Βιβλίο Ο Καρχαρίνος και τα ψαράκια ζελεδάκια!
Συγγραφέας Κωνσταντίνος Δέδες
Εικονογράφος Αγγελική Ρελάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κωνσταντίνος Δέδες έγραψε μια συναρπαστική ιστορία που θα βοηθήσει τα παιδιά από 4 ετών και πάνω να κατανοήσουν πόσο σημαντική είναι η φροντίδα των δοντιών τους και ταυτόχρονα θα τα διασκεδάσει με τα παθήματα του γλυκού πρωταγωνιστή του παραμυθιού. Ο μικρούλης Καρχαρίνος λοιπόν ζει στα κοράλλια του βυθού, όπου και έφτιαξε μια μυστική φωλιά για να κρύβει τα αγαπημένα του ψαράκια-ζελεδάκια. Λιχουδιές πολύχρωμες και μαλακές που κολλάνε παντού: στα δόντια του, στα πτερύγιά του, όπου θέλετε! Μια μέρα εξομολογείται στη φίλη του τη σουπιά πως έχει δύο τρύπες στα δόντια του κι εκείνη του συνιστά να τα βουρτσίζει, κάτι που ο Καρχαρίνος δε θέλει: «Γιατί να το κάνω; Τα δόντια μου είναι δυνατά». Σταδιακά όμως αρχίζει ν’ ανησυχεί και ζητάει βοήθεια από τα πλασματάκια της θάλασσας. Δυστυχώς, οι φίλοι του δεν καταφέρνουν να του βρουν λύση κι αναγκάζεται να πάει στον δόκτορα Όκταπους, εκεί όμως τον περιμένει μια έκπληξη! Με λιτές προτάσεις, προσεγμένο λεξιλόγιο και κλιμακούμενη πλοκή ξεδιπλώνεται ένα παραμύθι που τονίζει τη σημασία της στοματικής φροντίδας και χαρίζει ξεκαρδιστικά στιγμιότυπα, όπως ο εφιάλτης του Καρχαρίνου, οι σουρεαλιστικές προτάσεις των φίλων του ως προς το τι να κάνει με τις τρύπες του κ. π. ά.

Η εικονογράφηση της Αγγελικής Ρελάκη είναι γεμάτη ρεαλιστικές λεπτομέρειες, χρώματα, σωστές φωτοσκιάσεις και προοπτικές. Ο βυθός ζωντανεύει απτά με φύκια, κοράλλια, βράχους ενώ τα ψάρια, τα χταπόδια και οι άλλοι κάτοικοι βρίσκονται παντού, χωρίς όμως να επιβαρύνουν τις εικόνες. Ο δόκτωρ Οκτάπους, με τα οκτώ πλοκάμια και άλλες τόσες οδοντόβουρτσες, είναι μια απολαυστική εικόνα που θα βοηθήσει τα παιδιά να θυμούνται το βούρτσισμα. Μου άρεσε επίσης που η Αγγελική απεικονίζει πλάσματα ακόμη και του σκοτεινού βυθού (όπως τα καλαμιδόψαρα) κι όχι μόνο αστερίες, μέδουσες ή ιππόκαμπους. Δόντια, μασέλες, οδοντόβουρτσες και οδοντόκρεμες ξεπετάγονται από παντού κι έτσι η κεντρική ιδέα του παραμυθιού γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της ανάγνωσης.

«Ο καρχαρίας και τα ψαράκια ζελεδάκια» είναι μια απολαυστική ιστορία για τη φροντίδα των δοντιών και στις τελευταίες σελίδες μπορεί να βρει κανείς πληροφορίες για τα παιδικά δόντια, συμβουλές, ακόμη και κωδικό QR Code που παραπέμπει στην αφήγηση του παραμυθιού από τον ηθοποιό Άγγελο Παπαδημητρίου μέσω του JukeBooks.

Βιβλίο Η Ραμού και η φάλαινα Μπελού 
Συγγραφέας Ελένη Πριοβόλου
Εικονογράφος Ντανιέλα Σταματιάδη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα μωρό και μια φάλαινα μπελούγκα γεννιούνται την ίδια μέρα και στιγμή, η Ραμού σε μαιευτήριο και η Μπελού σε ενυδρείο. Διαφορετικά πλάσματα σε διαφορετικούς τόπους αλλά με έναν μαγικό τρόπο η μία βρέθηκε στο μυαλό της άλλης. Έγιναν αχώριστες, παίζουν και γελάνε μαζί. Ταυτόχρονα, η μαμά της Ραμού ανησυχεί που η κόρη της μιλάει μόνη της σε μια φάλαινα που ζει στο ενυδρείο αλλά δεν τη βλέπει. Η μαμά της τελικά υπαναχώρησε με τη «φανταστική φίλη» του παιδιού της, οι συμμαθητές της όμως την αποπαίρνουν: «Μας τρελαίνεις με τις ψεύτικες ιστορίες σου για μια φάλαινα που κανένας δε βλέπει ούτε ακούει». Από την άλλη, το ίδιο ανησυχεί και η μαμά φάλαινα, που το παιδί της της μιλάει για το κοριτσάκι και πιστεύει πως ίσως είναι κάποιο από τα παιδιά που επισκέπτονται το ενυδρείο. Ναι αλλά η Μπελού δεν ασχολείται με κανένα από αυτά όταν τη φωνάζουν και στενοχωριέται που τους λέει για τη φίλη της αλλά δεν πιστεύει κανείς για «το κορίτσι που ζει μέσα στο νερό».

Η Ελένη Πριοβόλου έγραψε ένα πρωτότυπο, αν και λίγο δύσκολο, παραμύθι για την αποδοχή και τη διαφορετικότητα. Χρησιμοποιεί τη φανταστική σχέση δύο ετερόκλητων πλασμάτων που όμως βρήκαν τρόπο και επικοινωνούν για να δείξει στα παιδιά πως, αν βλέπουν μια διαφορετική συμπεριφορά σε κάποιον γύρω τους, υπάρχουν τρόποι να τον προσεγγίσουν. Δε χρειάζεται να θυμώνουν που δεν κατανοούν το σύμπαν του ούτε να τον απομακρύνουν ή να τον αποθαρρύνουν. Αντιθέτως, η αγάπη και η φαντασία μπορούν να δημιουργήσουν έναν κόσμο όπου «τα αδύνατα γίνονται δυνατά χάρη στην αποδοχή και την αγάπη». Η συγγραφέας αφήνει την ιστορία να μιλήσει με διάφορους και διαφορετικούς τρόπους στην ψυχή των παιδιών, συνιστώ όμως να υπάρξει βοήθεια από έναν μεγαλύτερο για καλύτερη κατανόηση των εννοιών. Σε πρώτο επίπεδο, η απλή ανάγνωση μιας χαριτωμένης ιστορίας για δυο πλάσματα που επικοινωνούν ψυχικά θα κερδίσει τα παιδιά, τα υπέροχα νοήματα και η βασική ιδέα του βιβλίου όμως θα κατανοηθούν καλύτερα με όποιον βοηθήσει τους μικρούς αναγνώστες επ’ αυτού, μιλώντας μαζί τους για τη συναίσθηση, την αποδοχή, τη φαντασία κλπ.

Η εικονογράφηση της Ντανιέλας Σταματιάδη βαδίζει στα ίδια χνάρια του φαντασιακού με την ιστορία, αποτυπώνοντας με αδρές γραμμές και χωρίς λεπτομέρειες τους διαφορετικούς κόσμους της Ραμού και της Μπελού. Με βασικά χρώματα για φόντο (κίτρινο το παιδί, μπλε η φάλαινα) που αναμιγνύονται αρμονικά δημιουργείται ένας υπέροχος συγκερασμός των δύο κόσμων και απολαμβάνουμε τις περιπέτειες της Ραμού και της Μπελού στην προσπάθειά τους να κερδίσουν τον κόσμο γύρω τους και να τους εντάξει στο μικρόκοσμό τους.

Δυο πλάσματα, δυο κόσμοι, μία μορφή αγάπης, αυτή που δεν κάνει διακρίσεις.

