Βιβλίο Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα 
Συγγραφέας Μεταξία Φιλιππάτου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μεταξία Φιλιππάτου έγραψε με ενάργεια και παραστατικότητα το χρονικό της προγιαγιάς της, Γιαννούλας, που προσπάθησε να μεγαλώσει τα παιδιά της με αυταπάρνηση, ενδιαφέρον και ηθικές αρχές. Κέρκυρα, Πειραιάς, Βόλος, Αλεξάνδρεια και Κάιρο είναι οι τόποι που υποδέχτηκαν τους Πουλάτους και φιλοξένησαν τις ελπίδες, τα όνειρα, τις προσδοκίες, τις χαρές και τις λύπες τους. Ανατροπές και εμπόδια, δυσκολίες και λύσεις, φροντίδα και υποστήριξη μπροστά σε δυσάρεστα γεγονότα, αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν για το καλό των παιδιών κι ας αποδειχθούν λάθος καταγράφονται ακριβοδίκαια και ζωντανεύουν με ρεαλισμό τις συνθήκες ζωής εκείνης της εποχής.

Η Γιαννούλα και ο Αναστάσης αποφασίζουν ν’ αφήσουν τους Λιαπάδες της Κέρκυρας και να μετακομίσουν στον Βόλο, όπου ο Αναστάσης έχει βρει δουλειά στους σιδηροδρόμους Θεσσαλίας. Έχουν τέσσερα παιδιά, τον Σπύρο, με μια λογική που τον κάνει να μοιάζει μεγαλύτερος από την ηλικία του, την ανέμελη Κατίνα που παίρνει εύκολα αποφάσεις, την εσωστρεφή και συγκρατημένη Αγγελική, τον ατακαδόρο, γελαστό και αεικίνητο Γιώργο και ένα μωρό. Τα παιδιά μεγαλώνουν σε δύσκολες συνθήκες αλλά σε χαρούμενο και ελπιδοφόρο περιβάλλον, γεμάτα αγάπη από τους γονείς τους που τα νουθετούν όσο μπορούν καλύτερα: «Να αγαπάμε τα βιβλία και τους καλούς ανθρώπους και να μην τσακωνόμαστε». Μεγαλώνουν απλά αλλά αυστηρά και ταυτόχρονα γλυκά και προσπαθούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Δύο χρόνια μετά, που πλέον έχουν στήσει καλά το νοικοκυριό τους, Ο απρόσμενος θάνατος του Αναστάση αναγκάζει τη χήρα γυναίκα του να πάρει τα παιδιά της και να μεταναστεύσει στην Αίγυπτο, με τη φροντίδα της Εταιρείας Σιδηροδρόμων που στέλνει εκεί ανθρώπους έμπιστους και φροντίζει να μορφωθούν τα παιδιά τους. Έτσι η Γιαννούλα ακολουθεί έναν μεγάλο αγώνα δρόμου, με δύσκολες αποφάσεις που οφείλει να πάρει εκείνη και μόνο, μια γυναίκα που δεν πρόλαβε να θρηνήσει τον άντρα της γιατί δόθηκε στην έγνοια και στη φροντίδα των παιδιών της. Πρέπει να σταθεί όρθια και καμαρωτή, χωρίς ίχνος στενοχώριας ή αμφιβολίας, θα τα καταφέρει άραγε;

Η συγγραφέας καταγράφει σχεδόν βήμα προς βήμα τα δύσκολα ταξίδια της οικογένειας μεταξύ Κέρκυρας και Βόλου, στα οποία πηγαινοέρχονται με διάφορες αφορμές, και φυσικά το ταξίδι προς την Αλεξάνδρεια με το πλοίο. Δεν επιλέγει δηλαδή να μας παρουσιάσει την οικογένεια του βιβλίου της στον έναν τόπο και στον άλλον αλλά τους δίνει χώρο και χρόνο κάθε φορά, όσο διαρκεί η εκάστοτε μετακίνησή τους, να εκφράσουν τους δισταγμούς, τις αμφιβολίες, τους φόβους και τις ελπίδες για το τι θα συναντήσουν και τι θα βιώσουν κάθε φορά. Σε όλες τις απαραίτητες μετακινήσεις της οικογένειας ως την τελική απόφαση η συγγραφέας έχει και κάτι διαφορετικό να τονίσει, να δείξει, να αναφέρει, όπως την κούραση του ταξιδιού, τις στάνες που φιλεύουν γάλα τα παιδιά, τα πανδοχεία κλπ. Έτσι ξεπηδάει η ελληνική επαρχία των τελών του 19^ου αιώνα, με την απλότητα, τη φιλοξενία της, τη φτώχεια της, τις δυσκολίες της. Διάφορες και ποικίλες μικροπεριπέτειες, γνωριμίες με χαρακτήρες που θα συναντήσουμε αργότερα, μικρές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για το κάθε μέρος και πολλά άλλα, όλα δοσμένα με συντομία και χωρίς πολλές λεπτομέρειες, κάνουν το κείμενο ενδιαφέρον από την αρχή ως το τέλος.

Στην Αίγυπτο, αρχικά στην Αλεξάνδρεια και μετά στο Κάιρο, η οικογένεια της Γιαννούλας ριζώνει για τα καλά, κάνει φιλίες και απλές γνωριμίες, περνά δύσκολες αλλά χαρούμενες στιγμές, ώσπου μια νέα αλλαγή θα τους φέρει αντιμέτωπους με νέες αποφάσεις. Αρχικά, η οικογένεια Πουλάτου μένει με το ζεύγος Γιάννη και Ελένης Παντελίδη, εκείνος φιλόλογος και εκείνη νηπιαγωγός, αποσπασμένοι από την Ελλάδα. Περπατάμε μαζί τους στην προκυμαία, στις εκκλησίες, στα αρχοντικά σπίτια της πόλης, στην Τοσιτσαία Σχολή. Μια λίστα με πληθώρα αλλαγών, πάντα προς το καλύτερο, πέφτει βαριά στους ώμους της Γιαννούλας μέχρι να τα βάλει όλα σε μια σειρά, οι Παντελίδηδες θέλουν τα παιδιά της κι αυτά να μπουν σε μια τάξη, να δουλέψουν ή / και να σπουδάσουν, να κάνει κι η Γιαννούλα κάτι στο σχολείο ή να μάθει κέντημα στις φίλες της Ελένης στις ζουρ φιξ της. Κι έρχεται το Κάιρο στις ζωές τους, με την Αχιλλοπούλειο και την Αμπέτειο και άλλα ευαγή ιδρύματα να αντικατοπτρίζουν τον πλούτο αλλά και το ενδιαφέρον των Ελλήνων της χώρας για τη μόρφωση και την ευζωία.

