Βιβλίο Ηχώ 
Συγγραφέας Στέφανος Αλεξιάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Στέφανου Αλεξιάδη, με αφορμή τον ψεύτικο και αδηφάγο κόσμο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ξεδιπλώνει την ψυχοσύνθεση ενός εμμονικού stalker που παρακολουθεί κάθε βήμα της Αμελί και καταφέρνει να βρίσκεται πάντα ένα βήμα πριν από αυτήν ενώ ταυτόχρονα επιστρέφουμε στα φοιτητικά χρόνια της Αμελί για να γνωρίσουμε καλύτερα τη φιλία της με την Αγάθη και τον κοινωνικό κύκλο που ανέπτυξαν οι δύο φίλες στο διάστημα των σπουδών τους. Το παρελθόν της κοπέλας, οι απαιτήσεις της Αγάθης, οι καλόκαρδοι γείτονες, το ημερολόγιο με τον πλατωνικό έρωτα κι ένα ζευγάρι μάτια που παρακολουθούν τα πάντα, άγνωστο από πού, συγκροτούν ένα βιβλίο που δεν μπόρεσα να αφήσω από τα χέρια μου πριν φτάσω στο τέλος.

Η influencer Αμελί Κοβαίου είναι ένα κορίτσι που περπατά σε μια πόλη που δεν την ξέρει, κρατώντας μυστικά που δεν της ανήκουν. Έχει δουλέψει σκληρά για να αναρτά προϊόντα που της τα στέλνουν δωρεάν οι εταιρείες, με αποτέλεσμα οι συνεργασίες της να της παρέχουν διάφορες ανέσεις στην καθημερινότητά της. Με 90.000 ακολούθους στο Instagram πολύ εύκολα παίρνει την απόφαση να φύγει από το νησί της, «μια κοινωνία κάπως βαρετή για την ιδιοσυγκρασία της». αφήνοντας έναν πατέρα που δεν την υποστηρίζει, ώστε να δοκιμάσει την τύχη της στη Θεσσαλονίκη που γνώρισε όταν σπούδαζε. Είναι μια κοπέλα που μεγάλωσε χωρίς μητέρα και καταφεύγει σε ψεύτικες αναμνήσεις, προτιμώντας να αναπολεί κάτι που δεν έζησε παρά απωθημένα. «Η ζωή μού χρωστάει πολλά», τονίζει. «…δουλεύω πολύ για να κερδίσω όσα μου αναλογούν. Χρήματα, δόξα, μια άνετη ζωή και φυσικά καταξίωση» (σελ. 17). Παραδέχεται πως είναι αποτυχημένη αφού δεν κατάφερε τίποτα στο νησί της. Κι όλα αυτά τα λέει γιατί «Θέλω να τα θυμάστε όλα, κάθε λεπτομέρεια, κάθε λέξη που άφησα εδώ. Μόνο έτσι, ίσως να μπορέσετε να με καταλάβετε» (σελ. 17). Ο προφορικός της σχεδόν λόγος («…βασικά, περιμένετε…») δίνει ζωντάνια στο κείμενο και η ειλικρίνειά της για όσα βίωσε και σκέφτεται μου δημιούργησαν ανάμικτα αισθήματα λύπης και συμπάθειας: «Αφού το θέλει ο κόσμος, πρέπει να το δώσω. Ό,τι θέλει ο κόσμος! Ο κόσμος θα με φτάσει εκεί που θέλω. Τον αγαπάω εγώ τον κόσμο» (σελ. 18). Γιατί ο κόσμος βλέπει κάτι σ’ εκείνη, βλέπει έναν καθρέφτη τους ή τουλάχιστον αυτό που θα ήθελαν να βλέπουν στον καθρέφτη τους. «Είμαι μια εικόνα. Αλλά όχι μόνο. Όπως και όλοι μας. Ό,τι βλέπετε είναι αλήθεια, απλώς είναι μια προσεκτικά διαλεγμένη αλήθεια» (σελ. 64).

Φτάνει λοιπόν στη Θεσσαλονίκη («μια πόλη που έχει αυτό το περίεργο ταλέντο, να μυρίζει αλλιώς κάθε μέρα») και μαζί με τον μεσίτη επισκέπτεται ένα από τα σπίτια που θέλει να δει για να μείνει. Κάθε της βήμα στην πόλη είναι και μια ανάρτηση, μια selfie, μια ερώτηση στο κοινό της για φαγητό και άλλες επιλογές. Στο σπίτι ανακαλύπτει κρυμμένο ένα τετράδιο, κάτι σαν ημερολόγιο, όπου κάποιο πρόσωπο καταγράφει τη γνωριμία με μια κοπέλα, τον τρελό έρωτα για κείνη, πώς την παρακολουθεί και τι ποθεί από κείνη. Η Αμελί διαβάζει με βουλιμία τις σελίδες, λαχταρώντας να μπει στην κρυφή ζωή ενός αγνώστου, ταυτόχρονα όμως διάφορα γεγονότα στο σπίτι την κάνουν να συνειδητοποιήσει πως κι εκείνη κάποιος την παρακολουθεί μες στο σπίτι της! Μήπως όμως όλα αυτά είναι αποκυήματα της φαντασίας της; Αν όχι, ποιος παίζει με το μυαλό της και τι ζητάει από κείνη; Πώς μπορεί και παρατηρεί κάθε της κίνηση χωρίς να γίνεται αντιληπτός;

Το μυθιστόρημα κορυφώνεται σε μια στιγμή που η Αμελί κάνει ένα μοιραίο λάθος, αυτό όμως είναι η κορυφή του παγόβουνου, μιας και ο διώκτης βγαίνει στο φως και τα πάντα ανατρέπονται: «Σε μισούν. Αχ… πόσο καιρό περίμενα να σε μισήσουν. Να σε μισήσουν όπως σε μισώ εγώ. Επιτέλους καταλαβαίνουν τι ήσουν. Καταλαβαίνουν πόσο ψεύτικη είσαι.. Είσαι ένα κατασκεύασμα, ένα προσωπείο φτιαγμένο από ψεύδη, από χειρισμούς» (σελ. 246)». Είναι κάποιος από το παρελθόν της; Αν ναι, γιατί δεν της επιτέθηκε νωρίτερα; Γιατί άργησε να εμφανιστεί; Γιατί θέλει πρώτα να παίξει μαζί της και μετά ν’ αποφασίσει για τη ζωή της; Την εξαφάνιση της Αμελί αναλαμβάνει η αστυνομική διευθύντρια Λουκία Θεοδοσίου, με πρωτοβουλία του ιδιωτικού ερευνητή πλέον Νικήτα Αδαμάκη, που και τους δύο τους γνωρίζουμε από προηγούμενα βιβλία της σειράς. Μου άρεσε που πρώτα στήθηκε η ιστορία στις βάσεις της, γνώρισα τα πρόσωπα και μετά ήρθε η σειρά της αστυνομίας για ν’ αρχίσει  να ξετυλίγεται το κουβάρι, πότε με πρωθύστερα και πότε με διαδοχικά βήματα προς την ταυτότητα του stalker και ως προς το τι απέγινε η εξαφανισμένη Αμελί.

Εξίσου ενδιαφέροντα χαρακτήρα έχει και η Αγάθη, που με την Αμελί είχαν χαθεί μετά τις σπουδές τους και τώρα το ξαναπιάνουν από κει που το άφησαν. Μεγάλωσε με την κατήχηση της μάνας της που της τόνιζε: «Μόνο ό,τι έχει πει ο Χριστός, τίποτα λιγότερο, τίποτα περισσότερο» και θαυμάζει τη φίλη της που είναι εντελώς διαφορετική από κείνη. Επιπλέον, νιώθει πως ο κόσμος «αλλάζει πιο γρήγορα απ΄ όσο μπορώ να τον παρακολουθήσω. Κι όσο εκείνοι προχωρούν μπροστά, εγώ μένω πίσω, γαντζωμένη στις σταθερές μου. Ίσως έτσι να νιώθω ασφαλής. Ίσως έτσι να βρίσκω κάποιο νόημα μέσα στο χάος γύρω μου» (σελ. 140). Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Αγάθης εναλλάσσεται με της Αμελί και του διώκτη, με τον τελευταίο να καταγράφει τις αρρωστημένες σκέψεις του, να παίζει με το μυαλό του αναγνώστη (πώς τα ξέρει όλα αυτά; Πώς παρακολουθεί το θύμα του; Από πού τη βλέπει; Γιατί την παρατηρεί; ) και καταγράφει την ιστορία της Ηχούς και του Νάρκισσου, γεννώντας μου το ερώτημα πώς και γιατί συνδέονται όλα αυτά με τη βασική ιστορία. «Τι αποφασίζεις να είσαι σε αυτήν τη ζωή; Η Ηχώ ή ο Νάρκισσος»; Και τότε, από τη μια στιγμή στην άλλη, η Αμελί από δημιουργός περιεχομένου, γίνεται το ίδιο το περιεχόμενο: «Και όσο η τηλεόραση συνεχίζει να την κατασκευάζει, η αλήθεια χάνεται πίσω από εικόνες, λόγια και εικασίες» (σελ. 331).

Η «Ηχώ» του Στέφανου Αλεξιάδη είναι ένα συναρπαστικό αστυνομικό μυθιστόρημα με κλιμακούμενη πλοκή, διαρκείς ανατροπές και καλά κρυμμένα μυστικά. Καταφέρνει να εφιστήσει τους κινδύνους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης χωρίς διδακτισμό και κατηγορίες, απλά αφήνει τα γεγονότα και τα πρόσωπα να αναδείξουν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της διαρκούς έκθεσης. «Αναρωτιέμαι πόσο εύκολα αποδομούν έναν άνθρωπο χωρίς να τον γνωρίζουν. Πόσο γρήγορα γίνεται στόχος, πόσο άμεσα του φορούν ταμπέλες, τον κρίνουν, τον ακυρώνουν…Δεν τους νοιάζει ποιος είναι στ’ αλήθεια, τι έχει ζήσει…τους αρκεί η ευκαιρία να νιώσουν ανώτεροι για λίγο. Είναι τρομακτικό το πόσο εύκολα ξεχνάμε ότι πίσω από μια οθόνη υπάρχει ένας άνθρωπος και ότι η ευκολία με την οποία τον διαλύουμε λέει περισσότερα για εμάς παρά για εκείνον» (σελ. 230). Γιατί: «Η αλήθεια δεν ενδιαφέρει κανέναν όταν δεν προκαλεί πάθος ή θυμό. Και το κοινό του διαδικτύου….αυτό πάντα διψάει για αίμα» (σελ. 245). Πλέον: «Η πραγματικότητα διαμορφώνεται από views και hashtags, όχι από γεγονότα» (σελ. 245). Το τέλος είναι εκπληκτικό, με τις ανατροπές να φέρνουν στο φως παρεξηγήσεις και λάθος οπτικές γωνίες πάνω στις οποίες στηρίχτηκαν οι εξελίξεις κι όταν όλα μπαίνουν στη θέση τους τίποτα δε θα είναι πια το ίδιο.

