Βιβλίο Η κυρία Μαρπλ: Μπερδέματα στο αβαείο & Ο κύριος Πουαρό: Σκανταλιές στον Νείλο
Τίτλος πρωτοτύπου Little Miss Marple: Muddle at the Vicarage & Mr. Poirot: Mischief on the Nile
Δημιουργός Roger Hargreaves
Συγγραφέας-Εικονογράφος Adam Hargreaves
Μεταφραστής Αγγελική Γεωργιακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Χάρτινη Πόλη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στα «Μπερδέματα στο αβαείο», η κυρία Μαρπλ προσπαθεί να λύσει το μυστήριο της εξαφάνισης ενός πολύτιμου στέμματος που βρέθηκε σε πρόσφατες ανασκαφές από το αβαείο του αιδεσιμότατου Μπερδεμένου. Ο αρχαιολόγος καθηγητής Ψεματούλης, η λαίδη Ψηλομύτα, η οικονόμος κυρία Καθαρή, ο κύριος Αδιάκριτος, η κυρία Φλύαρη και οι άλλοι κάτοικοι του Σεντ Μέρι Μιντ είναι οι βασικοί ύποπτοι και ο αστυνόμος Κουταμάρας προσπαθεί να βρει τον ένοχο, μόνο που ο βοηθός του, αστυφύλακας Ανόητος, δεν τα καταφέρνει και τόσο καλά. Ποιος έκλεψε το στέμμα και γιατί; Τι δουλειά έχει ένα σακούλι με αρακά κρεμασμένο δίπλα στην πόρτα του αβαείου; Ποιος τρώει για βραδινό λουκάνικα με μαρμελάδα; Πώς απέκτησε ο συνταγματάρχης Τσιγγούνης ολοκαίνουργιο αμάξι αφού αγοράζει μόνο μεταχειρισμένα πράγματα; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται ξεκάθαρα στο μυαλό της κυρίας Μαρπλ όταν αφοσιώνεται στο πλέξιμο!

Στις «Σκανταλιές στον Νείλο» ο κύριος Πουαρό ξεκουράζεται κάνοντας κρουαζιέρα στον ποταμό της Αιγύπτου. Ο συνταγματάρχης Βιαστικός, που ταξιδεύει μαζί του, του αποκαλύπτει πως βρίσκεται σε μυστική αποστολή: αναζητά έναν κλέφτη κοσμημάτων. Ταυτόχρονα, μια σειρά από φάρσες αναστατώνουν τους επιβάτες: ο κύριος Γαργαλίτσας, ο ταγματάρχης Σκανταλιάρης, η κοντέσα Διάσημη με την υπηρέτριά της, την κυρία Παλαβούλα, πέφτουν θύματα σκανταλιών που τραβούν την προσοχή του κυρίου Πουαρό. Όταν όμως τα κοσμήματα της κοντέσας Διάσημης εξαφανίζονται, το μυστήριο πυκνώνει. Ποιος κρύβεται πίσω από τις φάρσες και πώς συνδέεται με την κλοπή των κοσμημάτων; Γιατί η κυρία Παλαβούλα ψάχνει παγόβουνα στον Νείλο; Πώς θα είναι μια συγκατοίκηση του τακτικού κυρίου Πουαρό με τον κύριο Τσαπατσούλη στην ίδια καμπίνα; Αυτά και άλλα ερωτήματα βάζουν σε κίνηση τα μικρά γκρίζα κύτταρα του αγαπημένου μας ντετέκτιβ και… βουαλά, να’ τη η λύση!

Απολαυστικές, αστείες και ανατρεπτικές ιστορίες, με σεβασμό στο πρωτότυπο κείμενο της Agatha Christie, δείχνουν στα παιδιά πώς να βάζουν το μυαλό τους να σκέφτεται και τους χαρίζουν συναρπαστικές στιγμές ανάγνωσης. Η εικονογράφηση είναι πολύχρωμη, με μεγάλες φιγούρες και πολλές λεπτομέρειες που ενισχύουν τη φαντασία των μικρών αναγνωστών. Προσπερνώντας το γεγονός πως ο Πουαρό είναι κίτρινος και η Μαρπλ μωβ, είδα πως υπάρχει πιστότητα και στις φιγούρες τους, με το μουστάκι του ντετέκτιβ και τα γυαλιά και το καπέλο της ηλικιωμένης μας φίλης να ξεχωρίζουν. Ο Νείλος, το Καρνάκ και το κρουαζιερόπλοιο αποτυπώνονται σωστά και αποπνέουν ατμόσφαιρα εξωτισμού. Από την άλλη, το Σεντ Μέρι Μιντ, με τους δρόμους του και τα εσωτερικά των σπιτιών του, ζωντανεύει με ενάργεια και παραστατικότητα. Λουλούδια, ταπετσαρίες, σερβίτσια έχουν τον πρώτο λόγο και γέλασα πολύ με τη συνοφρυωμένη κυρία Μαρπλ που προσπαθεί να λύσει το μυστήριο. Ο κύριος Πουαρό και η κυρία Μαρπλ είναι οι νέοι ήρωες στο σύμπαν των λατρεμένων Μικρών Κυρίων και Μικρών Κυριών και με κέρδισαν από την πρώτη στιγμή.

Βιβλίο Έγκλημα κάτω από τον ήλιο 
Τίτλος πρωτοτύπου Evil under the sun
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Μαρία-Ρόζα Τραϊκόγλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο ξενοδοχείο καταλύουν διάφορες ενδιαφέρουσες προσωπικότητες, Αμερικανοί και ντόπιοι, απόστρατοι αξιωματικοί και θρησκόληπτοι ιερείς, νέοι και ηλικιωμένοι, που όλοι τους έχουν κάτι να κρύψουν ή αλλάζει η ζωή τους χάρη σε μια ενδιαφέρουσα γνωριμία ή νιώθουν βαθύ μίσος ή αγάπη για κάποιον που δεν πρέπει κλπ. Ένας απ’ αυτούς μάλιστα, όταν του μιλάνε για τον ντετέκτιβ, αναφωνεί: «-Α, βέβαια, τον έχω ακουστά. Νόμιζα πως είχε πεθάνει, όμως…»! Μου άρεσε ιδιαίτερα το ψυχογράφημα της άχαρης έφηβης κόρης που είναι γεμάτη μίσος για τη μητριά της, κι η οποία παρουσιάστηκε σε όλες της τις εκφάνσεις, μπλεγμένη συναισθηματικά, άχρωμη και άοσμη κι από μέσα της να βράζει και να ρίχνει πύρινα βέλη κατά της εχθρού της.