Το μυθιστόρημα «Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα» είναι μια γλυκόπικρη αφήγηση γεμάτη χαρές και λύπες μιας μονογονεϊκής οικογένειας που προσπαθεί να επιβιώσει σε μια εποχή σκληρή αλλά γεμάτη αγάπη και ελπίδα για το μέλλον. Αγαθότητα, αλληλεγγύη, καλοσύνη κυριαρχούσαν τότε και τα γνωρίζει η Γιαννούλα στις προσπάθειές της να μεγαλώσει τα τέσσερα παιδιά της μόνη μετά τον θάνατο του συζύγου της. Απλή μα δυνατή γραφή, με παραστατικότητα και ενάργεια, λιτή αφήγηση που αφήνει τις σκηνές να ζωντανέψουν ολοκάθαρα μπροστά στον αναγνώστη, διεισδυτικά ψυχογραφήματα και αγνά συναισθήματα πλουτίζουν το κείμενο. Μέσα από τα μάτια των μεγάλων μα κυρίως των παιδιών καταγράφονται τα όνειρα, οι ελπίδες και οι προσδοκίες όλων ενώ οι απανωτές ανατροπές κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Ο τελευταίος Κένταυρος του Πηλίου 
Συγγραφέας Χρήστος Μπουλώτης
Εικονογράφος Φωτεινή Στεφανίδη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα παιδί αγαπάει τόσο πολύ την ιστορία των Κενταύρων που κάνει τα αδύνατα δυνατά για να αποδείξει στους γύρω του ότι αυτά τα μαγικά πλάσματα, ένας συνδυασμός αλόγου και ανθρώπου, υπάρχουν ακόμη κι έτσι ανεβοκατεβαίνει στο Πήλιο και αναζητά τα ίχνη τους. Όποτε κουράζεται ξαποσταίνει σ’ ένα πλάτωμα κοντά στην πόλη, όπου υπάρχουν αραδιασμένα τα φημισμένα εργαστήρια πλινθοκεραμοποιίας. Εκεί καθημερινά χιλιάδες μάστορες και τεχνίτες πλάθουν από πηλό χιλιάδες τούβλα και κεραμίδια και τα ψήνουν στους κλίβανους. Μια μέρα το αγόρι εντοπίζει διάφορα σημάδια και ακολουθεί τα ίχνη τους, με χίλιες δυο απορίες στο μυαλό του γι’ αυτά. Ανήκουν όντως σε Κένταυρο ή είναι παιχνίδι της φαντασίας του; Τα καρύδια που τον συντροφεύουν σε κάθε του αναζήτηση, σαν από θαύμα, είναι γεμάτα με χρήσιμες και σημαντικές πληροφορίες για την κεραμοποιία και για τη συναρπαστική διαδικασία της επεξεργασίας των πρώτων υλών. Άργιλος και πηλός, πλάσιμο και ψήσιμο δημιουργούν αντικείμενα σημαντικά για την καθημερινή χρήση, όχι μόνο οικοδομικά αλλά και καθημερινά, όπως σκεύη για το νοικοκυριό, παιχνίδια και ειδώλια.

Ο δεύτερος πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι ο γλυκός και τρυφερός Κένταυρος, γεμάτος λύπη και στενοχώρια που ξέρει πως οι άνθρωποι δεν τον βλέπουν αφού δεν πιστεύουν ότι υπάρχει. Αυτό δεν τον εμποδίζει όμως να συμπεριφέρεται με αλτρουισμό και να τους βοηθάει σε δύσκολες στιγμές χωρίς να εμφανίζεται, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να αποδίδουν τη βοήθειά του σε θαύμα. Ο Κένταυρος δεν έχει σταματήσει να μπερδεύεται με τους κατοίκους του Πηλίου, να μοιράζεται τις αγωνίες τους, να χαίρεται με τη χαρά τους και να τους συμπονάει. Όσο κι αν τους αγαπάει όμως, ξέρει πως, αν προσπαθήσει να εμφανιστεί μπροστά τους, εκείνοι θα τον κλείσουν σε ζωολογικό κήπο ή σε τσίρκο και θα τον κάνουν πειραματόζωο. Είναι ένα μυθικό πλάσμα, οπότε ζει αιώνες στη γη, γι’ αυτό και μέσα από τις συναρπαστικές του αφηγήσεις ταξιδεύουμε στα αρχαία και στα μυθολογικά χρόνια, συναντάμε τον Φρίξο και την Έλλη, ακόμη και τους Αργοναύτες κι από κει φτάνουμε στους πρόσφυγες της Νέας Ιωνίας Βόλου και στα πρώτα βήματα των πλινθοκεραμοποιείων του τόπου. Ο Κένταυρος μάλιστα παραδέχεται πως τα μουγκρητά των μηχανών και η μαυριδερή όψη τους τον φοβίζουν! Ακόμη και τον Θεόφιλο γνώρισε που ζωγράφιζε τα σπίτια του τόπου και αναζητούσε κι αυτός τον Κένταυρο! Επομένως, μήπως έφτασε η ώρα το αγόρι της ιστορίας να τον συναντήσει και να γνωριστούν; Η εικονογράφηση της Φωτεινής Στεφανίδη κινείται σε παλ χρώματα και αποτυπώνει με καλοδουλεμένη προοπτική και ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες τη θέα από το βουνό του Πηλίου, την Πλινθοκεραμοποιία Τσαλαπάτα και τον Παγασητικό κόλπο. Ποικίλες εκφράσεις σε πρόσωπα, ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες όπως ο καπνός που παίρνει το σχήμα του Κένταυρου ή η γατούλα που ψαχουλεύει στα τούβλα, οι σωστές διαστάσεις παιδιού και Κένταυρου, το φόντο και το βάθος που υπάρχουν σε πολλές εικόνες είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά της δουλειάς που έκανε η Φωτεινή Στεφανίδη.

«Ο τελευταίος Κένταυρος του Πηλίου» είναι μια υπέροχη ιστορία για τη δύναμη της φαντασίας που όλα μπορεί να τα κάνει πραγματικότητα, όπως με τον Κένταυρο: αν έστω και ένα παιδί πιστεύει πως υπάρχει, αυτός θα εξακολουθεί να κινείται στη σφαίρα του θρύλου και του μύθου και δε θα χαθεί, δε θα εξαφανιστεί από τη συλλογική μνήμη, δε θα δοθεί στη λήθη. Καλογραμμένο κείμενο, με πλούσιο λεξιλόγιο και μικρές προτάσεις, με παραστατική αφήγηση, με πολλά πραγματολογικά στοιχεία που παρατίθενται ευσύνοπτα και με ένα υπέροχο, συγκινητικό φινάλε. Με μια αλληγορική προτροπή, ο συγγραφέας μέσω του Κένταυρου προτρέπει τα παιδιά να συγκεντρώνουν, να ψάχνουν, να απολαμβάνουν, να μαθαίνουν τους μύθους, τα παραμύθια και τις παραδόσεις του τόπου τους, ώστε να φτιάξουν μια «πολιτεία ξεχασμένων μύθων και σπάνιων παραμυθιών» για να μην ξεχάσουν τις ρίζες τους και την καταγωγή τους, να σεβαστούν έτσι την παράδοση και να τη συνεχίσουν στο μέλλον. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για όσα ιστορικά και μυθολογικά στοιχεία αναφέρονται στο παραμύθι, δοσμένες με τέτοιο τρόπο που θα ωθήσουν τα παιδιά να ψάξουν περισσότερο γι’ αυτές.

