσία τους και να γοητεύσουν τον αναγνώστη. Το κείμενο εξισορροπεί την τρυφερότητα, τη γαλήνη και την ηρεμία ενός μοναστικού χώρου και την ανταριασμένη ψυχή ενός παιδιού που ετοιμάζεται να μπει στην εφηβεία και βιώνει πρωτόγνωρες εμπειρίες.

«Το σπίτι κάθε παιδιού θα πρέπει να είναι ένα ασφαλές βασίλειο γεμάτο, όχι απαραίτητα με παιχνίδια και δώρα, αλλά σίγουρα γεμάτο με κατανόηση, αγάπη και πολλές αγκαλιές» (σελ. 148). Αυτά πρεσβεύει μεταξύ άλλων η αδελφή Καλλινίκη, μια μοναχή που βοήθησε με πολλούς τρόπους τον μικρό Χρήστο που μας αφηγείται την ιστορία να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του, με τη βοήθεια της χάρης του Κυρίου αλλά και της άσβεστης δίψας του για γνώση. Το νέο μυθιστόρημα του Χρήστου Δασκαλάκη είναι γεμάτο τρυφερότητα, διαχρονικά μηνύματα, αισιοδοξία και αγάπη και μας δείχνει τι και πώς επηρέασε την ψυχοσύνθεσή του, πότε και γιατί άλλαξε, τι βήματα έκανε με τη βοήθεια μιας σημαντικής προσωπικότητας που ήταν πάντα εκεί για να τον στηρίξει και να τον εμψυχώσει. Ο κεντρικός ήρωας με την αγάπη, τη δοτικότητα, την αυτοπεποίθηση και τη σιγουριά θα βοηθήσει πολύ στην ψυχική και συναισθηματική διάπλαση του αναγνώστη με γλυκό και τρυφερό τρόπο, χωρίς ίχνος διδακτισμού.

Βιβλίο Old soul
Συγγραφέας Γιώργος Καστέλλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Καστέλλης έγραψε ένα υπέροχο, συναρπαστικό, πρωτότυπο μυθιστόρημα γεμάτο φρεσκάδα, χιούμορ, διαχρονικές σκέψεις και έξυπνο χειρισμό πλοκής που με ξενύχτησε, με συγκίνησε και μου γνώρισε ποικίλους χαρακτήρες και πολλές διαφορετικές ιστορικές περιόδους. «Ζηλεύω όποιον έχει την ακλόνητη πεποίθηση, ή έστω τον ακλόνητο φόβο, πως όλα αρχίζουν στη γέννα και τελειώνουν στον θάνατο…εγώ θυμάμαι» (σελ. 16). Αυτή είναι μία από τις πρώτες εξομολογήσεις που κάνει στον αναγνώστη κι έτσι ξεκινάει μια ιστορία που ακροβατεί μεταξύ σουρεαλισμού και πραγματικότητας, φαντασίας και βαθιάς αγάπης για το ανθρώπινο είδος. Δεκατέσσερις ζωές θυμάται ως τώρα κι αυτό του έχει δώσει τον χρόνο να πειραματιστεί με διάφορα στην αναζήτησή του για την ευτυχία: θρησκείες, επιστήμες, τέχνες, πολιτική, αποκρυφισμό. Παρατηρεί πώς δουλεύει ο κόσμος, μελετάει το κάρμα και κάπου στην πορεία συναντάει την αδελφή ψυχή του, δυστυχώς σε αντίξοες συνθήκες, τη χάνει, την ξαναβρίσκει, κάποιες φορές κάνει λάθη οπότε κι εκείνη του κρατάει μούτρα για αιώνες! Το σοκ της γέννας που το βιώνει ξανά και ξανά δεν μπορεί να το συνηθίσει, είναι μεγάλη ταλαιπωρία κι ευτυχώς που οι άνθρωποι δεν το θυμούνται. Τον έχει κουράσει η μοναξιά και βρίσκει ανούσια τα όσα κάνει στην προσπάθειά του να γίνει καλύτερος άνθρωπος και να βρει τρόπο να λύσει τα μάγια: «ακόμα ένας κόκκος γνώσης κι εμπειρίας στο κάστρο από άμμο που χτίζω αιώνες τώρα» (σελ. 87).

Όλα άρχισαν το 1453 με την κατάρα μιας μάγισσας! Ο αφηγητής είχε γεννηθεί κοντά στη Βάρνα, ήταν γιος ψαρά και αγρότισσας αλλά οι Τούρκοι κατακτητές τον έκαναν γενίτσαρο και με την άλωση της Πόλης έζησε μια πρωτόφαντη εμπειρία. Έκτοτε θυμάται κάθε στιγμή απ’ όλες τις ζωές που ζει κι από τη μια είναι κωμικοτραγικές οι μετενσαρκώσεις που ζει και οι άνθρωποι που γνωρίζει αλλά τους ξέρει ήδη από τις προηγούμενες ζωές κι από την άλλη μου άρεσε πάρα πολύ ο τρόπος που ο συγγραφέας έμπλεκε όλες αυτές τις ιστορίες για να μας φέρει σιγά σιγά στα τέλη του 20ού αιώνα και στην κυρίως πλοκή! Επιπλέον, εφόσον θυμάται, ο αφηγητής έχει διαβάσει στο μεταξύ διάφορα βιβλία που του εξηγούν κάποιες κοινωνικοπολιτικές καταστάσεις που έχει ήδη βιώσει ή βιώνει, μορφώνεται και μαθαίνει, αποκτά γνώσεις και πλούσιο λεξιλόγιο. Από την Ισπανία της Ιεράς Εξέτασης στην Χίο του 15^ου αιώνα και στην Ινδία των Βραχμάνων, από τη Νέα Ορλεάνη και τις βαμβακοφυτείες της στην Πράγα του 19^ου αιώνα, στο κολέγιο του Ήτον το 1904 και στην Μπολόνια με τους δύο παγκόσμιους πολέμους για να καταλήξουμε σ’ ένα τραίνο στη μετα-covid εποχή όπου επιβιβάζονται μια επιμελήτρια κι ένας συγγραφέας. Ο αφηγητής αλλάζει φύλα, προσωπικότητες, εποχές, βιώνει όλη την πρόσφατη και τη σύγχρονη ιστορία της ανθρωπότητας αλλά δε μαθαίνουμε για όλες τις ζωές του, οπότε το κείμενο δε βαραίνει και δε με κούρασε ούτε στιγμή (ο ευφάνταστος συγγραφέας σε κάποιο σημείο εξηγεί γιατί απέφυγε να αναφερθεί σε μερικές από αυτές). Κάθε ζωή είναι και μια συναρπαστική διαφορετική ιστορία γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις, σασπένς και γρήγορο ρυθμό, αυτοτελείς στο σύνολό τους αλλά σε κάποιες περιπτώσεις αποτελούν και λογαριασμούς που πρέπει να κλείσει ο αφηγητής στις μετενσαρκώσεις που βιώνει. Δεν αφήνουμε όμως καμία πίσω μας, αφού με διαρκή πρωθύστερα επιστρέφουμε σε κάποια σημεία τους για να φανούν όλοι οι κρίκοι μιας αλυσίδας αποφάσεων και ενεργειών που διαφεντεύουν τη ζωή του αφηγητή ώστε να απαντηθούν ερωτήματα, να εξηγηθούν κάποιες εκκρεμότητες και να προχωρήσουμε πιο βαθιά στο σήμερα ή να γεννηθούμε σε μια νέα ζωή.  «…τα καλύτερα σε μια ζωή έρχονται μόνο εφόσον αρχίζεις να νιώθεις ευγνωμοσύνη για όσα ήδη έχεις κι έρχονται μόνο και μόνο για να στην πάρουν πίσω» (σελ. 89), αυτή είναι μία από τις πικρές διατυπώσεις του αφηγητή και παρακολουθούσα με αγωνία κάθε λέξη, κάθε κεφάλαιο, μην και τυχόν συμβεί κάτι που να του ανατρέψει αυτήν την άποψη και βρει λίγη αισιοδοξία σε μια από τις ζωές του.