Στο μυθιστόρημα έχουμε και πάλι ένα ενδιαφέρον παζλ διαπροσωπικών σχέσεων, μια πανσπερμία συμπεριφορών και αντιλήψεων, μέσα από τις οποίες ο Ηρακλής Πουαρό πρέπει να ξεκαθαρίσει «την ήρα απ’ το στάρι» και να βρει την άκρη του νήματος πριν ο δολοφόνος ξαναχτυπήσει. Μια πολύ ενδιαφέρουσα γενική παρατήρησή του στην αρχή του μυθιστορήματος βρίσκει αναπάντεχη εφαρμογή στην πορεία των ερευνών κι είναι η αρχή των βημάτων που θα τον οδηγήσουν στη λύση του μυστηρίου. Η διαίρεση των κεφαλαίων σε επιμέρους μικρότερες ενότητες βοηθάει στην καταγραφή εκείνων των μικρών περιστατικών που συστήνουν τους χαρακτήρες και προετοιμάζουν το έδαφος για τη διασπορά των αμφιβολιών μέσα από συγκρούσεις, ζήλιες, καχυποψίες, παραδοχές, διφορούμενες προτάσεις. Ο Αρχιεπιθεωρητής Ουέστον που αναλαμβάνει την υπόθεση εμφανίστηκε πρώτη φορά στον «Θανάσιμο κίνδυνο» (1932) ενώ εντυπωσιακό είναι το γεγονός πως στις σελίδες 44 και 45 έχουμε μεταγενέστερη συνομιλία του Πουαρό με τον λοχαγό Χέιστινγκς, στον οποίο φαίνεται να αφηγείται τα γεγονότα, ξεκαθαρίζοντας μάλιστα πως, όπως και στην Αίγυπτο («Έγκλημα στον Νείλο», 1937), «δεν είναι εύκολο να σταματήσεις κάποιον που δηλώνει αποφασισμένος να διαπράξει φόνο»!

Το μυθιστόρημα είναι η εικοστή τέταρτη περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και κυκλοφόρησε σε Αγγλία και Αμερική το 1941. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Το τσίμπημα της καρφίτσας» και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (της Μαρίας-Ρόζας Τραϊκόγλου). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1995) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie. Το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1982 μ’ ένα αξεπέραστο καστ (Πίτερ Ουστίνοφ στον ρόλο του Πουαρό, Τζέιμς Μέισον, Μάγκυ Σμιθ, Τζέιν Μπίρκιν κ. ά.).

Βιβλίο Έγκλημα στον Νείλο 
Τίτλος πρωτοτύπου Death on the Nile
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Δέσποινα Κανελλοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το 1934 η Agatha Christie εξέδωσε τη συλλογή διηγημάτων «Ο Πάρκερ Πάιν ερευνά», με κεντρικό ήρωα έναν ιδιόρρυθμο και ξεχωριστό ντετέκτιβ. Ένα από τα κείμενα είχε τίτλο «Έγκλημα στον Νείλο» και ήταν η επίλυση μιας δηλητηρίασης κατά τη διάρκεια μιας κρουαζιέρας στην Αίγυπτο. Αργότερα, η συγγραφέας άρχισε να γράφει ένα θεατρικό έργο που τελικά το μετέτρεψε σε μυθιστόρημα με ήρωα τον Ηρακλή Πουαρό και η υπόθεσή του ήταν εντελώς διαφορετική με το διήγημα, αν και διαδραματίζεται στην ίδια χώρα. Παρ’ όλ’ αυτά, μετά από πιέσεις, η Agatha Christie ολοκλήρωσε και το θεατρικό, μόνο που απαίτησε πρωταγωνιστής να είναι ένας… επίσκοπος, γιατί είχε αρχίσει να νιώθει παγιδευμένη με τον Βέλγο ντετέκτιβ και να τον αντιπαθεί.

Ο Ηρακλής Πουαρό λοιπόν έχει αποσυρθεί από την ενεργό δράση και με τις οικονομίες που έχει μαζέψει απολαμβάνει τον ελεύθερο χρόνο του και κάνει ταξίδια, επιλέγοντας αυτήν τη φορά την Αίγυπτο. Από την αρχή παρατηρεί πως κάτι δεν πάει καλά με την αψεγάδιαστη εικόνα του ευτυχισμένου ζεύγους Λινέτ και Σάιμον Ντόιλ που καταδιώκεται από την παρουσία της πρώην αρραβωνιαστικιάς Ζακλίν ντε Μπελφόρ και τεντώνει τις κεραίες του, ρωτώντας, αλιεύοντας, ψάχνοντας… Είναι άκρως ρεαλιστική η προσέγγιση και η στάση του απέναντι στο ιδιόμορφο ερωτικό τρίο, τους οποίους αποδομεί ψυχοσυναισθηματικά, συζητά μαζί τους, κατανοεί, παρατηρεί. Ζητά από την Τζάκι να μην επιτρέψει στο κακό να φωλιάσει μέσα της γιατί τότε δύσκολα θα ξεριζωθεί, υποδεικνύει στη Λινέτ πως νιώθει ενοχές για τη συμπεριφορά της απέναντι στη φίλη της, όσο ερωτευμένη κι αν είναι με τον Σάιμον, προσπαθεί να καταλάβει τον τρόπο σκέψης του άντρα της ζωής τους κι ένα βράδυ η Λινέτ δολοφονείται. Για άλλη μια φορά η Agatha Christie ζωντανεύει τις ανθρώπινες σχέσεις μ’ έναν μοναδικό τρόπο.

Το μυθιστόρημα χωρίζεται σε δύο μέρη, όπου στο πρώτο συναντάμε τους χαρακτήρες στον φυσικό τους χώρο να ετοιμάζονται για το ταξίδι και μαθαίνουμε πώς γνωρίστηκαν η Λινέτ με τον Σάιμον, και στο δεύτερο εκτυλίσσεται η κυρίως υπόθεση. Πρόκειται για ένα πολυεπίπεδο, πολυπρόσωπο μυθιστόρημα γεμάτο συνεχείς ανατροπές, ενδιαφέροντες χαρακτήρες και εξωτικό σκηνικό, αυτό της Αιγύπτου και συγκεκριμένα του Νείλου. Δείπνο, ξεναγήσεις, ελεύθερος χρόνος με πλεκτό, διάβασμα ή ενδελεχή παρακολούθηση των συνεπιβατών, έτσι ζωντανεύει με ενάργεια το σκηνικό της κρουαζιέρας και με παρέσυρε σ’ ένα ταξίδι στη χώρα των Φαραώ. Η πολυτέλεια του κρουαζιερόπλοιου και η άγρια ομορφιά της φύσης είναι οι ιδανικοί τόποι για ξεκούραση, μόρφωση και… φόνο. Στο ταξίδι συμμετέχουν γεροντοκόρες και αρχαιολόγοι, συγγραφείς αισθηματικών βιβλίων και μποέμ τύποι, πιστές νοσοκόμες και υπάκουες ξαδέλφες, δικηγόροι και γιατροί. Νέοι έρωτες, αμοιβαίες αντιπάθειες, ανατροπές και μυστικά δημιουργούν ένα πολύ ενδιαφέρον παζλ που αγωνιούσα να ολοκληρωθεί ώστε να δω τα γεγονότα με καθαρή ματιά. Ο συνταγματάρχης Ρέις, παλιός γνωστός του Ηρακλή Πουαρό από το μυθιστόρημα «Με ανοιχτά χαρτιά» (δέκατη πέμπτη περιπέτεια του ντετέκτιβ, κυκλοφόρησε το 1936), τον βοηθάει με τις έρευνες, οι οποίες ζωντανεύουν την επίμαχη νύχτα ξανά και ξανά από διαφορετικές οπτικές γωνίες και με μια ποικιλία απόψεων και γνωμών ως την τελική σκηνή, όπου ο Ηρακλής Πουαρό, που αυτήν τη φορά δυσκολεύτηκε αρκετά, αποκαλύπτει τη συναρπαστική και περίπλοκη αλήθεια. Μία προς μία διαλευκαίνονται οι επιμέρους υποθέσεις, όπως έκαναν οι αρχαιολόγοι σε μιαν αποστολή όπου συμμετείχε ο ντετέκτιβ στον «Φόνο στη Μεσοποταμία» («Αφαιρούν το χαλαρό χώμα και σκαλίζουν εδώ κι εκεί μ’ ένα μυστρί μέχρις ότου αναδειχθεί το αντικείμενο… απαλλαγμένο από καθετί άσχετο», σελ. 329) κι αμέσως μετά, βήμα προς βήμα, αποκαλύπτεται το ευφάνταστο, σατανικό σχέδιο της δολοφονίας της Λινέτ Ντόιλ.