Βιβλίο Ένας άνθρωπος από μέταλλο
Συγγραφέας Νίκος Αντωνίου
Εικονογράφος Βασίλης Γρίβας
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Μάρκος δυσκολεύεται να κοιμηθεί τα βράδια γιατί έχει βρει τον τρόπο να ταξιδεύει με τη σχολική του τσάντα σε διάφορα μέρη και τόπους, να συναντά άλλους ανθρώπους, να γνωρίζει διαφορετικούς πολιτισμούς. Μια φορά λοιπόν ταξιδεύει σ’ έναν πλανήτη όπου ζουν δυο πλάσματα από μέταλλο, εκ των οποίων το ένα κουτσαίνει. Ο Σεν θέλει να πάει με τον Έπι στην πόλη για να τον ανακυκλώσει και καθ’ οδόν συναντούν διάφορα εμπόδια, χάρη στα οποία ο Μάρκος εξηγεί στους νέους του φίλους σημαντικές έννοιες που αποτελούν τα απαραίτητα χαρακτηριστικά γνωρίσματα για να είναι κάποιος άνθρωπος. Έτσι λοιπόν, πρέπει να νοιαζόμαστε για τους φίλους μας και να μην τους εγκαταλείπουμε στα δύσκολα, να είμαστε συνετοί και να αποφεύγουμε να μπλέκουμε σε κοροϊδίες, να σεβόμαστε τη ζωή κάποιου και να μην του τη στερούμε, να μην αποφασίζουμε να τον παροπλίσουμε όταν μεγαλώσει και «χαλάσει» αλλά τότε να του δείξουμε ακόμη μεγαλύτερη αγάπη και φροντίδα. Ο άνθρωπος «Δεν είναι μόνο αυτό που φαίνεται» και τα πλάσματα μπερδεύονται: «Εσείς οι άνθρωποι κάνετε τα πράγματα δύσκολα». Τότε έρχεται μια κρίσιμη στιγμή για τον Σεν που πρέπει να πάρει μια δύσκολη απόφαση.

Μια πολύ συγκινητική και τρυφερή ιστορία που μαθαίνει στα παιδιά, χάρη στην απειρία δύο γλυκών πλασμάτων, τη σύνεση, την επιλογή και τις συνέπειές της, την αγάπη, τη φιλία και πολλά άλλα με ένα τέλος που δεν το περίμενα και μου έφερε δάκρυα στα μάτια. Με απλό λεξιλόγιο και με αφορμή διάφορα περιστατικά που η αστείρευτη φαντασία του συγγραφέα παραθέτει στο κείμενο μπορούμε να γνωρίσουμε ποικίλα συναισθήματα, να βελτιώσουμε την καθημερινότητά μας και να καταλάβουμε πόσο σημαντικό είναι να υποστηρίζουμε κάποιον που διαφέρει από μας.

Η εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα είναι υπέροχη και ζωντανεύει με τον καλύτερο τρόπο όχι μόνο τον φανταστικό πλανήτη που επισκέπτεται ο Μάρκος αλλά και διάφορα στιγμιότυπα του παιδιού από τα συναρπαστικά ταξίδια του. Ο Σεν και ο Έπι αποτυπώνονται με χαριτωμένα ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά και η ιστορία τους ζωντανεύει με πρωτότυπες οπτικές γωνίες, πληθώρα συναρπαστικών λεπτομερειών από τον πλανήτη τους και απρόσμενες προοπτικές. Πάντως, θα προτιμούσα να υπάρχουν πιο ζωηρά χρώματα κι όχι η επιλογή της σέπιας που χαρίζει μεν μια υποβλητική ατμόσφαιρα αλλά δε δίνει το απαραίτητο φως που χρειάζεται ένα παιδικό βιβλίο για να τραβήξει το βλέμμα των παιδιών.

Μια ιστορία που μαθαίνει στα παιδιά πως οι άνθρωποι δεν καθορίζονται από τα εξωτερικά τους χαρακτηριστικά αλλά από τις επιλογές, τις συμπεριφορές και τις πράξεις τους.

Βιβλίο Η πρώτη συνάντηση 
Συγγραφέας Δήμητρα Γεράση
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Βακχικόν
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από το πρώτο διήγημα καταλαβαίνουμε πως έχουμε να κάνουμε με μια διαφορετική γραφή, μιας και μας συστήνει… ένα χόμπιτ! Ναι, τον εγγονό του Μπίλμπο, του ήρωα του βιβλίου του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν, ο οποίος έχει θυμώσει με τον παππού του επειδή γνώρισε τον διάσημο συγγραφέα και του αποκάλυψε ένα μυστικό αιώνων, με αποτέλεσμα τα χόμπιτ να χάσουν την ησυχία τους, αφού οι άνθρωποι τα ψάχνουν παντού. Έτσι, το χόμπιτ της ιστορίας, έχοντας διαβάσει πως η Ελλάδα είναι τελευταία στα ποσοστά αναγνωστών, αποφασίζει να μετακομίσει εκεί, όπου σίγουρα δε θα ξέρει κανείς για το βιβλίο του Τόλκιν. Δε φαντάζεται όμως πως θα γνωρίσει μια σκοτεινή και αφιλόξενη Αθήνα στην προσπάθειά του να βρει ένα ήσυχο μέρος. Στο «Καλοκαίρι στο Αιγαίο» η γοργόνα Καλυψώ απολαμβάνει τη ζωή της στον ελληνικό βυθό, όπου παίζει όσο θέλει κι έχει δικό της όλο τον πλούτο της θάλασσας. Διασκέδασα πολύ με τις απόψεις της για τους ανθρώπους και με τις φάρσες που τους σκαρώνει όποτε βαριέται αλλά και συγκινήθηκα με τον τρόπο που περιγράφει τις προσπάθειες των προσφύγων να διασχίσουν τη θάλασσα με βάρκες-καρυδότσουφλα για να βρουν μια καλύτερη ζωή απέναντι. Από τη μια έχουμε ανάλαφρες στιγμές από τη ζωή της γοργόνας κι από την άλλη άφθονη τροφή για σκέψη πάνω στη δυστυχία των προσφύγων.

Στο «Library of Unborrowed Books» ο Τζώρτζης είναι ο καινούργιος βιβλιοθηκονόμος σε μια βιβλιοθήκη όπου συχνάζουν λίγα άτομα, φοιτητές, παιδιά και συνταξιούχες κυρίες. Ρίχνεται στη δουλειά με ενθουσιασμό, φροντίζει τα βιβλία με σεβασμό και είναι ο μόνος που δεν παραμελεί τη σκοτεινή γωνία του χώρου, όπου είναι μαζεμένα τα βιβλία που κανείς πια δε δανείζεται ούτε διαβάζει. Μοναχικός και αφοσιωμένος στη δουλειά του, κερδίζει το ενδιαφέρον ενός εγκαταλειμμένου βιβλίου (δεν το έχει διαβάσει κανείς για τρία χρόνια, «πολλή μοναξιά για ένα βιβλίο»). που τον συμπαθεί και αποφασίζει να τον βοηθήσει να βρει τον έρωτα. Γέλασα πολύ με τον μικρόκοσμο μιας βιβλιοθήκης, όπου οι φλύαρες εγκυκλοπαίδειες («μα όλα τα ξέρουν πια») κοιτούν τις «ψηλομύτες της ροζ λογοτεχνίας» στα πρώτα ράφια ενώ απόλαυσα τις γλυκές και τρυφερές προσπάθειες του βιβλίου να φτιάξει τη ζωή του Τζώρτζη. Στην «Ωραιότερη θέα του κόσμου», το φάντασμα ενός παιδιού που πέθανε στην Κατοχή του 1941 μένει στο σπίτι του στο Θησείο και απολαμβάνει την όμορφη θέα της Ακρόπολης. Με τη φήμη πως το σπίτι είναι στοιχειωμένο, το κτίσμα ρημάζει, ώσπου ένα βράδυ ένας άστεγος βρίσκει καταφύγιο σε αυτό κι έτσι αρχίζει μια παράξενη φιλία. Το σπίτι έχει όμως ένα καλά κρυμμένο μυστικό.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει και στο «Κι ύστερα γίναμε ωραία φωτογραφία», όπου τα πρόσωπα μιας οικογενειακής φωτογραφίας ψάχνουν τρόπο να γεμίσουν δύναμη και αυτοπεποίθηση την εγγονή τους που κακοποιείται από τον σύντροφό της. Με πρωτοπρόσωπη αφήγηση μαθαίνουμε για το πώς και πότε τραβήχτηκε η φωτογραφία και στη συνέχεια πώς την ανακάλυψε η εγγονή των εικονιζόμενων προσώπων και πώς την έβαλε σε περίοπτη θέση και ανακαλύπτουν τι της συμβαίνει. Έτσι ξεδιπλώνεται μια σκληρή ιστορία γεμάτη κακοποίηση και τοξικότητα μέχρι να μάθουμε αν θα καταφέρει η κοπέλα να πάρει πίσω τη ζωή της. Στο «Άγαλμα» το άγαλμα μιας νύμφης μας αποκαλύπτει πως αν ρίξεις ένα κέρμα στο σιντριβάνι της θα πραγματοποιήσει την επιθυμία σου, ειδικά αν είναι αισθηματικής φύσεως. Ένας διανομέας λοιπόν εύχεται να βρει τον έρωτα της ζωής του και το όνειρό του γίνεται πραγματικότητα, μόνο που κάποια στιγμή θα βγει η αλήθεια στο φως και η ιστορία θ’ αλλάξει οπτική γωνία. «Σας το είπα, σε αισθηματικά ζητήματα είμαι αλάνθαστη», παραδέχεται η νύμφη.