Στο μυθιστόρημα παρακολουθούμε μια ψυχή που παραδέρνει από αιώνα σε αιώνα, από πόλη σε πόλη, που κάνει διάφορα, κατακριτέα και μη, που κανείς δεν τον καταλαβαίνει, οπότε δεν μπορεί να συνδεθεί ουσιαστικά με κανέναν κι έτσι οι οικογενειακές σχέσεις χάνουν τη σημασία τους μέσα στην αιωνιότητα: «Πώς να αγκαλιάσεις έναν αδερφό αν γνωρίζεις πως στην προηγούμενη ζωή σου ήταν ο δολοφόνος σου» (σελ. 79); Ψάχνει τρόπους να λύσει την κατάρα, προσπαθεί να ενταχθεί στην εκάστοτε κοινωνία όπου φυτρώνει, δεν μπορεί να συμμεριστεί τις φιλοδοξίες και τους φόβους κανενός αφού ξέρει και θυμάται πως υπάρχουν επόμενες ζωές, εξ ου και έχει καταρριφθεί μέσα του ο φόβος του θανάτου. Γνωρίζει πως υπάρχουν ευκαιρίες για μια καλύτερη επόμενη ζωή, οπότε γιατί τόσο άγχος, φόβος, θρησκοληψία; «Μερικές φορές το καλύτερο που έχεις να κάνεις όταν σου υψώνουν το ποτήρι είναι να γελάς και να το τσουγκρίζεις. Γιατί ίσως η μόνη κόλαση είναι να μην υπάρχει κανείς για να πιει μαζί σου στην υγεία σου» (σελ. 119). Υπάρχουν όμως και νότες χιούμορ που αλαφραίνουν το κείμενο: «Κάπου εδώ, λογικά, έχεις καταλάβει τι τρέχει μαζί μου και φωνάζεις τους γιατρούς να με μαζέψουν» (σελ. 16) ή «Τίποτα δεν ήταν ικανό να με απομακρύνει από κει, ούτε οι κούφιες επιπλήξεις της μητέρας μου ούτε τα κουνούπια που έστελνε με περισσή γενναιοδωρία ο Μισισιπής στην αυλή μας δίχως να του το ζητήσει κανείς» (σελ. 86). Ελάχιστα και τα καλολογικά στοιχεία: «…μέσα στο ποτάμι του χρόνου υπάρχουν σταγόνες ειδικής σημασίας…» (σελ. 80). Το αγαπημένο μου: «Έτσι τις αναγνωρίζει κανείς τις ψυχές, από τα μάτια… Κι αν έχεις ξεχάσει το χρώμα ή το σχήμα, αυτό που αισθάνεσαι όταν σε κοιτάζουν είναι αλάνθαστο, μοναδικό σαν δακτυλικό αποτύπωμα» (σελ. 12).

Αυτή η ποικιλία εποχών και περιόδων αφήνουν περιθώρια στον συγγραφέα για πολλές σκέψεις και παρατηρήσεις πάω στην εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, χωρίς όμως να καταφέρεται εναντίον κανενός status quo, απλώς καταγράφει τις αντιλήψεις και τη νοοτροπία μέσα από γεγονότα που τις στηλιτεύουν από μόνα τους. Οικογενειακοί δεσμοί, δολοφονίες, ομοφυλοφιλία, ακόμη και ο ρόλος της θρησκείας είναι σημεία που φωτίζονται αντικειμενικά και χωρίς ίχνος επίκρισης: «[Ο Θεός] θα πρέπει να ένιωθε πολύ μόνος, όσο μόνος νιώθω εγώ κι εσύ, γι’ αυτό έσπασε σε κομμάτια από τη θλίψη του. The big bang. Ξεχάσαμε την αθανασία μας, για να ξεχάσουμε αυτή τη θλίψη, κι επινοήσαμε μια άλλη θλίψη, τον θάνατο, για να μπορούμε να χαρούμε λίγο τη ζωή» (σελ. 78). Και αργότερα: «-Η σχέση με αυτό που βρίσκεται εκεί πάνω και μας προσέχει είναι το πιο όμορφο ρούχο που μπορεί να ράψει κανείς, μικρέ μου. Οι εκκλησίες είναι για τους τεμπέληδες που θέλουν το πατρόν έτοιμο» (σελ. 265). Ποιο είναι το τελικό συμπέρασμα; «Αυτό είμαστε τελικά, ούτε όσα κάναμε ούτε όσα πάθαμε, μόνο όσα ποθήσαμε. Στις ζωές που άλλαξα και στα σώματα που ενδύθηκα δεν βρήκα άλλη ενιαία ταυτότητα από τις επιθυμίες» (σελ. 287).