Το μυθιστόρημα είναι η δέκατη έβδομη περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και κυκλοφόρησε στην Αγγλία το 1937 και στην Αμερική το 1938. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον ίδιο τίτλο και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με πρόλογο του Τεύκρου Μιχαηλίδη και με νέα μετάφραση (της Δέσποινας Κανελλοπούλου). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1996) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie. Το βιβλίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 1978 μ’ ένα αξεπέραστο καστ (Πίτερ Ουστίνοφ στον ρόλο του Πουαρό, Μία Φάροου, Μπέτυ Ντέιβις, Ολίβια Χάσεϋ, Άντζελα Λάνσμπουρι, Μάγκυ Σμιθ κ. ά.) και ανακοινώθηκε πως θα προβληθεί νέα διασκευή το 2022 (Κένεθ Μπράνα στον ρόλο του Πουαρό, Αννέτ Μπένινγκ, Τομ Μπάτερμαν κ. ά.).

Βιβλίο Σιωπηλός μάρτυρας 
Τίτλος πρωτοτύπου Hercule Poirot’s Christmas
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρήστος Μπαρουξής
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η σκιαγράφηση της προσωπικότητας της νεκρής είναι ενδιαφέρουσα και γεμάτη αντιθέσεις. Αριστοκράτισσα του παλιούαγγλια καιρού, αυστηρή και δοτική, φιλεύσπλαχνη και απαιτητική από το προσωπικό της. Μέσα από την Έμιλι Αρουντέλ ζωντανεύουν όλες οι αντιλήψεις της παλαιάς εποχής, όπου κανείς αριστοκράτης δεν παντρεύεται φτωχό, όπου ένας άντρας δεν μπορεί να ζει από τα χρήματα της συζύγου του, όπου οι νεαροί είναι τόσο μαλθακοί μα πάνω απ’ όλα τα σκάνδαλα καλύπτονται κάτω από τη φράση «οικογενειακά ζητήματα» με την αξιοπρέπεια, την αλληλεγγύη και την απόλυτη μυστικότητα να πρυτανεύουν. Η Έμιλι Αρουντέλ δηλώνει απογοητευμένη από τη νέα γενιά της οικογένειάς της: η ανιψιά της, Τερίσα, δε δέχεται επιρροές, μιας και βρέθηκε με δικά της χρήματα από τα είκοσι ένα της χρόνια με αποτέλεσμα να αποκτήσει κακό όνομα εφόσον μπήκε σ’ έναν κύκλο νεαρών και προοδευτικών Λονδρέζων που οργάνωναν περιβόητα πάρτι και, το χειρότερο, αρραβωνιάστηκε έναν φτωχό επαρχιακό γιατρό, τον Ρεξ Ντόναλντσον. Ο αδελφός της Τερίσα, Τσαρλς, είναι τόσο γοητευτικός που δεν εμπνέει εμπιστοσύνη. Η άλλη ανιψιά, Μπέλα, αφοσιωμένη σύζυγος και μητέρα, είναι «εξαιρετικά χαζή» αφού παντρεύτηκε όχι απλά έναν ξένο μα έναν Έλληνα, τον επίσης γιατρό Τζέικομπ Τάνιος: «Και στην οικογένεια της Έμιλι Αρουντέλ, που ήταν αυτό που λέμε «άνθρωποι του στρατού», πολύ απλά δεν παντρεύονταν Έλληνες… Για το προκατειλημμένο μυαλό της δεσποινίδος Αρουντέλ οι Έλληνες ήταν σχεδόν το ίδιο απαίσιοι με τους Αργεντινούς ή τους Τούρκους» (σελ. 19 και 21). Ο καθένας τους φυσικά έχει και οικονομικές δυσχέρειες, τις οποίες μια διαθήκη θα βελτίωνε κατά πολύ, και σοβαρούς λόγους για λίγο ζεστό χρήμα, ποιος θα έφτανε όμως στον φόνο;

Ο Ηρακλής Πουαρό ταξιδεύει στο Μάρκετ Μπέισιν, αποφασισμένος να καταλάβει γιατί άργησε να λάβει τόσο πολύ το γράμμα κι όταν βρίσκει την Έμιλι Αρουντέλ νεκρή αρχίζει να ξετυλίγει το κουβάρι. Την ιστορία αφηγείται ο λοχαγός Άρθουρ Χέιστινγκς, που θα εμφανιστεί ξανά σε περιπέτεια του φίλου του, Ηρακλή Πουαρό, στο τελευταίο βιβλίο, την «Αυλαία», σχεδόν σαράντα χρόνια αργότερα (1975). Τα πρώτα τέσσερα κεφάλαια είναι μια συναρπαστική καταγραφή των γεγονότων πριν τον θάνατο της Έμιλι Αρουντέλ κι αμέσως μετά αρχίζει η εξιχνίαση της υπόθεσης με τον γνωστό αφηγηματικό τρόπο των περιπετειών του Ηρακλή Πουαρό από έναν άνθρωπο που μόλις επέστρεψε από την Αργεντινή και του είναι ιδιαίτερα συναρπαστική η βοή του Λονδίνου! Έχουμε και πάλι ποικίλες οπτικές γωνίες της υπόθεσης που προκύπτουν κατά τη διάρκεια των ανακρίσεων που ο Πουαρό τις μετατρέπει σε αθώες, φιλικές κουβεντούλες, μικρά μυστικά και εκπλήξεις που ξεπετάγονται σε απρόσμενες στιγμές, κουτσομπολιά που εμπνέουν τον Βέλγο ντετέκτιβ, διασκεδαστικές αντιπαραθέσεις με τον Χέιστινγκς που επιμένει να μη χρησιμοποιεί τα φαιά του κύτταρα, και όλα αυτά οδηγούν σταδιακά και με συναρπαστικό τρόπο στην επίλυση της υπόθεσης στο γνωστό σκηνικό: ο Ηρακλής Πουαρό καλεί γύρω του τους υπόπτους για να ξεσκεπάσει τον ένοχο και να βάλει τα πράγματα στη σωστή τους θέση.

Ενδιαφέρον είναι το σημείο όπου ο λοχαγός Χέιστινγκς αναφέρει: «Απ’ όσο γνώριζα, οι περιπλανήσεις του Πουαρό στην Ανατολή περιορίζονταν σε μόνο ένα ταξίδι μερικών εβδομάδων από τη Συρία ως το Ιράκ» (σελ. 120), έχουμε δηλαδή σαφή αναφορά στον «Φόνο στη Μεσοποταμία» που κυκλοφόρησε μόλις ένα χρόνο πριν. Επίσης, στη σελίδα 187 αναφέρονται χαρακτήρες από προηγούμενες περιπέτειες: ο Νόρμαν Γκέιλ από το «Death in the clouds», η Έβελιν Χάουαρντ από τη «Μυστηριώδη υπόθεση στο Στάιλς», ο δόκτωρ Σέπαρντ από τη «Δολοφονία του Ρότζερ Ακρόιντ» και ο Νάιτον από το «Μυστήριο του μπλε τρένου»: «Ήταν όλοι τους ευχάριστες προσωπικότητες»! Γιατί τους αναφέρει; Αυτό το αφήνω στον αναγνώστη να το ανακαλύψει μόνος του. Πάντως, τέτοιου είδους μνείες σε προηγούμενες ιστορίες είναι κάτι σπάνιο στα έργα της Agatha Christie.