Βιβλίο Οι γυναίκες που φορούσαν τα μαύρα
Συγγραφέας Πάνος Ιωαννίδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το τέταρτο μυθιστόρημα με ήρωα τον ιδιωτικό ντετέκτιβ Πέτρο Ριβέρη και, δυστυχώς για μένα (άργησα να ανακαλύψω αυτόν τον τόσο καλό συγγραφέα), το πρώτο που έπιασα στα χέρια μου, με ταξίδεψε σε μια σκοτεινή Θεσσαλονίκη και μου σύστησε τη σκοτεινή πλευρά όχι μόνο της πόλης αλλά και της ανθρώπινης ψυχής. Παραστατικές, ρεαλιστικές και κινηματογραφικές περιγραφές, δρόμοι, οδοί και πλατείες που διασχίζουν οι χαρακτήρες, κλιμακούμενη πλοκή, σασπένς και μια κεντρική ιδέα-γροθιά στο στομάχι με κράτησαν ως το δυνατό τέλος. Από την αρχή η ατμοσφαιρικότητα της γραφής με ταξίδεψε στην καθημερινότητα της συμπρωτεύουσας, πώς ξυπνάει, τι συμβαίνει σε διάφορα σημεία της ώστε από το γενικό να μεταβούμε στο ειδικό, στην καθαρίστρια του δήμου με τα προσωπικά της προβλήματα που ανακαλύπτει το πρώτο πτώμα της ιστορίας: «Το λυκαυγές έχει απλώσει το πέπλο των ουράνιων χρωμάτων του στην ατμόσφαιρα».

Βαρδάρης και πλατεία Δημοκρατίας, αλλαγή βάρδιας στο εργοτάξιο του μετρό, πολυτελή ξενοδοχεία «που αντανακλούν στη λάμψη τους τη χαμένη αίγλη της πλατείας», ο κουλουράς στη γωνία Ενωτικών με Μοναστηρίου, πόρνες του δρόμου «στο μαλακό υπογάστριο της πόλης, στην Μπάρα», ο θαλασσινός αέρας του Θερμαϊκού κόλπου που «σμίγει με τα καυσαέρια και το άρωμα της νύχτας», τα φαρμακεία που «σήκωναν μαχμουρλίδικα τα ρολά τους», η πλατεία Μαβίλη με τη «στυφή γεύση της φτώχειας», με «ηλικιωμένους που η σύνταξή τους τελειώνει στο δεκαπενθήμερο, να περιφέρονται άσκοπα, γυρεύοντας έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια» (σελ. 142), αυτά και πολλά άλλα μας συστήνουν με τον καλύτερο τρόπο τον τόπο δράσης του βιβλίου.

Η ιστορία ξεκινάει όταν στη Μοσκώφ, στο άγαλμα του βασιλιά Κωνσταντίνου Α΄, η καθαρίστρια του δήμου βρίσκει το πτώμα ενός κρεοπώλη με την ξεριζωμένη του καρδιά να σπαρταράει ακόμη στο χέρι του. Στη συνέχεια δολοφονείται ένας σεφ, αυτοκτονεί ένας νονός της νύχτας και το κουβάρι μπλέκεται για τα καλά, με αποτέλεσμα ο Πέτρος Ριβέρης να μην μπορεί να βγάλει άκρη. Ο ντετέκτιβ αναρρώνει από την επίθεση που δέχτηκε στον «Καιρό των ρόδων», μετά από εντατικές φυσιοθεραπείες σε κλινική για έξι μήνες, με το σώμα του να έχει ατονήσει. Είναι ζωντανός μεν αλλά με «στραγγισμένο πνεύμα» και οι γιατροί τού συνιστούν να αλλάξει επάγγελμα. Η αναρρωτική του απουσία του άφησε ελεύθερο χρόνο για σκέψεις και διαπιστώσεις και ταυτόχρονα άλλαξαν πολλά όσο έλειπε για έναν περίπου χρόνο. Από τη στιγμή που γύρισε δυστυχώς ασχολείται με χαζές και ασήμαντες υποθέσεις, πληρώνοντας τις συνέπειες από τις πράξεις του και τους εκβιασμούς από σημαντικά πρόσωπα, απότοκα των εξελίξεων στο προηγούμενο μυθιστόρημα. Ταυτόχρονα, το δεξί του χέρι, ο χάκερ Κορμοράνος, επέστρεψε στην εταιρεία ιδιωτικών ερευνών απ’ όπου ξεκίνησε με τον Ριβέρη ενώ η κοπέλα του, η Αύρα Συκουτρή, τον αφήνει για μια θέση καθηγητή στη Σορβόννη: «Ο καθένας μας έχει πάρει τον δρόμο του…η σχέση μας είναι στη φάση της απόκλισης και όχι της συμπόρευσης» (σελ. 35).

Ο Ανέστης Δερμεντζόγλου, δικηγόρος και φίλος του Ριβέρη, του αναθέτει να αποδείξει την αθωότητα της ερωμένης του παντρεμένου χασάπη που βρέθηκε νεκρός, Πηνελόπης Πινότση. Ο Δερμεντζόγλου και ο Ριβέρης κάποτε ήταν δεμένοι αλλά τώρα ο δικηγόρος «είχε πάρει έναν δρόμο που δεν μου άρεσε και τόσο», όπως λέει ο ήρωας του βιβλίου. Στο πλάι τους, ο Επιμενίδης Κρητικός, πρώην ψευδομάρτυρας που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στον «Καιρό των ρόδων» και νυν ιδιοκτήτης γραφείου κηδειών, πρόθυμος να βοηθήσει στις έρευνες, μιας και ξέρει καλά την  πόλη και τον υπόκοσμό της, και ο αστυνόμος Χρήστος Ζερβός, που επίσης βιώνει τις συνέπειες από τις εξελίξεις στο προηγούμενο βιβλίο, έχοντας υποστηρίξει σθεναρά τον Ριβέλη σε κρίσιμα σημεία εκείνης της υπόθεσης. Μόνο που το δικό του ενδιαφέρον για την υπόθεση πηγάζει από άλλα κίνητρα. «Υπήρχε ένα αναμφίβολο μπλέξιμο των νεκρών που έζεχνε φτήνια, κλοπή και λαμογιά. Κάθε εύρημα οδηγούσε σε κάτι άλλο, μεγαλύτερο, που έβγαζε σε μια ακόμη παγίδα που έπρεπε να αποφύγω» (σελ. 195). Το ένα ίχνος οδηγεί στο άλλο, η Πινότση θεωρείται ένοχη, οι δολοφονίες που ακολουθούν αναστατώνουν κάποιους που θέλουν πάση θυσία να παραμείνει το παρελθόν τους καλά κρυμμένο και μέσα σ’ όλ’ αυτά αρχίζουν να εμφανίζονται ιστορίες κακοποίησης συζύγων και συντρόφων, μόνο που όλα αυτά είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου.

«Οι γυναίκες που φορούσαν τα μαύρα» είναι ένα πολύ δυνατό, ατμοσφαιρικό και ανατρεπτικό νουάρ μυθιστόρημα με διαρκείς εκπλήξεις και μεγάλες αποκαλύψεις που οδηγούν σ’ ένα απροσδόκητο τέλος. Μου άρεσε πολύ η επιλογή του συγγραφέα να αγκαλιάσει με στοργή τα θύματα κακοποίησης αλλά να αφήνει τα καθαυτά γεγονότα να αποδείξουν στον αναγνώστη αν και κατά πόσο βοηθάει η αυτοδικία σε τέτοιες περιπτώσεις και πόσο σάπιος, αργός και άδικος είναι ο νόμος απέναντι στα θύματα. Αν λοιπόν μια γυναίκα κακοποιείται και κάνει καταγγελία, οι συνέπειες θα είναι δυσβάσταχτες, αν πάρει τον νόμο στα χέρια της επίσης, επομένως τι πρέπει πραγματικά να γίνει; Ψιχία της απάντησης βρίσκονται διάσπαρτα στο κείμενο. Εκτός από την κινηματογραφική γραφή και τις ολοζώντανες, ρεαλιστικές περιγραφές, υπάρχουν και σκόρπια καλολογικά στοιχεία, μεταφορές και παρομοιώσεις, που χαρίζουν ιδιαιτερότητα στο στυλ του συγγραφέα, όπως εδώ για τη Θεσσαλονίκη: «έλαμπε σαν μεσόκοπη δεσποινίδα που περιμένει ακόμα τον κατάλληλο μνηστήρα για να πει το ναι». Μια πόλη-γυναίκα: «Από το καλοχτενισμένο κεφάλι που αγνάντευε τη μέρα από τα πέρατα της Καλαμαριάς μέχρι τα απλωμένα πόδια της, που έφταναν έως τις μοναχικές προβλήτες του Καλοχωρίου» (σελ. 57). Κάπου κάπου υπάρχει και απρόσμενο χιούμορ, όπως με το όνομα «Θεοδώρα η Αυτοκράτειρα» που δόθηκε στην καντίνα στη στροφή του περιφερειακού για Άνω Ηλιούπολη! Ένα δυνατό κείμενο-γροθιά στο στομάχι!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…το κακό δεν υπάρχει μόνο ως επιλογή στη ζωή μας αλλά όταν είναι κατάλληλες οι συνθήκες δύναται να κυριαρχεί» (σελ. 30).

«Τα ισχυρότερα ψέματα τα λέμε εμείς οι ίδιες στον εαυτό μας και μετά έρχεται συνήθως κάποιος άντρας, ο οποίος δεν είναι και ό,τι καλύτερο κυκλοφορεί στην πιάτσα, για να μας κάνει τον βίο αβίωτο» (σελ. 274).

Βιβλίο Πέτα το στη θάλασσα 
Συγγραφέας Σάκης Σερέφας 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο συγγραφέας, αντί να γράψει την ιστορία από την αρχή ως το τέλος, συστήνοντάς μας τα πρόσωπα και καταγράφοντας τα αίτια και τις συνέπειες της δολοφονίας, προτίμησε να κάνει ένα πείραμα. Διάλεξε να περιγράψει τις προσωπικότητες, τα ενδιαφέροντα, το υπόβαθρο και την ψυχοσύνθεση των ανθρώπων που συναναστράφηκαν με τη μητέρα λίγο πριν ρίξει το βρέφος στη θάλασσα κι ανάμεσα σε αυτές τις αφηγήσεις τοποθετεί αποσπάσματα εφημερίδων, εκτεταμένες εγκυκλοπαιδικές αναφορές στις μεθόδους ταρίχευσης και στα στάδια πνιγμού (κι όλα αυτά με σχεδιαγράμματα), ακόμη και στα αίτια βύθισης του υποβρυχίου «Θρέσερ», σεναριακές οδηγίες για ταινία, ρεπορτάζ για την επίσκεψη Παύλου και Φρειδερίκης στη Θεσσαλονίκη και για τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη κ. π. ά.