Με την «Ιστορία του Καρίμ» μεταφερόμαστε στο Ισπαχάν, όπου ένα ορφανό αγόρι ζητιανεύει και ονειρεύεται να ζήσει στα πολυτελή σεράγια της πόλης, να γίνει τρανός εμίρης. Καταφέρνει να βρει δουλειά κι όταν ανακαλύπτει ένα μαγικό δαχτυλίδι, το τζίνι του κοσμήματος στέκεται στο πλευρό του και τον συμβουλεύει. Η ιστορία αυτή θα εμπνεύσει έναν άντρα στο σήμερα και θα κάνει μια μεγάλη απερισκεψία, αδιαφορώντας για το επιμύθιο του παραμυθιού. Εξίσου ατμοσφαιρικά είναι και «Τα φώτα των γιορτών», όπου μια κοπέλα που λάτρευε τα Χριστούγεννα τα φέρνει πλέον δύσκολα πέρα και έχει πέσει σε κατάθλιψη. Ζει «σε μια πόλη γιορτινή αλλά μελαγχολική, φωτεινή αλλά άδεια», σύντομα όμως θα ζήσει μια περίεργη εμπειρία που θα της ξαναδώσει νόημα στη ζωή και θα τη γεμίσει χριστουγεννιάτικη διάθεση. Τελευταίο στη συλλογή, «Η πρώτη συνάντηση», ένα σφηνάκι δύο σελίδων με έναν μονόκερο να αλλάζει τη ζωή μας κοπέλας που πήρε μια δύσκολη απόφαση.

Σε γενικές γραμμές, η συγγραφέας έγραψε μικρά σε έκταση μα μεγάλα σε ένταση κείμενα, με πλούσιο λεξιλόγιο, ανατροπές στην πλοκή, σεβασμό απέναντι στη δυστυχία του κόσμου (ναρκομανείς στο Πεδίον του Άρεως, λαθρομετανάστες στο Αιγαίο εξαπατημένοι από δουλέμπορους, κακοποιημένες γυναίκες), διακριτικό χιούμορ που ελαφραίνει την ατμόσφαιρα όπου δει κ. ά. Μάλιστα, δε διστάζει να παρεμβαίνει με εύστοχα σχόλια στην αφήγηση, σπάζοντας τη στερεότυπη αποστασιοποίηση από τον αναγνώστη. Κάθε ιστορία είναι και μια ξεχωριστή περιπέτεια, γεμάτη πολλά και διαφορετικά συναισθήματα. Εκτός από την ιδιαίτερη επιλογή των αφηγητών-πρωταγωνιστών, μου άρεσε πολύ και ο συγκερασμός της τρυφερότητας με τη σκληρότητα, μιας και αρκετές κεντρικές ιδέες έχουν να κάνουν με ανθρώπινο πόνο αλλά τα κείμενα ξεδιπλώνονται με τέτοιο τρόπο που χαρίζουν μια νότα αισιοδοξίας. Γέλιο και δάκρυ, σκεπτικισμός και ελαφρότητα, φρεσκάδα και πρωτοτυπία είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά μιας πραγματικά αξιόλογης συλλογής διηγημάτων.

Βιβλία Η οικογένεια Γκρίφιν ταξιδεύει με υποβρύχιο
Συγγραφέας Τζένη Κουτσοδημητροπούλου
Εικονογράφοι Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Τζένη Κουτσοδημητροπούλου με την παραστατική γραφή της δημιουργεί υπέροχες σκηνές και αξέχαστα περιστατικά που θα εντυπωσιάσουν τους μικρούς αναγνώστες και θα τους γεμίσουν συναρπαστικές πληροφορίες για τον κόσμο του βυθού. Μπαρμπούνια, χελιδονόψαρα, αστερίες, καλαμάρια, φεγγαρόψαρα, αγγελόψαρα, ιππόκαμποι, ξιφίες και πολλά άλλα γνωστά και άγνωστα πλάσματα μας καλωσορίζουν στη ζωή τους. Ξεκινάμε από τα βαθιά και ήρεμα νερά της Μεσογείου, συνεχίζουμε στα πράσινα λιβάδια της Ποσειδωνίας, όπου βρίσκουν καταφύγιο κάποια ψάρια για να γεννήσουν τα αυγά τους, στη θάλασσα των κοραλλιών με τα χιλιάδες χρώματα, στα βαθιά και αχαρτογράφητα νερά του Ειρηνικού ωκεανού, στον τάφο των Μαριανών, το βαθύτερο σημείο των ωκεανών, στον Αρκτικό ωκεανό, στη Μαύρη Θάλασσα με τα ναυάγιά της και αλλού. Ο Όλιβερ έχει πάρει μαζί το αγαπημένο του κοχύλι για να το αφήσει στο πιο ωραίο μέρος που θα βρει. Σε κάθε σημείο που φτάνει η οικογένεια Γκρίφιν, κάνει μια μικρή έρευνα αλλά πάντα κάτι δεν του αρέσει. Στο τέλος όμως…

Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή είναι καταπληκτική και ζωντανεύει παραστατικά και ρεαλιστικά τον κόσμο των ωκεανών. Χρησιμοποιεί άφθονα και ποικίλα χρώματα, χαρακτηριστικά για το κάθε σημείο των ωκεανών όπου φτάνει η οικογένεια Γκρίφιν, δημιουργώντας έτσι ένα εντυπωσιακό φόντο που θα λατρέψουν τα παιδιά. Το ταλέντο της φαίνεται από την αρχή, με τις λεπτομέρειες στο δωμάτιο του Όλιβερ και με το σημείο της θάλασσας όπου βυθίζεται το υποβρύχιο για να ξεκινήσει το ταξίδι του και απογειώνονται με τις υπέροχες απεικονίσεις των ψαριών και των άλλων πλασμάτων του βυθού. Έχει βρει έναν μοναδικό τρόπο να ρίχνει φως στο εκάστοτε περιβάλλον και λάτρεψα το μπλε του Ινδικού Ωκεανού. Ακόμη και το φράγμα της Διώρυγας του Παναμά είναι λες και βγήκε από επαγγελματική μακέτα.

«Η οικογένεια Γκρίφιν ταξιδεύει με υποβρύχιο» και οδηγεί τους μικρούς αναγνώστες στους ωκεανούς της γης, συστήνοντάς τους τα διάφορα είδη ζωής που μπορεί να συναντήσει κανείς και την ποικιλομορφία στον εκάστοτε τόπο. Ελάτε να βυθιστούμε στα σκοτεινά, ήρεμα ή επικίνδυνα νερά των θαλασσών του πλανήτη μας.

Βιβλίο Αρόδου 
Συγγραφέας Στέλιος Μάινας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Στέλιος Μάινας έγραψε ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα γεμάτο μικρές και αντιπροσωπευτικές στιγμές από τη ζωή ενός ναυτικού τη δεκαετία του 1970. Χονγκ Κονγκ, Καράκας, Αμβέρσα, Σρι Λάνκα, Άντεν, Λάγος, Τενερίφη οι προορισμοί, Χριστούγεννα και γιορτές εν πλω, παιδιά που μεγαλώνουν μόνα τους, σύζυγοι που παύουν να περιμένουν κι επιπλέον ενοχλούνται όταν επιστρέφει ο ναυτικός. «…αυτή δεν ήταν η έγνοια κάθε γυναίκας ναυτικού;… «Βασίλισσα θα σ’ έχω», τους λένε, αλλά ο θρόνος πάντα μισός και κουτσός» (σελ. 16). Ταυτόχρονα στο καράβι η πειθαρχία, η υπακοή, η ιεραρχία, η ανθρωπιά έχουν τον πρώτο λόγο. «Κάθε κίνηση του πληρώματος ξέρναγε παίδεμα, εξάντληση». Η ιστορία ξεκινάει με τον κατάπλου στο Χονγκ Κονγκ, σαράντα τέσσερις μέρες μεσοπέλαγα και τώρα πιάνουν επιτέλους λιμάνι. Μεγάλο τράφικο κυριαρχεί από παράδοση σε αυτό το μέρος. Γκαζάδικα, τζενεράλια, κάργκο και κοντέινερ αραγμένα στον κόλπο, με τη μύτη της χερσονήσου Καουλούν κατάφωτη από τα διυλιστήρια και τα εργοστάσια.