Το μυθιστόρημα είναι η δέκατη έκτη περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και κυκλοφόρησε σε Αγγλία και Αμερική το 1937. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον παρεμφερή τίτλο «Σιωπηλός μάρτυς» και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (του Χρήστου Μπαρουξή). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1999) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Έγκλημα στο Όριεντ Εξπρές
Τίτλος πρωτοτύπου Le crime de l’ Orient Express
Συγγραφέας Agatha Christie
Διασκευαστής Benjamin von Eckartsberg
Σχέδιο Chaiko 
Μεταφραστής Τατιάνα Γαλάτουλα
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Graphic novel
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πασίγνωστο μυθιστόρημα της λατρεμένης συγγραφέως έρχεται σε μορφή κόμικ από τις εκδόσεις Διόπτρα σε μεγάλη, πολυτελή, χορταστική έκδοση. Είναι η δεύτερη μεταφορά του έργου σε κόμικ που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα, μετά την έκδοση της Modern Times το 2003 στη σειρά «Οι μεγάλοι ντετέκτιβ», όπου ο Francois Rivière διασκεύασε το κείμενο και το έντυσε με την εικονογράφηση του Jean-Francois Miniac. Εκείνη η έκδοση ήταν πιο απλουστευμένη σχεδιαστικά και διασκευαστικά. Ας επικεντρωθούμε λοιπόν στο συγκεκριμένο άλμπουμ, που ήδη με κέρδισε από το ατμοσφαιρικότατο εξώφυλλο!

Το κείμενο αποδίδεται σωστά κι έχει διασκευαστεί από τον Benjamin von Eckartsberg με κατάλληλο τρόπο για κόμικ. Από την υποβλητική πρώτη σκηνή της αυτοκτονίας ως τη φωτεινή Κωνσταντινούπολη, τα παγωμένα Βαλκάνια, το παγιδευμένο τρένο και τη συσκότιση και την απουσία θέρμανσης που προκάλεσε η έλλειψη κάρβουνου. Η ιστορία παρατίθεται σε όλες τις διαστάσεις της, οι διάλογοι είναι περιεκτικοί και μεστοί, οι εναλλαγές σκηνών και οι ανατροπές καταιγιστικές. Ο δημιουργός γεννήθηκε το 1970 και ζει κι εργάζεται στη Γερμανία, γράφοντας, διασκευάζοντας και ζωγραφίζοντας. Έχει τιμηθεί με σημαντικά βραβεία για δουλειές του, όπως τα Gung-Ho και Chronicles of the Immortals.

Το σκίτσο του Chaiko είναι ατμοσφαιρικό και παίζει έντονα με όλες τις πιθανές φωτοσκιάσεις, τους χρωματισμούς του φωτός και τις εκφράσεις των προσώπων. Ο Ηρακλής Πουαρό είναι πιστός στις περιγραφές της Agatha Christie χωρίς να είναι ούτε η αγαπημένη μορφή που ενσαρκώθηκε από τον David Suchet ούτε κάτι εντελώς αφηρημένο. Η πένα του καλλιτέχνη τονίζει τον θυμό, την απογοήτευση, την αγωνία, την αδιαφορία, το μίσος, την απορία, οτιδήποτε μπορεί να παραπλανήσει ή να κρυφτεί από το βλέμμα του Βέλγου ντετέκτιβ. Δεν υπάρχει στατικότητα στα καρέ, αντίθετα, η οπτική γωνία και η προοπτική εναλλάσσονται συνεχώς, δημιουργώντας την αίσθηση κινηματογραφικής ταινίας. Οι χρωματισμοί ακολουθούν τις διακυμάνσεις του φυσικού φωτός και των σκοτεινών περιοχών. Ειδικά από τη στιγμή που το έγκλημα πλησιάζει στη λύση του και ταυτόχρονα έχουμε συσκότιση λόγω έλλειψης θερμαντικών μέσων, είναι λες και ο δολοφόνος θα πεταχτεί από κάποια γωνία για να σκοτώσει τον Πουαρό πριν αποκαλύψει την αλήθεια! Ο εικονογράφος (πραγματικό όνομα Feng Cai) γεννήθηκε το 1981, εργάζεται στη Σαγκάη και έχει ξεκινήσει την καριέρα του ως εικονογράφος και σχεδιαστής από το 2008 ενώ η δουλειά του ως σχεδιαστής διαφημίσεων με κινούμενα σχέδια του έχει αποφέρει πολλά βραβεία.

Το «Έγκλημα στο Όριεντ Εξπρές» που φέρνουν κοντά μας οι εκδόσεις Διόπτρα είναι ένα καλογραμμένο, ατμοσφαιρικό κόμικ, πιστό στο αρχικό κείμενο και εικονογραφημένο με αληθοφάνεια, δύναμη και ταλέντο. Ταξιδέψτε μαζί του στα χιονισμένα τοπία των Βαλκανίων και ψάξτε να βρείτε τον ένοχο πριν σας απεγκλωβίσει η τοπική αστυνομία.

Βιβλίο Τα Χριστούγεννα του Ηρακλή Πουαρό
Τίτλος πρωτοτύπου Hercule Poirot’s Christmas
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για μυθιστόρημα «κλειστού δωματίου» με όλα τα μέλη της οικογένειας να έχουν ο καθένας το δικό του λόγο να μισεί τον τυραννικό Σίμεον Λι («Θα μπορούσε να πει κανείς, μάλιστα, πως ήταν το είδος του ανθρώπου που όχι μόνο πούλησε την ψυχή του στον διάβολο αλλά ευχαριστήθηκε και τη συμφωνία», σελ. 188): ο πρωτότοκος Άλφρεντ με τη σύζυγό του, Λίντια («Θεωρώ πως είναι ένας κακόψυχος, τυραννικός γέρος»), ο βουλευτής Τζορτζ Λι με την κατά πολύ νεότερή του σύζυγο, Μάγκνταλεν, ο τρίτος γιος, Ντέιβιντ, με τη σύζυγό του, Χίλντα και ο τελευταίος Λι, ο Χάρι, το μαύρο πρόβατο της οικογένειας. Υπάρχει φυσικά και η σαγηνευτική εγγονή Πιλάρ, κόρη της Τζένιφερ που πέθανε πολλά χρόνια πριν. Η υπόθεση ξετυλίγεται μέσα από μια σειρά ανακρίσεων αλλά και εξομολογήσεων στον Πουαρό των συζύγων για τους άντρες τους. Έχουμε και πάλι ποικίλες οπτικές γωνίες, ένα τραυματικό παρελθόν, μια χούφτα άκοπα διαμάντια και μια οικογένεια με σχεδόν ανύπαρκτους δεσμούς ενώ η υπόθεση οδεύει στο τέλος της μέσα από μια σειρά στοιχείων που ακολουθεί ο Πουαρό και συζητήσεων μεταξύ των μελών της οικογένειας και των υπηρετών.