Βιβλίο Παλιές και νέες χώρες 
Συγγραφέας Ισίδωρος Ζουργός
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ισίδωρος Ζουργός στο νέο του μυθιστόρημα ζωντανεύει με την οικεία αφηγηματική του τέχνη την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη των τελών του 19^ου και των αρχών του 20ού αιώνα. Δύο τόποι που βράζουν από τις εξελίξεις, με την πρωτεύουσα να είναι στην καρδιά των γεγονότων και τη νύμφη του Βορρά να επισκιάζεται από τις εξελίξεις στο κρητικό ζήτημα. Σε αυτό το πλαίσιο κινούνται οι δύο πρωταγωνιστές, ο Μιχαήλ Δέδες και η Λεύκα Κηρομάνου, εκείνος μόλις επέστρεψε από τις σπουδές του στην Ευρώπη, εκείνη ζει μια άνετη και τρυφηλή ζωή, μόνη και αποφασιστική. Μετά από ένα σοκαριστικό πρώτο κεφάλαιο, αρχίζει η ιστορία του Μιχαήλ Δέδε από την Αθήνα του 1884 και είναι τόσο γλαφυρή και παραστατική που ένιωθα πως διάβαζα αυθεντικά απομνημονεύματα περιηγητών και ταξιδιωτών της εποχής, όχι απλά ένα μυθιστόρημα. Ο Γεώργιος Δέδες διαβιεί με άφθαστο πλούτο τον οποίο δεν επιδεικνύει, μιας και αυτό θεωρεί πως είναι γνώρισμα των ετεροχθόνων, των Ελλήνων δηλαδή από το εξωτερικό. Κρατά τις αποστάσεις του από βουλευτές και υπουργούς και προτιμά τις αθέατες διασυνδέσεις. Η οικογένεια Δέδε έχει σημαντικό και διαπρεπή εμπορικό οίκο, με υποκαταστήματα σε Τεργέστη και Ερμούπολη, όπου μένουν τα αδέλφια Στέργιος και Περικλής αντίστοιχα. Ο Γεώργιος κράτησε «τον πνεύμονα της επιχείρησης» στην Αθήνα και παντρεύτηκε τη Βιλελμίνη, «σύζυγο ευειδή και μάνα τρυφερή». Το μοναχοπαίδι λοιπόν Μιχαήλ Δέδες παραδέχεται πως δεν τον ενδιαφέρει η οικογενειακή επιχείρηση, τι θα κάνει όμως και πώς θα το δεχτεί αυτό ο πατέρας του; Πρεσβεύει τις απόψεις των «κοινωνιστών», μιλάει για ισότητα και για σωστές συνθήκες εργασίας, πιστεύει στο μέλλον του κόσμου ότι θα περάσει σε εργατικά χέρια κλπ., απόψεις που αρχίζουν να ενοχλούν γνωστούς και φίλους: «Έβλεπε μπροστά του έναν άνθρωπο που έμοιαζε με δυσανάγνωστο χρεόγραφο, το οποίο δύσκολα κάποιος θα το πιστοποιούσε και θα το εξαργύρωνε…έναν άνθρωπο-γρίφο, ένα μπερδεμένο θαλασσοδάνειο, ένα πρόβλημα που ευτυχώς δεν ήταν δικό του» (σελ. 93). Γιατί παρ’ όλ’ αυτά δέχεται την πρόσκληση του θείου του από την Ερμούπολη να τον επισκεφθεί για λίγες μέρες στο πιο σημαντικό εμπορικό λιμάνι της Μεσογείου;

Από την άλλη, η Λεύκα Κηρομάνου είναι μια γυναίκα που διαφέρει από τις άλλες της εποχής της, ζει σ’ έναν κόσμο με μελάνια, χρεόγραφα, ενέχυρα τίτλων, λογιστικά φύλλα, «ανάμεσα σε Εβραίους σαράφηδες και Ρωμιούς τοκογλύφους», διαφέρει από τις κυρίες της Φιλοπτώχου Αδελφότητας και τις εργάτριες των εργοστασίων. Είναι κόρη καταστηματάρχη, κτηματομεσίτη και σαράφη και συνεχίζει με χαρά και ταλέντο τη δουλειά του πατέρα της απ’ όταν εκείνος πέθανε. Σοκαρισμένη αρχικά από την αποκάλυψη των κρυφών εργασιών του πατέρα της, τελικά ακολουθεί τα χνάρια του και περιγράφει αντικειμενικά και ακριβοδίκαια τον τρόπο που δούλευε εκείνος, πώς διπλάρωνε στην ανάγκη τους όσους τον χρειάζονταν για δανεισμό, πώς επένδυε στη γη, πόσο μετρημένα ζούσε, πόσο στενά παρακολουθούσε τις εξελίξεις στην οικονομία και στο εμπόριο κ. π. ά. Η Λεύκα μεγαλώνοντας μίσησε τη μιζέρια που εκείνος εκπροσωπούσε, γι’ αυτό φρόντισε να ζήσει αλλιώς. Έδωσε νέα πνοή στο μαγαζί-βιτρίνα με τα έλαια και τους σάπωνες κι έγινε αδίστακτη ως προς τους οφειλέτες, όλοι τους τιποτένιοι και ακόλαστοι, όχι αθώοι φουκαράδες. Δηλώνει απογοητευμένη από την αντροκρατία: «…όσοι κόσμοι γνωρίζω είναι φτιαγμένοι για τους άντρες. Τι είδους επαγγελματικά όνειρα μπορεί να κάνει μια γυναίκα;» (σελ. 246). Στα κεφάλαια που φωτίζουν τη δική της πλευρά της ιστορίας έχουμε πρωτοπρόσωπη αφήγηση με την οποία η Λεύκα απευθύνεται στον Μιχαήλ σε β΄ ενικό, ως δείγμα της επιθυμίας της να γράψει τη βιογραφία του ανθρώπου που αγάπησε. Γιατί θέλει να αποτυπώσει στο χαρτί τη ζωή του και τι συνέβη ανάμεσά τους; Έζησαν τελικά τον έρωτά τους;

Θεσσαλονίκη και Αθήνα, δυο σημαντικές πόλεις, οι οποίες, την εποχή που διαδραματίζονται τα γεγονότα στο βιβλίο, δεν έχουν μπει ακόμη στο ίδιο βαγόνι ανάπτυξης και προόδου. Η Θεσσαλονίκη δεν είναι Ελλάδα: «Εδώ είναι η χώρα των σουλτάνων, Μιχαήλ, μια αυλή των θαυμάτων. Εδώ ήρθες πριν από χρόνια και με αναζήτησες» (σελ. 17), γράφει η Λεύκα Κηρομάνου και συνεχίζει: «…εδώ στη Σαλονίκη υπάρχει μια άλλη Ελλάδα, ξεχασμένη. Το μυαλό της κυβέρνησης των Αθηνών είναι μόνο στην Κρήτη, όμως εδώ υπάρχει ένα πλούσιο κοίτασμα ελληνικής γλώσσας και ορθόδοξης πίστης» (σελ. 163). Η Θεσσαλονίκη του 1911 με την οδό Σαμπρή πασά, το βιβλιοπωλείο του Μόλχο, τη λεωφόρο των Εξοχών, το Θεαγένειο, το Καραμπουρνάκι, τους Καπουτζήδες, τα παραθαλάσσια τείχη της που γκρεμίζονται για να χαραχτούν ευχάριστες λεωφόροι αντιδιαστέλλεται με την πρωτεύουσα, που έχει όμορφα μέγαρα στο κέντρο αλλά και χαμοκέλες στου Ψυρρή ή στο Μεταξουργείο, πολυτελή καταστήματα στη Σταδίου αλλά και παράγκες και σφαγεία, με τη σκόνη και τη λειψυδρία να πρωτοστατούν. «Ο πρώτος συγγενής που σε υποδέχεται στην αθηναϊκή πρωτεύουσα είναι η σκόνη, ένας ακλόνητος δεσμός αίματος ανάμεσα στους κατοίκους και στο τοπίο» (σελ. 36). Κάπου αποζητά την προσοχή μας και η Ερμούπολη της ίδιας εποχής, «μια γριά βαρόνη που φτώχυνε και δεν της δίνουν τόση σημασία», αφού με την επανάσταση της ατμοπλοΐας τα πλοία φεύγουν κατευθείαν για Πειραιά και δε σταματούν ενδιάμεσα στο λιμάνι της.