Ήρωας του βιβλίου είναι ο καπετάνιος Μιχάλης Τσιβίγκος. «Όρθιος κι ωστόσο σκυμμένος…Μικρές διακοπτόμενες πορείες δίχως αρχή και δίχως τέλος ήταν η ζωή του. Δεν μπορούσε να περηφανευτεί για τα πεπραγμένα του…Ξενιτειά ανυπόφορη ήταν όλο του το είναι» (σελ. 85). Καλεί την πρώην σύζυγο, «απρόσιτη και σιωπηλή, μόνο τα απαραίτητα», ν’ ακούσει την κόρη του αλλά είναι φροντιστήριο. Τέσσερα χρόνια παντρεμένοι που του φάνηκαν αιώνας, φταίει, δεν ήταν φτιαγμένος για οικογένεια, παραμελεί τις υποχρεώσεις του και μετά δεν ξέρει πώς να το μαζέψει. Γιατί όμως παθαίνει νευρικό τρέμουλο κάθε φορά που ανεβαίνουν τα μποφόρ; Τι του είχε στοιχίσει έναν χρόνο φάρμακα, αϋπνίες κι εφιάλτες, «έναν χρόνο σε σιγή ασυρμάτου, μην πάρουν χαμπάρι οι συνάδελφοι καπεταναίοι και κυκλοφορήσει στα γραφεία και στα πληρώματα»; Από οικογένεια ναυτικών ο Μιχάλης, με καραβόσκαρα μεταφορών τη βγάζανε με τ’ αδέλφια του στη Σύρο όπου γεννήθηκε λίγο πριν τον πόλεμο, τα μπάρκα και τα φορτώματα ούτε εύκολα ούτε άπειρα τότε. Από κει μπήκε στη σχολή να γίνει πλοίαρχος, το πρώτο του γκαζάδικο η σωτηρία από τις τύψεις για το πρώτο διαζύγιο, η ζωή του «γεμάτη μουντζούρες, σβησίματα, παραπομπές, ορνιθοσκαλίσματα και λευκές σελίδες», στη στεριά νιώθει ανάπηρος, μισός, τρομαγμένος και μόνος.

Στο μυθιστόρημα καταγράφονται με ενάργεια, ρεαλισμό και παραστατικότητα τα δύσκολα ταξίδια με το πλοίο, οι φορτοεκφορτώσεις, η επικοινωνία με τα κεντρικά της ιδιοκτήτριας εταιρείας, τα λιμάνια, οι φουρτούνες, ο ρούφουλας και τα σουέλ, η νηνεμία, η καθημερινότητα, η ψυχολογία των ναυτικών, ακόμη και ο πόλεμος που επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα με αφορμή τον αραβοϊσραηλινό του 1973. Πότε μπρος και πότε πίσω στη ζωή του καπετάνιου, γνωρίζουμε με καθαρότητα την ψυχή του, τον χαρακτήρα του, παρατηρούμε τις αποφάσεις, τα ρίσκα, την ανθρωπιά του, μας συστήνει το πλήρωμά του, τις συντεχνίες του καραβιού: ποντικοί (θερμαστές, λαδάδες, μηχανικοί), ναύτες, αξιωματικοί. Όλοι τους πάντα οι ίδιοι γιατί: «Τα πλοία είναι ζωντανά, έχουν χούγια, έχουν ιδιαιτερότητες κι αν αλλάζεις κάθε τρεις και λίγο πλήρωμα θα το πληρώσεις…» (σελ. 44). Ο λοστρόμος η ψυχή του πλοίου και ο καπετάνιος η καρδιά του, πειθαρχία και πατρική ευθύνη στους ώμους του Μιχάλη. Ναυτική ορολογία με διευκρινιστικές υποσημειώσεις δίνει γλαφυρότητα και ρεαλισμό στην αφήγηση. Σκόρπια και διακριτικά καλολογικά στοιχεία στολίζουν κάπου κάπου το κείμενο: «Έξω ψιλόβρεχε, άχνη, ίσα που έλεγες μήπως είναι η ιδέα σου πως βρέχει» (σελ. 13). Κι όσο αγωνιούμε για το μέλλον και για τις τύχες πλοίου κι ανθρώπων, ξεπετάγονται και διαχρονικές σκληρές αλήθειες: «Μπαϊλντισμένα πρόσωπα, μαυρισμένα απ’ την αρμύρα και τη στέρηση, μονάχα οι πρωτόμπαρκοι ήταν χαρούμενοι. Όλοι οι άλλοι ήξεραν πως ακόμη μια φορά θα πιουν από το νερό που δεν ξεδιψά» (σελ. 14). Ο ναυτικός πάντα της φυγής, με μια γυναίκα, μια μάνα, έναν φίλο να είναι κίνητρο για να παλέψει για την επιστροφή, για τον νόστο. «Ο ναυτικός ζει σε μια ανασφάλεια που μποτζάρει» (σελ. 131). Το αλκοόλ ο λωτός του για να ξεχάσει προσωρινά τον φόβο, την κούραση, τη βάρδια, τη μοναξιά, όλα.

«Αρόδου» ο καπετάνιος του μυθιστορήματος, από το λιμάνι της ζωής του κι από κει ξανακοιτάει τα όσα έζησε και τα όσα έκανε. «Θάλασσα εσύ, που μ’ έμαθες να μη στεριώνω σε στεριά» (σελ. 230). Αρμύρα και περιπέτεια, άγχος και ευθύνη, σπάνιες στιγμές γαλήνης και χαράς, λιμάνια και πόρνες, κίνδυνοι και πειρατεία. Ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα γεμάτο μικρές και δυνατές εικόνες από τη ζωή στα καράβια με ένα τέλος που μου έφερε δάκρυα στα μάτια.

Βιβλίο Τα λαστιχένια παπούτσια
Συγγραφέας Δέσποινα Λιαράκου
Εικονογράφος Γιώτα Κοκκόση
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Κάθε καλοκαίρι η Εύα αγοράζει καινούργια λαστιχένια παπούτσια για τη θάλασσα. Θέλει να τρέχει στα βότσαλα χωρίς να πονάνε τα πόδια της και να περπατάει με άνεση στα βράχια. Με την παρέα της παίζουν κάθε μέρα στην παραλία, ψάχνουν για πεταλίδες, κυνηγάνε καβούρια, μαζεύουν αλάτι, βάζουν όλη τους τη φαντασία για να περνάνε καλά. Μια μέρα ένας γλάρος σουλατσάρει στην αμμουδιά και τα παιδιά τον ακολουθούν, διαπιστώνοντας κάτι συναρπαστικό!

Η Δέσποινα Λιαράκου, μέσα από παραστατικές και ρεαλιστικές περιγραφές οικείων περιστατικών (και ποιος δεν έχει κάνει δίπλα στη θάλασσα όσα ζωντανεύει με τη γραφή της) καταφέρνει να περάσει όμορφα μηνύματα γύρω από τη διαφορετικότητα, την αυτοδιάθεση και την ατομική ελευθερία. Τα παιδιά παίζουν φορώντας πλαστικά παπουτσάκια κι έτσι έχουμε μια ομοιομορφία, αν τα βγάλει όμως κάποιος θα διαπιστώσει πως ο βηματισμός του και τα ίχνη του στην άμμο ποικίλλουν. Αυτή η παρατήρηση εμπλουτίζει τα παιχνίδια των παιδιών του βιβλίου και ταυτόχρονα δίνει στους μικρούς αναγνώστες να καταλάβουν πόσο σημαντικό είναι να ξεχωρίζουμε από το σύνολο, πιστεύοντας στον εαυτό μας και χαράζοντας το δικό μας μονοπάτι. Το τέλος είναι πολύ συγκινητικό και δείχνει με τον καλύτερο τρόπο την προσωπική εξέλιξη μέσα από την επαφή με τη φύση και το αισθητηριακό παιχνίδι. Η εικονογράφηση της Γιώτας Κοκκόση μυρίζει καλοκαίρι. Χρυσαφένια άμμος και γαλάζια θάλασσα πλημμυρίζουν τις σελίδες ενώ τα παιδιά αποτυπώνονται αδρά και με ρεαλιστικές λεπτομέρειες. Μικρές και ολοσέλιδες εικόνες αποτυπώνουν την καθημερινότητα των μικρών πρωταγωνιστών στην ακτή σαν κάδρα από εικόνες του καλοκαιριού που έχει ζήσει ο καθένας μας. Χαρά, ανεμελιά, ξενοιασιά, φως στολίζουν τη δουλειά της εικονογράφου και δημιουργούν αξέχαστα στιγμιότυπα που πυροδοτούν τη φαντασία και συμπληρώνουν ιδανικά το κείμενο.