Η καθαυτή δράση προχωράει μέσα από τη ματιά του διοικητή της αστυνομίας Φρυδά και της ρεπόρτερ σε εφημερίδα Ελένη, οπότε στα δικά τους κεφάλαια έχουμε πρωτοπρόσωπη αφήγηση, μόνο που μας παραθέτουν, εκτός από τις δικές τους απόψεις πάνω στην υπόθεση και τα βήματα που ακολουθούν για την επίλυσή της (κυρίως ο πρώτος), τις μαρτυρίες των ανθρώπων που ρωτούν τα όσα ξέρουν, πάλι σε πρώτο πρόσωπο, χωρίς σαφή ένδειξη από την αρχή για το ποιος μιλάει. Το αποτέλεσμα είναι ένα κείμενο-συρραφή σκηνών και διαφορετικών στυλ γραφής που θέλει προσοχή κατά την ανάγνωση ώστε να καταλάβουμε τι συμβαίνει στην ιστορία. Μικρά και μεγάλα κεφάλαια, εναλλαγές περιστατικών και οπτικών γωνιών από πρόσωπα που αργούμε να καταλάβουμε τι ρόλο παίζουν (μερικά δεν παίζουν, είναι απλώς άνθρωποι που περνάνε από τη ζωή της βρεφοκτόνου τη στιγμή που κάπου περπατάει, κάθεται ή περιμένει) με μπέρδεψαν αρκετά και δε με άφησαν να απολαύσω την ιστορία.

Από την άλλη όμως, αν τα δει κανείς όλα αυτά ξέχωρα και χωρίς την προσδοκία για ενιαία και ολοκληρωμένη αφήγηση, μπορεί να εντοπίσει ψήγματα καλής γραφής, να συγκλονιστεί από περιστατικά, όπως τις μούμιες από νεογνά που βρίσκανε στις σοφίτες των σπιτιών όταν τα γκρέμιζαν για αντιπαροχή (παιδιά υπηρετριών, ανεπιθύμητα κατά το πλείστον), να δακρύσει όταν στο προσκήνιο βγαίνει το ίδιο το βρέφος, πώς κινείται στον κόρφο της μάνας του, τι κινήσεις κάνει, αν κλαίει, χασμουριέται ή γελάει και πάνω απ’ όλα να λυγίσει με την αφανή ηρωίδα, τη Μάρθα που δουλεύει στο βρεφοκομείο όπου γίνονται παράνομες υιοθεσίες και τελικά η δικαιοσύνη θα το κλείσει. Θέλουν αντοχή οι περιγραφές του τρόπου επιλογής για παράνομη υιοθεσία των μωρών στο βρεφοκομείο και τα άπειρα παραδείγματα εγκαταλειμμένων βρεφών που τα άφηναν απελπισμένοι γονείς έκθετα στο ίδρυμα.

Με χειρουργική ακρίβεια δίνονται οι ονοματοδοσίες, τα κριτήρια επιλογής, ο τρόπος που δρούσε το κύκλωμα, οι «γονείς» που τ’ αγόραζαν με κλειστά μάτια ή, αν δεν τους άρεσαν, τα επέστρεφαν κλπ. Ένα παιδί το παράτησαν τυλιγμένο σε φύλλα της «Καθημερινής», ένα άλλο μ’ ένα χαρτί από σχολικό τετράδιο, όπου μπροστά έγραφε «Είναι αβάφτιστο τελείως απροστάτευτο η μαμά στο νοσοκομείο με αιμορραγία άλλα τρία παιδιά ο άντρας φευγάτος» κι από πίσω είχε την παρατήρηση της δασκάλας «γράφε αργά και καθαρά»! Μια γυναίκα ούρλιαζε ότι θέλει να περάσει τα Χριστούγεννα ντε και σώνει με παιδί κι ένας άλλος επέστρεψε μετά από καιρό το δικό του να πάρει άλλο γιατί του βγήκε «μόγγολο», όπως φώναζε! Η Μάρθα που τα αφηγείται όλα τούτα είναι μια λαϊκή, αγράμματη γυναίκα, με αποτέλεσμα οι εκφράσεις της, το λεξιλόγιο και οι απόψεις της να προσφέρουν ακόμη μεγαλύτερη συγκίνηση γιατί δεν είναι φτιαχτά και επιτηδευμένα αλλά αυθόρμητα, τρυφερά, συγκινητικά, όπως όταν αντίκρισε τη μάνα που έφερε στο ίδρυμα το παιδί της αλλά το βρήκαν μη υγιές: «…πήγαινε να το ζήσεις όπως μπορείς, μόνο μαζί να είστε…μη χάνεις το κουράγιο σου»! Χιλιάδες περιπτώσεις: «Άνθρωποι κι ανθρωπόπουλοι…καθένας με τη φτιαξιά του κι ως εκεί που αντέχει». Εξίσου σπαρακτικές είναι και οι σκηνές των υιοθεσιών από τις παιδουπόλεις της Φρειδερίκης και της μπίζνας στο Τέξας που «γέμισε Ελληνόπουλα», εξήντα ψυχούλες μέσα σε τέσσερα χρόνια δόθηκαν από το ίδρυμα!

Το «Πέτα το στη θάλασσα» είναι μια πολυπρισματικά δοσμένη αφήγηση για τον θάνατο ενός βρέφους «από μάνας χέρια που δεν είχε να το αφήσει σε άλλα χέρια». Ντανταϊστικές φράσεις, σουρεαλιστικές αφηγηματικές και θεματικές επιλογές, παράδοξες συνδέσεις μεταξύ ετερόκλητων προσώπων με αφορμή μια εικόνα ή ένα αντικείμενο που μας συνδέει με μια άλλη ιστορία-δορυφόρο δημιουργούν ένα προκλητικό αναγνωστικά «κουβάρι» μέσα στο οποίο προσπαθούσα να βρω την καθαυτή ιστορία, να παρακολουθήσω την κυρίως δράση, να δω πώς και γιατί πνίγηκε το βρέφος και πώς βγήκαν στην επιφάνεια κυκλώματα και παρανομίες. Μια σειρά καθημερινών γεγονότων τυλίγουν τη σκληρή ιστορία που μ’ έκανε πολλές φορές να κλάψω, σε σημεία όπως αυτό: «…όταν γεννιέται ένα παιδί, δεν γεννιέται μόνο το παιδί, γεννιέται και η μάνα μαζί του. Κι όταν πεθαίνει το παιδί πρώτο, πριν από τη μάνα, πεθαίνει κι αυτό που γεννήθηκε τότε μέσα στη μάνα. Δύο είναι οι κάσες, όχι μία…» (σελ. 155). Μια διαφορετικά δοσμένη πλοκή γύρω από τα κυκλώματα παράνομων υιοθεσιών τη δεκαετία του 1960 που ξεσκεπάζεται με αφορμή τον πνιγμό ενός βρέφους από μια μητέρα που δε βρήκε τη βοήθεια που χρειαζόταν απελπισμένα.

Βιβλίο Στο μάτι του ταύρου 
Συγγραφέας Δώρος Αντωνιάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για την πρώτη υπόθεση του αστυνόμου Ελευθεριάδη και περιέχει σε ικανοποιητικό βαθμό όλα τα εχέγγυα ενός καλού αστυνομικού μυθιστορήματος. Γρίφοι, ανατροπές και κλιμακούμενη πλοκή δε με άφησαν σε ησυχία και προσπαθούσα να καταλάβω τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στα θύματα. Οι εγκυκλοπαιδικές αναφορές σε μαθηματικά προβλήματα και επιστήμονες με βοήθησαν να καταλάβω τι γίνεται στο μυαλό του δολοφόνου και δεν κουράστηκα από την παράθεσή τους. Το Ξυράφι του Όκαμ, η κατοπτρική γραφή, η ακολουθία Φιμπονάτσι και άλλα παίζουν τον ρόλο τους στην ιστορία κι έρχονται στο φως σταδιακά, συμπληρώνοντας κάθε φορά κι ένα διαφορετικό κενό. Με βοηθό τον Νίκο Αθανασίου που θα πάρει τη θέση του όταν οριστικοποιηθεί η παραίτησή του, ο Ελευθεριάδης αγωνίζεται να βρει τον δολοφόνο.

Ο ήρωας του βιβλίου μόλις υπέβαλε την παραίτησή του, εκπλήσσοντας τους πάντες στη δουλειά του. Γιατί είναι ψυχρός τελευταία με τη γυναίκα του και απόμακρος με τα παιδιά του; Τι αποφάσεις πήρε; Βήμα προς βήμα παρακολουθούμε μαζί με την επίλυση της υπόθεσης τη διάλυση του γάμου του με την Ελπίδα, τα νεύρα, τον θυμό, τα όρια στα οποία έφτασε η Ελπίδα εδώ και καιρό. Μήπως λοιπόν αυτή η υπόθεση, κι ας είναι η τελευταία, αποτελέσει τη θρυαλλίδα για ριζικές αποφάσεις; Τα μαθηματικά είναι η μεγάλη αγάπη του αστυνόμου αλλά η δουλειά του δεν τον άφησε να ολοκληρώσει τις αντίστοιχες σπουδές, ήρθε έπειτα κι η Ελπίδα στη ζωή του κι όλα άλλαξαν οριστικά. Αγαπάει επίσης τις μηχανές, κάτοχος ο ίδιος μιας Ζ1000 που περιγράφεται παραστατικά και μεταδίδει την αίσθηση της ταχύτητας και του κινδύνου. Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε την κατά τρία χρόνια μικρότερη αδελφή του Πέτρου, Άννα, η οποία είναι παντρεμένη με τον Μανόλη, τον καλύτερο φίλο του. Η μητέρα του ήταν πρόσφυγας από την Μπιάφρα κι έφτασε έγκυος στην Ελλάδα. Ο Μανόλης είναι καλοσυνάτος, έξυπνος και δυνατός, καταφέρνοντας να επιβιώσει με την έξαρση του ρατσισμού και την ξενοφοβία. Το ζευγάρι έχει κι αυτό τον δικό του ρόλο στο μυθιστόρημα, εμπλουτίζοντας έτσι την πλοκή.