Στο δεύτερο μέρος αποκαλύπτεται το πρόσωπο στο οποίο απευθυνόταν κατά την αφήγησή του ο πρωταγωνιστής της ιστορίας και μεταφερόμαστε στο 2021, όπου μια επιμελήτρια κειμένων παίρνει τη σκυτάλη της ιστορίας και εξιστορεί τα γεγονότα όσο ταξιδεύει στην Ιταλία με τα μέτρα προφύλαξης και υγιεινής που απαιτούν οι πρώτες μέρες μετά την πανδημία του covid. Εκεί πλέον η φαντασία μπερδεύεται αριστοτεχνικά με τη μυθιστορηματική πραγματικότητα, έχουμε διαρκές κλείσιμο του ματιού ως προς τα γεγονότα που διαβάσαμε στο πρώτο μέρος, τα ξανακοιτάμε με θεωρητική ματιά όσο προχωράει η ιστορία, η οποία ειλικρινά δεν ξέρεις πού θα καταλήξει κι αυτό με γέμιζε αγωνία μαζί με την απόλαυση που πηγάζει από την ευφάνταστη συνέχεια της πλοκής. Με ποιον ταξιδεύει η επιμελήτρια και γιατί; Τι γυρεύει στη γειτονική μας χώρα; Πιστεύει τον συνεπιβάτη της ή όχι; Αν όχι, γιατί είναι μαζί του; Πώς θα τελειώσει αυτή η σαγηνευτική ιστορία; Το «Old soul» του Γιώργου Καστέλλη είναι ένα υπέροχο, έξυπνο και ανατρεπτικό μυθιστόρημα που ρίχνει μια εντελώς ξεχωριστή ματιά στην έννοια της μετενσάρκωσης και καταφέρνει να συνδέσει διαφορετικές μεταξύ τους εποχές και ιστορικές περιόδους με τη διαρκή αγωνία περί της αλήθειας της ζωής και να δώσει, αν όχι απαντήσεις, τουλάχιστον κάποιες βάσιμες κατευθύνσεις στις αναζητήσεις περί θανάτου και νέων ζωών που παραμένουν σε εκκρεμότητα και δεν ησυχάζουν μέχρι να κλείσουν οι απαραίτητοι λογαριασμοί. Πώς θα λυθεί η κατάρα και πώς θα καταφέρει ο αφηγητής να κάνει τα βήματα που απαιτούνται σε ένα σερί αλλαγών και εποχών; Γιατί δεν πρέπει να εμπιστευτεί σε κανέναν το μυστικό του; Πώς γίνεται να αγαπήσεις μια ψυχή πιο πολύ απ’ οτιδήποτε άλλο και σε κάθε ζωή να τη συναντάς με τέτοιο τρόπο που μόνο πόνο προκαλεί; Ένα συναρπαστικό ταξίδι σε εποχές και χρόνους, μια διαφορετική και απόλυτα ρεαλιστική ματιά σε μια σουρεαλιστική αφήγηση γεμάτη εκπλήξεις, ανατροπές, έξυπνες ιδέες για σκέψη και συγγραφική δεξιοτεχνία που απόλαυσα από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο μ. Χ.
Συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Εξάντας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτά είναι τα μελανά σημεία. Από κει και πέρα με αφορμή το μυθιστόρημα μαθαίνουμε πολλά πράγματα για την κατάσταση και την περιουσία του Αγίου Όρους. Κάτι είχα ακούσει, κάτι είχα μάθει, αλλά να που τα βρήκα και μπροστά μου in black and white. Παραθέτει τα γεγονότα απλά και λιτά. Διάφορα εγκυκλοπαιδικής φύσεως παρεισφρέουν στο κείμενο και σε κάνουν να κολλάς περισσότερο από τη ροή της αφήγησης. Ήμουν σίγουρος για τις αμύθητες περιουσίες των μοναστηριών, εντός και εκτός Άθω, ήξερα για τις περιουσίες της Μονής Βατοπεδίου, ήξερα για τους κοσμικούς καλογήρους-διευθυντές (ηγουμένους) που κάθε άλλο παρά μοναχικοί και εκτός τεχνολογίας και υλικού πλούτου είναι. Αλλά ότι απαλλοτρίωσε μέρος των κτημάτων ο Ελευθέριος Βενιζέλος για τους πρόσφυγες; Ότι οι μοναχοί θεωρούν το Δημόσιο ακατάλληλο για σωστή οικονομική διαχείριση και αρπάζουν ό,τι βρουν θεωρώντας εαυτούς πιο ικανούς; Και ταυτόχρονα αρνούνται να προσφέρουν δωρεές ή αγαθοεργίες γιατί ο σκοπός του μοναχισμού είναι να προσφέρει πνευματικά μόνο; Το απόλυτο σοκ. Ή για τους Ρώσους καλογήρους; Ή για τις συνεχείς προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταργήσει το άβατο; Ή της Ελλάδας να τους φορολογήσει; Που πέφτει στο κενό; Αμ το άλλο, που αρνούνται να δεχτούν ανασκαφές για να μην αποκαλυφθεί το αρχαιοελληνικό κάλλος του Περιβολιού της Παναγίας; Πραγματικά πολλές αποκαλύψεις. Ένα δυνατό βιβλίο ως προς τον πλούτο των πληροφοριών.

Βιβλίο Η πύλη του δερβίση
Τίτλος πρωτοτύπου Bab-i Esrar
Συγγραφέας Ahmet Ümit
Μεταφραστής Αθανάσιος Ζαράγκαλης
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Τζελαλεντίν Ρουμί (1207-1273) ήταν Πέρσης ποιητής και δάσκαλος θεολογίας στο Ικόνιο, με μεγάλη επιρροή στον μουσουλμανικό μυστικισμό. Οι σύγχρονοί του τον αποκάλεσαν «Μεβλανά» που σημαίνει «ο δάσκαλός μας». Η διδασκαλία του καλούσε ανθρώπους από οποιαδήποτε πίστη, θεωρώντας ότι ο θεός των μουσουλμάνων, των χριστιανών και των εβραίων είναι ένας. Ίδρυσε το τάγμα των Μεβλεβήδων δερβίσηδων και τα ποιήματά του έχουν επηρεάσει την περσική και την τουρκική λογοτεχνία. Οι Μεβλεβήδες δερβίσηδες είναι σουφικό τάγμα, δηλαδή μια ασκητική κοινότητα του Ισλάμ που εγκατέλειψε τα εγκόσμια, πρεσβεύοντας ότι το ανθρώπινο πεπρωμένο εξαρτάται από την ανεξιχνίαστη βούληση του Θεού. Σε αυτές τις κοινότητες επικράτησε το ασκητικό στοιχείο του μυστικισμού, ενώ με την πάροδο του χρόνου ο ασκητισμός θεωρήθηκε ως προκαταρκτικό στάδιο για την επίτευξη της πνευματικής ζωής. Η ιδεολογία των στροβιλιζόμενων δερβίσηδων αντλεί το υλικό της από την ιδέα της περιστροφής. Ο άνθρωπος, περιστρεφόμενος σε αρμονία με όλα τα πράγματα στη φύση, ταυτίζεται με την εικόνα και το μεγαλείο της Ύπαρξης του Δημιουργού. Ο εκστατικός αυτός χορός «σεμά» βοηθάει την ψυχή να βγει από το σώμα και να πλησιάσει τον Θεό.