Βιβλίο Μικρές ελληνικές ιστορίες
Συγγραφέας Γιολάντα Χατζή
Εικονογράφος Πέτρος Χριστούλιας
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιολάντα Χατζή, σε συνεργασία με τον εικονογράφο Πέτρο Χριστούλια, κάνει ένα τολμηρό βήμα: να μιλήσει σε παιδιά προσχολικής και πρωτοσχολικής ηλικίας για τα χρόνια της ζύμωσης της Επανάστασης του 1821. Με αγάπη και ενδιαφέρον ζωντανεύει περιστατικά που οδήγησαν σταδιακά στον ξεσηκωμό του γένους και καταγράφει πολύτιμες στιγμές γεμάτες ιδεολογία, ηρωισμό, αγάπη για την πατρίδα και την ελευθερία.

Το έβδομο βιβλίο της σειράς αφορά τη συναρπαστική ζωή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, ο οποίος από παιδί ορκίστηκε να εκδικηθεί τους Τούρκους για τις ταπεινώσεις που έζησε. Παρακολουθούμε λοιπόν τη ζωή του ως τη στιγμή που το έσκασε στη Ζάκυνθο για να καταταγεί στον αγγλικό στρατό κι από κει στα βουνά του Μοριά όπου μαζεύει κόσμο για τον ξεσηκωμό αλλά και στα Δερβενάκια, στη μάχη των οποίων έγινε γνωστός ήρωας. Το κείμενο είναι απλό αλλά παραστατικό, βοηθάει τα παιδιά να κατανοήσουν τις καταβολές και την πορεία του Κολοκοτρώνη, τα εντάσσει σωστά στο κλίμα της εποχής και του τόπου ενώ το γλωσσάρι στο τέλος τα βοηθάει να κατανοήσουν καλύτερα το κείμενο. Η εικονογράφηση είναι έξυπνη, με τους περισσότερους ήρωες του παραμυθιού να έχουν τη μορφή ζώων (σκύλοι, χελώνες, κόκορες, ταύροι), κάτι που βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να απολαύσουν την ιστορία. Προσέξτε το γεγονός πως ο Δράμαλης έχει στην κουστωδία του τίγρεις και καμήλες ως ακολούθους, κάτι που δείχνει τη φροντίδα του εικονογράφου για τη λεπτομέρεια. Απρόσμενες λεπτομέρειες, ρεαλισμός, πολλά και όμορφα χρώματα ενισχύουν τη φαντασία και συμπληρώνουν ιδανικά το κείμενο.

Ομολογώ πως το λεξιλόγιο και οι πληροφορίες που δίνονται ίσως δυσκολέψουν τα παιδιά στα οποία απευθύνονται τα βιβλία, εδώ όμως είναι απαραίτητη μια ευδόκιμη συνεργασία με τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς ώστε οι μικροί αναγνώστες να μην επηρεαστούν αλλά να ενσκήψουν με ενδιαφέρον και φιλομάθεια πάνω από τις άγνωστες σελίδες της ελληνικής Ιστορίας που διαμόρφωσαν την πορεία της πατρίδας μας. Το γλωσσάρι μάλιστα στο τέλος των βιβλίων θα βοηθήσει εποικοδομητικά αυτήν τη συναρπαστική αναγνωστική περιπέτεια, υπερκερνώντας τυχόν προβλήματα και εμπόδια. Η μάθηση πρέπει να είναι διαρκής και να εμπλουτίζεται συνεχώς, επομένως ένα πιο πλούσιο λεξιλόγιο ή κάποιες ιδέες που δεν έχουν κατανοήσει πλήρως σε αυτήν την ηλικία τα παιδιά καλό είναι να παρουσιάζονται εύληπτα και διασκεδαστικά, όπως ακριβώς προτείνει η Γιολάντα Χατζή, ώστε να τα κάνουν αναπόσπαστο κτήμα τους. «Μικρές ελληνικές ιστορίες» λοιπόν για παιδιά από 5 ετών και πάνω, κατάλληλες για να μάθουν με εύληπτο τρόπο οι μικροί αναγνώστες τα σημαντικά ιστορικά γεγονότα του παρελθόντος μας. Είναι μια σειρά βιβλίων που αξίζει να εμπιστευτούν γονείς και εκπαιδευτικοί και να βοηθήσουν τα παιδιά τους να κατανοήσουν σωστά σημαντικές περιόδους της ελληνικής Ιστορίας.

Βιβλίο Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα 
Συγγραφέας Μεταξία Φιλιππάτου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μεταξία Φιλιππάτου έγραψε με ενάργεια και παραστατικότητα το χρονικό της προγιαγιάς της, Γιαννούλας, που προσπάθησε να μεγαλώσει τα παιδιά της με αυταπάρνηση, ενδιαφέρον και ηθικές αρχές. Κέρκυρα, Πειραιάς, Βόλος, Αλεξάνδρεια και Κάιρο είναι οι τόποι που υποδέχτηκαν τους Πουλάτους και φιλοξένησαν τις ελπίδες, τα όνειρα, τις προσδοκίες, τις χαρές και τις λύπες τους. Ανατροπές και εμπόδια, δυσκολίες και λύσεις, φροντίδα και υποστήριξη μπροστά σε δυσάρεστα γεγονότα, αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν για το καλό των παιδιών κι ας αποδειχθούν λάθος καταγράφονται ακριβοδίκαια και ζωντανεύουν με ρεαλισμό τις συνθήκες ζωής εκείνης της εποχής.

Η Γιαννούλα και ο Αναστάσης αποφασίζουν ν’ αφήσουν τους Λιαπάδες της Κέρκυρας και να μετακομίσουν στον Βόλο, όπου ο Αναστάσης έχει βρει δουλειά στους σιδηροδρόμους Θεσσαλίας. Έχουν τέσσερα παιδιά, τον Σπύρο, με μια λογική που τον κάνει να μοιάζει μεγαλύτερος από την ηλικία του, την ανέμελη Κατίνα που παίρνει εύκολα αποφάσεις, την εσωστρεφή και συγκρατημένη Αγγελική, τον ατακαδόρο, γελαστό και αεικίνητο Γιώργο και ένα μωρό. Τα παιδιά μεγαλώνουν σε δύσκολες συνθήκες αλλά σε χαρούμενο και ελπιδοφόρο περιβάλλον, γεμάτα αγάπη από τους γονείς τους που τα νουθετούν όσο μπορούν καλύτερα: «Να αγαπάμε τα βιβλία και τους καλούς ανθρώπους και να μην τσακωνόμαστε». Μεγαλώνουν απλά αλλά αυστηρά και ταυτόχρονα γλυκά και προσπαθούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Δύο χρόνια μετά, που πλέον έχουν στήσει καλά το νοικοκυριό τους, Ο απρόσμενος θάνατος του Αναστάση αναγκάζει τη χήρα γυναίκα του να πάρει τα παιδιά της και να μεταναστεύσει στην Αίγυπτο, με τη φροντίδα της Εταιρείας Σιδηροδρόμων που στέλνει εκεί ανθρώπους έμπιστους και φροντίζει να μορφωθούν τα παιδιά τους. Έτσι η Γιαννούλα ακολουθεί έναν μεγάλο αγώνα δρόμου, με δύσκολες αποφάσεις που οφείλει να πάρει εκείνη και μόνο, μια γυναίκα που δεν πρόλαβε να θρηνήσει τον άντρα της γιατί δόθηκε στην έγνοια και στη φροντίδα των παιδιών της. Πρέπει να σταθεί όρθια και καμαρωτή, χωρίς ίχνος στενοχώριας ή αμφιβολίας, θα τα καταφέρει άραγε;

Η συγγραφέας καταγράφει σχεδόν βήμα προς βήμα τα δύσκολα ταξίδια της οικογένειας μεταξύ Κέρκυρας και Βόλου, στα οποία πηγαινοέρχονται με διάφορες αφορμές, και φυσικά το ταξίδι προς την Αλεξάνδρεια με το πλοίο. Δεν επιλέγει δηλαδή να μας παρουσιάσει την οικογένεια του βιβλίου της στον έναν τόπο και στον άλλον αλλά τους δίνει χώρο και χρόνο κάθε φορά, όσο διαρκεί η εκάστοτε μετακίνησή τους, να εκφράσουν τους δισταγμούς, τις αμφιβολίες, τους φόβους και τις ελπίδες για το τι θα συναντήσουν και τι θα βιώσουν κάθε φορά. Σε όλες τις απαραίτητες μετακινήσεις της οικογένειας ως την τελική απόφαση η συγγραφέας έχει και κάτι διαφορετικό να τονίσει, να δείξει, να αναφέρει, όπως την κούραση του ταξιδιού, τις στάνες που φιλεύουν γάλα τα παιδιά, τα πανδοχεία κλπ. Έτσι ξεπηδάει η ελληνική επαρχία των τελών του 19^ου αιώνα, με την απλότητα, τη φιλοξενία της, τη φτώχεια της, τις δυσκολίες της. Διάφορες και ποικίλες μικροπεριπέτειες, γνωριμίες με χαρακτήρες που θα συναντήσουμε αργότερα, μικρές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για το κάθε μέρος και πολλά άλλα, όλα δοσμένα με συντομία και χωρίς πολλές λεπτομέρειες, κάνουν το κείμενο ενδιαφέρον από την αρχή ως το τέλος.