Τα κεφάλαια πότε μας φέρνουν στο παρόν και πότε μας γυρνάνε είκοσι χρόνια πριν, ξεδιπλώνοντας δυο παράλληλες ιστορίες φαινομενικά αταίριαστες, οι οποίες όμως θα κουμπώσουν απροσδόκητα στο κατάλληλο σημείο. Στη Θεσσαλονίκη του χτες λοιπόν ξεδιπλώνεται η ζωή του ψυχολόγου που δολοφονήθηκε, η φοιτητική του ζωή, το στέκι του όπου έπαιζε βελάκια, πώς έμπλεξε με μια μυστηριώδη υπόθεση χάρη σ’ έναν περίεργο τύπο που του φορτώθηκε ξαφνικά και με μια Ελένη. Καμάρα, Εστία, Εγνατία και άλλα σημεία της πόλης δίνουν τον παλμό της φοιτητικής ζωής της συμπρωτεύουσας και παρακολουθούμε ένα περίεργο παιχνίδι για γερούς λύτες. Στα θετικά της γραφής είναι οι λεπτομερείς αλλά όχι κουραστικές περιγραφές των τόπων του εγκλήματος ώστε να έχουμε πλήρη εικόνα (μέχρι και σχεδιαγράμματα υπάρχουν!), η γρήγορη δράση, οι κινηματογραφικές σχεδόν σκηνές και οι ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις («Το στομάχι μου γουργουρίζει σαν 72άρι παπάκι με μανιβέλα που δεν παίρνει μπροστά»), στοιχεία που συγκροτούν ένα καλό ελληνικό νουάρ.

Το μυθιστόρημα «Στο μάτι του ταύρου» είναι το πρώτο της σειράς περιπετειών με ήρωα τον αστυνόμο Πέτρο Ελευθεριάδη και η αρχή μιας ιστορίας που βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο, με τους χαρακτήρες να εμφανίζονται και να αποσύρονται κάθε φορά, δημιουργώντας ένα ελκυστικό και ενδιαφέρον για τον αναγνώστη σύμπαν. Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα το βρήκα λίγο πιο αδύναμο από τα επόμενα αλλά ας μην ξεχνάμε πως ήταν η πρώτη εμφάνιση του συγγραφέα. Γι’ αυτόν τον λόγο και δεν επηρεάστηκα αρνητικά από την αποκάλυψη της πραγματικής ταυτότητας του ενόχου, τα κίνητρα του οποίου έδειχναν αληθοφανή αλλά εμένα δε με έπεισαν ούτε από την εμφάνιση ενός από μηχανής θεού που μπερδεύει τις εξελίξεις ώστε να οδηγηθούμε στο ανατρεπτικότατο (προσωρινό) τέλος. Μαθηματικά λοιπόν και αστυνομικό μυστήριο με γρίφους, τι καλύτερο για ξενύχτι;

Βιβλίο Αμαλία: μια πόρνη στα αζήτητα 
Συγγραφέας Βασίλης Τζανακάρης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βασίλης Τζανακάρης έγραψε ένα σκληρό μα και συγκινητικό αφήγημα για την πόρνη Αμαλία, τη «Χιονάτη» που ευεργέτησε, προίκισε, πάντρεψε, βάφτισε, υιοθέτησε πολύ κόσμο και ταυτόχρονα για τη Θεσσαλονίκη του 1963, με τα ποικίλα κοινωνικά, πολιτιστικά και ιστορικά γεγονότα που τη σημάδεψαν. Με λόγο που ρέει, με διαρκείς εναλλαγές από το αφηγηματικό παρόν (1963) στις δεκαετίες 1920-1940 όπου έζησε η Αμαλία, με πλήθος πληροφοριών για τα διάφορα γεγονότα των εκάστοτε εποχών, με λιτά καλολογικά στοιχεία και με διεισδυτικές παρατηρήσεις γύρω από τις εποχές και πώς αλλάζουν και μεταβάλλονται, ξεδιπλώνεται το χρονικό μιας γυναίκας που έγινε μάρτυρας στη σφαγή των γονιών της από τους Τούρκους, πουλήθηκε από συγγενικό πρόσωπο σε πορνείο της Σμύρνης κι από κει έζησε απάνθρωπες συνθήκες στην Αλεξάνδρεια, στον Πειραιά και τελικά στη Θεσσαλονίκη. Μια γυναίκα που «μπήκε στην κόλαση και βγήκε χωρίς να μολύνει ποτέ την ψυχή της» κι ας γέμισε με μίσος απύθμενο για όλα τα αρσενικά του κόσμου με αφορμή τα όσα έζησε και υπέφερε στα χέρια τους.

Ο συγγραφέας, με αφορμή τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη και την επίθεση στον βουλευτή της ΕΔΑ Γιώργο Τσαρουχά, ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη για λογαριασμό της εφημερίδας του, τα «Δημοκρατικά Νέα», για να παρακολουθήσει τις ανακρίσεις και τις έρευνες για τους ενόχους αλλά και για να καταγράψει το κλίμα που επικρατεί εν όψει των εκλογών του Νοεμβρίου 1963. Παρακρατικές οργανώσεις της Δεξιάς, απότοκες ή και κομμάτι των εκλογών βίας και νοθείας δυο χρόνια πριν, ο Ανένδοτος Αγώνας του Γεωργίου Παπανδρέου, αρχηγού της Ένωσης Κέντρου κ. ά. συναποτελούν μια έκρυθμη κατάσταση που κανείς δεν ξέρει πού θα οδηγήσει όσο ο ανακριτής Χρήστος Σαρτζετάκης αναζητά την άκρη του νήματος. Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε πολύ καλά και παραστατικά τη Θεσσαλονίκη, «την πρωτεύουσα των προσφύγων» όπως τη χαρακτήρισε ο Γιώργος Ιωάννου, μια πόλη όμορφη, ανοιχτή και ευάλωτη. Και πού δεν περπατάμε και πού δε στεκόμαστε: Φλόκας, Χρυσό Παγώνι, ΧΑΝΘ, Διεθνής Έκθεση, Λευκός Πύργος, Ντορέ, Καμάρα, βιβλιοπωλείο Μόλχο, Καφέ-Τραμπούκ, σε στενά και μνημεία, σε περιοχές και κτήρια μιας πόλης που κουβαλάει αίμα δολοφονιών στην πλάτη της (Γεώργιος Α΄, Γιάννης Ζέβγος, Τζορτζ Πολκ, Γρηγόρης Λαμπράκης).

Κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου είναι η θρυλική για την εποχή της Αμαλία, μια μελαχρινή, ψηλή γυναίκα, με λεπτά χαρακτηριστικά και όμορφη, που δέχεται να μιλήσει στον συγγραφέα όταν συναντιούνται τυχαία, να βγάλει στην επιφάνεια όσα είχε για πάντα κλεισμένα στην ψυχή της, να ανέβει στην κυριολεξία ένα βουνό και να αναβιώσει τα όσα πέρασε. Μιλάει για πράγματα που κάποτε ήταν όμορφα, ξεθάβοντάς τα με πόνο μέσα από πληγωμένες μνήμες, ζωντανεύει τα λιγοστά χαρούμενα στιγμιότυπα, ξεχωρίζει τα περισσότερο δύσκολα και σκληρά. Από τη σφαγή και τον βιασμό των γονιών της από τους Τούρκους στις αρχές του αιώνα, χρόνια «σκληρά κι αβάσταγα σε βάρος από γεγονότα», μας μιλάει για τον θείο Παυλάκη, έμπορο στην περιοχή της Σμύρνης (πόσο την είχε αγαπήσει αυτή την πόλη η Αμαλία) και πώς κατέληξε σε σωματέμπορους και καταχραστές και στο πορνείο της μαντάμ Έλλης, τι συνέβη με τον Αριστείδη Στεργιάδη και τον νόμο του για τα μπουρδέλα και πολλά άλλα.

Σιγά σιγά φτάνουμε και στην Αθήνα του μεσοπολέμου, χρόνια δίσεχτα, γεμάτα πείνα, ανέχεια και χίλιες δυο στερήσεις, με το νοσοκομείο Συγγρού να αποτελεί τον φόβο και τον τρόμο για τις πόρνες, μιας και χιλιάδες ανατριχιαστικά περιστατικά το συνοδεύουν, με τις Τζιτζιφιές και τον Ιλισό και τα τάχα μου «ζυθοπωλεία» τους, όπου έβρισκε κανείς στα πίσω λερά δωμάτια ευκαιρίες για εφήμερο έρωτα και με την Πεντέλη, όπου φτιάχνονταν οι πρόχειρες καλύβες για τους φυματικούς που τους έδιωχναν οι καλοκαιρινοί κατασκηνωτές της Αθήνας, με το κολαστήριο του «Σωτηρία» που διέκρινε τους φτωχούς που ξημεροβραδιάζονταν μες στο κρύο μέχρι να θεραπευτούν απ’ όσους είχαν τη σχετική άνεση, «ένας κόσμος απελπισίας και απογοήτευσης». Ο Πειραιάς φυσικά παίζει επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο, με τα Λεμονάδικα της κάμας και των τεκέδων στην Ακτή Τζελέπη, με τα καφέ σαντάν και τα χασισοποτεία, με την ατμόσφαιρα φόβου και τρόμου που κυριαρχούσε, με τα Βούρλα της Δραπετσώνας, «τον καταυλισμό της ανοχής», όπου χιλιάδες καβγάδες, φονικά και φασαρίες αναστατώνανε τα σπίτια των φιλήσυχων γειτόνων που τύχαινε να μένουν κοντά με τις οικογένειές τους. Ο κύκλος ολοκληρώνεται με τη Θεσσαλονίκη της Κατοχής, το τελευταίο λιμάνι της Αμαλίας, μια πόλη γεμάτη πείνα και κρύο, μαυραγορίτες και χαφιέδες, Εβραίους, όπου η πορνεία ανθίζει στα κρυφά, στα παράνομα και στα σκοτεινά, στα κέντρα διασκέδασης που άνοιξαν το 1942 και όπου σύχναζαν οι κατακτητές, οι χαφιέδες, οι σωματέμποροι, στα καζίνο και στις χαρτοπαικτικές λέσχες.

Έχουμε λοιπόν τη μονομερή πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Αμαλίας, που είναι γεμάτη κινηματογραφικές εικόνες, συναισθήματα, ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα κι από την άλλη τον συγγραφέα, με ένα έξυπνο αφηγηματικά εύρημα, να τη διανθίζει είτε με τα πολιτικά γεγονότα της εποχής με αφορμή τα όσα ο ίδιος έκανε, κατέγραφε ή διάβαζε στις εφημερίδες στον κενό χρόνο ανάμεσα στις συναντήσεις του με την Αμαλία είτε καταγράφοντας την κίνηση έξω από τη βιτρίνα του Φλόκα όπου συναντιούνται, με εικόνες που αλλάζουν όσο περνάει ο καιρός και χειμωνιάζει, με λιτές περιγραφές του καιρού, με παρατηρήσεις πάνω στον κόσμο που περνάει (τι φοράει, πώς κινείται, τι κοιτάζει, τι αγοράζει από τα καταστήματα), στα μέσα μεταφοράς και στα οχήματα που διασχίζουν τους δρόμους, λεπτομέρειες δηλαδή που εμπλουτίζουν το κείμενο και χαρίζουν μικρές ανάσες όσο η Αμαλία αλλάζει θέμα, τόπο, εποχή στις αφηγήσεις της.