Ο διευθυντής της κομητειακής αστυνομίας όπου διαπράττεται το έγκλημα, συνταγματάρχης Τζόνσον, που γνωρίσαμε στην «Τραγωδία σε τρεις πράξεις», φιλοξενεί τον Πουαρό και η δολοφονία διακόπτει τη συζήτησή τους γι’ αυτήν ακριβώς την υπόθεση. Ο ντετέκτιβ αναπτύσσει μια αρκετά πρωτότυπη θεωρία του για την ατμόσφαιρα των Χριστουγέννων, σύμφωνα με την οποία η ψευδής αίσθηση οικογενειακής γαλήνης που αναγκάζει όσους όλο το χρόνο ζούσαν χώρια να ανταμώσουν ξανά ενέχει τον κίνδυνο να εξεγείρει πάθη και να οδηγήσει κάποιους στα άκρα, ακόμη και για ασήμαντο λόγο. Επιπλέον, το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε μεσούσης του ισπανικού εμφυλίου που ξεκίνησε το 1936 και διήρκεσε ως το 1939 κι έτσι η συγγραφέας εκφράζει το ενδιαφέρον της για τα γεγονότα μέσα από μια συζήτηση της Πιλάρ Εστραβάδος με έναν συνεπιβάτη του τρένου που τη μεταφέρει στο σπίτι του παππού της, Σίμεον Λι: «-Τι γίνεται με αυτόν τον πόλεμο που έχει ξεσπάσει στα μέρη σας; -Τρομερή κατάσταση, ναι… Πολύ θλιβερή…» (σελ. 23).

Εντύπωση μου έκανε η σκηνή της δολοφονίας: άφθονο αίμα χυμένο παντού, κάτι που η συγγραφέας γενικώς αποφεύγει να δώσει, μιας και προτιμά τους ήσυχους σχετικά θανάτους από δηλητήριο. Σπασμένα έπιπλα, κραυγή αγωνίας και το δωμάτιο να θυμίζει τόπο θυσίας. Η δε διάπραξη του εγκλήματος και η όλη ενορχήστρωση είναι άκρως υποδειγματική και μου άρεσε πολύ ως ιδέα, γιατί προβλημάτισε αρκετά τους χαρακτήρες κι εμένα ενώ ήταν τόσο ευφυώς απλή! Η Agatha Christie θα έχει πάντα τους δικούς της κανόνες γραφής!

Το μυθιστόρημα είναι η εικοστή περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και κυκλοφόρησε στην Αγγλία το 1938 και στην Αμερική το 1939. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Εφιαλτικά Χριστούγεννα» και σήμερα (2019) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (του Χρήστου Καψάλη). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1993) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Τραγωδία σε τρεις πράξεις
Τίτλος πρωτοτύπου Three act tragedy
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα ενδεδυμένο με όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας θεατρικής παράστασης. Πράξη πρώτη: Υποψία, Πράξη δεύτερη: Βεβαιότητα και Πράξη Τρίτη: Αποκάλυψη. Σκηνοθεσία: Σερ Τσαρλς Κάρτραϊτ, βετεράνος ηθοποιός και οικοδεσπότης της βραδιάς κατά την οποία χάνει τη ζωή του ο εφημέριος Μπάμπινγκτον. Βοηθοί σκηνοθέτη η Ερμιόνη Λίον Γκορ που ενδιαφέρεται για τον Κάρτραϊτ και ο Σάτερθγουεϊτ που συνεργάζεται για την επίλυση του μυστηρίου. Φωτισμοί: Ηρακλής Πουαρό φυσικά, με την απαραίτητη αυλαία να πέφτει στο γνωστό σκηνικό των υποθέσεών του, με τους υπόπτους να συγκεντρώνονται σ’ έναν χώρο και ο ντετέκτιβ να αποκαλύπτει αργά και βασανιστικά την αλήθεια.

Οι καλεσμένοι και το φιλικό περιβάλλον του ηθοποιού δίνουν την ευκαιρία στη συγγραφέα να διαλέξει πολύ προσεκτικά διαφορετικές όψεις της αγγλικής κοινωνίας, φυσικά με έμφαση στους αστικούς κύκλους. Γραμματείς και ηθοποιοί, γιατροί και εφημέριοι, κουτσομπολιά και φήμες, πάθη και μίση όλα αρμονικά εντεταγμένα σ’ ένα συνονθύλευμα στη σκιά του οποίου δρα ένας δολοφόνος. Βασικός άξονας των εξελίξεων είναι ο ανομολόγητος έρωτας μεταξύ του Καρτράιτ και της νεότερής του Ερμιόνης Λίτον Γκορ, κάτι που δίνει άφθονη τροφή για κουτσομπολιά ενώ το μεταξύ τους παιχνίδι «σε θέλω, κάνε κάτι, δε σε θέλω, πώς σου ήρθε;» δίνει λαβή στη συγγραφέα να τονίσει πόσο διαφορετικά φλερτάρανε κάποτε και πώς τώρα. Παρ’ όλ’ αυτά, η Ερμιόνη ήταν παρούσα και στον δεύτερο θάνατο και παρακάλεσε τον Καρτράιτ να έρθει προς βοήθειά της, μια κίνηση απελπισίας αλλά και άκρως ρομαντική! Έτσι, ο ηθοποιός, μαζί με τον φίλο του, κύριο Σάτερθγουεϊτ, ξεκινάνε μια σειρά από έρευνες και ερωτήσεις και με την πολύτιμη βοήθεια της Ερμιόνης σχηματίζουν ένα ενδιαφέρον ερευνητικό τρίο. Ο Ηρακλής Πουαρό αρχικά τους βοηθάει ως παρατηρητής, σύντομα όμως οι εξελίξεις τον αναγκάζουν να αφοσιωθεί στα φαιά του κύτταρα και να εξιχνιάσει την υπόθεση.

Μάλιστα, ο διευθυντής της τοπικής αστυνομίας, συνταγματάρχης Τζόνσον, είναι ενθουσιασμένος από τη γνωριμία του με έναν ηθοποιό του θεάτρου που τον επισκέπτεται για πληροφορίες ως προς τον δεύτερο θάνατο: «Κι εμένα μου αρέσει το θέατρο, αλλά να είναι το έργο καλό, σοβαρό, όχι σαν κι αυτές τις σαχλαμάρες που ανεβάζουν στη σκηνή στην εποχή μας…» (σελ. 82). Ταυτόχρονα, μόλις λίγες σελίδες νωρίτερα, επαινούνταν η θεατρική καινοτομία: «Δίπλα στον κύριο Σάτερθγουεϊτ καθόταν η δεσποινίς Γουίλς, το θεατρικό έργο της οποίας, Ο μονόδρομος, είχε γίνει δεκτό με διθυράμβους από τους κριτικούς, που το χαρακτήριζαν ό,τι πιο πνευματώδες και τολμηρό είχε ανέβει στο Λονδίνο εδώ και κάποια χρόνια» (σελ. 34). Αυτό είναι ένα ελάχιστο δείγμα της ποικιλίας των δειγμάτων που παραθέτει σε κάθε της σχεδόν έργο η Agatha Christie, προσδίδοντας ρεαλισμό και σωστή πολυπλοκότητα στα κείμενά της. Τον Επιθεωρητή θα τον συναντήσουμε ξανά στα «Χριστούγεννα του Ηρακλή Πουαρό» (θα κυκλοφορήσει το 1938).