Στην Αίγυπτο, αρχικά στην Αλεξάνδρεια και μετά στο Κάιρο, η οικογένεια της Γιαννούλας ριζώνει για τα καλά, κάνει φιλίες και απλές γνωριμίες, περνά δύσκολες αλλά χαρούμενες στιγμές, ώσπου μια νέα αλλαγή θα τους φέρει αντιμέτωπους με νέες αποφάσεις. Αρχικά, η οικογένεια Πουλάτου μένει με το ζεύγος Γιάννη και Ελένης Παντελίδη, εκείνος φιλόλογος και εκείνη νηπιαγωγός, αποσπασμένοι από την Ελλάδα. Περπατάμε μαζί τους στην προκυμαία, στις εκκλησίες, στα αρχοντικά σπίτια της πόλης, στην Τοσιτσαία Σχολή. Μια λίστα με πληθώρα αλλαγών, πάντα προς το καλύτερο, πέφτει βαριά στους ώμους της Γιαννούλας μέχρι να τα βάλει όλα σε μια σειρά, οι Παντελίδηδες θέλουν τα παιδιά της κι αυτά να μπουν σε μια τάξη, να δουλέψουν ή / και να σπουδάσουν, να κάνει κι η Γιαννούλα κάτι στο σχολείο ή να μάθει κέντημα στις φίλες της Ελένης στις ζουρ φιξ της. Κι έρχεται το Κάιρο στις ζωές τους, με την Αχιλλοπούλειο και την Αμπέτειο και άλλα ευαγή ιδρύματα να αντικατοπτρίζουν τον πλούτο αλλά και το ενδιαφέρον των Ελλήνων της χώρας για τη μόρφωση και την ευζωία.

Το μυθιστόρημα «Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα» είναι μια γλυκόπικρη αφήγηση γεμάτη χαρές και λύπες μιας μονογονεϊκής οικογένειας που προσπαθεί να επιβιώσει σε μια εποχή σκληρή αλλά γεμάτη αγάπη και ελπίδα για το μέλλον. Αγαθότητα, αλληλεγγύη, καλοσύνη κυριαρχούσαν τότε και τα γνωρίζει η Γιαννούλα στις προσπάθειές της να μεγαλώσει τα τέσσερα παιδιά της μόνη μετά τον θάνατο του συζύγου της. Απλή μα δυνατή γραφή, με παραστατικότητα και ενάργεια, λιτή αφήγηση που αφήνει τις σκηνές να ζωντανέψουν ολοκάθαρα μπροστά στον αναγνώστη, διεισδυτικά ψυχογραφήματα και αγνά συναισθήματα πλουτίζουν το κείμενο. Μέσα από τα μάτια των μεγάλων μα κυρίως των παιδιών καταγράφονται τα όνειρα, οι ελπίδες και οι προσδοκίες όλων ενώ οι απανωτές ανατροπές κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Τα καλοκαίρια μας: σαράντα τρεις καλοκαιρινές ιστορίες 
Συγγραφέας Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης (επιμ.)
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σαράντα τρεις καλοκαιρινές ιστορίες, που αποτελούνται από τέσσερις με πέντε σελίδες η κάθε μία, μας ταξιδεύουν σε όλη την Ελλάδα, κυρίως στις παραλίες της αλλά και στα βουνά της. Μια ανθολογία κειμένων για τα παιδικά και εφηβικά μας χρόνια από γενιές συγγραφέων με διαφορετικές ενθυμήσεις, που «γι’ αυτό το επικαλούμαστε το καλοκαίρι, όλες οι γενιές σε όλες τις εποχές», για τις απέραντες και μοναδικές ομορφιές του. Ξεγνοιασιά, ανέμελο παιχνίδι και ξεκαρδιστικά γέλια, ελευθερία, μυρωδιές, γεύσεις, το καλοκαίρι είναι η διέξοδος από τη σκοτεινιά και τη ρουτίνα της πολύβουης πόλης, η επαναλαμβανόμενη ως κάποιο σημείο ενηλικίωσης εποχή της τρυφερότητας και της αθωότητας. Γλυκόπικρες αναμνήσεις, ευτυχισμένες και ανέμελες κυρίως στιγμές με θεματικό άξονα τις παρέες και τις φιλίες των καλοκαιριών που διαλύονται τον Σεπτέμβρη αλλά συνεχίζουν τον επόμενο Ιούνιο από κει που σταμάτησαν, δυστυχώς ως το οριστικό τέλος που έρχεται με το πέρας της εφηβείας. Αναμνήσεις και αναπολήσεις πυροδοτούν τη φαντασία των συγγραφέων, τους εμπνέουν και μας χαρίζουν υπέροχα και διαφορετικά κείμενα. Επιπλέον, σε κάποια διηγήματα παρεισφρέουν με διακριτικό τρόπο η σύγχρονη αλλά και η αρχαία ιστορία ενώ σε άλλα συναντάμε σουρεαλιστικές στιγμές, ακόμη και γοργόνες. Οι περισσότερες αφηγήσεις είναι πρωτοπρόσωπες, υπάρχουν όμως και κάποια κείμενα που αφορούν σε πρόσωπα τρίτα και μας τα μεταφέρει ο αφηγητής ή οι πρωταγωνιστές των ιστοριών σε δεύτερο ενικό, σα να μιλάνε δηλαδή σε κάποιον, με αποτέλεσμα να ποικίλουν οι οπτικές γωνίες των κειμένων.

Η θάλασσα στην κατασκήνωση του Αγίου Ανδρέα εμπνέει για βουτιές και πατητές την Έρικα Αθανασίου ως τη μοιραία τελευταία βραδιά της ενηλικίωσης που θα χαθούν οι παρέες οριστικά ενώ η συγγραφέας σχολιάζει πάνω στον έρωτα και στον πόλεμο που βίωναν τα παιδιά σ’ εκείνες τις διακοπές. Το κύμα μελαγχολεί στη Λέσβο της Αθηνάς Αραπάκη για τον Κωστή που θα φύγει φαντάρος, παρατηρεί το δρομάκι της Νατάσας Βαφειάδου στο ενοικιαζόμενο εξοχικό της Ροδόπης και το αναπάντεχο συμβάν του Βασίλη Γκουγιάννη ανάμεσα σε Σύβοτα και Πάργα και αναπολεί τα αγνά καλοκαίρια στην Περαία της Κατερίνας Καριζώνη, που δοκίμασε γεύσεις που δεν ξαναβρήκε ποτέ («Για έναν περίεργο λόγο τα φαγητά ήταν πιο νόστιμα εκείνη την εποχή»). Αγκαλιάζει τη Σάμο του Μάρκου Κρητικού που καταφέρνει μέσα σε λίγες σελίδες να καταγράψει τις αλλαγές των ηλικιών μας μέσα από ποικίλες αναμνήσεις που δίνονται σα στοπ-καρέ, μέσα από λιτές περιγραφές, λυρικότητα και διαχρονικές αλήθειες («Και τα καλοκαίρια περνούν, γιατί ό,τι δεν περνάει δεν μπορεί να είναι ευτυχία», σελ. 89, «Τα καλοκαίρια της νιότης σου δεν θα γεράσουν ποτέ», σελ. 90), της Έρης Ρίτσου που έχει αναμνήσεις γεμάτες ζαβολιές και ντοπιολαλιά και του Γιώργου Βοϊκλή που κατασκήνωσε με τους κολλητούς του σ’ ένα ερημικό ακρογιάλι αλλά υπήρξε μια κωμική ανατροπή. Η θάλασσα θυμάται ακόμη τα καλοκαίρια του Δημήτρη Κωστόπουλου στον Σκαραμαγκά της δεκαετίας του 1960 πριν χτιστούν τα διυλιστήρια, το μυστηριώδες περιστατικό που βίωσε ο Θανάσης Λιακόπουλος στο Καλόνερο κοντά στην Κυπαρισσία, μας εξηγεί πώς συνδέθηκε ο Κώστας Λογαράς με το θερινό σινεμά της Τερψιθέας και ο Στέφανος Μίλεσης με τον Ορέστη Μακρή στη Σκύρο. Πασπαλίζει με γλύκα τα καλοκαίρια-«ζάχαρη» της Πολύνας Μπανά στις παραλίες της Καβάλας και στο εξοχικό της γιαγιάς πριν την αντιπαροχή και πριν την επιστράτευση του 1974, μας συστήνει έναν επίδοξο γητευτή φιδιών στην Καλαμάτα του Κωνσταντίνου Μπούρα, μας αποκαλύπτει τον κόσμο της σιωπής στο Μπανιεράκι της Χαλκίδας που εντυπωσίασε την Παυλίνα Παμπούδη, καταγράφει σαν παρουσιολόγιο φίλους και καταστήματα από το Λουτράκι του Γιάννη Πανούση της δεκαετίας του 1960, κάτι που κάνει και η Λευκή Σαραντηνού για το Ρέθυμνο του 1980 αλλά με πιο λογοτεχνικό και προσωπικό τρόπο.