Αυτό είναι εν συντομία το ιστορικό υπόβαθρο της «Πύλης του δερβίση», οπότε εύκολα κανείς καταλαβαίνει πως το μυθιστόρημα θα κερδίσει εκείνον που θέλει να διεισδύσει περισσότερο στον σουφισμό και τη φιλοσοφία του Μεβλανά. Ο συγγραφέας καταφέρνει να παρουσιάσει με εύληπτο τρόπο τα στοιχεία του σουφισμού, τις αντιλήψεις των δερβίσηδων, τον τρόπο ζωής και νόησης του Μεβλανά, τη μυστηριώδη στενή του σχέση με τον Σεμς-ι Τεμπριζί (η αποκαλυπτική επεξήγηση προς το τέλος της περιπέτειας με άφησε με ανοιχτό το στόμα ως προς το αυτονόητο του σκοπού ύπαρξης) και στολίζει με αυτές τις λεπτομέρειες και τις ιστορικές αναφορές την περιπέτεια που ζει η Κάρεν στα βάθη της Ανατολίας.

Το αστυνομικό κομμάτι του μυθιστορήματος το βρήκα λίγο άνευρο και χωρίς μεγάλες ανατροπές, άλλωστε εξαρχής φάνηκε πως το βάρος της αφήγησης θα το σήκωνε ο ψυχισμός της πρωταγωνίστριας και η επαφή της με τον σουφισμό, μέσω παράξενων και, γιατί όχι, υπερφυσικών γεγονότων και σκηνών. Εκεί ακριβώς με κέρδισε η «Πύλη του δερβίση», μιας και ο σουρεαλισμός κι εγώ μισιόμαστε θανάσιμα. Ο τρόπος όμως με τον οποίο η Κάρεν μεταφερόταν στη μακρινή εποχή του Μεβλανά και το πώς ό,τι ζούσε επηρέαζε τα μετέπειτα γεγονότα ή κούμπωνε αρμονικά με τις απορίες της και τους προβληματισμούς της, ήταν δουλεμένα σωστά και ενωμένα κατάλληλα.

«Η πύλη του δερβίση» είναι μια εξαιρετική πρώτη επαφή με τον κόσμο του Τζελαλεντίν Ρουμί, των περιστρεφόμενων δερβίσηδων και της μυστηριώδους γοητείας που έλκει πολλούς αναγνώστες και ταξιδευτές. Πρόκειται για μια καταβύθιση σε διαχρονικές ηθικές και ανθρωπιστικές αξίες, που απαντώνται σε όλες σχεδόν τις θρησκείες του κόσμου, και καταγράφει με κατανοητό και απλό τρόπο τα στάδια της θέωσης ενός ανθρώπου, το ηθικό δίλημμα ανάμεσα στην εφήμερη σάρκα και την αιώνια ζωή κ. ά.

Βιβλίο Η Παναγία των δελφινιών
Συγγραφέας Θάλεια Κουνούνη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σαπφώ, Θεοδώρα, Φίλιππος. Ένα περίεργο ερωτικό τρίγωνο. Μια ερωτική ιστορία χωρίς ερωτικές σκηνές! Ψυχές και σώματα, με την πένα ξετυλίγονται. Η αγάπη στήνει τρελό χορό γύρω από αυτές τις τραγικές φιγούρες. Τραβάει τα μαλλιά του ενός, κλείνει το μάτι στον άλλον, κρύβεται από τον τρίτο. Αθώα, ανέμελα, ανεπιτήδευτα. Κι όταν κακιώσει, τότε τους παίζει το χειρότερο παιχνίδι. Η Θεοδώρα ακούει το κάλεσμα της ψυχής της και γίνεται η αδελφή Μαρία στο μοναστήρι της Ψυχοκρατούσας. Η Σαπφώ δημοσιογράφος. Ο Φίλιππος διακεκριμένος γιατρός. Η ιστορία τους χωρίζεται. Χρόνια μετά η μικρή Ελισάνθη θα φέρει τον Φίλιππο αντιμέτωπο με το παρελθόν. Μοναδικό ψυχογράφημα, αριστοτεχνικό δέσιμο των ηρώων με μυστικά βαθιά κρυμμένα που δεν αποκαλύπτονται ούτε γρήγορα ούτε σε άσχετη χρονική στιγμή. Οι αποκαλύψεις αργούν αλλά χτίζουν πετραδάκι πετραδάκι μια ανεπανάληπτη ιστορία. Δεν ξέρω ποιον αγάπησα πιο πολύ, την αδελφή Μαρία που αρνήθηκε τα εγκόσμια μόνο και μόνο για να επιστρέψει αργότερα, παρακινημένη από μια συγκλονιστική αλήθεια; Τον Φίλιππο που έτρεχε να κρυφτεί από τα αισθήματά του αλλά κυρίως από την πίστη του στον Θεό; Τη Σαπφώ, τη δοτική, αληθινή, καρτερική ηρωίδα που η ζωή της επεφύλασσε τη χειρότερη μοιρασιά αλλά το μεγαλείο της ψυχής της ήταν απέραντο ώστε να….. ;