Σε αυτές τις πόλεις ζουν οι ήρωες του βιβλίου, το πρωταγωνιστικό ζευγάρι, οι φίλοι και οι γνωστοί τους. Ο μονόχνοτος Επτανήσιος σιόρ Λευτεράκης, το δεξί χέρι του Γεωργίου Δέδε, η υπηρέτρια και παραμάνα του Μιχαήλ, Όλγα, ο Παράσχος Δέδες, γιος του Περικλή και της Σταυρούλας (μια γυναίκα «ψηλή και αρχοντικά υπέρβαρη»), ο Λάζαρος και η Αρετή, ο αμαξάς και η μαγείρισσα της Λεύκας κ. π. ά. Πρόκειται για ένα συναρπαστικό και απρόσμενο μυθιστόρημα, με πλούσιο λεξιλόγιο της εποχής και ολοζώντανους χαρακτήρες που φέρνουν στο φως έναν ανακατεμένο, άρτι ανανεωμένο ελληνικό 19^ο αιώνα. Διαφορετικοί τόποι και άνθρωποι, διαφορετικά υπόβαθρα, διαφορετικές ιστορικές καταβολές, διαφορετικός ρυθμός ανάπτυξης ανάμεσα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη κι αυτή είναι η μαγεία του μυθιστορήματος, ότι φέρνει κοντά ανισομέρειες και διαφορές που συγκροτούν έναν αναπάντεχο και ανατρεπτικό καμβά εξελίξεων, με άξονα την ιδιαίτερη σχέση των δύο πρωταγωνιστών. Φυσικά πάντα με τον λυρισμό του συγγραφέα: «Πέφτει μια βροχή κουμπωμένη, διστακτική, αφού κάθε τόσο αρχίζει και πολύ σύντομα σταματά» (σε. 14). Και στη συνέχεια: «Ο χειμώνας δεν καταφτάνει στις πόλεις μέσω κάποιας βασιλικής οδού…Στην Αθήνα στέλνει κάτι σαν ευγενικό τηλεγράφημα, συνήθως μια αιφνίδια βραδινή ψύχρα…στη Σαλονίκη ο χειμώνας καταφτάνει σαν ακάλεστος μουσαφίρης» (σελ. 219).

Οι «Παλιές και νέες χώρες» είναι ένα καλογραμμένο ιστορικό μυθιστόρημα που με αφορμή τον Μιχαήλ Δέδε και τη Λεύκα Κηρομάνου καταγράφει με ενάργεια και παραστατικότητα το ιστορικό μεταίχμιο της Ελλάδας, η οποία, ξεκινώντας με τους Βαλκανικούς πολέμους, θα αποκτήσει νέα εδάφη και θα μεγαλώσει την περιφέρειά της. Οι δύο πρωταγωνιστές περνάνε διάφορα στάδια, πηγαινοέρχονται ανάμεσα στις δύο πόλεις, είναι ευμετάβλητοι και άστατοι, ευεπηρέαστοι, με αποτέλεσμα να αναρωτιέμαι τι λείπει από αυτό το βιβλίο. Έχουμε μια διαφορετική ερωτική ιστορία που αργεί να εκδηλωθεί λόγω της φάρσας που φέρνει κοντά τους δυο χαρακτήρες αλλά ποιος ο λόγος να γνωρίζουμε τους άλλους, όπως την οικογένεια του θείου Δέδε στη Σύρο, αφού δε θα μας απασχολήσουν μετά και δε θα επηρεάσουν σε σημαντικό βαθμό τις εξελίξεις. Πώς γίνεται η Λεύκα και ο Μιχαήλ να κάνουν κάτι, να το αφήνουν πίσω τους ελαφρά τη καρδία για να ξεκινήσουν κάτι άλλο αλλού κι από κει να φύγουν ξανά; Όσο κι αν αγάπησα την εποχή και τις πόλεις, δεν κατάφεραν να με κρατήσουν κοντά τους οι ήρωες του βιβλίου, των οποίων η ζωή ένιωθα πως πάσχει από συνέπεια και συνέχεια. Είχα την αίσθηση πως απλώς άγονται και φέρονται ώστε να γνωρίσουμε την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη από τα τέλη του 19^ου αιώνα ως την εποχή λίγο πριν το ξέσπασμα των Βαλκανικών πολέμων και να δώσουν χρόνο στις εξελίξεις να φέρουν τις αλλαγές που θα οδηγήσουν τους ήρωες σε νέα περιβάλλοντα. Υπέροχη γραφή, χαρακτήρες που φωτίζονται από κάθε πλευρά, καταπληκτικές και παραστατικές λεπτομέρειες, μάλλον λείπει όμως το «γιατί» και ο κινητήριος μοχλός πίσω από όλα αυτά.

Βιβλίο Η παραμάνα 
Συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιώτα Γουβέλη μάς ταξιδεύει στη Θεσσαλία του 1910, σε μια εποχή πολιτικών, εργατικών, κοινωνικών και εκπαιδευτικών ζυμώσεων για τον τόπο και πλάθει μια ενδιαφέρουσα πυκνή πλοκή γεμάτη ρεαλισμό και τεκμηριωμένα γεγονότα. Η ιστορία ξεκινάει το 1910 με μια σατανική συμφωνία: να πεθάνουν και τα τέσσερα παιδιά του Νικήτα Κοντόπουλου. Ποιος δίνει την εντολή και ποιος θα την πραγματοποιήσει; Ποιος είναι τόσο απελπισμένος από την απάνθρωπη δουλειά στα καπνά που να δεχτεί να διαπράξει ένα τέτοιο έγκλημα; Κι έτσι επιστρέφουμε στο 1908, όπου γνωρίζουμε τις οικογένειες Κωστούλα και Κοντόπουλου, τις ταξικές και οικονομικές τους διαφορές, τη σκληρή από τη μια και τρυφηλή από την άλλη ζωή, τις δυσκολίες, τα προβλήματα, τα εμπόδια, την απελπισία, την κακοποίηση, τις προδοσίες που βιώνουν τα μέλη τους. Στο φτωχό καπνοχώρι εργάζεται σκληρά ο Ζήσης Κωστούλας με τη γυναίκα του («… ένα ξερό κορμί μαθημένο στον παιδεμό», σελ. 210) και τη δεκαεξάχρονη κόρη τους, Μελιχιώ, εκ του αρχαίου ελληνικού ονόματος Μελία και του τούρκικου Μιλιχά που σημαίνει γλυκιά. Η μάνα της όμως που βλέπει τα καμώματά της, μέλι και οχιά την αποκαλεί. Ζουν υποταγμένοι στη θέληση των τσιφλικάδων και δυστυχώς, πότε κακές σοδειές, πότε δάνεια για τα καλλιεργητικά, πότε κακοτυχίες, τα δάνεια έχουν φτάσει στον θεό. Κι ας απελευθερώθηκε η Θεσσαλία είκοσι χρόνια πριν, τίποτα δεν άλλαξε στην κατάστασή τους, παρά μόνο ο αφέντης, ο οποίος πλέον έχει και το δικαίωμα να τους διώξει από τα πατρογονικά τους με οποιαδήποτε αφορμή. «Πώς περνάει ο καιρός. Οι έγνοιες, το αδιάκοπο χερομάχημα μέρα μπαίνει μέρα βγαίνει έκαναν τον χρόνο να κυλάει μέσα από τα χέρια της σαν το νερό» (σελ. 119).