Η ιστορία είναι αρκετά περίπλοκη και δίνεται με απίθανο αριθμό διαφορετικών οπτικών γωνιών, χιλιάδες ερωτήματα, μια σειρά από ανακρίσεις που αναλαμβάνουν οι πρωταγωνιστές ενώ η τελική αποκάλυψη όχι μόνο συμπληρώνει απόλυτα το παζλ αλλά με άφησε και πάλι άφωνο τόσο ως προς τον χειρισμό της πλοκής όσο και ως προς τις επιπλοκές της καθαυτής υπόθεσης: κίνητρο, πράξη, άλλοθι. Ιδιαίτερα ο πρώτος θάνατος ήταν μια συγκλονιστική ιδέα, που έκανε ακόμη και τον Ηρακλή Πουαρό να τρέμει σαν το ψάρι! Το περιστατικό το μνημονεύει έντονα στους «Φόνους με αλφαβητική σειρά» που θα κυκλοφορήσει το 1936.

Ο Ηρακλής Πουαρό περνάει το διάστημα ανάμεσα στους δύο θανάτους στο Μόντε Κάρλο. «Πλέον βρίσκομαι σε διακοπές. Τα κατάφερα. Είμαι πλούσιος. Αποσύρθηκα. Τώρα ταξιδεύω σε διάφορα μέρη του κόσμου», ανακοινώνει σ’ έναν συνομιλητή του. Μάλιστα, μαθαίνουμε και λίγα οικογενειακά και προσωπικά του στοιχεία: «-Βλέπετε, όταν ήμουν παιδί, ήμουν φτωχός… Ήμασταν μεγάλη οικογένεια. Έπρεπε να βρούμε τον δρόμο μας στη ζωή. Μπήκα στην αστυνομία. Εργάστηκα σκληρά. Σταδιακά εξελίχθηκα. Άρχισα να αποκτώ φήμη. Κατάφερα να γίνω γνωστός. Άρχισα να γίνομαι γνωστός διεθνώς. Στο μεταξύ, κόντευα στη σύνταξη. Όμως ξέσπασε ο Πόλεμος. Τραυματίστηκα. Ήρθα, ένας αποκαρδιωμένος και αποκαμωμένος πρόσφυγας, στην Αγγλία». Η δολοφονία της κυρίας που τον φιλοξενούσε ξύπνησε τα φαιά του κύτταρα κι έτσι βρήκε τον ένοχο: «Και ταυτόχρονα ανακάλυψα πως δεν είχα τελειώσει ακόμη. Αντίθετα, οι δυνάμεις μου ήταν ισχυρότερες από ποτέ. Έτσι, άρχισα μια δεύτερη σταδιοδρομία, ως ιδιωτικός ντετέκτιβ, στην Αγγλία».  Είναι ευχαριστημένος όμως; «Φίλε μου, να φυλάγεστε από τη μέρα που τα όνειρά σας θα γίνουν πραγματικότητα» (σελ. 77-78).

Το μυθιστόρημα είναι η ενδέκατη περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και κυκλοφόρησε στην Αμερική το 1934 και ελαφρώς παραλλαγμένη ως προς το κίνητρο του δολοφόνου στην Αγγλία το 1935 (αυτή η έκδοση θεωρείται σήμερα η κανονική). Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Θάνατος υπό δοκιμήν» και σήμερα (2019) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (του Χρήστου Καψάλη). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Φόνος στη Μεσοποταμία
Τίτλος πρωτοτύπου Murder in Mesopotamia
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Agatha Christie μετά το 1910, χάρη στην οικογένειά της, που ανήκε στην ανώτερη μεσαία τάξη, ταξίδευε συχνά και ιδίως στη Μέση Ανατολή (Αίγυπτο, Παλαιστίνη, νότια Ευρώπη), όπου ενημερωνόταν ασταμάτητα για τον πολιτισμό και την ιστορία των χωρών που επισκεπτόταν. Το ουσιαστικό της ενδιαφέρον όμως για την αρχαιολογία εμφανίστηκε το 1930, οπότε και συνάντησε τον μετέπειτα σύζυγό της και επικεφαλής των ανασκαφών Max Mallowan σ’ ένα ταξίδι στο Ιράκ. Ήταν η εποχή που αυτό, το υπό αγγλική κατοχή τότε, κράτος δεχόταν τις πρώτες σκαπάνες που θα φέρουν στο φως την Ιστορία του (μόλις το 1925), με έμφαση στη νεκρόπολη της Ουρ, που αποτελεί και το σκηνικό του μυθιστορήματος. Η συνεχής και εμβριθής επαφή της συγγραφέως με την ατμόσφαιρα και τον πολιτισμό της Μέσης Ανατολής, η γνωριμία της με τον δεύτερο σύζυγό της και τα μυθιστορήματα που θα γράψει από κει και πέρα θα την οδηγήσουν σε μια νέα άνθηση της καριέρας και της ζωής της. Παρ’ όλ’ αυτά, με το γνωστό υποδόριο χιούμορ της, ξεκαθαρίζει από την αρχή πως τα πράγματα στη Μέση Ανατολή ούτε τόσο ρομαντικά είναι ούτε τόσο «εξωτικά», το αντίθετο μάλιστα: καρόδρομοι, αποστάσεις, ζέστη και υπέρ το δέον γραφικά μαγαζάκια που βρωμάνε περιμένουν τον επισκέπτη.

Ο «Φόνος στη Μεσοποταμία» διαδραματίζεται σ’ έναν ουσιαστικά περίκλειστο χώρο, χωρίς άλλες σκηνές δράσης. Το έγκλημα λαμβάνει χώρα στους κόλπους της αρχαιολογικής αποστολής στην Τελ Γιαριμτζά που διαβιεί σ’ ένα κτίσμα, του οποίου τα δωμάτια «βλέπουν» στην κοινόχρηστη αυλή (παρατίθεται και το σχεδιάγραμμά του). Την αφήγηση έχει αναλάβει σε πρώτο πρόσωπο η νοσοκόμα Έιμι Λέδεραν που προσελήφθη για να προσέχει τη Λουίζ, σύζυγο του αρχαιολόγου Έρικ Λάιντνερ, επικεφαλής των ανασκαφών στην περιοχή, γιατί υπέστη νευρικό κλονισμό. Μια νοσοκόμα λοιπόν, ο επικεφαλής των ανασκαφών και η σύζυγός του, ένας γοητευτικός αρχιτέκτονας, ένας γιατρός με την κόρη του, ένας αρχαιολόγος με τη σύζυγό του, ένας μοναχός και τέσσερα μέλη της αποστολής είναι ο στενός κύκλος των υπόπτων. «-Μια ανασκαφική αποστολή είναι πιθανότατα μικρογραφία της ζωής μας εδώ… Υπάρχουν κλίκες, αντιπαλότητες και ζήλιες» (σελ. 36).