Η Τήνος της Μάγδας Παπαδημητρίου-Σαμοθράκη και του Ντίνου Σιώτη που «γκρινιάζει» λογοτεχνικά για την κατάντια των σημερινών καλοκαιρινών διακοπών παρατηρώντας τις αλλαγές στο νησί του, ο ήχος του γκιώνη και πώς αυτός επηρέασε τα παιδικά βιώματα της Χριστίνας Ανδρέου από τη Βοϊδοκοιλιά, τα ποικίλα παιχνίδια στο νερό που καταγράφει ο Τάκης Πατσώνης μέσα από τα μάτια της Άννας με το σπασμένο χέρι που ταξιδεύει μακριά με τις ζωγραφιές της, το σουρεαλιστικό-φαντασιακό κείμενο της Λιάνας Σακελλίου, η Κέρκυρα της Ντίνας Σαρακηνού με τη σαγηνευτική νύχτα με τις Περσείδες και το ιδιαίτερα γραμμένο κείμενό της για το δόσιμο στον έρωτα, η καλοκαιρινή Εύβοια του Νίκου Σκιαθά που καταφέρνει με το συγκινητικό του κείμενο να μου φέρει δάκρυα στα μάτια όσο κοιτάμε μαζί τη φωτογραφία του Κωστή Παλαμά, το ατύχημα του Παναγιώτη Σκορδά στη Μυτιλήνη μετά τις πανελλήνιες εξετάσεις, το καλοκαίρι του Κώστα Στοφόρου στο αποκαλούμενο «Νησί» με τους ήχους της Έλλης Κοκκίνου και το φιλί της Dafne αλλά και αυτό της Λίτσας Τότσκα με τις σκανταλιές, την ξυπολησιά, τους επιπόλαιους τραυματισμούς και την γκρίνια της γιαγιάς («θα νοικιάσουν στάβλο, τόσο γιαούρτι που θέλει η πλάτη του»), τα θερινά σινεμά στην Πρώτη των Πριγκιπόννησων και οι αναμνήσεις από τις ταινίες της Βουγιουκλάκη που χαράχτηκαν στον νου της Ιούς Τσοκώνα, ο υποδειγματικός συγκερασμός σουρεαλισμού-πραγματικότητας, ακόμη και μαγικού ρεαλισμού, στο κείμενο του Μανόλη Φάμελου για την Πιερία του ήρωά του, η λιμνοθάλασσα του Χαλικόπουλου στην Κέρκυρα όπου πέρναγε τις διακοπές του ο Φίλιππος Φιλίππου ώσπου ο έρωτάς του αναγκάστηκε να φύγει στην Αθήνα για ένα καλύτερο αύριο, η ερωτική απογοήτευση του Άγγελου Χαριάτη στις παραλίες της Μάνης, τα βιβλία που διάβαζε ο Χρίστος Χατζήπαπας και του έδωσαν το θάρρος για μια περίεργη ερωτική εξομολόγηση στην κοπέλα που αγαπούσε, όλα αυτά συναποτελούν εύοσμα λουλούδια ενός γλυκόπικρου μπουκέτου.

Το καλοκαίρι όμως επηρεάζει και ορεινούς προορισμούς, με την Πόπη Αρωνιάδα να φροντίζει τρία αβγά χελώνας με τις φίλες της στις ώρες ανάπαυλας από το λίχνισμα (ωραίες περιγραφές και παραστατικό λεξιλόγιο), τον Ταΰγετο του Μιλτιάδη Ζέρβα να φιλοξενεί την πρώτη ερωτική βραδιά δυο εφήβων, τη Φωκίδα του 1950 του Γιώργου Χ. Θεοχάρη να αφήνει τα παιδιά να παίζουν στη σκιά του εμφυλίου και του θανάτου από ξεχασμένες χειροβομβίδες, άνανδρες δολοφονίες και αθέλητους γάμους, τη Λεσινίτσα του Νίκου Κατσαλίδα να ζυμώνεται με τις δοξασίες και τους θρύλους του τόπου για τις νεράιδες, τη Θεσσαλία του Απόστολου Σπυράκη να γεμίζει τις αναμνήσεις του με τα καπνά και τα προσκυνήματα σε κοντινά μοναστήρια.  Υπάρχουν όμως και εξίσου σημαντικά κείμενα που στήνουν έναν προσωπικό χωροχρόνο ή αναμιγνύουν πολιτικά και ιστορικά γεγονότα που επηρέασαν βαθιά τους γράφοντες. Για παράδειγμα, η βραδιά του 1963 που οι ανέμελες διακοπές του Δημήτρη Βαρβαρήγου στο Καπανδρίτι σημαδεύτηκαν από τη σύλληψη του κομμουνιστή θείου Απόστολου («Τα καλοκαίρια περνούσαν σαν γύρισμα σελίδας», σελ. 31, πόσο συγκινητικό το τέλος του κειμένου) ή το περιστατικό στην Κινέτα του 1968 του Γεράσιμου Δενδρινού με τον φοιτητή και τις προκηρύξεις (ενδιαφέρον κείμενο, με κάποιες εξελίξεις να συμπεραίνονται από περιγραφές μεταγενέστερων γεγονότων).

Από την άλλη, απόλαυσα το ιδιαίτερο «Αρχομένου του Αυγούστου» του Φίλιππου Δρακονταειδή, με το διακριτικό χιούμορ και την έξυπνη αφήγηση («Παρέμεινα διά βίου… εραστής πολυελαίων», τι γέλιο!) και αγάπησα τον «Ανθώνα» της Κατερίνας Ζαχαριάδου και τον έρωτα που γεννήθηκε αλλά έπρεπε να ποδοπατηθεί από το «τι θα πει ο κόσμος» του πατέρα εκείνης («η σκιά του έκρυψε τον ήλιο των καλοκαιριών»), όλα δοσμένα με υπέροχη λυρικότητα και ποιητική μορφή πεζογραφήματος, με λέξεις που χτίζουν σταδιακά την τραγική ιστορία («Θυμάμαι, ξυπόλητοι πάνω στη ζέστη…άφταιγοι ακόμα αλλά και άφτεροι… φτιάχναμε χρώματα από γεράνια και ρόδα», σελ. 59 και «…άφηνα μες στου αχνόγελού σου το φιλί να ξεχαστεί ο άλαλος μέσα μου πόνος», σελ. 61). Τέλος, έχουμε την «τεχνητή λίμνη» του παρατημένου μπαρουτάδικου στο Αιγάλεω όπου ο Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης κολυμπούσε με τους φίλους του μέχρι να έρθει ο «πολιτισμός» και να γκρεμιστεί το κτήριο αλλά και τον αταύτιστο χωροχρονικά ύμνο του Σταύρου Σταυρόπουλου σε όλα τα καλοκαίρια όλων των ανθρώπων («θυμίζουν την εφηβεία μας, το μόνο που θέλουν είναι να κάνουν έρωτα», σελ. 179, «Αισθανόμαστε πολύ μετέωροι για να αναχωρήσουμε και μένουμε καρφωμένοι στον χρόνο, παγώνοντας τις σημαντικότερές μας στιγμές, λες και έτσι θα μπορέσουμε να τις κάνουμε να διαρκέσουν», σελ. 180, «Τα καλοκαίρια, όταν τελειώνουν, κλείνουν πονηρά το μάτι στην αιώνια μοναξιά της γης. Το τέλος τους δεν είναι παρά η αρχή μιας έκρυθμης και εκκωφαντικής νοσταλγίας», σελ. 183).

«Τα καλοκαίρια μας» λοιπόν, σαράντα τρεις ιστορίες από αντίστοιχους συγγραφείς με μια ποικιλία περιστατικών και τρόπων γραφής που θα αφυπνίσει αναμνήσεις, θα φέρει χαμόγελα, θα προκαλέσει συγκίνηση και θα συντροφέψει γλυκά τον καθένα από μας στα παιδικά και εφηβικά του χρόνια την ώρα που δημιουργεί νέες αναμνήσεις την ώρα της ανάγνωσης, ελπίζω κάτω από μια καινούργια σκιά με νέους φίλους ή με μια δική του οικογένεια.