Η Μελιχιώ φυσικά και θέλει να φύγει απ’ αυτήν τη μιζέρια, ντρέπεται «για τα παλιόρουχα, για τη φτώχεια της, για τη μυρωδιά του καπνού που ξερνούσε ο ιδρώτας της» (σελ. 21). Ανεβοκατεβαίνει στη δουλειά της με το τρένο, χαζεύει τα κτήρια της πρωτεύουσας, τους δρόμους, τους ανθρώπους. Καταλαβαίνει πως τίποτα δε θα αλλάξει κι ας αρχίζουν να κινητοποιούνται οι καπνεργάτες για καλύτερες συνθήκες εργασίας, γνωρίζει τη σκληρή πλευρά της ζωής μέσα από γεγονότα που τη σημαδεύουν, την ατσαλώνουν και τη γεμίζουν μίσος απέναντι στους τσιφλικάδες. Ο έρωτάς της με τον Λαυρέντη τη στηρίζει και τη γεμίζει ελπίδες, η ζωή τους όμως κάθε άλλο παρά στρωμένη είναι. Δυσκολίες και εμπόδια, φτώχεια και ανέχεια αλλά και τα ιστορικά γεγονότα θα είναι τα κύρια χαρακτηριστικά που ή θα τους κρατήσουν χώρια ή θα τους ενώσουν για πάντα. Η ιστορία έχει πολλές ανατροπές και οι αλληλεπιδράσεις είναι καλοσχεδιασμένες και άκρως ρεαλιστικές, με αποτέλεσμα η ιστορία να ξεκινάει αλλιώς και διαφορετικά να καταλήγει. Προσεγμένες και τεκμηριωμένες είναι οι περιγραφές της καπνοπαραγωγής και της μεταξουργίας, οι διάφορες θέσεις εργασίας, οι αγροτικές δουλειές, η καπνοκαλλιέργεια και τα προβλήματά της. Και τι τραγική ειρωνεία: «Φυματοδότρα, ωραία λέξη για να πεις πώς γίνεται φθισικός κανείς…» (σελ. 10).

Από την άλλη έχουμε τα αδέλφια Κοντόπουλου, με τον Νικήτα να έχει τη διαχείριση της περιουσίας, μιας και ο πατέρας τους δεν έκρινε τον Βλάση κατάλληλο. Και πράγματι, ο τελευταίος παντρεύτηκε τη Βιργινία, κόρη μεγάλου και τρανού καπνέμπορου στο Κάιρο, για να της ξεκοκαλίσει την περιουσία. Ως γνήσιος μπον βιβέρ και τεμπέλης έκανε μια σειρά από λάθος χειρισμούς, με αποτέλεσμα να εξανεμιστούν τα λεφτά και να ζουν από την ελεημοσύνη του αδελφού του σε ένα κάπως άνετο σπίτι. Ο Βλάσης είναι ο κλασικός κακός χαρακτήρας της ιστορίας που επηρεάζει με τις πράξεις του πολλές εξελίξεις, είναι γυναικάς και αδιαφορεί για τη σύζυγό του, η οποία αρχίζει να χάνει την ψυχραιμία και τη λογική της, βλέποντας τον εαυτό της να ξεπέφτει τόσο τραγικά. Ο Νικήτας Κοντόπουλος, παντρεμένος με την Ταρσίτσα, χειρίζεται σωστά την περιουσία, προσπαθεί να τη μεγαλώσει με δίκαιους και νόμιμους τρόπους και απολαμβάνει τα παιδιά του, τη Θέκλα, την Έλλη, την Καλλιόπη και τον Κωστή. Στη ζωή τους μπαίνει η Μελιχιώ ως παραμάνα και η ιστορία απογειώνεται.

Αυτή είναι μόνο η αρχή μιας ιστορίας γεμάτης ανατροπές και απρόσμενες εξελίξεις που κλιμακώνουν την αγωνία, την ένταση και το σασπένς από σελίδα σε σελίδα. Ολοκληρωμένοι χαρακτήρες που αλλάζουν και επηρεάζονται δρουν σε μια εποχή όπου οι καπνεργάτες αρχίζουν να διεκδικούν τα δικαιώματά τους και ξεσπάνε οι μεγάλες καπνεργατικές απεργίες του Βόλου (1908-1911). Τα γεγονότα των τριών απεργιών αλλά και η εξέγερση του Κιλελέρ είναι ένα προσεγμένο, τεκμηριωμένο ιστορικό φόντο που αναπτύσσεται εύληπτα και χωρίς να δυσχεραίνει τη ροή της ανάγνωσης. Η συγγραφέας, μέσα από συζητήσεις και μαρτυρίες των ηρώων του βιβλίου, αναβιώνει τα τραγικά εκείνα γεγονότα δίνοντας αξιομνημόνευτη αληθοφάνεια στο κείμενο. Πολλές φορές κάποια γεγονότα που γνωρίζω λίγο ή πολύ τα προσπερνώ όταν τα συναντώ σχεδόν αυτούσια σε ένα μυθιστόρημα, η γραφή όμως της κυρίας Γουβέλη με κράτησε από την αρχή ως το τέλος των ελάχιστων παρένθετων αφηγήσεων κι αυτό είναι κάτι που δύσκολα καταφέρνει ένας συγγραφέας. Η ματιά της είναι ακριβοδίκαιη και καταφέρνει να εισχωρήσει σωστά στην ψυχολογία όσων παρίστανται, όσων ακούνε τα περιστατικά, όσων επηρεάζονται από αυτά. Ποιοι λοιπόν οδήγησαν τις εξελίξεις στο Κιλελέρ του 1910; Ήταν δημαγωγοί και επαναστάτες ή καταπιεσμένοι φτωχοί εργάτες; Και τι συνέβη αργότερα στη δίκη τους; Εξίσου συναρπαστική είναι και η ίδρυση του Παρθεναγωγείου Βόλου το 1908, με τον γοητευτικό Αλέξανδρο Δελμούζο («…έναν απόστολο του μαλλιαρικού φρενοκομείου», σελ. 253) να είναι το αντικείμενο συζήτησης μεταξύ των εργατριών. Τα Αθεϊκά του 1911 επίσης εντάσσονται σωστά στην καθημερινότητα της οικογένειας Κοντόπουλου και μου χάρισαν άφθονες πληροφορίες και σωστή οπτική γωνία για το κοινωνικό και οικονομικό status quo της εποχής.

Όλα αυτά δείχνουν πως η συγγραφέας έχει δουλέψει πολύ πάνω στο θέμα της, χωρίς ταυτόχρονα να χάνει το ταλέντο της ή να παρασύρεται από την ορμή των εξελίξεων και να αποπροσανατολίζεται με τις ζωές των χαρακτήρων της. Μια ιστορία που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί απλά ρομαντική και να είναι γεμάτη κλισέ του είδους μετατρέπεται σε ένα στιβαρό ιστορικό και κοινωνικό μυθιστόρημα, χωρίς περιττές σελίδες, πλατειασμούς, ατέλειωτες σκέψεις ή σχοινοτενείς ερωτικές σκηνές. Μέσα από τις σελίδες του μυθιστορήματος ξεπηδούν και φωτογραφίζονται αδρά ενδιαφέρουσες σκέψεις γύρω από τις δύσκολες κοινωνικές και οικογενειακές συνθήκες που βίωναν οι γυναίκες στις αρχές του 20ού αιώνα, όπου ο πατέρας και στη συνέχεια ο μεγάλος αδελφός αποφασίζουν γι’ αυτές, δεν προχωράνε ποτέ στο γυμνάσιο, είναι καταπιεσμένες από παντού, οπότε σε δεύτερο επίπεδο αρχίζουν οι σκέψεις για το αν πρέπει γενικότερα ο άνθρωπος να σκύβει το κεφάλι ή να επαναστατεί, να διεκδικεί το δίκιο του ή να καταπίνει την πικρία του. Δεν πρέπει να ξεσηκωθεί απέναντι σε ό,τι τον προσβάλλει, τον μειώνει, τον σκοτώνει είτε σε επαγγελματικό είτε σε οικογενειακό είτε σε ατομικό επίπεδο; Πάνω σε αυτό κουμπώνουν και οι αντιδράσεις των εργατών που οδήγησαν στο Κιλελέρ του 1910 κι έτσι το μυθιστόρημα δείχνει πως είναι αφιερωμένο σε όσους γεννήθηκαν στη λάθος μεριά του κόσμου, είτε φτωχοί εργάτες είναι αυτοί είτε γυναίκες. Και ποια είναι η δάδα που θα ανάψει το σπίρτο της διαφοράς; Η μόρφωση, εξ ου και στην πορεία της ανάγνωσης δε σταματούν να συγκρούονται οι μαγγανείες και τα μυθεύματα των απλών χωρικών που στηρίζονται στη μαμή για την υγεία τους και στις μάγισσες για τη βελτίωση της ζωής τους, με την επιστήμη.