Ειλικρινά, δεν μπορώ να γράψω καμία περίληψη. Το κείμενο είναι ατόφια λογοτεχνία. Καλολογικά στοιχεία, λυρισμός, ψυχολογία χαρακτήρων, πισωγυρίσματα στον χρόνο της αφήγησης, ένα κείμενο που με καθυστέρησε και με δυσκόλεψε αρκετά γιατί πρέπει να είσαι απόλυτα συγκεντρωμένος όταν το διαβάζεις. Η ανατροπή μπορεί να κρύβεται σε μια τόση δα λεξούλα, ο χαρακτήρας μπορεί να αλλάξει από τη μια στιγμή την άλλη. Δεν το μετάνιωσα που το έφτασα ως το τέλος. Είναι γεμάτο συναισθήματα, εικόνες και μηνύματα που πρέπει να έχεις καθαρό μυαλό και απαιτήσεις για να το απολαύσεις. Πολλά μπράβο στη συγγραφέα που με βοήθησε να ελπίσω ότι ναι, εκεί ανάμεσα στα χιλιάδες νεοελληνικής λογοτεχνίας μυθιστορήματα, υπάρχει το ένα, το μοναδικό, που θα σε κάνει να καταλάβεις ότι ακόμη και στον 21ο αιώνα υπάρχουν αξιόλογες γραφές που σίγουρα θα αντέξουν στον χρόνο όχι τόσο λόγω του αριθμού των πωλήσεων όσο από αυτόν των αναμνήσεων, γιατί αν αγαπήσεις αυτό το βιβλίο δε θα το ξεχάσεις ποτέ.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«-Όλες οι αλήθειες δοσμένες σήμερα δηλαδή; -Όλες! Και μαζί μ’ αυτές κι όλα τα ψέματα που κρύφτηκαν στις ψυχές μας, γιατί φοβήθηκαν τον λιθοβολισμό, κι όμως το μόνο που τους άξιζε ήταν η ευκαιρία να βγουν στην επιφάνεια και να χορέψουν με το φως» (σελ. 130).

«Τα όνειρα είναι για τους ονειροπόλους και πολύ συχνά μένουν ανεκπλήρωτα. Οι στόχοι είναι για τους σοφούς και τους πεισματάρηδες και τις περισσότερες φορές τους πετυχαίνουν…» (σελ. 299).

«Θύματα
Ενός
Ονείρου
Σιωπής» (σελ. 472)

Βιβλίο Αμαρτωλά θαύματα
Συγγραφέας Δημήτρης Αλεξίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Έχοντας διαβάσει το πρώτο του βιβλίο, τα «Πικρά κεράσια», ομολογώ ότι ο συγγραφέας ανέβασε τον πήχυ και των φιλοδοξιών του αναγνωστικού κοινού και της τεχνοτροπίας του.. Καμία σχέση το ένα βιβλίο με το άλλο. Εδώ η ιστορία ξεκινάει από έναν βιασμό μιας 12χρονης μουγκής κοπέλας από έναν ξένο που βγαίνει στο βουνό γεμάτος τύψεις για το κακό που έκανε και βρίσκει καταφύγιο σε ένα μοναστήρι. Εκεί βρίσκει έναν σκοπό στη ζωή του κι έναν τρόπο για να εξιλεωθεί απέναντι στο Θεό. Το κορίτσι όμως είναι έγκυος και μπορείτε να φανταστείτε το σοκ της χήρας μάνας που δεν ξέρει τι να πρωτοκρύψει. Δεν μπορώ να σας αποκαλύψω τη συνέχεια γιατί είναι τέτοια η μαγεία από τις περιγραφές και την αφήγηση που θα στερήσω τη μαγική επαφή με το κείμενο του συγγραφέα. Η Μαρία είναι ένας άγγελος, ένα ον που ακροβατεί ανάμεσα στην απλοϊκή ζωή της κόρης της μυλωνούς και στην υπέρβαση του Χριστού, με μικρά ανεξήγητα και μυστηριώδη θαυματάκια….

Παράλληλα με αυτήν έχουμε τη ζωή του βιαστή της στο μοναστήρι, τις εσωτερικές του αναζητήσεις, τις πανέμορφες και γαλήνιες συζητήσεις με τον ηγούμενο για το Θεό και την αλήθεια που έχει κάθε χριστιανός μέσα του. Το θαύμα συντελείται στον καθένα μας, δεν είναι ευρύτερο θέαμα. Ο Θεός νιώθει πότε είσαι έτοιμος και σου ανοίγει τα μάτια. Από σένα εξαρτάται αν θα ανταποκριθείς στις προσδοκίες Του ή όχι. Τι να πω. Το βιβλίο ακροβατεί ανάμεσα σε ροζ λογοτέχνημα, βιβλίο χριστιανικής αυτοβοήθειας (στυλ Ζωή του Παιδιού) και καταγγελία εφημερίδων για την καταπάτηση δημόσιας γης από μοναστήρια. Ναι αλλά το έχει γράψει ο Δημήτρης Αλεξίου οπότε μιλάμε για κάτι άλλο, κάτι διαφορετικό, κάτι απερίγραπτο, κάτι που δεν εντάσσεται σε κανόνες και γι’ αυτό μόνο θαυμασμό και ευχαρίστηση εμπνέει. Καταπληκτικές οι περιγραφές των «θαυμάτων» (έως και ανατριχιαστικές μπορώ να πω), άμεσες και τρισδιάστατες οι συμπεριφορές των παιδιών στο ορφανοτροφείο (ειδικά ο Χρίστος, λες και τον είχα δίπλα μου και με πείραζε) (βλέπεις πώς γράφει κάποιος που έχει κάνει παιδιά και μεγαλώνει μαζί τους;) (μισώ τις παρενθέσεις). Ένα βιβλίο που ποτέ δεν το βαριέσαι, ένα βιβλίο που σαν άλλη Agatha Christie σου υποδεικνύει την αλήθεια αλλά την ώρα που είσαι βέβαιος ότι το ξέρεις σου δίνει μια και μένεις άφωνος!

Από τα ελάχιστα βιβλία που με έκαναν να αναφωνήσω ΩΧ και δυστυχώς μέσα σε τρόλευ (κατέβηκα δυο στάσεις νωρίτερα από την ντροπή). Είναι τόσο καλοδουλεμένο, τόσο μεστό, τόσο…τόσο…μα τόσο… που δεν έχω λόγια να το περιγράψω. Τελειώνει το πρώτο μέρος με υποδόρια αναπάντητα ερωτήματα και ξαφνικά έρχεσαι στο σήμερα και στην απτή πραγματικότητα των μοναστηριών-κυβέρνηση, των προσωπικών φιλοδοξιών ανθρώπων που δεν έχουν κυριολεκτικά ούτε ιερό ούτε όσιο εις το όνομα του κέρδους. Η Ζωή λοιπόν έρχεται στο χωριό και αναζητά την αλήθεια για τα θαύματα που συντελούνται σε αυτό το μοναστήρι. Έρχεται όμως αντιμέτωπη με τον έρωτα και με μια αλήθεια που θα ταράξει συθέμελα την ήρεμη και μονότονη ως τότε ζωή της.