Ο Βασίλης Τζανακάρης έγραψε ένα αφήγημα γεμάτο παραστατικές εικόνες και ενάργεια, που με αφορμή τις περιπέτειες της Αμαλίας μας συστήνει εποχές δύσκολες και σκληρές που τις έχουμε ωραιοποιήσει μέσα από αφηγήσεις και άλλες μαρτυρίες. Δεν είναι μόνο βιογραφία αλλά και το χρονικό του ελληνικού 20ού αιώνα που άλλαξε άρδην με αφορμή διάφορα γεγονότα (πρόσφυγες, πόλεμοι, αστυφιλία), με έμφαση στην καθημερινότητα του απλού κόσμου και στις ποικίλες διαστρωματώσεις της ελληνικής κοινωνίας. Το βάρος δίνεται στον μεσοπόλεμο, μια εποχή όπου σημαντικές εφευρέσεις όπως το τηλέφωνο πέρασαν στην καθημερινότητα των ανθρώπων, οι διαπροσωπικές σχέσεις ανδρών και γυναικών προσδιορίστηκαν από καινούργιους κανόνες (ένδυση, διασκέδαση κλπ.), οι γυναίκες βγήκαν από τα σπίτια κι άρχισαν να εργάζονται, αλλά υπάρχει και μια λιγότερο γνωστή σκοτεινή, πλευρά: έγκλημα, πορνεία, ναρκωτικά, επάρατες αρρώστιες.

Χιλιάδες γυναίκες κυρίως από χαμηλά κοινωνικά στρώματα, έπεφταν με τα μούτρα στον πληρωμένο έρωτα, παρακινημένες από ορφάνια, φτώχεια, χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, προσφυγιά (είτε από τη μικρασιατική καταστροφή είτε από την άφιξη χιλιάδων επαρχιωτόπουλων που έρχονται για ένα καλύτερο αύριο στην πρωτεύουσα). Είναι ανατριχιαστικό το γεγονός πως εκείνη την εποχή ήταν πάνω από 50.000 οι πόρνες σύμφωνα με μια έρευνα. Αντάμα με αυτά έρχονται και οι κίνδυνοι του «επαγγέλματος», όπως λέπρα, φυματίωση, σκουλαμέντο και μαλαφράντζα («μπες βγες κι ο Θεός βοηθός») κι ας μην ξεχνάμε τις ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες. Ο φόβος του νοσοκομείου Συγγρού για τις χειρότερες περιπτώσεις κρέμεται πάνω από τα κεφάλια χιλιάδων γυναικών και όλες τους αποζητούν ένα αντρικό λιμανάκι να χωθούν, να ζαρώσουν μέσα του και να τα ξεχάσουν όλα. Η αστυνομία και το υγειονομικό καιροφυλακτούσαν έτσι κι αποκτούσε καμία κάποια από αυτές τις ασθένειες, όλες τους κλειδαμπαρωμένες στα υπόγεια του νοσοκομείου μέχρι να τις εξετάσουν αλλά οι άντρες που τις κόλλησαν μια χαρά επέστρεφαν στα σπίτια και στις οικογένειές τους, κάτι που δείχνει πόσο μονόπλευρη ήταν πάντα η κοινωνία.

Μια γυναίκα περιζήτητη, με αιμάτινη καριέρα στη σωματεμπορία, γεμάτη φόβους, άγχος, ανασφάλειες, επιθυμίες, θυμό και μια εποχή γεμάτη αλλαγές, ανατροπές, ελπίδες και όνειρα συναντιούνται και δημιουργούν ένα ταξίδι στον χρόνο και στην ανθρώπινη ψυχοσύνθεση. Ένα κείμενο-ποταμός για μια γυναίκα που αδικήθηκε, κινδύνεψε και τελικά κατέληξε στα αζήτητα, γραμμένο με σεβασμό και αγάπη από έναν άνθρωπο που έχει διορατικότητα, ταλέντο και εμπειρία. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν φωτογραφίες από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα με όψεις της Θεσσαλονίκης και διάφορα κοινωνικά και πολιτικά επίκαιρα γεγονότα της εποχής.

Βιβλίο Ο κήπος των μικρών θεών 
Συγγραφέας Σοφία Βόικου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Σοφία Βόικου μας ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη των αρχών του 20ού αιώνα για να μας τη συστήσει σε όλη της τη μεγαλοπρέπεια, να μας περπατήσει από τη λεωφόρο Νίκης, πρώην Μπεγιάζ Κουλέ, ως τα χέρσα χωράφια του Ζέιτενλικ που γεμίζουν με τους Γάλλους στρατιώτες του Σαράιγ εν τω μέσω του Α΄ Παγκόσμιου πολέμου. Μια πολυπολιτισμική πόλη που φιλοξενεί ένα πολύχρωμο ανθρώπινο μελίσσι και αλλάζει συνεχώς ώσπου τελικά ο πόλεμος τη μετατρέπει «από Ιερουσαλήμ σε ερωτική πόλη», γεμάτη πόρνες λογιών λογιών στις οποίες ξεδίνουν οι ξένοι φαντάροι ξεγλιστρώντας από τα στρατόπεδά τους (παρήχηση του ξ, ξέρω). Μια πόλη που σύντομα θα περιέλθει και τυπικά στη δικαιοδοσία του Σαράιγ όσο η Αθήνα καμαρώνει για την ουδετερότητά της στον πόλεμο, τόσο γεμάτη ασωτία που ίσως γι’ αυτό να την τιμώρησε ο Θεός με την πυρκαγιά του 1917. Ιδού τα χίλια της πρόσωπα: «από τη μια ήταν ένα τεράστιο περιχαρακωμένο στρατόπεδο, την άλλη άντρο κατασκόπων, την επομένη ένα ξέφρενο μπαλ μασκέ και την παράλλη ένα εμπορικό αλισβερίσι» (σελ. 113).

Σε αυτό το μέρος ξεμπαρκάρει ο Στεφάν με τη φάλαγγά του. Περιζήτητος γαμπρός στην Μπουρζ, κατάφερε να ρίξει πολλές γυναίκες στο κρεβάτι του, ώσπου η μητέρα του αποφασίζει να τον παντρέψει, μόνο που μετά τον αρραβώνα του ξεσπάει ο Μεγάλος Πόλεμος κι έτσι ο Στεφάν στρατολογείται. Από την Καλλίπολη στη Θεσσαλονίκη, δυο εντελώς διαφορετικοί προορισμοί, η κόλαση από τη μια με το αίμα, τις πληγές, τη βρώμα, το καρτέρι του θανάτου και ο παράδεισος από την άλλη. Στρατοπεδεύουν στο Ζέιτενλικ, στα περίχωρα, σ’ έναν χέρσο τόπο που καθημερινά υποδέχεται και νέους ξένους στρατιώτες, όπου στήνονται μικρές πολιτείες που προδίδουν την εθνικότητα των προσωρινών ενοίκων τους. Στο πλάι του Στεφάν, είναι ο καλός του φίλος, ο αναλφάβητος Αντρέ Αρτουά, που δεν έχει κανέναν να του γράψει λόγω αγραμματοσύνης και παρακαλεί τον φίλο του, Στεφάν, να του διαβάζει τα γράμματα της αρραβωνιαστικιάς του, ώστε να ονειρευτεί πως βρίσκεται πίσω στον τόπο του και πως ακούει τη φωνή της μάνας του. Ανατρίχιασα και δάκρυσα όταν τελικά ήρθε γράμμα γι’ αυτόν κι έβαλε τα κλάματα: «-Ποιος πέθανε, Στεφάν; Ποιος;»! Απλός, αυθόρμητος, αφελής και διορατικός: «-Μη σε ξεγελάει η Σαλονίκη, είναι βρομότοπος που θα μας ρουφήξει όλους στη λάσπη του» (σελ. 146).

Αυτό το μελισσολόι παρακολουθεί η Ραχήλ Ναχμία, κόρη επιφανούς φωτογράφου της πόλης, μια νέα κοπέλα, καλόγνωμη με τους πελάτες, που εκστασιάζεται μέχρι να εμφανιστεί η φωτογραφία, αν και ανάβει και κορώνει με την πρώτη ευκαιρία. Λατρεύει το αντικείμενό της, νιώθει μια μικρή θεά όταν εμφανίζει τις πλάκες, αισθάνεται πως άγνωστοι άνθρωποι της αποκαλύπτουν τα πιο μύχια μυστικά τους κι εκείνη έχει τη δύναμη να επεμβαίνει στην εικόνα των άλλων. Η φωτογραφία είναι τέχνη, θέλει δουλειά κι αισθητικό κριτήριο, «μάτι», αφοσίωση, ο φακός δεν αποτυπώνει απλά τους ανθρώπους σαν καθρέφτης, τους ωραιοποιεί «στη μνήμη του χρόνου». Η μητέρα της Ραχήλ, Αλίνα, όμως είναι απογοητευμένη από τον τρόπο που τη μεγαλώνει ο άντρας της, ο Τζέκο, και καταλαβαίνει πως της έχει δώσει μεγάλη ελευθερία, αλλά δεν ξέρει τι να κάνει. Η ζωή τους αλλάζει από τη μια στιγμή στην άλλη και συνεχώς: πρώτα η απελευθέρωση, μετά η απόβαση των ξένων δυνάμεων που έφερε έλλειψη προμηθειών και πείνα, στη συνέχεια ο βομβαρδισμός από το ζέπελιν, όλα αυτά γονατίζουν τον κόσμο.

Ο Στεφάν και η Ραχήλ θα γνωριστούν όταν η αρραβωνιαστικιά εκείνου αρχίζει να ζητά επίμονα μια φωτογραφία του, πανικόβλητη από την ιδέα ότι η μορφή του ξεθωριάζει στο μυαλό της. Είναι δύο άνθρωποι με διαφορετικές καταβολές που αλλάζουν χωρίς να το θέλουν όσο προχωράει το μυθιστόρημα, ξεκινάνε αλλιώς κι αλλιώς καταλήγουν ως άνθρωποι ενώ ταυτόχρονα παρακολουθούμε τη μοναξιά και την κατάθλιψη της Εριέττας Φομπούρ πίσω στην Μπουρζ και την οικονομική καταστροφή που επέφερε ο πόλεμος στην περιουσία του τραπεζίτη πατέρα της. Η Ραχήλ πειθαναγκάζεται να παντρευτεί κάποιον που δεν ξέρει, ο Στεφάν κερδίζει την εμπιστοσύνη ενός χειρουργού και μετατίθεται στο φορητό νοσοκομείο ώσπου μια οβίδα θα του καταστρέψει για πάντα τη ζωή. Οι εξελίξεις και οι ανατροπές είναι απανωτές και το κείμενο γεμίζει από υπέροχες παρομοιώσεις και μεταφορές: «…η θάλασσα έμοιαζε να βράζει και να βγάζει ατμούς σαν να ήταν η κατσαρόλα της νόνας όταν μαγείρευε κοτόπουλο στιφάδο» (σελ. 149). Μάλιστα, βρήκα έξυπνη την κίνηση της συγγραφέως να προχωρήσει γρήγορα αλλά όχι βιαστικά στις ζωές των ηρώων της μετά τη λήξη του πολέμου μέσα από σύντομες πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις των χαρακτήρων κι έτσι βουτάμε δίχως ανάσα στο δεύτερο μέρος, όπου η μία έκπληξη διαδέχεται την άλλη και η ιστορία μπαίνει σε νέα μονοπάτια.