«Η παραμάνα» της Γιώτας Γουβέλη είναι μια τρυφερή μα και σκληρή, ανατρεπτική, καλοδουλεμένη ιστορία γεμάτη συγκρούσεις, προδοσίες, έρωτα και διαρκείς ανατροπές, με το αρχικό ερώτημα περί εκτέλεσης των τεσσάρων δολοφονιών να περιπλέκεται όσο προχωράμε, γιατί εμφανίζονται αρκετοί χαρακτήρες που θα μπορούσαν είτε να δώσουν την εντολή είτε να σκοτώσουν. Ποιοι είναι οι πραγματικοί ένοχοι όμως αποκαλύπτεται σε κατάλληλο σημείο που πυροδοτεί εξελίξεις και γεγονότα που φέρνουν το μυθιστόρημα σε εντελώς άλλο επίπεδο, επίσης γεμάτο αγωνία και αποκαλύψεις. Παραστατικοί διάλογοι, καλοδουλεμένα πραγματολογικά στοιχεία, σωστό ιστορικό φόντο, άρτια σχεδιασμένη πλοκή, αληθινοί χαρακτήρες, ακριβοδίκαιη παρουσίαση γεγονότων, μελετημένα ψυχογραφήματα είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός μυθιστορήματος που με ξενύχτησε και με αποχαιρέτησε μ’ ένα γλυκόπικρο χαμόγελο.

Βιβλίο Μην περάσεις το ποτάμι
Συγγραφέας Βέρα Πέτσα-Βασιλείου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης ΚΨΜ
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια τρυφερή ιστορία αγάπης που δυστυχώς δεν προφταίνεις να την απολαύσεις. Ένα μεγάλο διήγημα ή νουβέλα με ωραίες λογοτεχνικές εκφράσεις, ωραίες παρομοιώσεις και ωραία συναισθήματα. Τρίκαλα, δεκαετία 1960. Μια γυναίκα αναγκάζεται να παντρευτεί έναν άντρα που της προξενεύουν. Γνωρίζει έναν κομουνιστή και ξελογιάζεται. Και τη μέρα που αποφασίζει να τα παρατήσει όλα για χάρη του έρχεται η Χούντα και τους χωρίζει. Κι η Βάγια κλείνεται στον σκοτεινό κόσμο της παραφροσύνης. Απλή ιστορία, καλοδουλεμένη (αν και κουράζει η συνεχής εναλλαγή ενεστώτα και αόριστου στην ίδια παράγραφο) με ωραίους διαλόγους. Σου μένει μια πίκρα για το τέλος. Η γραφή όμως κρατάει τον αναγνώστη και συγκινεί. Ψάξτε το, αξίζει.

Βιβλίο Μια ζωή πολλές φορές
Συγγραφέας Έλενα Μακρή
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λυμπέρης (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Θέλετε έρωτα; Έχει! Θέλετε ανατροπές; Έχει! Θέλετε γκαγκστερικά σκηνικά; Έχει! Θέλετε γούνες, σελέμπριτις, αστική τάξη, κοινωνική ευταξία, θεατρικά κουτσομπολιά, χλιδή, ακριβά και σικ διαμερίσματα, Κολωνάκι και λίμνη Κόμο; Έχει! Θέλετε φτωχή επαρχιωτοπούλα που καταφέρνει να σκαρφαλώσει την κλίμακα της ζωής, να φλερτάρει με μεγιστάνες, να ζήσει από κοντά το ανφάν γκατέ της κοινωνικής Αθήνας και να ζήσει μέχρι και μέσα στην κινηματογραφική βιομηχανία του Χόλυγουντ, αναζητώντας πάντα ένα ρομάντσο; Έχει! Αλλά μη ζητήσετε τίποτε άλλο!

Ομολογώ ότι την κυρία Έλενα Μακρή τη γνωρίζω τόσο όσο μου επέτρεψε η ίδια να τη γνωρίσω μέσα από τα editorials του περιοδικού Life and Style που διευθύνει και το οποίο μαζεύω από το πρώτο τεύχος! Ειλικρινά, αν έχετε διαβάσει έστω και ένα τεύχος του περιοδικού, θα καταλάβετε και το περιεχόμενο του βιβλίου. Από τα ελάχιστα που ξέρω για την κυρία Μακρή (την οποία ευχαριστώ επί τη ευκαιρία που μου έστειλε αντίτυπο του βιβλίου της και μάλιστα με αφιέρωση) δεν περίμενα να γράψει κάτι άλλο από την ιστορία μιας γυναίκας φτωχής που με πείσμα, τύχη και αυτοθυσίες καταφέρνει να σκαρφαλώσει στην υψηλή κοινωνία. Έχω νιώσει ότι είναι δυναμική, αυστηρός κριτής του εαυτού της, ευαίσθητη, ισορροπεί επικίνδυνα ανάμεσα στις απαιτήσεις της καριέρας της και τις ανάγκες της οικογένειας που δημιούργησε (έχει τρία παιδιά), έχει μεγαλώσει σε έναν κύκλο κι ένα περιβάλλον που αντικατοπτρίζεται στο βιβλίο.

Φυσικά δεν είμαι σε θέση να στηλιτεύσω το βιβλίο επειδή ασχολείται με παπούτσια Salon Sclia, γούνες ρενάρ, κοσμήματα Bulgari, κι είναι γεμάτο απ’ άκρη σ’ άκρη με χρυσόσκονη. Ο καθένας έχει δικαίωμα να γράψει για ό,τι θέλει και ό,τι τον εμπνέει. Θα μείνω στο γράψιμο, στο στυλ και στο ύφος. Δείγματα γραφής της κυρίας Μακρή διέκρινα όπως προείπα στα editorials, καλογραμμένα, ρέοντα, σαφέστατα. Το ίδιο και εδώ και χαίρομαι που σε ένα μυθιστόρημα υπάρχει μεγαλύτερη ευκαιρία να ξεδιπλώσεις τις σκέψεις σου, τα αισθήματά σου, να εξασκηθείς σε νέες νόρμες γραφής, να πειραματιστείς με τη δική σου οπτική. Η κυρία Μακρή γράφει πολύ καλά και σε γενικές γραμμές έχει καταφέρει να φτιάξει μια γερή πλοκή, μια σωστή εξέλιξη (έστω και ακραιφνή, περιγράφονται πράγματα και καταστάσεις που δεν τα ζει όποιος μένει στην Κυψέλη π. χ. αλλά κανείς δεν μπορεί να εντοπίσει λάθη, ανακρίβειες και τραβηγμένα από τα μαλλιά στοιχεία). Ο Αριστοτέλης Ωνάσης τη φλερτάρει, η Έλλη Λαμπέτη τη στηρίζει στον αγώνα της για τον καρκίνο του τελευταίου της συζύγου, ο Κωνσταντίνος και η Άννα-Μαρία την καλούν στο γάμο τους και διαβάζουμε τα πάντα για αυτόν τον γάμο από τις ετοιμασίες ως την τελετή, ο Ντίμης Κρίτσας την ανακαλύπτει και εμπνέεται κλπ. κλπ.