Θα μπορούσα να γράφω ώρες για αυτό το βιβλίο και για τα αισθήματα και τις σκέψεις που μου προκάλεσε. Με λίγα λόγια ένα πρωτότυπο, ουσιώδες, μοντέρνο, ανατρεπτικό (κάπου κάπου χιουμοριστικό, ακόμα γελάω με τη θεραπεία του κριθαριού στο μάτι: σου περνάει αν σε μουντζώσει πρωτότοκος! δεν το ήξερα!) και σκάλες ανώτερο από το πρώτο του συγγραφέα μυθιστόρημα. Σας συμβουλεύω να κλείσετε ό,τι εκκρεμότητες έχετε με τη ζωή πριν το ξεκινήσετε γιατί θα χαθείτε!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Τα θαύματα ήταν γι’ αυτόν αντικείμενο προσωπικής πίστης και σύνδεσης με το Θείο. Δεν ήταν είδηση, δεν ήταν κουτσομπολιό, δεν ήταν προϊόν δημοσιοποίησης. Το θαύμα αφορούσε μόνο στην ψυχή και τη συνείδηση του ανθρώπου που το βίωνε. Και έπρεπε να το βιώσει απροετοίμαστος, απροειδοποίητος, χωρίς την έξωθεν καλλιεργημένη πεποίθηση της ύπαρξής του» (σελ. 70).

«Ο Θεός δεν έδωσε μόνο τις μέρες, ίδιες τη μία μετά την άλλη, έδωσε και τις εποχές. Κάθε εποχή άλλα πράγματα θέλει, άλλες δουλειές έχει, άλλα τρόφιμα βγάζει, άλλα χρώματα χρωματίζει κι άλλες γιορτές έχει. Μόνο κάποιος που δεν έχει δουλειά βλέπει όλες τις μέρες ίδιες, οι νοικοκυραίοι ξέρουν τη διαφορά από μέρα σε μέρα κι από μήνα σε μήνα κι από γιορτή σε γιορτή» (σελ. 117).

Βιβλίο Κάιν
Τίτλος πρωτοτύπου Cain
Συγγραφέας Jose Saramago
Μεταφραστής Αθηνά Ψυλλιά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σας βεβαιώ ότι είμαι φαν του Jose Saramago αλλά αυτό το βιβλίο με απογοήτευσε οικτρά. Δεν ξέρω πώς να το γράψω. Δε με δυσκόλεψε το στυλ και το ύφος, άλλωστε έχω διαβάσει κι άλλα βιβλία του, οπότε ξέρω πώς γράφει και μου αρέσει. Μάλλον είμαι πολύ οπισθοδρομικός ή θεοσεβούμενος για τα γούστα του βιβλίου. Διακρίνω μια κατά μέτωπον επίθεση στον Θεό, με ειρωνείες και αναχρονισμούς που, αν είσαι κατά όσων παίζουν με τον Θεό, δεν θα σου αρέσει. Είμαι ανοιχτόμυαλος, είμαι δεκτικός, τείνω προς την ανεξιθρησκεία και, όχι, δε νηστεύω, ούτε πάω Κυριακές στην Εκκλησία. Όμως αυτή η ελαφριά ειρωνεία, αυτή η επίθεση, αυτά τα σχόλια περί Θεού, εγωισμού Του, χλευασμός απέναντι στη Δημιουργία κλπ. με ενόχλησαν.

Με ξένισε η ικανότητα του Κάιν να υπερ-πηδά παρόντα και μέλλοντα και να είναι αυτόπτης μάρτυς σε κατακλυσμό, Σόδομα και Γόμορρα, Μωϋσή, Ιησού του Ναυή, να βρίσκει ο συγγραφέας την ατέλεια και το παράλογο στην Παλαιά Διαθήκη και να το στηλιτεύει. Επίσης ο άγγελος με την πύρινη ρομφαία να δελεάζεται από τα κάλλη της Εύας και να της φέρνει φρούτα από τον Παράδεισο ώσπου να ζήσουν; Και ο Κάιν να αναπαράγει απογόνους του Νώε μιας και οι γαμπροί του δεν ήταν τόσο δεξιοτέχνες; Τρόμαξα, ξαφνιάστηκα και στενοχωρέθηκα. Η Παλαιά Διαθήκη είναι ένα συνονθύλευμα ιστορικών γεγονότων και μύθων κι ίσως να μην αντιπροσωπεύουν μόνον έναν τρόπο σκέψης. Η προσωποποίηση των λαθών του Θεού όταν σαφέστατα δεν είναι τέτοια η πρόθεσή Του και οι κατηγορίες εναντίον Του δεν είναι και το καλύτερό μου, ειδικά από έναν τέτοιο άνθρωπο του πνεύματος.

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από την ελληνική ομάδα του βιβλίου στο facebook.

Βιβλίο Το πορτρέτο της σιωπής
Συγγραφέας Τέσυ Μπάιλα
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έναστρον
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτά τα συναισθήματα μου γεννήθηκαν όταν διάβασα και το βιβλίο «Το πορτρέτο της σιωπής» της καταπληκτικής συγγραφέως Τέσυς Μπάιλα. Μου κράτησε την πιο γλυκιά συντροφιά στις φετινές διακοπές μου, με γέμισε δέος, με συγκίνησε. Όσο δυνατή είναι η πένα της συγγραφέως άλλο τόσο αδύναμη είναι η ικανότητά μου να μεταδώσω τα συναισθήματα που ένιωσα διαβάζοντας αυτό το βιβλίο. Σα βυζαντινή αγιογραφία, ζωγραφισμένη με τον χρωστήρα του ταλέντου, το «Πορτρέτο της σιωπής» περιγράφει το ψυχολογικό αδιέξοδο του Χριστόφορου, κατά κόσμον Γιάννη, ενός παιδιού που μεγάλωσε σε νησί, αγάπησε τη μουσική και αφοσιώθηκε στο βιολί. Με τις νότες του βιολιού χάιδευε τα αυτιά του Θεού και σχεδίαζε τις ισχνές γραμμές του χαρακτήρα του. Πολύ γρήγορα κατάλαβε ότι κάποιος ψιθυρίζει τρυφερά αλλά και απαιτητικά το όνομά του, οπότε εγκατέλειψε τη γυναίκα που αγαπούσε, τους γονείς του και το νησί του και αφοσιώθηκε στον Θεό («Θέλησε ν’ αποσυρθεί απ’ τη ζωή των μάταιων συναναστροφών, να γίνει ένας αναχωρητής του εφήμερου και να μαθητεύσει στη μοναξιά του ασκητισμού, μήπως κι έτσι ανακαλύψει την αρμονία που κρύβει μέσα της η ουράνια μελωδία. Θέλησε ν’ αφεθεί στην υπέρβαση των ορίων του, μήπως κι έτσι βρει την αληθινή του ταυτότητα, μήπως και κατορθώσει και ανακαλύψει ποιος στ’ αλήθεια είναι», σελ. 26).