Βιβλίο Μπορώ να παίξω;
Τίτλος πρωτοτύπου Can I play?
Συγγραφέας-Εικονογράφος Nicola Kinnear
Μεταφραστής Μάρω Ταυρή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο

Η Nicola Kinnear έγραψε μια πολύ γλυκιά και τρυφερή ιστορία για παιδιά από 4 ετών και πάνω που καταγράφει τις περιπέτειες δυο αταίριαστων φαινομενικά πλασμάτων πάνω σ’ ένα νησί. Ο Τζακ απολαμβάνει την ησυχία του και την ηρεμία του, παίζει όλη μέρα, κάνει ό,τι θέλει. Μακάρι να είχε έναν φίλο αλλά οι φίλοι δημιουργούν προβλήματα. Κι αν ήθελαν να παίξουν κάτι διαφορετικό από κείνον; Κι αν χαλούσαν τα παιχνίδια του; Να όμως που μια μέρα η φώκια Περλ βγαίνει στο νησί του και τον ακολουθεί παντού. Ο Τζακ εκνευρίζεται, κάνει τα πάντα για να τη διώξει κι όταν τα καταφέρνει η ζωή του δε θα είναι πια η ίδια. Και τότε η Περλ θα χρειαστεί τη βοήθειά του.

Με μικρές και σύντομες προτάσεις τα παιδιά απολαμβάνουν τις περιπέτειες του Τζακ και της Περλ και κατανοούν τη σημασία και την αξία της φιλίας στη ζωή μας. Η ιστορία προχωράει κλιμακωτά και περνάμε απ’ όλα τα στάδια μιας γνωριμίας: απόρριψη, εξερεύνηση της προσωπικότητας του άλλου, εγωισμός, αδιαφορία και τελικά αποδοχή και αναγκαιότητα. Ανατροπές που κρατούν το ενδιαφέρον, χαριτωμένες συναναστροφές και η εικονογράφηση της ίδιας της συγγραφέως δημιουργούν ένα σύμπαν γεμάτο χαρά, τρυφερότητα μα και κινδύνους όταν τελικά η Περλ μπλέκει σε μπελάδες. Ολοσέλιδες εικόνες και μικρά καρέ δημιουργούν ένα πανέμορφο εικαστικά σύνολο που τραβάει το μάτι των μικρών αναγνωστών και τα βοηθάει να αντιληφθούν το περιβάλλον στο οποίο παίζουν ο Τζακ και η Περλ. Μου άρεσαν πολύ οι ποικίλες οπτικές γωνίες και οι πραγματικά θεαματικές προοπτικές που τονίζουν το μέγεθος του νησιού. Η θάλασσα, η ακτή, τα βράχια είναι άψογα και στήνουν με ενάργεια τον μικρόκοσμο των δύο φίλων.

«Μπορώ να παίξω»; Η πρώτη ερώτηση που απευθύνει ένα παιδί σε κάποιο άλλο για να γνωριστούν κι ίσως έτσι γεννηθεί μια σημαντική φιλία είναι και ο τίτλος του τρυφερού παραμυθιού της Nicola Kinnear. Με απλό λόγο και ενδιαφέρουσες εξελίξεις γνωρίζουμε ένα σκυλάκι που θέλει να παίζει μόνο του και μια φώκια που το «παρενοχλεί» γεμάτη ενθουσιασμό για την παρέα του. Θα καταφέρουν να γίνουν λοιπόν φίλοι; Πόσο σημαντικό είναι να έχουμε κάποιον δίπλα μας να παίζει μαζί μας και να μας χαρίζει τον εαυτό του χωρίς δεύτερες σκέψεις; Μια διαφορετική φιλία μέσα από ένα συναρπαστικό παραμύθι!

Βιβλίο Πουαρό, η φώκια & Μέριλιν, η γουρουνίτσα
Συγγραφέας Τασούλα Επτακοίλη
Εικονογράφος Στέλλα Στεργίου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Πουαρό, η μικρή φώκια, έχασε τη μαμά του μες στη θάλασσα και ψάχνει να τη βρει. Δεν ήθελε τίποτ’ άλλο, παρά ν’ ακουμπήσουν οι μουσούδες τους. Πώς και πότε χάθηκαν; Θα καταφέρει να την ξαναβρεί; Τι σήμαινε για το φωκάκι η μαμά του; Τα καλαμάρια του γυρίζουν την πλάτη, ένα χταπόδι θέλει να τον βοηθήσει αλλά αναγνωρίζει τις δυσκολίες, κολιός, ξιφίας, μουρμούρα και άλλα ψάρια τον γεμίζουν με αντικρουόμενες πληροφορίες. Η θάλασσα κρύβει ομορφιές μα και κινδύνους και είναι απέραντη, κάτι που δυσκολεύει την επιθυμία της φώκιας. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν εξοκείλει σε μιαν ακτή και συναντάει τους ανθρώπους, το είδος που η μητέρα του τον συμβούλευε να αποφεύγει: «Μπορεί να κάνει το καλύτερο αλλά και το χειρότερο», του τόνιζε. Τι θα του συμβεί από δω και πέρα; Μια υπέροχη, συγκινητική και τρυφερή ιστορία που μας μαθαίνει πολλά πράγματα για τη φώκια και ταυτόχρονα, μέσα από την ιστορία του Πουαρό, τονίζονται οι αρετές της αγάπης, της ανθρωπιάς, του σεβασμού στα ζώα και στο φυσικό περιβάλλον. Ο Πουαρό με όσα βιώνει καταφέρνει να γίνει δυνατός, να αποκτήσει αυτοπεποίθηση, να δει μια διαφορετική πλευρά της ζωής και να ξεχυθεί στην αγαπημένη του και απέραντη θάλασσα για να βρει τη μητέρα του: «Η αγάπη ανοίγει νέους δρόμους και σε οδηγεί εκεί όπου θέλεις να φτάσεις».

Η Μέριλιν, η γουρουνίτσα, γεννιέται στο χοιροτροφείο του Πολύβιου Μπριζολόπουλου, ο οποίος δέχεται ένα περίεργο τηλεφώνημα: δυο κοπέλες θέλουν ένα γουρούνι αλλά όχι για να το φάνε! Η Βίκυ Χορτοφαγοπούλου και η Μαργαρίτα Φιλοζωίδου έχουν μια φάρμα και αποκτούν νέο μέλος στην παρέα τους, την κούκλα Μέριλιν. Η Λευκή η γαϊδουρίτσα, η κατσίκα Ευλαμπία, οι προβατίνες Μπέτυ και Μπέλα, ο Χαρίλαος το πόνι, ο κούνελος Αιμίλιος και ο σκύλος Χουάν είναι η νέα της παρέα. Πώς θα είναι η ζωή της; Πώς θα της φερθούν οι άνθρωποι και γιατί δε θέλουν να την κάνουν μπέικον; Γιατί η Μπέτυ και η Μπέλα της κάνουν τη ζωή δύσκολη; Μια γλυκιά και όμορφη ιστορία αφιερωμένη στα πλάσματα που μεγαλώνουν μόνα τους σε ξένο περιβάλλον και αποκτούν σταδιακά νέους φίλους. Η Μέριλιν καταφέρνει αργά αλλά σταθερά να προσαρμοστεί στη φάρμα, να κάνει φίλους αλλά και εχθρούς και τελικά να γίνει αναπόσπαστο κομμάτι του κτήματος. Οι δυσκολίες την ωριμάζουν και την κάνουν πιο δυνατή και καταλαβαίνει πως: «σπίτι μας είναι εκεί όπου η καρδιά μας ζεσταίνεται από την αγάπη, οικογένειά μας είναι οι άνθρωποι και τα ζώα που επιλέγουμε για να μοιραστούμε τη ζωή μας».

Τα βιβλία της σειράς «Ιστορίες με ουρά» απευθύνονται σε παιδιά από 6 ετών και πάνω και είναι γραμμένα με συναρπαστικό τρόπο. Έχουν παραστατικές περιγραφές, πλούσιο λεξιλόγιο, τρυφερές σκηνές, ανατροπές και πολλά καλολογικά στοιχεία. Η εικονογράφηση της Στέλλας Στεργίου είναι φωτεινή και πολύχρωμη, με σωστές προοπτικές και διαστάσεις, ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες και απολαυστικές λεπτομέρειες. Στο τέλος των βιβλίων υπάρχουν εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για τις φώκιες και για τη Mom καθώς και τα αξιοθαύμαστα χαρακτηριστικά γνωρίσματα των γουρουνιών, στοιχεία δηλαδή που θα βοηθήσουν τους μικρούς αναγνώστες να μάθουν πολλά για τις φώκιες και τα γουρούνια ενώ ταυτόχρονα θα καλλιεργήσουν θετικά γνωρίσματα του χαρακτήρα τους και θα κατανοήσουν βασικές έννοιες όπως η αγάπη και ο σεβασμός.