Ειδικά στο πρώτο μέρος όπου περιγράφονται οι αρχές και οι καταβολές της Αμαλίας και του Αντρέα, οι ιστορίες των οικογενειών τους, η καθημερινότητά τους στο γάμο τους, ζωντανεύουν τα Τρίκαλα και η γύρω περιοχή της εποχής: ιδιόλεκτοι, περιγραφές καθημερινότητας, σκηνές ακριβώς με ό,τι υπήρχε εκείνη την εποχή σε εκείνο το σημείο, απίθανες σελίδες. Μετά όμως, παρ’ όλο που το ταλέντο της συγγραφέως είναι εκεί, τα ονόματα, η διακόσμηση, τα κοσμήματα, ο τρόπος ζωής, οι αλλαγές στη ζωή της, η αριστοκρατία δεν με αφήνουν να απολαύσω όσο θα ήθελα το υπόλοιπο κείμενο. Μπαίνουμε στον κόσμο της Barbara Cartland και της Maeve Binchy αλλά οι διάλογοι δεν είναι κούφιοι ούτε παρατραβηγμένοι, οι περιγραφές έχουν κάποιο νόημα και κάποια αλληλουχία και φυσικά θα προτιμήσω τα αποσπάσματα από το ημερολόγιο της πρωταγωνίστριας και όχι τα υπόλοιπα αφηγηματικά μέρη που γεφυρώνουν τις χρονικές περιόδους της ζωής της. Εκεί ξεδιπλώνεται το πραγματικό ταλέντο της συγγραφέως, εκεί βλέπουμε την πραγματική Αμαλία, όπου παραδόξως δεν γράφει ούτε μια φορά για το τι θα φορέσει ή πώς θα εμφανιστεί, περιγράφει γεγονότα, πρόσωπα και αισθήματα, εκεί ξεδιπλώνει τα μύχια της σκέψης της και της ψυχής της, με σωστό, λυρικό και καθόλου επιφανειακό τρόπο.

Σε γενικές γραμμές έχουμε ένα ρομάντσο, μια χιλιοειπωμένη ιστορία Σταχτοπούτας αλλά με φρέσκια ματιά, ωραίο γράψιμο, υφασμένη στην τοιχογραφία της σύγχρονης Ελλάδας και του υπόλοιπου κόσμου. Είμαι απόλυτα σίγουρος ότι η κυρία Μακρή θα επιστρέψει στο χώρο της λογοτεχνίας, προσεγγίζοντας αυτήν τη φορά περισσότερο την Ισμήνη Καπάνταη παρά τη Λένα Μαντά. Έχει δύναμη, ενάργεια, ύφος και πολλές εμπειρίες που θα τη βοηθήσουν να κερδίσει κι άλλους αναγνώστες.

Δείτε πώς περιγράφει την ηρωίδα της η συγγραφέας στις σελίδες 132-133:

«Τα συχνά τηλεφωνήματα της μητέρας της, με φωνή που έσπαζε από αγωνία, την εκνεύριζαν και της θύμιζαν πως κάποτε υπήρξε μια ρομαντική άνευρη κοπελίτσα από ένα χωριό, που κόντεψε να καταστρέψει μια για πάντα τη ζωή της, μόνο που ο άγνωστος Θεός της την τράβηξε από τα μακριά μαλλιά της και την έσωσε. Ένιωθε διαλεχτή, ξεχωριστή για τη νέα της ζωή και αυτό ήταν ένα συναίσθημα που την απογείωσε τους επόμενους μήνες στην Αθήνα, αφού άρχισε να συνεργάζεται σε μόνιμη βάση πλέον ως mannequin de la maison, με τον οίκο Γαλανού αναλαμβάνοντας χρέη υποδοχής για μια μερίδα πελατισσών της κλάσεως της κυρίας Παλαιολόγου που έψαχναν πάντα για μια ευγενική ατυχήσασα να εξωτερικεύσουν τη σικ μητρική τους στοργή με τις παραινέσεις τους».

Βιβλίο Το τίμημα της προδοσίας
Συγγραφέας Γιώτα Φώτου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο αξιωματικός του τσαρικού στρατού Αλέξιος Αλμαντάς, κατόπιν προτροπής του πατέρα του, έρχεται στη Θεσσαλία για να διαφεντέψει τα οικογενειακά κτήματα, τα οποία διαχειρίζεται αξίως ο Χαράλαμπος Νταμάνης. Ανάμεσα στους κολίγους είναι και η Βικτωρία Μάλφα, για λογαριασμό της οποίας η μητέρα της προτείνει να την κρατήσει ο Αλμαντάς ως οικιακή βοηθό. Ο Αλμαντάς αποδεικνύεται κύριος και δεν εκμεταλλεύεται ερωτικά τη Βικτωρία. Η κοπέλα όμως έχει αφήσει πίσω της έναν ανολοκλήρωτο έρωτα με τον Σταύρο Δερματά, ο οποίος δυσκολεύεται να πιστέψει την εγκατάλειψή του. Όταν η Βικτωρία δέχεται την πρόταση γάμου του Αλμαντά, ο Δερματάς καταφεύγει στα βουνά και εντάσσεται σε ληστρική ομάδα.

Έτσι ξεκινάει το τρυφερό αυτό μυθιστόρημα, το οποίο μας αφηγείται παράλληλα η συγγραφέας με τις αναμνήσεις του Αλμαντά εντυπωμένες σε ημερολόγιο. Ωραίες οι εναλλαγές της εξέλιξης (πότε πίσω και πότε μπρος), πολύ ωραία δοσμένες οι συνθήκες και οι καταστάσεις στη Θεσσαλία στην καμπή του 20ού αιώνα (αγροτικό ζήτημα, Κιλελέρ κλπ.), σταφιδικό, ληστοκρατία και πολλά άλλα. Ο Αλμαντάς έχει ένα μυστικό όμως, μια σκοτεινή πλευρά του εαυτού του ξεχασμένη πίσω στην Αγία Πετρούπολη.

Τι κρύβει ο Αλμαντάς; Ποια γεγονότα θα αναγκάσουν τη Βικτωρία να αλλάξει τα αισθήματά της απέναντι στον σύζυγό της; Γιατί κατεβαίνει ο Δερματάς να τη διεκδικήσει; Θα ξανασμίξουν οι δύο εραστές; Και αν ναι, τι κόστος θα έχει για τον καθένα τους; Ο Αλμαντάς πώς θα αντιδράσει, βλέποντας τον κλοιό να σφίγγει γύρω του και να ξαναζεί με τρόμο τις σκοτεινές εικόνες του χτες; Ένα γαϊτανάκι χαρακτήρων και αισθημάτων, για κάποιους ακραίο, για κάποιους ρομαντικό.

Βιβλίο Το στοιχειωμένο σπίτι
Συγγραφέας Αργυρώ Μουντάκη
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Άλλο ένα συναρπαστικό βιβλίο από την αγαπημένη σειρά των εκδόσεων Μίνωας «Ταξίδια στην Ελλάδα» που με ταξίδεψε στην πόλη του Βόλου από την αρχαιότητα ως τη σημερινή εποχή. Αργοναυτική εκστρατεία, Κένταυροι, η συμβολή της πόλης στην Ελληνική Επανάσταση, οι αφίξεις των προσφύγων το 1922, η Κατοχή και τα βασανιστήρια στην Κίτρινη Αποθήκη, οι σεισμοί του 1954 και οι πλημμύρες του 1955, η τραγική ιστορία της οικογένειας Ματσάγγου (της οποίας το αρχοντικό κατεδαφίστηκε πρόσφατα) και πολλά άλλα, μικρά και μεγάλα γεγονότα που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά αυτής της σημαντικής πόλης παρατίθενται σε αυτό το βιβλίο και πλαισιώνουν την ιστορία μιας προσφυγοπούλας που ζει ακόμη και είναι γεμάτη αναμνήσεις.