Εκπληκτικές περιγραφές του Αγίου Όρους, δυνατές σκηνές μοναχισμού, κατανυκτικές ολονυκτίες και εξαντλητικοί όρθροι. Ψυχές χωρίς Παράδεισο, ίσκιοι χωρίς σώματα, καντήλια με θείο λάδι, οι μοναχοί αγωνίζονται για τον σημερινό επιούσιο και για το αυριανό άδηλο μέλλον. Τοπία με χρώματα, μόχθος, καθημερινότητα, ικεσίες, παρακλήσεις, μυσταγωγία, η συγγραφέας δε φείδεται να τα καταγράψει, δε διστάζει να τα αναπαραστήσει μπροστά στα μάτια μας. Μια γυναίκα που ποτέ δεν πάτησε στο Άγιον Όρος λόγω του άβατου καταφέρνει να αναπαραστήσει τη ζωή στα μοναστήρια και στην ερημιά του Περιβολιού της Παναγίας. Και το βιολί του Χριστόφορου να χαρίζει τις θείες μελωδίες του στον απαιτητικό Ακουστή του.

Δυστυχώς όμως η ζωή, τόσο κακομαθημένη που είναι, δεν ξεχνά τα σκέρτσα της και τα νάζια της και σύντομα ο Χριστόφορος αναγκάζεται να γυρίσει πίσω στο παρελθόν που εγκατέλειψε, για να σώσει τη ζωή της κόρης του που δεν ήξερε ότι είχε. Η γυναίκα που άφησε άναυδη να κοιτάζει την άδεια κόχη του ήταν έγκυος και αρκετά χρόνια μετά, το κοριτσάκι τους επλήγη από λευχαιμία. Ο εσωτερικός κόσμος του Χριστόφορου γκρεμίζεται, ο θόρυβος από τις πόρτες που κλείνουν γύρω του μία μία είναι εκκωφαντικός. Τι θα κάνει; Πώς θα αντιδράσει; Ποια θα είναι η επόμενη κίνησή του; Θα καταφέρει να συμφιλιωθεί με το παρελθόν του αλλά κυρίως με τον εαυτό του;

Η συγγραφέας χειρίζεται μοναδικά μια ιστορία που ίσως ακούγεται μελοδραματική και καθόλου πρωτότυπη, όμως είναι τόσο καλογραμμένη και η εξέλιξη είναι τόσο πρωτότυπη που δε θα αφήσει ασυγκίνητο κανέναν αναγνώστη. Επιπλέον, υπάρχουν τόσο έντονα ζωγραφισμένοι χαρακτήρες που εκτυλίσσουν τον δικό τους μύθο παράλληλα με την ιστορία του Χριστόφορου που η πλοκή γίνεται πλούσια, μεστή και ανατρεπτική. Παράλληλα με όλα αυτά φτάνει στο Άγιον Όρος κι ένας μυστηριώδης μοναχός με ένα σκοτεινό παρελθόν που εξαφανίζεται μετά από έναν μήνα. Ποιος είναι στην πραγματικότητα ο μοναχός Ιάκωβος; Τι γυρεύει στο Περιβόλι της Παναγίας και γιατί δε μιλάει σε κανέναν; Πώς θα τα φέρει η μοίρα να βρεθούν καιρό αργότερα σε τελείως απρόσμενες συνθήκες με τον Χριστόφορο;

Ένα διαφορετικό, πολυεπίπεδο, καλογραμμένο μυθιστόρημα, με έναν από τους ωραιότερους χαρακτήρες που έχω συναντήσει, έναν άντρα που αναλαμβάνει τις ευθύνες του και δίνει μόνος του την οριστική λύση στο δράμα που τύλιξε σφιχτά τη ζωή του. Μη διστάσετε να αφήσετε τον εαυτό σας να παρασυρθεί από τις νότες του βιολιού και να μελετήσετε γραμμή γραμμή το Πορτρέτο της σιωπής μιας συγγραφέως που μας χάρισε πρόσφατα το τελευταίο της βιβλίο, «Το μυστικό ήταν η ζάχαρη». Θα μεθύσετε από το θείο κρασί της συγγραφής και θα γίνετε κοινωνοί μιας πρωτότυπης μυσταγωγίας. Πάντως ειλικρινά πιστεύω ότι αυτό το βιβλίο μπορεί κάλλιστα να μεταφερθεί στην ελληνική τηλεόραση σε μορφή σήριαλ.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα (δεν ξέρω τι να πρωτογράψω):

«Ασυλλόγιστα o Οκτώβρης είχε κάνει τα πρώτα φύλλα να κιτρινίσουν. Συστάδες δέντρων συνομιλούσαν ψιθυρίζοντας το τέλος του καλοκαιριού. Χρωματικοί πορφυρισμοί, παγιδευμένοι στα κλαδιά τους, λαμπύριζαν μες στη βροχή. Η γη απέπνεε τις μυρωδιές της νοτισμένης προσμονής, αφού είχε περάσει πολύς καιρός από την προηγούμενη νεροποντή. Κολασμένα αναζητούσε να ξεδιψάσει απ’ το υγρό της χάδι. Στην αριστερή πλευρά του δρόμου, μια συκιά, μόνη ανάμεσα στα τόσα αμπέλια, εξακολουθούσε να λατρεύει τον ουρανό, με στραμμένα σε ικεσία τα κλαδιά της, σ’ ένα σιωπηλό θρήνο, ωδή στην αναπόδραστη μοναξιά της. Δακρυσμένες σταγόνες εισχωρούσαν παντού, συνωμοτώντας ψιθυριστά με τους ορεινούς όγκους» (σελ. 13).

«Μόνος, αυτός, η θάλασσα και η μουσική του. Η μουσική, που πάντα γύριζε μέσα του, να του θυμίζει, ότι τίποτα περισσότερο δεν χρειάζεται ένας πόθος παρά μια τόση δα μικρή σχισμή, μια ελάχιστη χαραμάδα για να γεμίσει ο νους, μια μόνο σπίθα για να πυρποληθεί η σκέψη» (σελ. 26).