Κρυφοί έρωτες, πλαστογραφίες, αρχαιοκαπηλία και ένα απρόσμενο ερωτικό τρίγωνο είναι μερικές μόνο από τις ψηφίδες ενός παζλ που θα δυσκολέψει πολύ τον Ηρακλή Πουαρό. Ο ντετέκτιβ βρίσκεται στη Συρία «για να ξεδιαλύνει κάποιο σκάνδαλο στις τάξεις του στρατού» κι έτσι ο λοχαγός Μέιτλαντ, επικεφαλής της τοπικής αστυνομίας, με την προτροπή του γιατρού Τζάιλς Ράιλι, τον καλεί να λύσει το μυστήριο. Οι εντυπώσεις της αφηγήτριας είναι σοκαριστικές: «Θύμιζε κομμωτή σε κάποια κωμωδία»!  (σελ. 116). Μάλιστα, όταν τελειώνει η περιπέτειά του αυτή, επιστρέφει στη Συρία και μια εβδομάδα μετά ταξιδεύει με το Οριάν Εξπρές, όπου πάλι εμπλέκεται σε μια δολοφονία (το βιβλίο κυκλοφόρησε δύο χρόνια πριν, το 1934)!

Πρόκειται για μια αρκετά περίπλοκη υπόθεση που ξετυλίγεται με τον γνωστό συναρπαστικό τρόπο της Agatha Christie και ζωντανεύει ενδιαφέρουσες προσωπικότητες χάρη στις διαφορετικές και προκλητικές ψυχαναλύσεις τους. Παράλληλες ιστορίες, άρρηκτα δεμένες με τους πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος, μπλέκουν τη βασική ιδέα και οδηγούν τις εξελίξεις σε πολλαπλές κατευθύνσεις, το κίνητρο, η ευκαιρία και τα άλλοθι είναι πολλά και μπορούν να ερμηνευθούν ποικιλοτρόπως. Ποιος σκότωσε λοιπόν τη γυναίκα και γιατί; Είναι αλήθεια πως έπαιζε με τους άντρες της αποστολής; Και αν ναι, γιατί, εφόσον έδειχνε τόσο ευτυχισμένη με τον σύζυγο; Γιατί εξαφανίζονται τα αποθέματα πλαστελίνης; Πώς μπορεί να μπει κανείς σε μια περίκλειστη αυλή χωρίς να τον δει κανείς; Τι συνέβη στο παρελθόν των χαρακτήρων και τι αντίκτυπο θα έχει αυτό στο παρόν;

Το μυθιστόρημα είναι η δέκατη τέταρτη περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και κυκλοφόρησε σε Αγγλία και Αμερική το 1936. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον τίτλο «Μια κραυγή αγωνίας» και σήμερα (2019) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα του Νίκου Βατόπουλου και με νέα μετάφραση (του Χρήστου Καψάλη). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1998) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Το μυστήριο του Μπλε Τρένου
Τίτλος πρωτοτύπου The mystery of the Blue Train
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η υπόθεση διαδραματίζεται ξανά στη Γαλλία και συγκεκριμένα στη Νίκαια. Αυτήν τη φορά τα γεγονότα πριν τη δολοφονία παρουσιάζονται από την αρχή του μυθιστορήματος και δεν αναπλάθονται μέσα από έρευνες, ανακρίσεις και συζητήσεις. Δημιουργείται ένας αρκετά ενδιαφέρων καμβάς περιστατικών και εξελίξεων που οδηγούν στη δολοφονία της πλούσιας κληρονόμου. Είχε να κάνει με την ερωτική της ζωή ή κάποιος είχε βάλει στο μάτι την Καρδιά της Φωτιάς; Ο Ηρακλής Πουαρό ταξιδεύει κι εκείνος με το Μπλε Τρένο, μιας και «… έχει κάποια χρόνια που αποχώρησε από την ενεργό δράση…» (σελ 125), οπότε η ουρανοκατέβατη αυτή υπόθεση δεν τον αφήνει ασυγκίνητο.

Πρόκειται για άλλο ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα γεμάτο κλεμμένα κοσμήματα, πλαστοπροσωπίες, έρωτες και μυστήριο, παρ’ όλο που η Agatha Christie μισούσε αυτό το βιβλίο επειδή γράφτηκε κάτω από μεγάλη πίεση. Ήταν η περίοδος που έχασε τη μητέρα της και χώρισε από τον πρώτο της σύζυγο, Άρτσιμπαλντ Κρίστι. Όπως διαβάζουμε στο προλογικό σημείωμα, η συγγραφέας αναζητούσε επειγόντως έμπνευση καθώς είχε ανάγκη από χρήματα λόγω του διαζυγίου κι έτσι πήρε την κεντρική ιδέα από το διήγημα «Πλίμουθ εξπρές» της συλλογής «Οι πρώτες υποθέσεις του Πουαρό». Πάντως, έμεινα και πάλι απόλυτα ευχαριστημένος, μιας και η λύση που έρχεται στο φως δένει αρμονικά με την όλη ιστορία και φυσικά όποιος αφαίρεσε τη ζωή της κοπέλας είναι δύσκολο να βρεθεί ακόμη κι από τον πιο παρατηρητικό αναγνώστη.

Ενδιαφέρουσα είναι η παρείσφρηση της Κάθριν Γκρέι στην πλοκή, μιας νέας γυναίκας που κρατούσε συντροφιά και φρόντιζε μια ηλικιωμένη κυρία που την έκανε κληρονόμο της. Με αρκετά χρήματα πλέον στην τράπεζα κι έχοντας βαρεθεί το ήσυχο, αδιάφορο και πληκτικό Σεντ Μέρι Μιντ (η πρώτη αναφορά του διάσημου αυτού τοπωνύμιου γίνεται σε βιβλίο με ήρωα τον Ηρακλή Πουαρό!) αποφασίζει να ταξιδέψει στη Ριβιέρα, γεμάτη σχέδια και όνειρα για κάτι συναρπαστικό, καλεσμένη της ξαδέλφης της λαίδης Τάμπλιν, μιας κοσμικής καλλονής: «[ο πρώτος της σύζυγος] Είχε την ευγενή καλοσύνη να πεθάνει με αξιέπαινη αμεσότητα, οπότε η χήρα του έσπευσε να παντρευτεί έναν πλούσιο κατασκευαστή κουμπιών» (σελ. 68-69). Αυτή η γυναίκα θα κινήσει το ενδιαφέρον του Πουαρό και θα τη χρίσει άτυπα βοηθό του για να επιλύσουν την υπόθεση, μόνο που θα μπλέξει με τους βασικούς πρωταγωνιστές του δράματος περισσότερο απ’ ό,τι περίμενε.

Χάρη στην οξύνοια και τις φλεγματικές, απρόσωπες παρατηρήσεις του βαλέ του, Τζορτζ, ο Πουαρό οδηγείται σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα όσο εγώ διάβαζα παρατηρήσεις σαν αυτή: «-… οι εγκληματίες προέρχονται πάντοτε από τις κατώτερες τάξεις; -Όχι πάντοτε, κύριε». Ο ίδιος ο ντετέκτιβ μάλιστα κάνει μια αρκετά πετυχημένη παρομοίωση για τον εαυτό του: «-Ο σκίουρος, καλέ μου Ζορζ, συλλέγει βελανίδια. Τα συγκεντρώνει το φθινόπωρο ώστε να τα αξιοποιήσει αργότερα… Συγκεντρώνω διάφορες πληροφορίες εδώ κι εκεί. Τώρα πηγαίνω στο απόθεμά μου και επιλέγω ένα συγκεκριμένο βελανίδι, ένα βελανίδι που άφησα κατά μέρος…» (σελ. 235).