Η Σοφία Βόικου έγραψε ένα δυνατό, τρυφερό, συγκινητικό μυθιστόρημα που αποφεύγει τους σκοπέλους των κλισέ και δεν επιβαρύνεται με περιττές ιστορίες και σχοινοτενείς ή αχρείαστες εξελίξεις. Έχουμε έναν απαγορευμένο έρωτα που φυσικά συναντάει εμπόδια, άψογα ψυχογραφήματα ανθρώπων που ζουν την κόλαση του πολέμου και σημαντικές διαχρονικές αλήθειες. Πώς επιβιώνεις σε μια κλειστή κοινωνία ξεχωρίζοντας σαν τη μύγα μες στο γάλα; Πώς αντέχεις να ζεις σε καιρό ειρήνης με κάτι που θυμίζει στον κόσμο τον πόλεμο; Πόσο εύκολα οι άνθρωποι που σε ποθούσαν τώρα σε οικτίρουν; Ο απαγορευμένος έρωτας του Γάλλου αξιωματικού με την Εβραία κοπέλα τινάζει στον αέρα ό,τι απέμεινε κι ύστερα από το φριχτό ατύχημα του Στεφάν η δράση μεταφέρεται στη Γαλλία, όπου από τη μια βλέπουμε τις προσπάθειες του στρατιώτη να ξανακουμπώσει στη ζωή της οικογένειας και του τόπου του, από την άλλη η Ραχήλ καταφέρνει να συνεχίσει το όνειρό της, κάνοντας στην κυριολεξία θαύματα. «Ο κήπος των μικρών θεών» που κατάφερε να δημιουργήσει στο Παρίσι μου έφερε δάκρυα στα μάτια και μου έδειξε πως υπάρχουν άνθρωποι που ανιδιοτελώς μπορούν να σου προσφέρουν τη χαρά. Όταν διασταυρωθούν ξανά οι δρόμοι αυτών των δύο ανθρώπων, τα πάντα θα έχουν αλλάξει γύρω τους και μέσα τους.

«Ο κήπος των μικρών θεών» είναι ένα μυθιστόρημα για τους «κηπουρούς της Θεσσαλονίκης», για τους γενναίους στρατιώτες που πολέμησαν σκληρά στο Μακεδονικό Μέτωπο αλλά τους έμεινε ως στίγμα αυτή η φράση λόγω των ήρεμων πρώτων ημερών στη συμπρωτεύουσα. Ταυτόχρονα, είναι κι ένα διαφορετικό ρομαντικό μυθιστόρημα, με έξυπνο χειρισμό της πλοκής, απρόσμενες εξελίξεις και δυνατές, κινηματογραφικές σκηνές, με τη Ραχήλ και τον Στεφάν να προσπαθούν να βρουν πρωτίστως τον εαυτό τους όσο δοκιμάζονται σε σκληρές και πρωτόγνωρες συνθήκες και δευτερευόντως ο ένας τον άλλον μέσα στη λαίλαπα ενός πολέμου και μιας κοινωνίας που αποστρέφει το πρόσωπό της από κάθε τι που της θυμίζει τον πόλεμο. Μου άρεσε πολύ η επιλογή του τέλους, όπου η συγγραφέας σταματάει σε καίριο σημείο την ιστορία, χαρίζοντάς μιας μια γλυκύτητα και μια απαλότητα που ταιριάζει στον έρωτα του Στεφάν και της Ραχήλ ενώ στη συνέχεια παίρνει τη σκυτάλη η ίδια με τρόπο που συνδέει το χτες με το σήμερα, την αλήθεια με τη μυθοπλασία. Ένας ύμνος στην ανθρωπιά και στη δοτικότητα, ένα αντίδοτο στη βία και την αποκτήνωση του πολέμου.

Βιβλίο Ο πιο νόστιμος θησαυρός 
Συγγραφέας-Εικονογράφος Ιωάννα-Σταυρούλα Αθανασοπούλου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ιωάννα-Σταυρούλα Αθανασοπούλου έγραψε μια συναρπαστική περιπέτεια για παιδιά από 6 ετών και πάνω γεμάτη αινίγματα και γρίφους, η οποία αναβιώνει τη βυζαντινή Θεσσαλονίκη με απολαυστικό τρόπο. Τα δυο παιδιά μελετούν το σχεδιάγραμμα της πόλης που ετοίμασε ο πατέρας τους και καταστρώνουν το σχέδιό τους: αυγά, βούτυρο κι αλεύρι λέει η συνταγή, τρία είναι λοιπόν και τα σημεία της πόλης όπου θα βρουν από μια δοκιμασία. Μια μικρή βοήθεια, ένα μαθηματικό πρόβλημα και τρία αινίγματα περιμένουν τη λύση τους. Τα εμπόδια που θα συναντήσουν θα τα γεμίσουν πείσμα και θέληση να διατηρήσουν την παράδοση και θα τα καταφέρουν χάρη στις γνώσεις τους και στο μυαλό τους. Μάλιστα στο τέλος αποκαλύπτεται και κάτι που δεν ήξερα για τα παραδοσιακά κουλουράκια!

Η εικονογράφηση είναι της συγγραφέως και είναι γεμάτη χρώματα και πρωτότυπες οπτικές γωνίες. Αξιέπαινη είναι η ανατύπωση της βυζαντινής Θεσσαλονίκης και μου άρεσε πολύ η εκφραστικότητα στα πρόσωπα των ηρώων του βιβλίου. Ο Λέων και η Ελισάβετ αποτυπώνονται με πολύ χαριτωμένο τρόπο έτσι όπως κινούνται και περπατούν, ακριβώς όπως τα παιδιά της ηλικίας τους, έτοιμα για παιχνίδι δηλαδή ενώ η χρυσαφένια κουλούρα που τα επιβραβεύει είναι σχεδόν τρισδιάστατη, λες πως θα πλημμυρίσει το δωμάτιο από τη μυρωδιά της. Άσε που γέλασα πολύ με τον τρόπο που αποτυπώθηκε η σκηνή στο κοτέτσι που ήταν και ο πρώτος σταθμός.

«Ο πιο νόστιμος θησαυρός» κινδυνεύει να χαθεί από την παράδοση της οικογένειας και της πόλης αν δεν καταφέρουν τα δυο παιδιά της ιστορίας να φέρουν τα πολύτιμα υλικά παρασκευής του. Μια ανατρεπτική και συναρπαστική περιπέτεια που θα ακονίσει το μυαλό των παιδιών, θα τα ταξιδέψει στη μακρινή βυζαντινή Θεσσαλονίκη και στο τέλος θα τα ανταμείψει με συνταγές για κουλουράκια και με διαφορετικά σχέδια για να τα πλάσουν.

Βιβλίο Σκόνη στον χρόνο 
Συγγραφείς Γιάννης Γλύκας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιάννης Γλύκας έγραψε ένα συναρπαστικό χρονικό των κρίσιμων για την ελληνική Ιστορία δεκαετιών 1910-1920 και έριξε στη λαίλαπα των γεωπολιτικών και κοινωνικών αλλαγών δύο νέους ανθρώπους με όνειρα, φιλοδοξίες και προσδοκίες. Το κείμενο ισορροπεί ανάμεσα στο ιστορικό και στο ρομαντικό είδος, χωρίς να υπηρετεί πιστά κανένα από τα δύο, διαγράφοντας έτσι μια φρέσκια και διαφορετική πλοκή γεμάτη εκπλήξεις και κυρίως δένοντας με έξυπνο τρόπο τις επιμέρους ιστορίες. Η Ρωσική Επανάσταση, ο Εθνικός Διχασμός, η έξοδος της Ελλάδας στον πόλεμο, η γενοκτονία των Ποντίων, η μικρασιατική εκστρατεία και η καταστροφή της Σμύρνης είναι το φόντο της δράσης του μυθιστορήματος και ζωντανεύουν μέσα από σύντομες αφηγήσεις, αντιπαράθεση απόψεων με όχημα τους λιτούς διαλόγους, λίγα και βασικά πραγματολογικά στοιχεία, όλα τους αναπόσπαστα και φυσιολογικά ενταγμένα στη ροή της αφήγησης. Ταυτόχρονα, η ερωτική ιστορία του Δημήτρη και της Αριάδνης είναι προσεκτικά σχεδιασμένη, χωρίς κλισέ και αναδεικνύει μέσα από ενδιαφέρουσες εξελίξεις όχι μόνο τα συναισθήματά τους, τα εμπόδια που γνωρίζουν, τους εχθρούς που πολεμάνε αλλά και το μεγαλείο της ανθρώπινης ψυχής μέσα από ένα αναπάντεχο και συγκινητικό τέλος.

Στην Οδησσό του 1916 και συγκεκριμένα στην καρδιά της ελληνικής συνοικίας ζει η οικογένεια Λιβαδά. Ο πατριάρχης Γεώργιος είναι έμπορος ασημιού και κάτοχος μεταλλείων αργύρου στον Καύκασο και στη Μαύρη Θάλασσα ενώ εμπορεύεται επίσης αγροτικά προϊόντα από τα κτήματα της γυναίκας του, Θάλειας Κεσόγλου. Η μοναχοκόρη τους, Αριάδνη, δυσανασχετεί με τα σαχλά και κακομαθημένα πλουσιοκόριτσα της τάξης της και έχει για καλύτερή της φίλη την ψυχοκόρη τους, Γεωργία, μια κοπέλα που την έχουν μορφώσει και την προσέχουν. Η μητέρα είναι υπερπροστατευτική και ο πατέρας είναι κατά βάση απών, αφού δουλεύει συνέχεια και αφιερώνεται στις υποθέσεις του. Η Αριάδνη αναγκάζεται να ξεκινήσει τις κοινωνικές εξόδους στον κύκλο τους αλλά προτιμά να συζητά για τις τρέχουσες πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις, παρ’ όλο που ο πατέρας της της απαγορεύει να διαβάζει εφημερίδες. Η κοπέλα θέλει να ενημερώνεται, να έχει άποψη, να εκφράζει τη γνώμη της, εξ ου και εκφράζει έντονες αντιρρήσεις όταν έρχεται η στιγμή να την παντρέψουν οι γονείς της με κάποιον που αντιπαθεί. Με την αστάθεια της χώρας να αυξάνεται και τον πληθωρισμό στα ύψη, με την Ουκρανία να μεταμορφώνεται, ο Λιβαδάς νιώθει πως τα πράγματα πλέον δεν είναι καλά κι έτσι ξεπουλάει όση περιουσία του απέμεινε και παίρνει την οικογένειά του στη Χίο για μια νέα αρχή.