«Πώς κρύφτηκε, Θεέ μου, τόσος πόνος μέσα σε μια στιγμή; Τόση οργή και θλίψη, μέσα σε ένα και μόνο βλέμμα; Σαν ζακετάκι ακουμπισμένο ανέμελα, πάνω στην κουπαστή ενός πλοίου η ψυχή της. Ξεχασμένο εκεί να το φυσά ο αέρας, να το βρέχει η αρμύρα, να το νοτίζει η θάλασσα, λίγο πριν πέσει μέσα στα κύματα της απελπισίας! Κι αν ξέρει κανείς να κολυμπά είναι καλά. Μα κάποιοι δεν μπόρεσαν ποτέ να μάθουν. Πάντα τρόμαζαν να κοιτούν τη θάλασσα, γιατί στο μυαλό τους, βάθη και σκότος, υγρή φυλακή, έρχονται πάντα στη θέα της» (σελ. 40).

«Ο μόνος ήχος που έφτανε στον Χριστόφορο, ήταν αυτός ο μουσικός αποχωρισμός των δροσοσταλίδων, που αργά και σταθερά, έσταζαν στο έδαφος, σίγουρες για τον αφανισμό τους, άστρα που δάκρυζαν για το χαμό της σύντομης ζωής τους» (σελ. 70).

«Ποιος μπορεί άλλωστε να διακρίνει τα όρια σ’ αυτές τις περιπτώσεις και να μιλήσει με σιγουριά; Και ποιος μπορεί να δει στα κατάβαθα της ψυχής του άλλου τι κρύβεται, όταν κισσός ο πόνος απομυζά όσους χυμούς τής έχουν απομείνει;» (σελ. 77).

«Ένας ολόλαμπρος ήλιος ήρθε το επόμενο πρωινό να ζεστάνει γλυκά το νησί. Αναζήτησε με τις πρώτες αχτίδες του την πέτρινη γη να σμίξει μαζί της, έλουσε τα μαλλιά του στο γαλάζιο νερό και πλημμύρισε τον αιθέρα νιάτα και ομορφιά. Όρμησε μέσα από το μισάνοιχτο παράθυρο του δωματίου, τελάλης της καινούργιας μέρας. Στάθηκε πρώτα κοντά στη Φωτεινή, έπαιξε με τα απλωμένα χέρια της και προχώρησε να καλημερίσει τα μάτια της. Τα παγωμένα της δάκρυα τον τρόμαξαν. Γρήγορα πλημμύρισε φως το δωμάτιο, ελπίζοντας έτσι να συνθλίψει τη σκοτεινιά, που στρογγυλοκαθισμένη στο σαλόνι απέναντι από τη Φωτεινή, όλο το βράδυ έμεινε μοναδική συντροφιά, να σκουπίζει τα βουβά δάκρυά της» (σελ. 82).

«Κι ο πόνος τι άλλο, παρά ένα παιδί που γεννιέται όταν η αγάπη ερωτευτεί τον αποχωρισμό, που αγκαλιάζει σφιχτά την καρδιά και το νου και δεν αφήνει περιθώριο στα μάτια να κοιτάξουν γύρω τους μ’ αθόλωτο βλέμμα» (σελ. 84).

«Κι η αγάπη ξέρει να ντύνεται το κουστούμι της υπομονής. Και κάθεται σε μια γωνιά ν’ αχνοχαμογελά, γιατί από πριν γνωρίζει πως τίποτα δεν μπορεί να αντισταθεί σε ό,τι αυτή θελήσει» (σελ. 115).

«Μπορεί μια στιγμή να μετατραπεί σε έναν ολόκληρο αιώνα, κι ένας αιώνας να σβήσει στη διάρκεια μια στιγμής; Δυο ζευγάρια μάτια διασταυρώθηκαν σε μια ανελέητη ματιά! Καρφώθηκαν το ένα μέσα στο άλλο κι αναζήτησαν τις αλήθειες τους. Κι όλη η τρικυμία μιας καταιγίδας αλλά και η γαλήνη μιας λίμνης αποτυπώθηκαν στο βλέμμα τους. Το βλέμμα μιας μόνο στιγμής! Γι’ αυτήν όλη η ζωή, κι ο χρόνος ένας αδιαπραγμάτευτος ληστής της ανθρώπινης μοίρας! Μια στιγμή σαν αιώνας μεγάλη! Σε μια ματιά αναπάντεχη! Αμίλητοι δυο άνθρωποι χάθηκαν στο μελωδικό δάσος ενός βλέμματος! Δυο διψασμένα πουλιά που έψαχναν να βρουν την πηγή της αλήθειας τους. Να δροσιστούν από το νερό της για να συνεχίσουν, χωριστά και πάλι, το καθένα τη δική του πορεία» (σελ. 260).

«Γιατί είναι αλήθεια, κάποτε τα λόγια χάνονται πριν κατορθώσει κανείς να τα αρθρώσει. Καταδικάζονται να μην μπορέσουν ποτέ να δώσουν μορφή σε όσα η καρδιά ορίζει. Και μένουν μόνο οι σκέψεις. Αδύναμα τα χείλη να σχηματίσουν τις λέξεις. Κι οι λέξεις μετέωρες στο λαβύρινθο του νου. Ξεχασμένες σταλαγματιές βροχής που χάθηκαν στην απρόσμενη καταιγίδα. …γιατί είναι κάποιες φορές που η ζωή παίζει φιλήδονα με τους ανθρώπους και τα πάθη τους. Βγάζει τον κρυμμένο άσο από το μανίκι της και το ρίχνει στο τραπέζι. Και τότε είναι που είτε καίγεσαι και χάνεις τα πάντα, είτε κερδίζεις και τραβάς καινούργιο φύλλο στο παιχνίδι της. Μα τίποτα δε μένει πια ίδιο. Αλλά το κόστος που μοιραία θα κληθείς να πληρώσεις είναι πολύ μεγάλο. Κι άλλοτε πάλι σφυρίζει αδιάφορα τα μυστικά της και φαίνεται να προσπερνά χωρίς να αφήνει πίσω της σημάδια. Μα πάντα, ένα μελτέμι αρώματα, από τα πιο ηχηρά, έρχεται να σφυρίξει τα πιο αναπότρεπτα όνειρα» (σελ. 266).