Εραστές και ερωμένες λοιπόν, οικονομικά συμφέροντα, απληστία, καθαρή τύχη και συμπτώσεις οδηγούν στη δολοφονία της Ρουθ Κέτερινγκ και το μυθιστόρημα από σχετικά χαλαρό μ’ ένα χλιαρό ενδιαφέρον για τις ιστορίες των πρωταγωνιστών ανεβαίνει κατακόρυφα σε ένταση και αγωνία όσο γίνονται οι έρευνες από τον Επιθεωρητή Κο και τον δικαστή Καρέζ αλλά κυρίως όταν αρχίζουν τα φαιά κύτταρα του Ηρακλή Πουαρό να παίρνουν στροφές. Όσο μάλιστα φτάνουμε στο τέλος και ξεδιπλώνεται μια πολυεπίπεδη ιστορία δεν μπορούσα να σταματήσω το διάβασμα, απολαμβάνοντας κάθε πτυχή που κρατούσε κρυφή η μεγάλη συγγραφέας.

Το μυθιστόρημα είναι η έκτη περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και κυκλοφόρησε σε Αγγλία και Αμερική το 1928. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον παρεμφερή τίτλο «Το μυστήριο του Γαλάζιου Τρένου» και σήμερα (2019) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (του Χρήστου Καψάλη). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1995) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Έγκλημα στο γκολφ
Τίτλος πρωτοτύπου Murder on the links
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για μια αρκετά περίπλοκη υπόθεση που ξετυλίγεται με τον γνωστό συναρπαστικό τρόπο της Agatha Christie. Δευτερεύουσες ιστορίες, άρρηκτα δεμένες όμως με τους πρωταγωνιστές του μυθιστορήματος, μπλέκουν τη βασική ιδέα και προκαλούν πονοκέφαλο στον Βέλγο ντετέκτιβ. Εξελίξεις που οδηγούν σε συγκεκριμένη κατεύθυνση, γεγονότα που ανατρέπουν εν ριπή οφθαλμού τα δεδομένα και μια καταφανής κόντρα ανάμεσα στον Πουαρό και τον αστυνόμο Ζιρό συγκροτούν ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα για αναγνώστες με απαιτήσεις. Πρόκειται για το δεύτερο βιβλίο με ήρωα τον πιο διάσημο ντετέκτιβ στην ιστορία της αστυνομικής λογοτεχνίας και όμως διαβάζεται ακόμη και σήμερα, σχεδόν εκατό χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση, με μεγάλη απόλαυση και ικανοποίηση! Εδώ έχουμε μια από τις ελάχιστες αναφορές σε προηγούμενο βιβλίο, μιας και βρισκόμαστε ακόμη στα πρώτα βήματα, κι έτσι η «Μυστηριώδης υπόθεση στο Στάιλς» αναφέρεται ως προς τα βασικά της σημεία και χωρίς spoilers για να εδραιωθεί η φήμη του Πουαρό.

Ο αστυνόμος Ζιρό με τις έρευνές του και την εχθρική στάση απέναντι στον Πουαρό, ο δικαστής Οτέ με τις ανακρίσεις του και ο Βέλγος ντετέκτιβ με τα φαιά του κύτταρα ανασυνθέτουν την ιστορία της οικογένειας του Πολ Ρενό και προσπαθούν να ανακαλύψουν τι συνέβη εκείνη τη νύχτα,  ποιος σκότωσε και γιατί. Το φινάλε δεν δίνεται με τον γνωστό τρόπο, όπου οι ύποπτοι μαζεύονται σε ένα δωμάτιο για να ανακοινωθεί η αλήθεια, αντίθετα έχουμε μια εκτεταμένη συζήτηση του Πουαρό με τον φίλο του, λοχαγό Άρθουρ Χέιστινγκς μέσα από την οποία αναβιώνει η υπόθεση βήμα προς βήμα, στηριγμένη σε ημερομηνίες, γεγονότα και αλληλένδετες πράξεις που, ανάλογα τη διάθεση του αναγνώστη, ή θα του σπάσει τα νεύρα μέχρι να μάθει το όνομα του δολοφόνου ή θα του δείξει τη μεθοδικότητα που οφείλει ν’ ακολουθήσει ώστε να τον βρει μόνος του! Δυστυχώς (ή ευτυχώς) όμως η τελική απάντηση είναι ακόμη πιο περίπλοκη, με αποτέλεσμα να ακολουθήσει μια σειρά από καταιγιστικές εξελίξεις, κάτι που με έκανε να γυρίζω πυρετωδώς τις σελίδες για να ξεκαθαρίσω την ήρα από το στάρι και να ανασυστήσω τα γεγονότα της βραδιάς και τις πραγματικές σχέσεις μεταξύ των πρωταγωνιστών.

Η προσωπικότητα του Ηρακλή Πουαρό είναι ευρηματική, σκιαγραφημένη σωστά και αρκετά υπολογισμένα. Με τον λοχαγό Άρθουρ Χέιστινγκς στον αντίποδα, να δρα παρορμητικά και επιπλέον σε αυτό το μυθιστόρημα παρασυρμένος εντελώς από έναν έρωτα να τα κάνει μούσκεμα, έχουμε ένα ιδανικό και στερεοτυπικό ντουέτο, αντίστοιχο με άλλα της εποχής. Η συγγραφέας πάντως άρχισε να νιώθει πως ο λοχαγός μάλλον περισσεύει κι έτσι στο τέλος του μυθιστορήματος παντρεύεται τη Σταχτοπούτα του και μετακομίζουν στην Αργεντινή, από όπου θα επιστρέψει ελάχιστες φορές σε επόμενα βιβλία. Δε γίνεται να μη γελάσεις με τις εντελώς συναισθηματικές και κόντρα στη λογική απόψεις του Χέιστινγκς, κάτι που φέρνει τον Πουαρό στα όριά του και του τονίζει επανειλημμένα: «-Μέθοδος πάν’ απ’ όλα! Μέθοδος! Βάλε τα δεδομένα σου σε σειρά. Τακτοποίησε τις σκέψεις σου. Και αν κάποια λεπτομέρεια δεν ταιριάζει, μην την προσπερνάς, εξέτασέ την προσεκτικά. Μπορεί η σημασία της να σου διαφεύγει προσώρας, όμως να είσαι βέβαιος πως είναι σημαντική» (σελ. 136). Εξίσου «γαλατικά» και με αβρότητα ο βραχύσωμος αυτός ανθρωπάκος εκμηδενίζει τις προσβολές του Ζιρό στο πρόσωπό του: «Ο σπουδαίος Ζιρό δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένα παιδικό μπαλόνι παραφουσκωμένο με αέρα. Εγώ, όμως, ο Ηρακλής Πουαρό, τον οποίο αυτός περιφρονεί, θα αποδειχθώ η μικρή καρφίτσα που θα σκάσει το πελώριο μπαλόνι, να, έτσι» (σελ. 210-211)! Τέλος, ο ντετέκτιβ απεχθάνεται το γκολφ με αφοπλιστικά επιχειρήματα: «Κάθε οπή έχει διαφορετικό μήκος. Τα εμπόδια δεν είναι τοποθετημένα με μαθηματική λογική. Ακόμη και το γρασίδι συχνά είναι στραβό στη μια πλευρά!» (σελ. 74).

Το μυθιστόρημα, όπως έγραψα και πριν, είναι η δεύτερη περιπέτεια του Ηρακλή Πουαρό και κυκλοφόρησε σε Αγγλία και Αμερική το 1923. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον ίδιο τίτλο και σήμερα (2019) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (του Χρήστου Καψάλη). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1987) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.