Η αλήθεια είναι ότι η συγγραφέας έβαλε πολλά πρόσωπα στο μυθιστόρημα και πολλές πληροφορίες εις βάρος της δράσης. Παρ’ όλο που η γραφή είναι εύληπτη και στρωτή, παρ’ όλο που τα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία είναι άφθονα και δοσμένα με πρωτότυπο, οικείο τρόπο (projects από τη δασκάλα, αφήγηση από υπερήλικη αυτόπτη μάρτυρα) ήταν σα να διάβαζα έναν πολύ καλό και ενημερωμένο οδηγό που με βοήθησε να κατανοήσω καλύτερα και ν’ αγαπήσω περισσότερο την πόλη. Ευτυχώς, σε περίπτωση που κάποια παιδιά κουραστούν σύντομα από αυτές τις λεπτομέρειες, υπάρχει παράθεση ηλεκτρονικών πηγών στο τέλος του βιβλίου. Αυτή θα βοηθήσει τους μικρούς αναγνώστες να συμμετάσχουν και οι ίδιοι στην περιπέτεια που διαβάζουν, ψάχνοντας κείμενα και φωτογραφίες στο Διαδίκτυο με τη βοήθεια της ενδεικτικής βιβλιογραφίας που παρατίθεται.

Αίσθηση μου προκάλεσε η ιστορία της οικογένειας Ματσάγγου που ήταν τόσο σημαντική για την ιστορία της περιοχής αλλά και της καπνοβιομηχανίας γενικότερα και χτυπήθηκε τόσο άδοξα μετά τον πόλεμο από τη μοίρα. Επίσης δε γνώριζα για τις θανατηφόρες πλημμύρες ένα χρόνο μετά τους σεισμούς που ισοπέδωσαν μεταξύ άλλων και τα Επτάνησα. Και η συγγραφέας έχει κι άλλα μικρά και μεγάλα γεγονότα που δεν ήξερα κι ίσως σε άλλο βιβλίο να με κούραζαν ή να τα βαριόμουν. Εδώ όμως ξεδιπλώνεται ένα ογκώδες σύνολο καταστάσεων και αλλαγών που συγκροτούν το παρόν και το μέλλον της πρωτεύουσας της Θεσσαλίας που με έμαθε πράγματα!

Με μεγάλη μου χαρά ανακάλυψα ότι η κυρία Μουντάκη αφήνει στο τέλος κάτι εκκρεμότητες ανοιχτές για να συνεχίσει με ένα καινούργιο βιβλίο, κάτι που με γέμισε προσμονή, γιατί το στυλ της και η αγάπη που δείχνει στον τρόπο μάθησης ήταν τα καλύτερα εχέγγυα για να βγει ένα πολύ καλό μυθιστόρημα για παιδιά από 9 χρόνων και πάνω. Το βιβλίο το συνιστώ για μικρούς αναγνώστες που θέλουν να διαβάζουν βιβλία δράσης και γνώσεων ταυτόχρονα.

Βιβλίο Η συμμορία των πέντε
Συγγραφέας Αντιγόνη Σδρόλια
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ποιος κλέβει τα ζαρζαβατικά από τους κήπους; Γιατί εξαφανίζονται τα μισοφαγωμένα μπισκότα των παιδιών; Ποιος παίρνει το λάδι από τα ξωκλήσια; Τι σχέση έχουν όλα αυτά με τις παραστάσεις που έρχεται να δώσει ένα ιταλικό τσίρκο στον Βόλο και στα περίχωρά του; Γιατί ο μικρός τσιγγάνος Φεντερίκο κακοποιείται από τον ιδιοκτήτη του τσίρκου; Θα καταφέρει να ξεφύγει από τα νύχια του;

Ένα συναρπαστικό κείμενο για παιδιά από 9 ετών και πάνω, γεμάτο αγωνία, μυστήριο, αποκαλύψεις και ανατροπές, εφάμιλλο των έργων της Enid Blyton! Η συγγραφέας έχει δέσει αρμονικά τις ιστορικές και γεωγραφικές πληροφορίες για τον Βόλο και το Πήλιο με μια περιπέτεια που θα ενθουσιάσει τους μικρούς αναγνώστες! Επιπλέον, έχει διαλέξει να μεταφέρει στα παιδιά πολλά και σημαντικά μηνύματα: αγάπη προς τα ζώα και όχι κακοποίησή τους, ειδικά αν πρόκειται για παράσταση σε τσίρκο (δεν ήξερα ότι πλέον έχει πάψει διά νόμου να επιτρέπεται στα τσίρκο να παρουσιάζουν ζώα, εφόσον αυτά κρατούνται σε συνθήκες αιχμαλωσίας!), απεξάρτηση από κάθε είδους κινητή ηλεκτρονική συσκευή που απομακρύνει τους μικρούς ήρωες της καθημερινότητάς μας από την επικοινωνία με τον γύρω τους κόσμο και κοιμίζει το ενδιαφέρον τους για τη γνώση και τον συνάνθρωπο, την ελαφρότητα κάποιων κατ’ όνομα γονέων να δίνουν τα παιδιά τους έναντι αμοιβής σε περιπλανώμενους θιάσους για να μάθουν και καλά την τέχνη, στην ουσία όμως για να τα ξεφορτωθούν.

Υπέροχο και τρυφερό, διασκεδαστικό και συναρπαστικό, είναι άλλο ένα καλογραμμένο βιβλίο που εντάσσεται στη σειρά των εκδόσεων «Μίνωας» με θέμα «Ταξίδια στην Ελλάδα». Μην το χάσετε!

Βιβλίο Το σπίτι με τις δύο πόρτες
Συγγραφέας Βάσα Σολωμού-Ξανθάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Φέγγος πρωινό καλοκαιριάτικο του λήθαργου. Ο μυλωνάς με κοίταξε επίμονα στα μάτια. Κατάλαβε; Κατάλαβε; Όχι, δεν χρειαζόμουν εγώ αυτό που με καημό ζητάγανε οι άλλοι. Τυφώνας άγριος ο παιδικός μου έρωτας, σφραγισμένος με πώμα τρόμου σε αμφορέα, μου περίσσευε φίλτρο, δεν αναζητούσα φίλτρο. Τον βαρύ ρουχισμό του σπιτιού μου ήρθα να καθαρίσω» (σελ. 30).

«Ένα γλυκό απόγευμα, λίγο πριν δύσει ο ήλιος, όταν στο μικρό περιβόλι κάτω απ’ το στοιχειωμένο σπίτι η φύση είχε μιαν μόνον έγνοια, να ετοιμάσει την ώρα του ύπνου, ιδού ξαφνικά το μάτι της μνήμης με παράξενους ιριδισμούς ανοιγοκλείνει μέσα από μιαν εντελώς απίθανη χαραμάδα: από ένα κομμάτι χοντρό γυαλί…» (σελ. 33).

Και υποτίθεται ότι γράφει για την ιστορία του πατρικού της σπιτιού στα Αμπελάκια Θεσσαλίας, τις ιστορίες των προγόνων της κλπ. κλπ. Και η Αλκυόνη Παπαδάκη γράφει ποιητικά-μεταφορικά αλλά τα έργα της έχουν πλοκή, η γραφή της είναι πιο άμεση και δεν παρασύρεται σε λαβύρινθο εύηχων λέξεων. Λυπάμαι, ίσως σε κάποιον άλλον αρέσει αυτό το βιβλίο.