Στο νησί ζει ο Δημήτρης Σουμελίδης, γιος επιφανούς εφοπλιστή, απόφοιτος του Εμπορικού Τμήματος της Σχολής της Χίου, που εργάζεται ως υπεύθυνος λογιστηρίου στα Ταμπάκικα. Ο νεαρός, μετά την επιστράτευσή του στους Βαλκανικούς πολέμους θέλει να πολεμήσει για την απελευθέρωση του νησιού του από τους Τούρκους και να μη συνεχίσει τις σπουδές του ούτε να αναλάβει μεγάλες θέσεις, οπότε κάνει επ’ αυτού σχέδια με τον αδελφικό του φίλο, Μανώλη Ζερβό, εργάτη σε βιοτεχνία τούβλων. Η διαφορετική κοινωνική τους τάξη δεν εμπόδισε την αγνή φιλία τους και ο Δημήτρης προσπαθεί να βοηθήσει όπως μπορεί τον φίλο του που παντρεύεται και ετοιμάζεται ν’ αποκτήσει παιδί. Όταν επιτέλους η Ελλάδα βγαίνει στον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο, οι δυο νέοι θα καταταγούν για να πολεμήσουν τους Γερμανοβούλγαρους. Η σκληρή η ζωή στο μέτωπο αντιδιαστέλλεται με τις ελάχιστες μέρες ανάπαυλας στην κοσμική Θεσσαλονίκη, όπου η νοσοκόμα Αμαλία Τόμσον είναι το καταφύγιο του Δημήτρη από τη λαίλαπα που μαίνεται γύρω του. Ο Δημήτρης και η Αμαλία θα κάνουν σχέδια για ένα καλύτερο αύριο, χωρίς να βλέπουν τα σύννεφα της μικρασιατικής εκστρατείας να μαζεύονται από πάνω τους.

Έτσι ξεκινάει ένα από τα πιο καλογραμμένα και ενδιαφέροντα μυθιστορήματα που έχω διαβάσει ως τώρα, με ολοκληρωμένους χαρακτήρες, μελετημένο ιστορικό πλαίσιο και ρεαλισμό. Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που ζωντανεύουν τέσσερις βασικές πόλεις, τόσο αντίθετες και ταυτόχρονα τόσο ίδιες μεταξύ τους. Η Οδησσός με το μνημείο του Ρισελιέ, τις σκάλες Πριμόρσκι, την όπερα, που ηλεκτροδοτήθηκε από τα τέλη του 19^ου αιώνα επί δημαρχίας Γρηγορίου Μαρασλή και την εντυπωσιακή τρυφηλή ζωή της αστικής τάξης σε μια περίοδο κοινωνικών αναταραχών, επαναστάσεων και δολοφονιών. Η Θεσσαλονίκη του 1917 γεμάτη Έλληνες, Άγγλους και Γάλλους που γυμνάζονται και εκπαιδεύονται για το μέτωπο όσο το περίφημο ζέπελιν ίπταται πάνω από την πόλη, με τον Ελευθέριο Βενιζέλο και τον Μορίς Σαράιγ να κερδίζουν τον θαυμασμό και τις εντυπώσεις, με τα κομψά ξενοδοχεία Σπλέντιτ και Όλυμπος Παλάς και άλλα αγαπημένα τοπόσημα. Η Σμύρνη με την Μπελαβίστα και τα Γυαλάδικα, το Ρολόι και το Και, τον Φραγκομαχαλά και την Πούντα, όπου θα ζωντανέψει η καταστροφή με συγκροτημένο τρόπο και χωρίς τις κοινοτοπίες της πλοκής που συναντάμε σε άλλα μυθιστορήματα που αναφέρονται στην ίδια περίοδο. Τέλος, η Χίος με τον Κάμπο και τα Μαστιχοχώρια, με τον Καινούριο Δρόμο και τα Ταμπάκικα, με τη Δασκαλόπετρα και τη μεθυστική μυρωδιά της μαστίχας και των λεμονιών.

Όπως έγραψα και πριν, οι παράλληλες ιστορίες του Δημήτρη και της Αριάδνης κάποια στιγμή τέμνονται, όταν πλέον έχουν τεθεί γερά οι βάσεις της πλοκής κι αναρωτιόμουν πώς θα αλλάξουν κάποια πράγματα στη ζωή τους αν και εφόσον υποκύψουν στον έρωτα που θα γεννηθεί ανάμεσά τους. Ο συγγραφέας κατάφερε με έξυπνο τρόπο και χωρίς υπερβολές να κρατήσει όλους τους χαρακτήρες μαζί, τέμνοντας την πορεία τους σωστά και με τρόπο που κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον ενώ ταυτόχρονα φέρνει κοντά μας καινούργιους, απαραίτητους για να προχωρήσει η ιστορία παρακάτω. Στρωτή γραφή, σύντομοι και ζωντανοί διάλογοι, ρεαλισμός, μελετημένο και προσεγμένο ιστορικό, κοινωνικό και πολιτικό πλαίσιο κρατάνε αμείωτο το ενδιαφέρον. Αυτός ο τρόπος γραφής μάλιστα με κράτησε χωρίς να προσπερνώ σελίδες στο τρίτο μέρος, που διαδραματίζεται στη Σμύρνη, για την οποία έχω διαβάσει χιλιάδες βιβλία. Επίσης, το τέλος με συγκίνησε και μου έδειξε το μεγαλείο ψυχής κάποιων ανθρώπων, ειδικά αυτών που έχουν αγαπήσει πολύ στη ζωή τους και μ’ έπιασε εξ απήνης, μιας και, μόλις συνήλθα από το κλάμα, ήρθε κάτι άλλο να μου κλείσει το μάτι, να με γεμίσει αισιοδοξία και να μου χαρίσει ένα «λες να;».

«Σκόνη στον χρόνο» είναι ο άνθρωπος, λίγη σκόνη αλλά και αγάπη. Αγάπη σαν αυτή που νιώθεις για τον άλλον κι όχι σαν αυτή που νιώθει εκείνος για σένα, αυτό είναι το σωστό, αυτή και η σειρά. Ο Δημήτρης, η Αμαλία, η Αριάδνη θα ζήσουν έναν έρωτα με μυρωδιά από μανταρίνι, μαστίχα και ιώδιο που κατά καιρούς τον καλύπτει το μπαρούτι του πολέμου που ρίχνει κάθε φορά όλους τους ήρωες του μυθιστορήματος και σε νέα δεινά. Ένα καλογραμμένο, ενδιαφέρον, ανατρεπτικό και τρυφερό μυθιστόρημα που με γέμισε εικόνες και συναισθήματα.

Βιβλίο Οιμωγή 
Συγγραφέας Στέφανος Αλεξιάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο αστυνομικό μυθιστόρημα του Στέφανου Αλεξιάδη έχει ως κεντρικό θέμα την κακοποίηση και το σύνδρομο Άσπεργκερ. Η πλοκή εξελίσσεται σταδιακά, με τα μυστικά να βγαίνουν στο φως ένα προς ένα, δημιουργώντας ένα σασπένς που κορυφώνεται όσο πλησιάζουμε στο τέλος αλλά με μια έλλειψη δυναμικής στην αφήγηση. Μου άρεσε η ψυχοσύνθεση της Πετρίας, της φερόμενης ως δράστριας, γιατί δόθηκαν προσεγμένα η στάση, οι σκέψεις, η νοοτροπία και οι φοβίες ενός ατόμου με αυτισμό αλλά με υψηλή λειτουργικότητα. «Φταίω εγώ; Αληθινά, φταίω εγώ;», αναρωτιέται. Θέλει να μιλήσει αλλά δεν μπορεί, παραδέχεται στον εαυτό της. Προσπαθεί να καταλάβει γιατί ο γιος της δε ζει πλέον και καταριέται τον εαυτό της που δεν τον προστάτεψε. Πικραίνεται που όλοι πάντα τη θεωρούσαν παράλογη και κανένας δεν κατάλαβε ποτέ τι πραγματικά της συμβαίνει. Μετά το έγκλημα δε μιλάει σε κανέναν, αρνείται να φάει αλλά μέσα της εκφράζει σκέψεις, δισταγμούς, απορίες, προβληματισμούς γύρω από τα όσα συμβαίνουν κι έτσι προσπαθούσα κι εγώ μαζί της να καταλάβω αν όντως διέπραξε εκείνη το έγκλημα ή όχι. Με εξαίρεση λοιπόν την Πετρία, το κείμενο δεν καταφέρνει να βυθιστεί όσο πρέπει στα σκοτεινά νερά του αυτισμού ούτε να δημιουργήσει άλλα διεισδυτικά ψυχογραφήματα.

Ο άντρας της Πετρίας, Στάθης, προσπαθεί να καταλάβει τι συνέβη και γιατί έκανε η γυναίκα του μια τέτοια πράξη. Αρχίζει να γράφει λοιπόν ένα γράμμα που δε σκοπεύει να της το στείλει ποτέ κι έτσι ξεδιπλώνει τη γνωριμία του με κείνη και πώς την προσέγγισε, καταγράφει τη διαφορετική συμπεριφορά της που τον γοήτευσε, για τη φοβία της να απομακρυνθεί από το πατρικό της, για τις αλλαγές στη στάση της όποτε βλέπει τους γονείς της ή αναφέρονται σε αυτούς, για τις προσπάθειές του να κερδίσει την εμπιστοσύνη της και σταδιακά να τη βοηθήσει να βγαίνει έξω από το σπίτι, να μαθαίνει, να παρατηρεί, πώς κατέληξαν στον γάμο και πώς βρέθηκαν στη Θεσσαλονίκη. Μια τρυφερή ιστορία που με συγκίνησε και μου κράτησε το ενδιαφέρον, γεμίζοντας το βιβλίο αισιοδοξία μέχρι που φτάνει η πρώτη μεγάλη ανατροπή.

Η αστυνόμος Λουκία Θεοδοσίου προσπαθεί να επιβιώσει σ’ ένα αντροκρατούμενο εργασιακό περιβάλλον και δε σκύβει το κεφάλι στα σεξιστικά σχόλια των συναδέλφων της. Με αφορμή την υπόθεση της Πετρίας, έρχεται στη Θεσσαλονίκη με μετάθεση από τη ΓΑΔΑ ο υπαστυνόμος Δημήτρης Βάιος και ο διοικητής Ξαρχόπουλος, χωρίς να τη ρωτήσει, τη μεταφέρει σε άλλο γραφείο για να δώσει στον καινούργιο το δικό της. Προς αρχική δυσαρέσκεια της Θεοδοσίου, αναγκάζεται να συνεργαστεί με τον Βάιο στην υπόθεση της Πετρίας. Σύντομα διαπιστώνει πως ο υφιστάμενός της διαφέρει από τους άλλους κι αρχίζει να γεννιέται ανάμεσά τους κάτι που ίσως δε θα έπρεπε. Εκείνος προσπαθεί να ξεχάσει τη γυναίκα που τον απάτησε κι εκείνη έχει τραυματιστεί ψυχικά απ’ όσα βίωσε στο παρελθόν. Τι κρύβει από τη Θεοδοσίου ο Βάιος και γιατί έφυγε από την Αθήνα; Ποια είναι η γυναίκα που επισκέπτεται κρυφά η Θεοδοσίου στις φυλακές Διαβατών; Θα καταφέρουν να αφεθούν στον έρωτα αυτοί οι δύο άνθρωποι και με τι συνέπειες;

Το μυθιστόρημα είναι μια καλή ιστορία γεμάτη ανατροπές και ενδιαφέροντα θέματα, με τη γραφή και την πλοκή να βελτιώνονται προς το τέλος, όταν φτάνουμε σε δύο σημαντικές αποκαλύψεις και όπου οι περιγραφές των σκηνών φέρνουν ανατριχίλα. Παρ’ όλ’ αυτά, τα μικρά κεφάλαια που διακόπτουν τη ροή σε κρίσιμο σημείο, οι διάφορες ιδιόμορφες και ασυνήθιστες παρομοιώσεις και μεταφορές («Το ένα δάκρυ ακολουθεί το άλλο σαν να τρέχουν σε μαραθώνιο για να διεκδικήσουν την πρώτη θέση στο πάνω χείλος σου», σελ. 85), κάποια μικρά παρένθετα περιστατικά που δεν έχουν σχέση με την καθαυτή πλοκή και απεικονίζουν διάφορα κακώς κείμενα ή άλλα περιστατικά της σημερινής σύγχρονης ελληνικής πραγματικότητας (με κορυφαία την ξαφνική εκτενή σχετικά βιβλιοφιλική συζήτηση μεταξύ των δύο αστυνόμων), κάποιες μικρές αβλεψίες στην πλοκή (όπως για παράδειγμα όταν η Θεοδοσίου επισκέπτεται την Πετρία πρώτη φορά στη φυλακή και τη βρίσκει με συγκρατούμενη οπότε ρωτάει ποια από τις δύο είναι, σα να μην είδε ειδήσεις ή τον φάκελό της που θα έχει σίγουρα φωτογραφία), όλα αυτά είναι γνωρίσματα που με ξένισαν αλλά δε μείωσαν το ενδιαφέρον μου για τις εξελίξεις.

Η «Οιμωγή» είναι ένα ενδιαφέρον αστυνομικό μυθιστόρημα που παρουσιάζει τις τραγικές συνέπειες της ρατσιστικής αντιμετώπισης της κοινωνίας σε ό,τι ξεχωρίζει και διαφέρει, που στηλιτεύει το κακοποιητικό περιβάλλον για την ψυχική υγεία όχι μόνο της μητέρας αλλά και του παιδιού και που γεμίζει τον αναγνώστη με ποικίλα συναισθήματα μέσα από μια ιστορία με απανωτές εκπλήξεις, τραγικότητα και μια μικρή νότα αισιοδοξίας.

Βιβλίο Η Αδελφότητα της Ασημένιας Σκόνης
Συγγραφέας Παντελής Περιβολάρης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Ωκεανός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Παντελής Περιβολάρης στο πρώτο του μυθιστόρημα μπαίνει στα βαθιά νερά του αντισημιτισμού και αναμιγνύει με σωστό τρόπο αληθινά πρόσωπα, οργανώσεις και καταστάσεις με την αστείρευτη φαντασία του, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ένα κείμενο γεμάτο ανατροπές, διαρκές ανθρωποκυνηγητό και πολλά πραγματολογικά στοιχεία. Ο Παύλος Δημητρίου, αθλητικογράφος σε μεγάλη εφημερίδα, ειδοποιείται για τη δολοφονία του Κοέν και σπεύδει να την καλύψει ειδησεογραφικά, χωρίς να γνωρίζει πως αυτό θα είναι το βήμα που θα αλλάξει για πάντα τη ζωή του. Υπεύθυνη θα είναι η Βασιλική Βουνάτσου, επικεφαλής της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών, που έρχεται να συνδράμει με τις εξειδικευμένες γνώσεις της στην περισυλλογή και την αξιοποίηση των πειστηρίων, ποιος όμως είναι ο πραγματικός της ρόλος στην υπόθεση και γιατί προσφέρει μια άτυπη συνεργασία στον Δημητρίου, που μπήκε ξαφνικά στο μάτι του κυκλώνα και ίσως κάποιοι τον βλέπουν ως αποδιοπομπαίο τράγο; Ο αστυνομικός διευθυντής του Πύργου Ηλείας Κώστας Βεργόπουλος, που είχε μια καλή σχέση με τον Δημητρίου, διαπιστώνει πως η υπόθεση παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις, με την Αμερικανική Πρεσβεία, τις μυστικές υπηρεσίες του Ισραήλ και όχι μόνο, με ακροδεξιές οργανώσεις και άλλα πρόσωπα να πιέζουν για τη λύση της υπόθεσης ή να κάνουν τα πάντα για να μείνουν τα μυστικά κρυμμένα στο σκοτάδι.

Από τη μια λοιπόν έχουμε έναν αγώνα δρόμου με τον Δημητρίου και τη Βουνάτσου που μπαίνουν στο μάτι του κυκλώνα να προσπαθούν να μείνουν ζωντανοί και να βρουν την άκρη σ’ ένα μυστήριο που πυκνώνει ολοένα και περισσότερο, με τα ίχνη που οδηγούν στην πολύτιμη Κιβωτό της Διαθήκης να τους φέρνουν πιο κοντά ή να τους απομακρύνουν, σε μια διαδρομή γεμάτη εχθρούς και ανέλπιστους συμμάχους. Ταυτόχρονα όμως αποφασισμένοι εγκληματίες, όπως ο Κλάους Μπρίχνεν που ακολουθεί τις εντολές του Δόκτορα Εσσή, το ηγετικό στέλεχος της Compat 18 Hellas Γιώργος Σιδηρόπουλος, ο θεωρητικός του εθνικοσοσιαλισμού Μάριος Δημητρόπουλος που συνδέεται με την οργάνωση του Σιδηρόπουλου και άλλοι τους παρακολουθούν στενά και προσπαθούν να τους βγάλουν από τη μέση. Η κεντρική ιδέα του βιβλίου λοιπόν αντικατοπτρίζει τις ανησυχητικές διαστάσεις του ακροδεξιού ρεύματος που όντως βιώνουμε στην εποχή μας και ο συγγραφέας καταφέρνει να στήσει ρεαλιστικά ένα αρραγές δίκτυο που περιλαμβάνει το μεγαλύτερο ακροδεξιό κόμμα της Γερμανίας AFD,  την τρομοκρατική οργάνωση NSU που αποκαλύφθηκε το 2011 οδηγώντας τους Ούβε Μούντλος και Ούβε Μπένχαρτ σε μαρτυρικό, κατά τους θιασώτες της, θάνατο και άλλες ενώσεις ή φορείς που αποσκοπούν, με αφορμή την αναζήτηση του θησαυρού των Εβραίων, να κυριαρχήσουν ξανά στην Ιστορία και να ολοκληρώσουν ό,τι άφησαν στη μέση οι Γερμανοί με το Ολοκαύτωμα.

Οι αποκαλύψεις είναι απανωτές, η δράση σε αρκετά σημεία καταιγιστική και οι πληροφορίες έρχονται σωρηδόν είτε σε μορφή υποσημειώσεων είτε με, αρκετά παραπάνω από το επιτρεπτό σε έκταση και συχνότητα, παρεκβολές στη ροή της ανάγνωσης. Το μυθιστόρημα με βοήθησε να μάθω πολλά πράγματα: για την Κιβωτό της Διαθήκης, τι περιέχει και ποια είναι η σημασία της, πώς βρέθηκαν οι Εβραίοι της Αιθιοπίας στην Ελλάδα, γιατί μας ενδιαφέρει η ιστορία του Νώε Γιουσουρούμ που έδωσε το όνομά του στην ομώνυμη πλατεία, ποιος ήταν ο ρόλος του Μοδιάνο στην εβραϊκή κοινότητα της Θεσσαλονίκης, ακόμη και για το ριφιφί του 1992 στην Τράπεζα Εργασίας που παραμένει ανεξιχνίαστο ως σήμερα! Αυτός όμως είναι και ο λόγος που εν συνόλω το μυθιστόρημα ίσως δείχνει αδύναμο και σε κάποια σημεία πιο αργό. Πληθώρα πληροφοριών και επεξηγήσεων, είτε σύντομα σε υποσημειώσεις είτε πιο εκτεταμένα εν τη ρύμη του λόγου στο κυρίως κείμενο, αρκετές παρεκβολές (όπως για παράδειγμα η εκτεταμένη αναφορά στην 11^η Σεπτεμβρίου την περίοδο που βρισκόταν στην Αμερική ο Παύλος Δημητρίου, μόνο και μόνο για να δείξει πως δε φοβάται, καθώς και στοιχεία από το παρελθόν κάποιων προσώπων που δεν επηρεάζουν τις εξελίξεις ούτε συμβάλλουν σε κάποια απόφαση ή πλευρά του χαρακτήρα των ηρώων στο σήμερα) και λεπτομέρειες που ίσως φανούν χρήσιμες σε κάποιους αναγνώστες αλλά δεν ενσωματώνονται στη ροή του κειμένου (όπως για παράδειγμα, η παράθεση των αστυνομικών διατάξεων ή η εκτεταμένη εξιστόρηση για τους Ναΐτες ιππότες κ. π. ά.), θυμίζοντας έτσι ξένο σώμα. «Η Αδελφότητα της Ασημένιας Σκόνης» είναι μια αξιόλογη πρώτη προσπάθεια του συγγραφέα για γνήσιο ελληνικό θρίλερ-περιπέτεια, με άφθονες πληροφορίες γύρω από την ακροδεξιά, τον νεοναζισμό και τον φυλετικό ρατσισμό της εποχής μας και με μια ενδιαφέρουσα πλοκή γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις.