Βιβλίο Στα νύχια άμμος
Συγγραφέας Μυρτώ Σταυροπούλου 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μυρτώ Σταυροπούλου έγραψε μια σύντομη αλλά γεμάτη τρυφερότητα και όμορφες εικόνες ιστορία, με μια πλοκή που δένει σταδιακά, κάτι που αφήνει χώρο στη γνωριμία του αναγνώστη με τον κάθε χαρακτήρα χωριστά ώστε να τους κατανοήσει και να δημιουργηθούν συναισθήματα και το απαραίτητο δέσιμο. Για τον λόγο αυτόν, στο ίδιο κεφάλαιο, μαζί με την κυρίως πλοκή, κάποιες φορές έχουμε και μικρά πρωθύστερα από το παρελθόν των τριών αυτών ανθρώπων ώστε να δούμε το ποιόν τους, την καταγωγή τους, πώς δημιουργήθηκε ο τρόπος σκέψης τους κλπ. Μάλιστα, η συγγραφέας πρωτοτυπεί από την αρχή: μια ιστορία σε μια παραθαλάσσια πόλη θα μπορούσε να ξεκινήσει με φλοίσβο κυμάτων, με μια παραλία, αλλά όχι, εδώ ξεκινάμε με την οσμή του βόθρου που «έχει ταυτιστεί με την ασφάλεια του αγαπημένου τους τόπου» κατοίκων που «αδιαφορούν για την ασημένια απόχρωση που χαρίζει στη θάλασσα η δύση του ήλιου». Μια περιγραφή-αντίβαρο στην ομορφιά του κειμένου που θα ξεδιπλωθεί στη συνέχεια.

Η Ασημίνα είναι μια ηλικιωμένη στρουμπουλή κυρία με λευκές πέρλες, πουά φόρεμα, πρησμένα πόδια, «χέρια σαν δουλεμένα από ζυμώματα και πλυσίματα» στιβαρά μεν αλλά τρέμουν. «Δεν αντέχω άλλο την ησυχία του σπιτιού. Οι πεθαμένοι θέλουν να με πάρουν μαζί τους, όμως εγώ θέλω να ζήσω», λέει χαρακτηριστικά στον εαυτό της. Αγαπημένη της συνήθεια να αγοράζει σπόρια από τον πλανόδιο πωλητή ώστε να τα μασουλάει στο σαλόνι της για να περάσει η ώρα. Από την άλλη, η Ερατώ ακούει συνεχώς τιτιβίσματα πουλιών στ’ αυτιά της, μόνο εκείνη, κανείς άλλος. Εσωστρεφής, οι φίλες της και οι κουβέντες τους «ηχούσαν στ’ αυτιά της σαν ένα βουητό χαρούμενο αλλά αδιάφορο». Δίνει έναν καθημερινό αγώνα να μην καταρρεύσει, θρηνώντας την απώλεια του ανθρώπου που αγάπησε. Μόνο το κλάμα την ανακουφίζει κι ο ύπνος, όποτε την παίρνει. Κάθε φορά που βγαίνει από το σπίτι θέλει να επιστρέψει αμέσως αλλά μόλις το κάνει την πλακώνει η μοναξιά της απουσίας του άντρα που αγαπάει. Τελικά αγοράζει ένα ζευγάρι καναρίνια: «Θέλει να τα φροντίσει όσο καλύτερα μπορεί, να τα κάνει να νιώσουν όσο γίνεται ελεύθερα και, πάνω απ’ όλα, να τους δώσει αγάπη, σαν αυτή που κι εκείνη έχει ανάγκη από αυτά για να συνεχίσει να ζει» (σελ. 52). Μια μέρα βγαίνει στην παιδική χαρά της γειτονιάς της με τις αντρικές του παντόφλες και τότε…

Τέλος, ο Μάριος δουλεύει ως κλόουν στο τσίρκο που τελικά έρχεται στον τόπο που εγκατέλειψε και κάθε βράδυ ψάχνει να βρει το κέφι που απαιτεί ο ρόλος του. Όταν ήταν παιδί ήθελε να γνωρίσει και να κατακτήσει τον κόσμο, να ταξιδέψει, γι’ αυτό ακολούθησε το τσίρκο, σύντομα όμως κατάλαβε την πραγματικότητα σε αυτόν τον μικρόκοσμο, έβλεπε εφιάλτες με τα φυλακισμένα ζώα και τελικά έχασε τη χαρά του, άρχισε να ασφυκτιά. Ακόμα όμως κάτι ψάχνει μέσα του, κάτι που δεν μπορεί να το εντοπίσει. «Αν και ο κόσμος του τσίρκου ήταν πολύ λαμπερός και φανταχτερός, είχε μέσα του μια βαθιά θλίψη» (σελ. 32).

Μια υπέροχη και συγκινητική ιστορία για όσους αρνούνται «να δείξουν κατανόηση κι ευαισθησία «για τη διαφορετικότητα της ζωής και της σκέψης ενός άλλου ανθρώπου», που φέρνει κοντά τρεις ανθρώπους με τα δικά τους προβλήματα ο καθένας. Συναντιούνται και αλληλοσυμπληρώνονται με απρόσμενο τρόπο, καλύπτοντας ο ένας τα κενά, τις ανασφάλειες και τον φόβο του άλλου. Μικρά και γλυκόπικρα περιστατικά τους ενώνουν, μαζί με την άμμο που μπαίνει στα νύχια τους από την παραλία όπου καταφεύγουν στις δύσκολες στιγμές. Ένα μυθιστόρημα γρήγορο, μικρό, γεμάτο όμως ένταση και καλοδουλεμένο λεξιλόγιο, όπως επίσης καίριες διαχρονικές παρατηρήσεις: «Οι άνθρωποι μπαίνουν σε τρύπες και πολλές φορές δυσκολεύονται να βγουν» (σελ. 38). Και: «Είναι… η φύση του κόσμου χαοτική. Τα πάντα και τίποτα μπορούν να συμβούν κάθε στιγμή» (σελ. 56). Ταυτόχρονα, υπάρχει ένας διακριτικός λυρισμός που δε βαραίνει το κείμενο και αποτυπώνει ζωηρές εικόνες: «Μια γαλήνη έχει απλωθεί στη μικρή πολιτεία μετά τη βροχή. Ο ήχος της κυρίευσε τις ψυχές των κατοίκων της για τουλάχιστον μία ώρα» (σελ. 50). «Στα νύχια άμμος», στην ψυχή θλίψη και φόβος.

Βιβλία Γουτού Γουπατού & Το μόνο ταξίδι της ζωής του
Συγγραφείς Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης & Γεώργιος Βιζυηνός
Απόδοση Κώστας Πούλος
Εικονογράφοι Έλενα Τσαπρούνη & Θέντα Μιμηλάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Γουτού Γουπατού», του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Αυτήν τη φράση συνήθιζε να λέει ο Μανώλης ο «Ταπόης» του χωριού, ένα παιδί νοητικά καθυστερημένο και με ημιπληγία, δηλαδή «Πότε να ‘ρθει του Χριστού, τ’ Αϊ-Βασιλιού να φάμε». Ένα παιδί που έχει λίγους φίλους και το αγαπάνε οι μεγάλοι. Ο Μανώλης κάνει θελήματα σε όσους τον σέβονται και η ανατροφή του είναι αγώνας για τη μητέρα του. Μια παραμονή Πρωτοχρονιάς όμως οι φίλοι του πέφτουν θύματα του νταή της Πάνω Ενορίας και παρεμβαίνει αποφασιστικά. Μια συγκινητική ιστορία για τον τρόπο ζωής των φτωχόπαιδων της εποχής και ταυτόχρονα καταγραφή ενός ενδιαφέροντος δίπολου: το ένα απόκληρο παιδί επιλέγει την καλοσύνη, το άλλο το κακό. Από την άλλη, ποιο είναι «Το μόνο ταξίδι της ζωής του», όπως έγραψε ο Γεώργιος Βιζυηνός, πού πήγε τελικά ο παππούς του αφηγητή; Ένας άνθρωπος εξιστορεί στον εγγονό του μια θαυμάσια ζωή γεμάτη παραμύθια, ιστορίες, θρύλους απ’ όλο τον κόσμο και γεμίζει το μυαλό του παιδιού με εικόνες και ταξίδια. Το εγγόνι ταξιδεύει νοερά, κάνει σχέδια, πλάθει όνειρα κι όταν μεγαλώνει διαπιστώνει πως ο παππούς του δεν τα έζησε όλα αυτά στην πραγματικότητα, υπάρχει όμως μια έκπληξη στο τέλος του διηγήματος.

Η απόδοση του Κώστα Πούλου δε με ενόχλησε καθόλου. Σίγουρα μέρος της μαγείας των κειμένων του Γεωργίου Βιζυηνού και του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη είναι η γλώσσα τους αλλά και ο διασκευαστής έκανε καλή δουλειά. Κράτησε το ηχόχρωμα του κειμένου, έδωσε διακριτική ποιητικότητα στις λέξεις (π. χ. «τονε λάτρευε» αντί «τον λάτρευε», «γλυκομιλούνε» κλπ.), έχει πλούσιο λεξιλόγιο, πιστό στην εποχή και στον τόπο των διηγημάτων και δημιούργησε ιστορίες που με κράτησαν ως το τέλος κι ας τις ήξερα. Προς τιμήν του, απέφυγε τις πολλές περιγραφές του αυθεντικού κειμένου, αν και κράτησε μερικές διαχρονικές παρατηρήσεις, τονίζοντας έτσι την ομορφιά τους, όπως στο «Γουτού Γουπατού»: «οι χρονιές περνούσαν η μία μετά την άλλη και τίποτα δεν φαινότανε να αλλάζει εξόν από την ηλικία των ανθρώπων που έριχνε πρώιμα τα χιόνια πάνω στα μαλλιά τους».

Η εικονογράφηση των βιβλίων είναι άψογη και γεμάτη σεβασμό απέναντι στα κείμενα. Η Θέντα Μιμηλάκη ζωντανεύει με απαλά χρώματα και ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες τους μύθους και τους θρύλους του παππού στο «Μόνο ταξίδι της ζωής του». Υπέροχα τα αγροτικά τοπία από την αληθινή ζωή του παππού, εκπληκτικές οι μορφές από τους θρύλους και τις διηγήσεις (ευρηματικοί οι σκυλάνθρωποι, ανατριχιαστικοί οι μαρμαρωμένοι άνθρωποι), ενδιαφέρουσες οι λεπτομέρειες. Από την άλλη, η Έλενα Τσαπρούνη αναπαριστά με τέχνη την καθημερινότητα του «Ταπόη» στο «Γουτού Γουπατού». Ήδη από το εξώφυλλο δείχνει προσοχή στη λεπτομέρεια, με τη λάμπα να τρεμοφέγγει στο παράθυρο όσο τα παιδιά είναι στους δρόμους για τα κάλαντα. Απαλές γραμμές που όμως αποτυπώνουν σωστά την ατμόσφαιρα και τις σκηνές, ρεαλισμός και αφαιρετικότητα, ατμοσφαιρικότητα (ειδικά η νύχτα στις σελίδες με την αναμονή του Ταπόη των γιορτών και με το λιτό δείπνο), σωστές προοπτικές ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο την πρωτοχρονιάτικη νύχτα που θα αλλάξει τη ζωή του παιδιού.

«Τα Ελληνικά» είναι μια πολύ καλή πρώτη αναγνωστική επαφή των παιδιών από 8 ετών και πάνω με τα σημαντικότερα κλασικά ελληνικά κείμενα και τη συνιστώ ανεπιφύλακτα. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και ο Γεώργιος Βιζυηνός μπορούν ακόμα να σταθούν στην εποχή μας και να τους γνωρίσουν οι νεότερες γενιές.

Βιβλίο Το κορίτσι και η κινητή βιβλιοθήκη
Τίτλος πρωτοτύπου La nena i la biblioteca ambulant
Συγγραφέας Eulàlia Canal
Εικονογράφος Sebastia Serra
Μεταφραστής Ιωάννα Καπετάνου
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αρκούδος και ο Κάστορας έχουν μια κινητή βιβλιοθήκη γεμάτη πολλά βιβλία. Μια μέρα συναντούν μπροστά τους έναν τοίχο από τούβλα που τους εμποδίζει να συνεχίσουν κι ένα κορίτσι που θέλει να περάσει από την άλλη μεριά για να βρει τη μητέρα της. Η ιδέα τους θα φέρει μεγάλη αναστάτωση στους φρουρούς του τοίχου, θα πετύχει όμως; Θα καταφέρουν να συνεχίσουν τον δρόμο τους;

Η ιστορία είναι αρκετά ενδιαφέρουσα και η πλοκή κλιμακώνεται από σελίδα σε σελίδα. Σχεδόν από το πουθενά εμφανίζονται ο Κάστορας και ο Αρκούδος με μια κινητή βιβλιοθήκη και σταματούν μπροστά στον τοίχο. Εκεί γνωρίζουν το κορίτσι που ψάχνει τη μαμά του και αποφασίζουν να το βοηθήσουν. Όσο κρατάει η προσπάθειά τους να περάσουν τον τοίχο χωρίς να γίνουν αντιληπτοί μοιράζονται περιστατικά, ιστορίες και αναμνήσεις από τις ζωές τους, οπότε δημιουργείται ένας ισχυρός φιλικός δεσμός. Όταν όμως βγαίνουν από την άλλη μεριά τα πράγματα δυσκολεύουν αρκετά κι ένας ανέλπιστος σύμμαχος θα τους βοηθήσει. Μου άρεσε πολύ η κεντρική ιδέα του παραμυθιού και πώς εφαρμόζεται στην περιπέτεια των τριών πρωταγωνιστών: τα βιβλία έχουν δύναμη και οι λέξεις μπορούν να γκρεμίσουν τείχη και να οδηγήσουν προς την ελευθερία. Η μάθηση, το διάβασμα, η σκέψη είναι τα «όπλα» που απελευθερώνουν το μυαλό, γκρεμίζουν τα εμπόδια και απελευθερώνουν τον καθένα μας από οποιαδήποτε δεσμά.

Ο στρατιώτης, το φυλάκιο, το τρίκυκλο-βιβλιοθήκη, ακόμη και το ντύσιμο του κοριτσιού θυμίζουν εικόνες από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου, μια αναγκαία εικαστική αναφορά ως αναγνωριστικό σημείο της δυσχέρειας που προκαλεί η φυλάκιση, η τιμωρία, ο αποκλεισμός, η βία. Ο εικονογράφος Sebastia Serra δούλεψε πολύ πάνω σε αυτές τις λεπτομέρειες και δημιούργησε στιγμιότυπα γεμάτα χαρά και φως αλλά και σασπένς. Φυσικά, λάτρεψα το όχημα του Κάστορα και του Αρκούδου, καθώς και την αρχική εικόνα όπου διαβάζουν. Επιπλέον, απόλαυσα τις εικόνες με τα βιβλία που απελευθερώνουν τα τούβλα και σκορπάνε στον αέρα, καθώς και τους διάφορους χρωματικούς τόνους του δάσους και της φύσης όπου διαδραματίζεται η ιστορία. Πρωτότυπες και δύσκολες να αποτυπωθούν τόσο όμορφα οπτικές γωνίες, υπέροχες φωτοσκιάσεις, ολοζώντανες φιγούρες συνοδεύουν με τον καλύτερο τρόπο την ιστορία και πυροδοτούν τη φαντασία των παιδιών.

Βιβλίο Το αόρατο νήμα
Τίτλος πρωτοτύπου El hilo invisible
Συγγραφέας Miriam Tirado
Εικονογράφος Marta Moreno
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Νούρα συζητάει με τη μαμά της για τον αφαλό της και τη ρωτάει σε τι της χρησιμεύει πλέον, αφού γεννήθηκε πια. Η μητέρα της της αποκαλύπτει πως εκεί φυλάσσεται ένα μεγάλο μυστικό: από τον αφαλό βγαίνουν αόρατα νήματα που μας συνδέουν με όσους αγαπάμε και παραμένουμε δεμένοι μαζί τους ακόμη κι αν είμαστε σε απόσταση. «…είμαι δίπλα σου κι ας μη με βλέπεις, είσαι μαζί μου κι ας μην μπορώ να σε αγγίξω»!

Με γλυκό, ευφάνταστο και ευφυή τρόπο η συγγραφέας μιλάει στους μικρούς αναγνώστες για το θαύμα της μητρότητας, για τα αισθήματα που αναπτύσσει η μητέρα προς το παιδί της πριν καν αυτό γεννηθεί: «Και πριν, όταν ακόμη δεν ήσουν στην κοιλιά μου, σε αγαπούσα ήδη, σου μιλούσα και σου έλεγα πως μπορείς να έρθεις όποτε θέλεις, πως σε περιμένουμε…Το αόρατο νήμα με έδενε ήδη μαζί σου κι ας μη σε είχα γνωρίσει ακόμη». Επειδή είναι αόρατο όμως και δεν μπορούμε να το πιάσουμε, δε σημαίνει πως δεν υπάρχει. Τόσα πράγματα είναι άυλα κι όμως γεμίζουν τη ζωή μας, όπως η αγάπη, οι οικείες μυρωδιές που δημιουργούν αναμνήσεις, τα συναισθήματα. Αυτά και άλλα υπέροχα λόγια γεμίζουν ασφάλεια, σιγουριά και αυτοπεποίθηση τη Νούρα, που πλέον δε νιώθει μοναξιά και φόβο. Έτσι παρακολουθούμε στη συνέχεια διάφορα περιστατικά από τη ζωή του κοριτσιού και πόσο απλόχερα δίνει μαθήματα ζωής στον συμμαθητή της που φοβάται μακριά από τη μαμά του, στη γιαγιά της που ξέρει πως κάποια στιγμή θα πεθάνει αλλά το αόρατο νήμα θα τις έχει για πάντα δεμένες κ. π. ά. Τι όμορφα λόγια, πόσο γλυκές στιγμές, τι υπέροχο πλάσμα η Νούρα, τι εκπληκτική γραφή!

Η εικονογράφηση της Marta Moreno αποτυπώνει μεγάλες, χορταστικές φιγούρες, γεμάτες όμως μόνο από βασικές λεπτομέρειες, οπότε δεν κουράζεται το μάτι των παιδιών. Τα νήματα είναι χιλιάδες, πολύχρωμα, προς κάθε κατεύθυνση και δημιουργούν αστείες μικροπεριπέτειες. Κοντινά πλάνα και γενικές αποτυπώσεις, ανοιχτά και χαρούμενα χρώματα, παραστατικές εικόνες που ζωντανεύουν τα καθημερινά περιστατικά στην οικογένεια της Νούρα, μια γλυκιά γιαγιά, μια όμορφη μαμά, δεν ξέρω τι να πρωτοαναφέρω! Ένα μεγάλο μπράβο στις δημιουργούς γι’ αυτό το ξεχωριστό παραμύθι.

Βιβλίο Καλό, κακό κορίτσι 
Τίτλος πρωτοτύπου Good bad girl
Συγγραφέας Alice Feeney
Μεταφραστής Κλαίρη Θεοδώρου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Λένε πως τίποτα δε συγκρίνεται με την αγάπη μιας μητέρας. Αν το ψάξεις όμως, θα ανακαλύψεις πως τίποτα δε συγκρίνεται με το μίσος μιας κόρης»! Έτσι ξεκινάει ένα από τα πιο συναρπαστικά μυθιστορήματα της Alice Feeney που είναι αφιερωμένο στη μητρότητα, στις σχέσεις μάνας και κόρης, στην τοξικότητα των οικογενειακών σχέσεων και στην εγκατάλειψη των γεροντότερων από τα παιδιά τους όταν κοντεύουν στη δύση της ζωής τους. Η συγγραφέας αφιερώνει κάθε κεφάλαιο σε διαφορετικό χαρακτήρα που ζει αναπάντεχες εξελίξεις, μόνο που όλες του οι πλευρές φωτίζονται σταδιακά, με αποτέλεσμα να γνωρίζουμε την κάθε μία ηρωίδα του βιβλίου αλλιώς και αλλιώς να καταλήγουμε ενώ την ίδια στιγμή και οι τέσσερις μπλέκονται σε αυτό το παράδοξο γαϊτανάκι με αναπάντεχο και απρόσμενο τρόπο!

Είκοσι χρόνια πριν, μια γυναίκα πηγαίνει στο σουπερμάρκετ με ένα μωρό στο καροτσάκι του. Είχε πείσει τον εαυτό της πως τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά όταν θα γινόταν μαμά αλλά έκανε λάθη τελικά και δεν κράτησε την υπόσχεσή της να κάνει το παιδί της να νιώθει πάντα πως το αγαπά. «Από τη μέρα που γεννήθηκε, το να κάνω, να βρίσκω και να γίνομαι ό,τι χρειάζεται έχουν γίνει η αποστολή μου», σκέφτεται. «Το να είσαι μητέρα είναι ένα παράξενο μείγμα αγάπης, μίσους και ενοχής», παραδέχεται. Μεγαλώνει μόνη το παιδί της έχοντας ξεχάσει όνειρα, φιλοδοξίες, την ίδια της τη ζωή. Όταν γυρίζει για λίγο την πλάτη της βρίσκει το καροτσάκι του μωρού άδειο. Ποιος το απήγαγε και γιατί; Πώς συνδέεται αυτό το περιστατικό με τις γυναίκες του μυθιστορήματος;

Η Φράνκι Φλέτσερ εργάζεται ως επικεφαλής βιβλιοθηκάριος στις φυλακές Κρόσροουντς. Δεν εμπιστεύεται τους ανθρώπους, κάτι που της τόνιζε και η μητέρα της: «Ο κόσμος είναι γεμάτος από ανθρώπους που είναι καλοί στο να είναι κακοί, καθώς και από ανθρώπους που είναι κακοί στο να είναι καλοί» (σελ. 17). «Μερικές φορές, όμως, οι καλοί άνθρωποι κάνουν κακές πράξεις γιατί δεν μπορούν να κάνουν διαφορετικά». Πάντα θεωρούσε τον εαυτό της ως ένα καλό κακό κορίτσι και προτιμά πράγματα που κάνουν τα τοιχώματα του κόσμου της πιο συμπαγή. Υψώνει φανταστικούς τοίχους για να κρατήσει τους πάντες απ’ έξω και καταφέρνει να διαχειριστεί την άσχημη ζωή της, βρίσκοντας τρόπο να βγάλει κάτι θετικό απ’ αυτήν. Η δουλειά της την κρατάει λογική, αν και πλέον ετοιμάζεται να κάνει κάτι φρικτό. Πάντα ήταν γεμάτη αγάπη για τα βιβλία, γιατί σε αυτά κρυβόταν όποτε η πραγματική της ζωή γινόταν αφόρητη: «Ένα καλό βιβλίο μπορεί να γίνει το φως στο σκοτάδι. Ένα καλό βιβλίο μπορεί να θεραπεύσει τη μοναξιά, να αλλάξει μυαλά ή ακόμα και να αλλάξει τον κόσμο. Ένα καλό βιβλίο είναι η απόλυτη μαγεία» (σελ. 35). Μεγάλωσε μόνη της την κόρη της κι έκανε τα πάντα για να την προστατεύσει από την αλήθεια, μιας και δεν είχε άλλη επιλογή, μόνο που αυτό της κόστισε τα πάντα κι έτσι το παιδί της έφυγε από κοντά της λόγω των ψεμάτων που ανακάλυψε. Η κόρη της χάθηκε όταν ήταν έφηβη και η Φράνκι ξέρει το γιατί οπότε τώρα, που έχει στερέψει από επιλογές, χτυπά εκεί που της έχουν στερήσει πράγματα, γιατί κάποιος πρέπει να πληρώσει για όσα έχει χάσει. «Το μόνο καλό πράγμα στο να χάνεις τα πάντα είναι η ελευθερία που προκύπτει έπειτα, όταν δεν έχεις πια τίποτα να χάσεις» (σελ. 20). Μόνο που μια γνωριμία θα της ανατρέψει τα σχέδια, θα της δώσει έναν λόγο να ελπίζει κι ένα κίνητρο για να συνεχίσει, μιας και ίσως υπάρχει τελικά τρόπος να πάρει πίσω το κοριτσάκι της.

Η ογδοντάχρονη Ίντιθ Κένεντι, συνταξιούχος μυστική επιθεωρήτρια σε καταστήματα, εξαπατήθηκε από την κόρη της και υπέγραψε κάποια χαρτιά, με αποτέλεσμα να χάσει το σπίτι της και να κλειστεί χωρίς τη συναίνεσή της σε γηροκομείο. Έντρομη, διαπιστώνει πως πλέον «το καλό της κοριτσάκι μεγάλωσε και έγινε κακό»! Κάποτε η Ίντιθ έπαιρνε τις δύσκολες αποφάσεις και για τις δυο τους, τώρα όμως οι ρόλοι άλλαξαν και κανείς δεν κάνει αυτό που εκείνη θέλει, κανείς δεν την ακούει. Ξέρει όμως κατά βάθος τι έκανε για ν’ αξίζει ένα τόσο αχάριστο, κακεντρεχές και εγωιστικό παιδί. Από την άλλη, η κόρη της, Κλίο, δεν μπορεί να πληρώσει πλέον τα έξοδα της διαμονής και το γηροκομείο την απειλεί με έξωση της μητέρας της. Να όμως που η Ίντιθ εξαφανίζεται την ημέρα που βρίσκουν ένα πτώμα στο γηροκομείο και η αρχιεπιθεωρήτρια Σάρλοτ Τσάπμαν ανακρίνει την Κλίο ως κύρια ύποπτη. Τέλος, η Πέισενς Λίντελ εργάζεται στο ίδρυμα όπου μένει η Ίντιθ («εδώ έρχονται οι άνθρωποι για να πεθάνουν»), ένα κτήριο με λίγους υπαλλήλους και μια σκληρή διευθύντρια, την Τζόι Μπονέτα, που όλοι τη μισούν γιατί πάντα καταφέρνει να κάνει τα πράγματα χειρότερα. Η Πέισενς συμπαθεί την Ίντιθ και δέθηκαν αμέσως με γερή φιλία, αν και η Πέισενς της έχει πει πολλά ψέματα για τον εαυτό της και για το σκοτεινό παρελθόν της, για το οποίο δεν ξέρει σχεδόν τίποτα. Καθαρίζει τα δωμάτια, συναντώντας φυσικά δυσάρεστες εκπλήξεις, έχει όμως τον δικό της τρόπο να τα αντιμετωπίζει όλα αυτά, άλλωστε είναι εγκλωβισμένη σε αυτήν τη δουλειά για οικονομικούς και γι’ άλλους λόγους. Ζει σε μια σοφίτα κι είναι ευτυχισμένη με το μικρό και στενό της βασίλειο, όπου ζει υπό παράδοξες συνθήκες ενοικίασης. Τρομάζει με τον εαυτό της και τι μπορεί να κάνει όταν την εξωθούν στα άκρα κι έτσι αποφασίζει να τελειώσει αυτό που ξεκίνησε. Τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα όταν πιαστεί στα πράσα να κλέβει τα δωμάτια των ηλικιωμένων ενοίκων και τότε…

Το »Καλό κακό κορίτσι» είναι μια ιστορία που ξεδιπλώνεται με διαρκείς ανατροπές, οι πρωταγωνίστριες φωτίζονται σταδιακά από πλευρές που δε βγάζουν στο προσκήνιο ολόκληρη την εικόνα της προσωπικότητάς τους και κάθε τρεις και λίγο μαθαίνουμε και κάτι καινούργιο που βάζει την πλοκή σε νέες βάσεις. Ταυτόχρονα αποκαλύπτεται άλλος ένας κρίκος από την αλυσίδα που τις δένει μεταξύ τους ενώ η αφήγηση διακόπτεται σε κρίσιμο κεφάλαιο ώστε να επικεντρωθούμε στην επόμενη ηρωίδα κ. ο. κ. Δολοφονίες, εξαφανίσεις, απαγωγές, απάτες, φυλακές, γκαλερί, όλα δημιουργούν ένα εκπληκτικό πολυπρισματικό μυθιστόρημα αφιερωμένο στη μητρότητα και στις γυναίκες που γίνονται μητέρες, κάνουν λάθη και θα κάνουν τα πάντα για να το διορθώσουν αυτό. Η ιστορία κυλάει σα νερό και όσο απολάμβανα την καλοσχεδιασμένη πλοκή έμπαινα σε σκέψεις για τη διαβίωση των ηλικιωμένων σε ιδρύματα όπου δεν τους φροντίζουν όπως τους πρέπει, για τον άνθρωπο που δεν αλλάζει όσο μεγαλώνει («…οι κακοί νέοι άνθρωποι καταλήγουν κακοί ηλικιωμένοι. Το μίσος δεν ξεθωριάζει με την ηλικία», σελ. 53), για τις τοξικές σχέσεις μεταξύ μητέρας και παιδιών και τις ανυπολόγιστες ψυχικές συνέπειες σε όλους, για τις λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στο κακό και στο καλό και πώς μασκαρεύονται για να πάρει το ένα τη θέση του άλλου με δικαιολογία τις καλές προθέσεις και για τις αμφιβολίες, τους φόβους και τα λάθη που κάνουν όλοι ώστε να είναι αρεστοί στους άλλους, διαιωνίζοντας έτσι έναν φαύλο κύκλο ανατροφής (οι γονείς) και φτάνοντας στα άκρα για να μην επαναλάβουν τα ίδια λάθη με τα δικά τους παιδιά (οι επίγονοι). «Δεν είμαστε το άθροισμα των παιδιών μας. Αποτελούν εξίσωση που δε λύνεται, επομένως πρέπει να μάθουμε να τ’ αγαπάμε αντί να προσπαθούμε να τα κατανοήσουμε. Μερικές φορές όμως η αγάπη δεν αρκεί» (σελ. 117). Το τέλος τινάζει τα πάντα στον αέρα και με συγκλόνισε ως προς την αλήθεια που βρισκόταν μπροστά στα μάτια μου και πώς αυτή εμφανίστηκε τη στιγμή που έπρεπε με τον πιο ταιριαστό τρόπο. Μια ιστορία που βάζει βαθιά το μαχαίρι στο κόκαλο και χαρίζει απανωτές ανατροπές και ασίγαστο σασπένς.

Διαχρονικές αλήθειες:

«Μερικές φορές, η κακία είναι απλώς μεταμφιεσμένη θλίψη» (σελ. 56).

«…όλοι μας ξεκινάμε ως λευκός καμβάς, προτού μας ζωγραφίσει ο κόσμος με σκέψεις και συναισθήματα που προσποιούμαστε πως είναι δικά μας. Και αυτό μου αρέσει. Σημαίνει ότι μπορούμε να αλλάξουμε» (σελ. 107).

Βιβλίο Παγωτό τριαντάφυλλο 
Συγγραφέας Μυρτώ Κατσουλάρη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Συρτάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με εναλλαγή πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης, η Μυρτώ Κατσουλάρη μας συστήνει τη Λένα που γεννήθηκε στο Κάιρο εν μέσω του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, ένα κορίτσι που δεν μπόρεσε να ζήσει όλα όσα ήθελε όπως τα ήθελε αλλά δεν άντεχε να αφήσει και το όνειρο να πάει χαμένο. «…ήταν ένα κράμα από μυστικά, πληγές και φόβο αλλά η φωτιά που έκαιγε μέσα της την οδηγούσε» (σελ. 16). Παραστατικές, σχεδόν κινηματογραφικές σκηνές, ζωντανεύουν την ιστορία μιας κοπέλας που, μετά τον ξαφνικό θάνατο της μητέρας της, έγινε, ως το μόνο θηλυκό της οικογένειας, η «κυρία» του σπιτιού μόλις στα δέκα της χρόνια, μεγαλώνοντας με αγάπη τα δυο της αδέλφια, ψυχοκόρη στο ίδιο της το σπίτι και χωρίς καμία υποστήριξη. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 ο πατέρας της παντρεύτηκε τελικά τη Φρόσω που είχε ήδη δύο αγόρια και τη σταματάει από το σχολείο για να τη βάλει στο ζαχαροπλαστείο του παρά τις αντιρρήσεις της.

Σύντομα, ο Περικλής προσλαμβάνει τον Αλέξανδρο για γκαρσόνι και ο έρωτας με τη Λένα είναι αμοιβαίος. Ο Αλέξανδρος σπουδάζει πολιτικές επιστήμες και παρατηρεί τον κόσμο γύρω του, τις αλλαγές του: «Ζούμε σε μια εποχή που αλλάζει όλο το πολιτικό και κοινωνικό σκηνικό», θέλει να ξέρει την αλήθεια και κάποιες φορές προσπαθεί να την αλλάξει. Ο έρωτας τους κυριεύει, εκείνος είναι συνεπαρμένος και αποφασισμένος να την κάνει γυναίκα του αλλά εκείνη είναι πιο προσγειωμένη και ρεαλίστρια, «όνειρα από αλεύρι και ζάχαρη». Όλα αυτά όμως διαδραματίζονται την περίοδο που ανέβηκε ο Νάσερ στην εξουσία και η ελληνική ομογένεια στοχοποιήθηκε, με αποτέλεσμα αρκετοί να ξενιτευτούν, οι επιχειρήσεις των Ελλήνων να έχουν και Αιγύπτιο ως συνέταιρο για να συνεχίσουν να λειτουργούν κλπ. Οι δυο νέοι ζουν τον έρωτά τους ως τη στιγμή που η μοίρα θα πραγματοποιήσει τα δικά της σχέδια κι έτσι η συνέχεια της ιστορίας εκτυλίσσεται στην Αθήνα και φτάνει ως τη Δικτατορία του 1967, τινάζοντας στον αέρα για άλλη μια φορά τις ζωές των ηρώων και ειδικά της Λένας, μιας γυναίκας που υπήρξε θύμα και θύτης στη ζωή της και διένυσε μια πορεία από το σκοτάδι ως το φως και πάλι πίσω.

Ταυτόχρονα με την ιστορία της Λένας, γνωρίζουμε τη γιαγιά της Ελπίδας, μια γυναίκα πολύ διακριτική, που θέλει να βλέπει την εγγονή της αλλά δεν το απαιτεί, που αποφεύγει να ρωτήσει πράγματα που η Ελπίδα δε θέλει σίγουρα να συζητήσει, που δε λέει την άποψή της αν δεν της ζητηθεί, που τα έχει τετρακόσια αλλά είναι αθεράπευτα ρομαντική, που μυρίζει λεβάντα και πούδρα. Στο σπίτι της πάντα υπάρχει χειροποίητο παγωτό τριαντάφυλλο, σαν αυτό που συνοδεύει τώρα τις δυο γυναίκες στη μεγάλη αποκάλυψη της ζωής τους. Μια τρυφερότητα ξεχειλίζει από τις σελίδες όσο αναρωτιόμαστε πώς συνδέονται όλα αυτά με τη ζωή της Λένας και απολαμβάνουμε τις αναμνήσεις της Ελπίδας με τη γιαγιά και τον παππού της, ένα ζευγάρι στενά δεμένο, που τόσα χρόνια έχουν τη δική τους γλυκιά, ακύμαντη καθημερινότητα, με τη μοναδική εγγονή τους να περνάει τα καλοκαίρια μαζί τους στο εξοχικό κοντά στο Τολό: «Η αγάπη όσο τη μοιράζεσαι είναι ευλογία, αλλά όταν έρχεται η ώρα να αναμετρηθεί με την απουσία, γίνεται το χειρότερο μαρτύριο, ο πιο ανυπόφορος πόνος» (σελ. 62). Η μάνα της με τη γιαγιά είχαν άριστες σχέσεις, ήταν αχώριστες κι αγαπημένες, σε αυτούς οφείλει τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς της και τη μόρφωσή της. Η γιαγιά όμως, που νιώθει τον θάνατο να πλησιάζει λόγω ηλικίας, αποκαλύπτει κάτι αβάσταχτο στην κόρη της κι η σχέση τους τινάζεται στον αέρα. Υπάρχει άραγε περιθώριο να τα ξαναβρούν; Η Λένα τι ρόλο θα παίξει σε αυτό;

Το «Παγωτό τριαντάφυλλο» είναι μια γλυκόπικρη, ρομαντική νουβέλα που μας ταξιδεύει στην Αίγυπτο την εποχή του Νάσερ και μας συστήνει την ανθηρή ελληνική παροικία, χωρίς όμως να καταφεύγει σε πολλές και κουραστικές λεπτομέρειες, μιας και δίνει έμφαση στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων που βίωσαν τον ξεριζωμό της δεκαετίας του 1950. Ακόμη και η ατμόσφαιρα της δικτατορίας του 1967 δίνεται με διακριτικότητα ώστε οι ήρωες του βιβλίου να κινηθούν στη σκιά της, προσπαθώντας να ενώσουν τα χαμένα κομμάτια τους. Έχουμε σκηνές έρωτα, αναμενόμενες αλλά και απρόβλεπτες εξελίξεις, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, προσεγμένο χειρισμό της πλοκής, η οποία καταλήγει στο τέλος να δημιουργεί έναν κύκλο κι ενώνει απρόσμενα το παρελθόν με το παρόν. Μου άρεσαν επίσης οι διαχρονικές αλήθειες του κειμένου: «Εμείς οι νέοι είμαστε πλάσματα ανίκανα να συνειδητοποιήσουμε την αξία της στιγμής. Μας αρέσει να αναβάλλουμε τα πάντα ή έστω ό,τι μπορούμε, αφού ο χρόνος μπροστά μας είναι άπειρος. Άλλωστε η νεότητα δικαιολογεί κάθε πράξη ανωριμότητας» (σελ. 14). Πόσο απλά καταγράφεται ο πόνος της απώλειας ενός φίλου για έναν μεγάλο άνθρωπο: «Έφυγε και πήρε τα νιάτα μας μαζί της και ζωή δίχως νιάτα είναι ζωή σε αναμονή» (σελ. 31). Εδώ δάκρυσα: «…κάποτε σε ρώτησα πού πάει η αγάπη όταν φεύγει και μου απάντησες πως αν είναι αληθινή δεν πάει πουθενά, απλώς γίνεται ελπίδα και προσπαθεί ως το τέλος» (σελ. 148). Και τέλος: «Σε αυτήν τη ζωή αν είσαι από τους τυχερούς, το μόνο που σου μένει είναι ο άνθρωπος που έχεις επιλέξει να γεράσεις δίπλα του» (σελ. 35). Ένας έρωτας μετ’ εμποδίων, μια ιστορία που ξεδιπλώνεται λιτά κι απέριττα και ταυτόχρονα με ένταση και παραστατικότητα και μια εποχή που μυρίζει σαν παγωτό τριαντάφυλλο.

Βιβλίο Αλφαβητάρι με στίχους 
Συγγραφέας Δημήτρης Χασιώτης
Εικονογράφος Τάσος Αναστασίου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Susaeta
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το «Αλφαβητάρι με στίχους» του Δημήτρη Χασιώτη απευθύνεται σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας και τα βοηθάει να κατανοήσουν και να μάθουν το αλφάβητο και τη γλώσσα. Το παιδί θα αναγνωρίσει, θα ονομάσει, θα γράψει και θα πει τους ήχους των γραμμάτων μέσα από θέματα που συναντάει στην καθημερινότητά του μέσα από μια διαδικασία που θα κάνει την αλφαβήτα παιχνίδι. Κάθε γράμμα συνοδεύεται από μια εικόνα, ένα ομοιοκατάληκτο ποίημα γεμάτο χιούμορ και φαντασία και με διαφορετικό ύφος και περιεχόμενο το καθένα, ερωτήσεις κατανόησης, ασκήσεις μέσω των οποίων τα παιδιά αναγνωρίζουν και βρίσκουν το γράμμα μέσα στις λέξεις, πώς γράφεται το γράμμα και διάφορα θέματα προς συζήτηση που αναπτύσσουν ένας λαγός και μια χελώνα (συμπεριφορά, συναισθήματα, περιβάλλον, διατροφή κ. π. ά.). Μόλις τελειώσουν τα γράμματα της αλφαβήτου ξεκινάνε οι συνδυασμοί των γραμμάτων, διπλά σύμφωνα και φωνήεντα κλπ.

Δράκοι, βατράχια, αρκουδάκια, γατούλες, ψάρια, νυφίτσες και άλλα ζώα αποτελούν κυρίως τους ήρωες των ποιημάτων και οι περιπέτειές τους ποικίλουν. Από την άλλη, ο λαγός και η χελώνα είναι δύο πολύ καλοί φίλοι και οι μικρές ιστορίες τους δίνουν έμπνευση για συζήτηση και προκαλούν γέλιο και σκέψη. Απλοί διάλογοι, σύντομες αλλά πυκνογραμμένες προτάσεις και ωραία ελληνικά χαρίζουν αξέχαστες στιγμές στα παιδιά. Η εικονογράφηση του Τάσου Αναστασίου συμπληρώνει και ενισχύει το κείμενο και χρησιμοποιεί λιτές γραμμές και απλές εικόνες ώστε να μην αποσπά την προσοχή των παιδιών από την εκμάθηση.

Βιβλίο Θυμάμαι
Τίτλος πρωτοτύπου I remember
Συγγραφέας Jeanne Willis
Εικονογράφος Raquel Catalina
Μεταφραστής Ράνια Μπουμπουρή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Susaeta

Η γιαγιά Κάθριν υποδέχεται κάθε μέρα ένα αγοράκι με γαλάζιο παλτό και παίζουν μαζί, μόνο που δε θυμάται τι της είναι αυτό το παιδί. Ο μικρός Τζορτζ από την άλλη επισκέπτεται τη γιαγιά του με λαχτάρα και δε βαρυγκωμά όποτε χρειάζεται να την ντύσει ή να τη βγάλει βόλτα. Η Jeanne Willis ζωντανεύει μικρά καθημερινά περιστατικά που βιώνουν γιαγιά και εγγονός με τέτοιο τρόπο που τα δάκρυα έρχονται αβίαστα. Πόσο γλυκά και μαλακά θυμίζει το παιδί στην Κάθριν ποιος είναι, με πόσο απλό τρόπο τη βοηθά να νιώσει ασφάλεια κοντά του και με πόση αφοπλιστική παιδική «αφέλεια» νικάει τους φόβους της! «-Σε κέρασα μπισκότα; Δε θυμάμαι πού τα έχω βάλει! -Θυμάμαι εγώ, έχω ταλέντο στο να βρίσκω μπισκότα». Όταν η γιαγιά δεν καταφέρνει να κουμπώσει το παλτό της, ο Τζορτζ με χαρά τής δείχνει πώς έμαθε να το κάνει μόνος του ώστε να νιώσει περήφανη γι’ αυτόν. Και τι τρυφερή ατάκα: «-Δεν μπορώ να θυμηθώ τι έκανα πριν πέντε λεπτά. -Μάλλον επειδή θα έκανες κάτι βαρετό»! Κι όταν η γιαγιά κλαίει από τη στενοχώρια της που δε θυμάται το όνομα του εγγονού της, ο Τζορτζ της θυμίζει πόσο τον αγαπάει, κάτι που έχει μεγαλύτερη αξία για κείνον!

Μέσα λοιπόν από πολλά μικρά τέτοια στιγμιότυπα τα παιδιά κατανοούν τι σημαίνει να έχει κάποιος αλτσχάιμερ και πώς μπορούν να τον φροντίσουν με τον δικό τους τρόπο. Η εικονογράφηση της Raquel Catalina είναι εξαίρετη από κάθε άποψη. Είτε με μικρά καρέ που θυμίζουν κόμικς είτε με ολοσέλιδες εικόνες ζωντανεύει την ιστορία με παραστατικότητα και ρεαλισμό. Ο σκεπτικός Τζορτζ της σελίδας τίτλου εξαφανίζεται όταν μπαίνει στο σπίτι της γιαγιάς και οι στιγμές που περνάνε μαζί είναι σα να ζωντανεύουν φωτογραφίες από το οικογενειακό άλμπουμ όσων είχαμε την τύχη να ζήσουμε με γιαγιάδες. Αν δεν κλάψατε με το κείμενο, οι δύο τελευταίες σελίδες θα το κάνουν.

Βιβλίο Πώς να μεγαλώσετε χωρίς αξιοπρέπεια 
Τίτλος πρωτοτύπου How to age disgracefully
Συγγραφέας Clare Pooley
Μετάφραση Βούλα Αυγουστίνου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Χιούμορ
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Clare Pooley έγραψε ένα βιβλίο που με γέμισε ζεστασιά, χαρά και αισιοδοξία και μου σύστησε μέσα από μια σειρά τραγικωμικών περιστατικών άκρως ρεαλιστικούς και ολοκληρωμένους χαρακτήρες γεμάτους αντιθέσεις και ποικίλα χαρακτηριστικά γνωρίσματα. Μεγαλώστε αγνοώντας τα στοιχειώδη του καθωσπρεπισμού, νιώστε, τολμήστε, αλλάξτε, αυτό είναι σε γενικές γραμμές το μότο ενός μυθιστορήματος που με συντρόφεψε για μεγάλο διάστημα, αφού το είχα στο μυαλό μου αρκετό καιρό αφού το τελείωσα. Γέλιο και συγκίνηση, ευφάνταστα περιστατικά, κλιμακούμενη πλοκή, ενδιαφέρουσες ανατροπές και ωραίο τέλος, τι άλλο να ζητήσει κανείς;

Η Ντάφνι κλείνει τα εβδομήντα, ζει μόνη κι έρημη κι επιτέλους αποφασίζει να ξαναέρθει σε επαφή με τον κόσμο, να κάνει νέες γνωριμίες, δεν έχει όμως ιδέα πώς κάνει ένας ενήλικος άνθρωπος φίλους κι έτσι αποφασίζει να καταστρώσει ένα σχέδιο. Μιλάει στα φυτά της, στους ανθρώπους στις φωτογραφίες της, δε μιλάει όμως στους γείτονες, αν και ξέρει πάρα πολλά για όλους τους, δεν τηλεφωνεί σε κανέναν παρά μόνο σε μάστορες. Ως τώρα λοιπόν αντιμετώπιζε τον κόσμο με δυσπιστία, υποθέτοντας πως όλοι κρύβουν κάποιον απώτερο σκοπό πίσω από τις αποφάσεις τους, μήπως όμως ήρθε η ώρα να δείξει έναν βαθμό εμπιστοσύνης και να κρίνει με επιείκεια; Κι αν καταφέρει να βρει φίλους, μήπως πρέπει να βρει κι έναν σύντροφο, «έναν άντρα με καλούς τρόπους, την ικανότητα να ακολουθεί οδηγίες και τα περισσότερα δόντια του στη θέση τους»; Τελικά «Πώς να δημιουργήσεις ένα μέλλον όταν έχεις ένα παρόν που δεν σου αρέσει και ένα παρελθόν που δεν μπορείς να εκμυστηρευτείς σε κανέναν»; Μια ευρηματική φιγούρα που έχει πάει «από τη Σκύλλα του σεξισμού στη Χάρυβδη του ηλικιακού ρατσισμού», από την απαξιωτική συμπεριφορά ατάλαντων μισογύνηδων τον πρώτο καιρό της επαγγελματικής της πορείας στο ότι την αγνοούν λόγω της ηλικίας της. Ανακαλύπτει λοιπόν το Κοινοτικό Κέντρο Μαντέλ που φιλοξενεί μια λέσχη ηλικιωμένων και γίνεται μέλος.

Εκεί θα γνωρίσει τον Αρτ Άντριους, έναν αποτυχημένο ηθοποιό και ορκισμένο κλεπτομανή, που ξαφρίζει μικροπράγματα για να νιώθει την αδρεναλίνη, σταδιακά όμως αυτή η έξαψη αντικαθίσταται όλο και πιο γρήγορα από ένα μεγάλο κενό. Η οικογένειά του δεν του μιλάει κι από το facebook έμαθε πως έγινε παππούς. Στα εβδομήντα πέντε του και με μόνο τηλεοπτικά κομπαρσιλίκια στην πλάτη του, αρνείται να δεχτεί πως ήρθε η ώρα να αποσυρθεί, άσε που δεν έχει λεφτά στην άκρη. Έτσι γίνεται μέλος της λέσχης ηλικιωμένων και αντιπαθεί αμέσως την επικίνδυνη κατ’ αυτόν, γλυκούλα και μικροσκοπική κατά τον φίλο του και πρώην παπαράτσι Γουίλιαμ Τζένκινς, Ντάφνι. Έχει κι αυτός τα δικά του μυστικά, ανοιχτές πληγές που τον γεμίζουν με εφιάλτες και ανασφάλειες, η Ντάφνι όμως θα αλλάξει για πάντα τη ζωή του. Επίσης, έχουμε την Άννα, πρώην οδηγό νταλίκας, με μαλλιά βαμμένα πάντα με εξωφρενικό χρώμα. Ένα τροχαίο της σαραβάλιασε τη σπονδυλική στήλη και χρησιμοποιεί την τροχήλατη περπατούρα της επικίνδυνα, ενώ έχει θάψει πέντε συζύγους, «φλώρους» κατ’ εκείνη. Μαζί τους θα βρούμε και τη χαμηλών τόνων Ρούμπι, που πάντα κουβαλάει τσάντες με μαλλί και βελόνες πλεξίματος αλλά και την αυστηρή πρώην διευθύντρια σχολείου Πολίν με το ηλικιωμένο σκυλάκι της, τη Μάργκαρετ Θάτσερ.

Η Λίντια Άρμστρονγκ είναι παντρεμένη με τον Τζέρεμι Ρόμπερτς κι έχουν βυθιστεί σε μια ρουτίνα χωρίς ενδιαφέροντα από τότε που έφυγαν οι κόρες τους από το σπίτι. Το σύνδρομο της άδειας φωλιάς έχει στοιχήσει στη Λίντια περισσότερο απ’ όσο περίμενε. Πότε ακριβώς έχασε τον εαυτό της; Πώς μεταμορφώθηκε από ανεξάρτητη, γεμάτη αυτοπεποίθηση και ελκυστική γυναίκα σε «κυρία Ρόμπερτς» και «μαμά»; Πότε έπαψε ο άντρας της να ασχολείται μαζί της ή μάλλον πότε είχε πάψει να νιώθει ότι της άξιζε ν’ ασχοληθεί μαζί της; Τώρα που ο ρόλος της μητέρας δεν είναι και τόσο απαραίτητος, αν έπαυε να είναι και σύζυγος, τότε τι στο καλό ήταν; Έχοντας όλα αυτά κατά νου, κάνει αίτηση για να προσληφθεί ως υπεύθυνη της λέσχης ηλικιωμένων, έχοντας στο μυαλό της πως θα συναναστρέφεται τρεις φορές την εβδομάδα καλοσυνάτους, ευγνώμονες και ενθουσιώδεις υπερήλικες. Βραδιές με παζλ και μπίνγκο καταρρίπτονται όταν μαζεύεται η ανωτέρω ετερόκλητη ομάδα. Άνθρωποι που έχουν ζήσει εντελώς διαφορετικές ζωές, έχουν ο καθένας τις δικές του κακές συνήθειες και βαθιά ριζωμένες απόψεις, φέρνουν ένταση και φασαρία στις συναντήσεις, όπου, στην πρώτη τους κιόλας συνάντηση, καταρρέει τμήμα της οροφής του κτηρίου στα κεφάλια τους, με αποτέλεσμα το δημοτικό συμβούλιο να αποφασίσει την κατεδάφισή του και τη μετατροπή του σε κάτι άλλο.

Στο κοινοτικό αυτό κέντρο συστεγάζεται κι ένας βρεφονηπιακός σταθμός, όπου γνωρίζουμε τον δεκαοχτάχρονο πατέρα Ζίγκι, ένα παιδί που μεγαλώνει την κόρη του μονάχα με τη βοήθεια της μητέρας του. Πώς και πότε έγινε πατέρας ο Ζίγκι, τι απέγινε η μητέρα; Πώς παρενέβησαν οι γονείς των δύο νέων και με τι συνέπειες; Η ζωή του νεαρού άλλαξε ριζικά «χωρίς να το έχει επιλέξει, χωρίς να το κατανοεί πραγματικά και χωρίς να μπορεί να ξεφύγει από αυτό» και τώρα προσπαθεί να τελειώσει το σχολείο και να καταφέρει ένα καλύτερο αύριο με ευκαιρίες φοίτησης και, γιατί όχι, υποτροφίες. Ζει σε μια περιοχή γεμάτη αντίπαλες συμμορίες που αξιοποιούν τους εφήβους σαν τσιλιαδόρους, αγγελιοφόρους και μεταφορείς, με αποτέλεσμα ο Ζίγκι να μπλέξει στα δίχτυα τους και η ζωή του να πάρει την κάτω βόλτα. Στον σταθμό γνωρίζουμε και τον Λάκι, ένα κλειστό και εσωστρεφές παιδί που πάσχει από επιλεκτική αλαλία, μήπως όμως το σκυλί που υιοθετεί εκ περιτροπής με τους ηλικιωμένους της λέσχης το βοηθήσει να μιλήσει ξανά; Την ημέρα που γκρεμίζεται η οροφή του κτηρίου, η Τζανίν, η δασκάλα του παιδικού σταθμού, δέχεται εντολή να ετοιμάσει χριστουγεννιάτικη  θεατρική παράσταση, χωρίς προϋπολογισμό και έσοδα, οπότε ο Αρτ προτίθεται να βοηθήσει τα παιδιά μαζί με τους ηλικιωμένους της λέσχης. Για να μην γκρεμιστεί το κοινοτικό κέντρο, πρέπει να δείξουν πόσο σημαντικό είναι το μέρος για όλη την κοινότητα, να κερδίσουν το μυαλό και την καρδιά του κόσμου. Άλλωστε, ο παιδικός σταθμός είναι επιδοτούμενος από τον δήμο και από φιλανθρωπικές δράσεις, οπότε ισχύουν πολύ αυστηρά εισοδηματικά κριτήρια, με αποτέλεσμα να συγκεντρώνει παιδιά από σπίτια που δεν έχουν τίποτα κι εξαρτώνται από επιδόματα και από τα κοινωνικά παντοπωλεία. Πώς μπορεί να σωθεί λοιπόν το κοινοτικό κέντρο που συστεγάζει όλες αυτές τις χρήσιμες υπηρεσίες;

Κι όλα αυτά δεν είναι παρά μόνο η αρχή, μιας και στην πορεία του βιβλίου γνωρίζουμε καλύτερα όλους τους ήρωες και ταυτόχρονα τους ακολουθούμε σε απανωτές ξεκαρδιστικές καταστάσεις που θα τους φέρουν πιο κοντά, θα τους βοηθήσουν να γνωρίσουν καλύτερα τον εαυτό τους και θα τους φέρουν αντιμέτωπους με καταστάσεις που δεν περίμεναν. Έξυπνο, απολαυστικό και διασκεδαστικό κείμενο, με το γέλιο να έρχεται αβίαστα από τη γλαφυρότητα των περιγραφών και από τον τρόπο που η συγγραφέας συνδέει όλο αυτό το ετερόκλητο πλήθος που από κεφάλαιο σε κεφάλαιο γίνεται μια γροθιά και στηρίζουν ο ένας τον άλλον με τρόπο απρόσμενο σε στιγμές αναπάντεχες. Μου άρεσε που ό,τι χρειαζόταν ο ένας σε κάποια δεδομένη στιγμή το είχε κάποιος άλλος κι ο τελευταίος δεχόταν βοήθεια από έναν τρίτο κι όλοι μαζί συγκροτούν ένα υπέροχο παζλ αλληλεγγύης και γλυκιάς τρυφερότητας. Ηλικιωμένοι και μωρά στο ίδιο βιβλίο, μα τι υπέροχες αντίρροπες δυνάμεις! Εκεί που συγκινείσαι με τη μοναξιά κάποιου και τις συνέπειές της στις κοινωνικές του δεξιότητες, θα γελάσεις με ένα παιδί που λέει ακριβώς τα χρόνια του: «Τι ωραίο να είσαι σε μια ηλικία στην οποία θέλεις να προσθέτεις τέταρτα αντί να αφαιρείς δεκαετίες»! Τελικά, η χριστουγεννιάτικη γιορτή θα γίνει αξέχαστη για τους λάθος λόγους κι από εκείνο το σημείο η πλοκή απογειώνεται, οδηγώντας σε απανωτές εκπλήξεις κι ένα γλυκόπικρο τέλος.

«Πώς να μεγαλώσεις χωρίς αξιοπρέπεια» και να πάρεις τη ζωή σου στα χέρια σου δείχνει η συγγραφέας μέσα από ένα μυθιστόρημα γεμάτο γέλιο και αισιοδοξία, με ανθρώπους της διπλανής πόρτας που… δεν κάνουν ό,τι και οι άνθρωποι της ηλικίας τους. «Είναι απίστευτο πόσο στερεοτυπικά σκέφτονται όλοι τους ηλικιωμένους», παρατηρεί η Ντάφνι κι αρχίζει να καταστρατηγεί αυτήν την άποψη με τη συμπεριφορά και τη στάση της: «…εφόσον ο κόσμος επιμένει να μας ανάγει σε στερεότυπα, μπορούμε κάλλιστα να αξιοποιήσουμε προς όφελός μας τις παρωχημένες προκαταλήψεις τους»! Άφθονες αναφορές σε τηλεοπτικές σειρές και εκπομπές και σε προϊόντα ευρείας κατανάλωσης ως παρομοιώσεις, τρόποι σύγκρισης, παραδείγματα προς μίμηση ή προς αποφυγή βοηθάνε ακόμη περισσότερο στην εξοικείωση του αγγλόγλωσσου κυρίως κοινού, αν και αρκετές φορές αναφέρεται κάτι που έχω κι εγώ ακούσει, δει ή βιώσει. Εξίσου απολαυστικές είναι οι αναπάντεχες και ξεκαρδιστικές παρομοιώσεις: «Η πολυκαιρισμένη και παραμελημένη παλιά αίθουσα ήταν τόσο ζεστή, φιλική και φτιασιδωμένη όσο η μαντάμ ενός πρωτοκλασάτου οίκου ανοχής» (σελ. 209). Ηλικιωμένοι και μικρά παιδιά θα βελτιωθούν μέσα από τη σχέση που θα αναπτύξουν με αφορμή το κοινοτικό κέντρο, θα αλλάξουν τη ζωή και τη νοοτροπία τους, θα μάθουν και θα βοηθηθούν. Τι να την κάνεις την αξιοπρέπεια άμα θέλεις να κάνεις κάτι κι όπου σε βγάλει;

Βιβλίο Φτάνουμε επιτέλους; & Μικρές πράξεις καλοσύνης
Τίτλος πρωτοτύπου A smo že tam? & Kje si?
Συγγραφέας-Εικονογράφος Marta Bartolj
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο «Φτάνουμε επιτέλους;» ο παππούς και η γιαγιά περιμένουν με ανυπομονησία το εγγόνι τους για να γιορτάσουν μαζί τα γενέθλιά του, το ταξίδι του παιδιού όμως με τους γονείς του θα είναι γεμάτο εμπόδια. Θα χαλάσει το αμάξι, το λεωφορείο θα πέσει σε κίνηση, ο σταθμός του τρένου είναι μακριά από το σπίτι κλπ. οπότε το παιδί αρχίζει να δυσανασχετεί. Όχι όμως με κακή συμπεριφορά αλλά με μια λύπη και μια ακεφιά σχεδόν ανάγλυφες. Συγκινήθηκα με την οπτική έκπληξη στο τελευταίο καρέ της ιστορίας και θέλησα να αγκαλιάσω κι εγώ με τη λαχτάρα του εγγονιού τους αυτούς τους παππούδες. Μέσα από τις γλαφυρές εικόνες που έχουν παλ χρώματα και θυμίζουν σέπια βλέπουμε την ανυπομονησία των παππούδων, τις ποικίλες εκφράσεις του παιδιού και των γονιών του ανάλογα με το εκάστοτε εμπόδιο που συναντάνε, τα διάφορα και διαφορετικά τοπία που προσπερνάνε στον δρόμο τους και ένα σωρό άλλες λεπτομέρειες που θα βοηθήσουν τους μικρούς αναγνώστες όχι μόνο να ακονίσουν τη φαντασία τους αλλά και το λεξιλόγιό τους, μιας και, αφού δεν υπάρχουν λόγια, μπορούν να αναπαραστήσουν με τη βοήθεια των γονιών τους τους διαλόγους και μαζί να συζητήσουν για τα συναισθήματα που προκύπτουν από την αφήγηση της ιστορίας.

Με την ίδια μέθοδο αλλά με μικρότερες «υπο-ιστορίες» ξεδιπλώνεται και η ιστορία στις «Μικρές πράξεις καλοσύνης», όπου μια κοπέλα ξεκινάει να ψάχνει για τον χαμένο της σκυλάκο και με αφορμή αυτό το γεγονός στον δρόμο συναντάει διάφορους ανθρώπους που αλληλοεπιδρούν με ποικίλους τρόπους καλοσύνης. Κάποιος μαζεύει τα σκουπίδια κάποιου άλλου, ένας πλανόδιος μουσικός συναντάει ένα γλυκό χαμόγελο, ένα κοριτσάκι αποκτάει ένα κόκκινο μπαλόνι που πάντα λαχταρούσε, μια γυναίκα χάνει κάτι πολύτιμο που το βρίσκει όμως ένας διαβάτης και της το επιστρέφει κλπ. Σε αυτό το βιβλίο μου άρεσε πολύ η επιλογή της συγγραφέως και εικονογράφου να ενώσει αναπάντεχα στο αίσιο τέλος του κειμένου όλους αυτούς τους περαστικούς. Όπως αναφέρθηκε και πριν, αυτήν τη φορά έχουμε μεγαλύτερη ποικιλία περιστατικών, μιας και οι εκφάνσεις καλοσύνης έχουν πολλές, διάφορες και διαφορετικές μορφές ενώ στην εικονογράφηση κυριαρχεί πάντα μια κόκκινη λεπτομέρεια που τραβάει το βλέμμα. Ο δρόμος, η πόλη, το πάρκο είναι περιβάλλοντα οικεία στα μικρά παιδιά κι έτσι μπορούν να ακολουθήσουν με ανυπομονησία για τη συνέχεια τα βήματα της ηρωίδας του βιβλίου. Θα καταφέρει άραγε κι εκείνη να βρει τον σκυλάκο της; Θα της επιστραφεί κι εκείνης ένα μικρό δείγμα καλοσύνης που θα την κάνει χαρούμενη;

Χαριτωμένα, πρωτότυπα και απολαυστικά τα δύο βιβλία της Marta Bartolj, αποτελούν μια πρωτότυπη και διαφορετική αναγνωστική προσέγγιση που θα χαρίσει ατέλειωτες ώρες χαράς και παιχνιδιού, διασκέδασης και σκέψης στα παιδιά που θα τα επιλέξουν. Πάντα οι εικόνες χωρίς λόγια αποτελούν αφορμή για ανάπτυξη της φαντασίας και του λεξιλογίου κι έτσι οι δημιουργίες της Μάρτα Μπαρτόλ είναι ό,τι καλύτερο για τα παιδιά.

Βιβλία Η κίτρινη ομπρέλα του Βαλεντίνου
Συγγραφέας Τζένη Κουτσοδημητροπούλου
Εικονογράφος Γιάννης Σκουλούδης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια υπέροχη και συγκινητική ιστορία για τον κύκλο της ζωής και για το πώς αλλάζουν τα πράγματα όσο οι αναμνήσεις παραμένουν στην καρδιά και στο μυαλό μας και μας βοηθάνε να αντιμετωπίσουμε υποδόρια αυτές τις μεταβολές. Στην αρχή πίστεψα πως πρόκειται για μια ιστορία αποχωρισμού, μιας και ο παππούς του Βαλεντίνου του χαρίζει μια κίτρινη ομπρέλα όταν έρχεται στην πόλη για να ξεχειμωνιάσει κι όταν επιστρέφει στο νησί του το καλοκαίρι δεν ξαναβρίσκονται. Σύντομα όμως κατάλαβα πως η συγγραφέας αφιερώνει το βιβλίο της «στου κύκλου τα γυρίσματα» και μας δείχνει με υποδειγματικό τρόπο πώς αλλάζει η ζωή μας με νέα πρόσωπα και εξελίξεις, πώς μεγαλώνουμε και ωριμάζουμε, πώς δίνουμε τη θέση μας στην επόμενη γενιά. Κι αν είμαστε τυχεροί και βρίσκουμε ένα δώρο καρδιάς στο πλάι μας για πάντα να μας δίνει δύναμη και χαρά, να, όπως η ομπρέλα, ακόμη καλύτερα!

Η κίτρινη ομπρέλα ζει διάφορα περιστατικά, χάνεται από τον αέρα και την κακοκαιρία αρκετές φορές και επιστρέφει στον Βαλεντίνο άλλες τόσες, προκαλώντας του ανείπωτη χαρά.  Κάθε φορά το ταξίδι της είναι διαφορετικό, πότε πετάει πάνω από χωράφια που καλλιεργούνται και πότε πάνω από θάλασσες. Σελίδα τη σελίδα καταφέρνει να επιστρέφει στο παιδί αλλά αρχίζει να σκουριάζει και να αποδυναμώνεται. Άλλωστε κι ο Βαλεντίνος μεγαλώνει κι αυτός, οπότε κάθε φορά συναντιούνται υπό διαφορετικές συνθήκες. Ποιος είναι όμως εκείνος ο ψαράς μες στη νύχτα που απλώνει τα δίχτυα του; Πώς συνεχίζεται ο κύκλος της ζωής;

Η εικονογράφηση του Γιάννη Σκουλούδη είναι υπέροχη, φροντισμένη, ρεαλιστική και γεμάτη χρώματα, φυσικά με την κίτρινη ομπρέλα να πρωτοστατεί. Παππούς και εγγονός είναι μια απόλαυση και οι στιγμές που μοιράζονται δίνονται με κέφι και χαρά ως τον μοιραίο αποχαιρετισμό που με έκανε να συγκινηθώ. Από κει και πέρα, χάρη στην ομπρέλα, ταξιδεύουμε σε κατακίτρινα τοπία, σε στέγες σπιτιών, σε χιονισμένα ξερά δέντρα, σε γαλάζιες θάλασσες και κάθε φορά συναντάμε τον Βαλεντίνο αλλαγμένο και πιο μεγάλο. Ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες κρατάνε το ενδιαφέρον των παιδιών όσο διαβάζουν το κείμενο, όπως αυτή με την ομπρέλα να έχει γίνει ένας πολύχρωμος ανθόκηπος ή το νυχτερινό ψάρεμα. Χρώματα, ενδιαφέρουσες και ποικίλες οπτικές γωνίες, προκλητικές για έναν καλλιτέχνη αλλαγές του πρωταγωνιστή του βιβλίου, όλα αυτά συμβάλλουν στην ευχάριστη ανάγνωση του παραμυθιού και πυροδοτούν τη φαντασία των μικρών αναγνωστών.

«Η κίτρινη ομπρέλα του Βαλεντίνου» είναι ένα τρυφερό ταξίδι στον χρόνο και στον κύκλο της ζωής του ανθρώπου, κατάλληλο για παιδιά από 4 ετών και πάνω που θα απολαύσουν τις αστείες περιπέτειες μιας κίτρινης ομπρέλας που χάνεται αλλά ξαναβρίσκεται ώσπου να παραδώσει κουρασμένη τη σκυτάλη στην επόμενη γενιά, κάτι που βλέπουμε να κάνει και ο Βαλεντίνος που αποκτά τη δική του οικογένεια. Πλούσιο λεξιλόγιο, μικρές προτάσεις, διασκεδαστικά περιστατικά, έξυπνη πλοκή είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός γλυκού παραμυθιού που θα συντροφέψει ευχάριστα τα παιδιά και θα τους δείξει με αγάπη και στοργή τις αλλαγές που θα έρθουν και στη δική τους ζωή.

Βιβλίο Το καταφύγιο των ωραίων ψυχών 
Συγγραφέας Κυριάκος Αθανασιάδης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κυριάκος Αθανασιάδης έγραψε ένα δυνατό και συγκινητικό μυθιστόρημα γύρω από τον ρόλο των ατόμων της τρίτης ηλικίας στη ζωή, για τη θέση και τα συναισθήματά τους, για τις δυνατότητές τους και για την προσπάθειά τους να κάνουν κάτι καλό και δημιουργικό για τους γύρω τους. Οι σελίδες ξεχειλίζουν από ευαισθησία, αισιοδοξία, αυτοπεποίθηση και αγάπη και ο τρόπος γραφής φέρνει κοντά στον αναγνώστη τον κύριο Ισίδωρο και τον σκύλο του, τον Έκτορα, δύο ηλικιωμένες ψυχές που αντικρίζουν τη δύση της ζωής τους αλλά η γνωριμία τους θα φέρει τα πάνω κάτω στην καθημερινότητά τους με ευφάνταστο και αναπάντεχο τρόπο. Ο κύριος Ισίδωρος ζει με τη γυναίκα του, Ελισάβετ, πάνω από πενήντα χρόνια μαζί ενώ ο Έκτορας είναι ένα κυνηγημένο πλάσμα που ζει αδέσποτο και φοβισμένο. Όταν ο κύριος Ισίδωρος ανακαλύπτει πως το σκυλί έρχεται από άλλη πόλη αποφασίζει να αναζητήσει τον ιδιοκτήτη του κι αυτό θα φέρει στη ζωή του νόημα, σκοπό και καινούργιες γνωριμίες.

Ο δίποδος πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι εβδομήντα πέντε, το μαγαζί του έκλεισε, η καρδιά του έχει τα θέματά της και η Ελισάβετ… α, «Μετά η Ελισάβετ»… Το ποδήλατο με τις βοηθητικές ρόδες τον βοηθάει να μη νιώθει μεγάλος και ανήμπορος όποτε βγαίνει για την καθημερινή άσκηση που του σύστησε απαρέγκλιτα ο γιατρός. Είναι ένας άνθρωπος που συχνά γλιστρά από την πραγματικότητα και αποξεχνιέται εκεί, γιατί το «εδώ» είναι στενόχωρο, πικρό και γεμάτο μοναξιά. Πόσα χρόνια ζει με τη γυναίκα του, πόσες αναμνήσεις: «Ήταν απλώς οι δυο τους, μαζί. Ναι, ήταν και τα γλυκά. Όλα εκείνα τα γλυκά» (σελ. 52), αφού αποφάσισαν να ανοίξουν ένα ζαχαροπλαστείο που φτιάχνει κρέμες και ρυζόγαλα μόνο, με αποτέλεσμα να κερδίσουν πολλή και μόνιμη πελατεία. «…μια λεπτή μυρωδιά από κανέλα, μια λεπτή μυρωδιά από ένα ξεχασμένο όνειρο» (σελ. 120). Τώρα, όλα αυτά ανήκουν στο παρελθόν και οι δυο τους έχουν κλειστεί στο κοινό τους κουκούλι, μακριά από την έξωθεν πραγματικότητα. Η Ελισάβετ έχει αντιρρήσεις για τον Έκτορα, γιατί πιστεύει πως ο κύριος Ισίδωρος δεν μπορεί να φροντίσει ούτε τον εαυτό του, πόσο μάλλον έναν σκύλο, σύντομα όμως υποχωρεί γιατί τους αγαπάει και τους δύο. «Μα να που ο κύριος Ισίδωρος άλλαζε, δυνάμωνε, μεταμορφωνόταν. Κι αυτό χάρη σε μια ξαφνική απόφαση της στιγμής…» (σελ. 111).

Παράλληλα έχουμε και την πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Έκτορα. Είναι ένας μεγάλος μαλλιαρός σκύλος που δείχνει διαφορετικός από τους άλλους «…σε ξεχώριζε και σε κοιτούσε. Και δεν σε άφηνε λεπτό από το βλέμμα του, λες και ήθελε να σου πει κάτι. Να σου μεταφέρει ένα μήνυμα» (σελ. 20). Ο κύριος Ισίδωρος τον φέρνει σπίτι γιατί «Όλο του το είναι ήθελε να αφήσει πίσω του κάτι γλυκό» (σελ. 23). Το ζώο προσπαθεί να κατανοήσει τον ρόλο του στη ζωή του κυρίου Ισίδωρου, να καταλάβει με ποιον έχει να κάνει, να εκτιμήσει την τωρινή του ασφαλή θέση συγκριτικά με την προηγούμενη καθημερινότητά του κλπ. Όλα τα περνάει μέσα από τις μυρωδιές, ακόμη και τον κύριο Ισίδωρο: «Έχει συμπόνια μέσα του, κυρίως. Και μια περίεργη γλύκα…». Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο οι δυο τους δένονται όλο και περισσότερο: «Τον αγαπώ πολύ. Και τον εμπιστεύομαι. Και αυτά αρκούν» (σελ. 72). Έχει καταλάβει τον ρόλο της Ελισάβετ στη ζωή του αφεντικού του, έχει συγκινηθεί με όλη την αγάπη που βλέπει να τους περιβάλλει αλλά δεν μπορεί να κατανοήσει γιατί υπάρχει κάτι κακό στην ατμόσφαιρα, τι έχει συμβεί ανάμεσά τους και πώς τα κατάφεραν να το αφήσουν να μπει ανάμεσά τους αφού αγαπιούνται τόσο πολύ και έφτιαχναν ωραία πράγματα. Με προσεγμένο και πιο λιτό λεξιλόγιο βλέπουμε πώς συμμετέχει, βοηθάει και αντιδρά ο Έκτορας στη ζωή του κυρίου Ισίδωρου και στην απόφασή του να τον πάει με το ποδήλατο στην κοντινή πόλη για να βρει το αφεντικό του. Είναι ένα τρυφερό πλάσμα που εκτιμά και αποζητά την αγάπη. «…το να είναι μόνος, αυτό είναι το χειρότερο από όλα τα κακά που μπορεί να πάθει ένας σκύλος. Και ένας σκύλος μπορεί να πάθει πολλά κακά»  (σελ. 174). Πόσο μάλλον ένας γέρικος σκύλος: «…οι μέρες μου είναι λίγες πια, σαν νερό σε χαντάκι που το έχει διώξει η κάψα του ήλιου» (σελ. 185).

Έτσι ξεκινάει ένας αγώνας δρόμου ενάντια στην ανθρώπινη αντοχή και στον χρόνο, ένας ύμνος στη φιλία μεταξύ ανθρώπου και ζώου, ένα διακριτικά ρομαντικό μυθιστόρημα για τις αγάπες που κρατούν για πάντα κι ας έχουν χαθεί ή δυσκολευτεί από τη ζωή. Ειδικά όταν φτάνουμε στην κοντινή πόλη, η πλοκή απογειώνεται με τις νέες γνωριμίες και τον κύριο Ισίδωρο ουσιαστικά να τα έχει χαμένα, αφού ξαφνικά βγήκε από το καβούκι του, άρχισε να μιλάει σε ανθρώπους και τα λόγια του σχεδόν δε βγάζουν νόημα, αφού η ανυπομονησία του και η ανάγκη του να βρει το σπίτι του Έκτορα τον δείχνουν παράξενο. Η γνωριμία του με τη Μελίνα που γράφει ιστορίες για να κρύψει τα δικά της μυστικά και με τη μητέρα της, την πειθαρχημένη και αυστηρή επαγγελματία αλλά τρυφερή Θεοπίστη, καθώς και με τους πελάτες του μαγαζιού που αναλαμβάνουν να βρουν τον ιδιοκτήτη του Έκτορα, θα τον φέρουν πιο κοντά σε έναν στόχο παραπλήσιο με αυτόν που είχε αρχικά στο μυαλό του κι όσο προχωράει η αφήγηση τόσο φοβόμουν για ένα σκληρό τέλος που ευτυχώς δεν έρχεται, μιας και ο Κυριάκος Αθανασιάδης θέλει να κρατήσει τη γλύκα, την τρυφερότητα και την αισιοδοξία του βιβλίου του ως το τέλος. Δεν το φορτώνει με περιττές και ίσως κλισέ εξελίξεις κι έτσι αφήνει κι εκείνος με τη σειρά του πίσω του «κάτι γλυκό»!

«Το καταφύγιο των ωραίων ψυχών» είναι ένα τρυφερό και συγκινητικό μυθιστόρημα γεμάτο αισιοδοξία, πρωτοτυπία, ανατροπές, ρεαλισμό και διαχρονικά μηνύματα γύρω από τη ζωή και τον αγώνα που απαιτείται για να επιβιώσουμε και στις σελίδες του ξεδιπλώνεται μια από τις πιο δεμένες φιλίες που έχω διαβάσει ποτέ, ένας ύμνος στα ζώα και στη σχέση τους με τον άνθρωπο. Οι παρατηρήσεις του συγγραφέα προκαλούν έντονο προβληματισμό («Όταν είμαστε παιδιά μοιάζουμε πολύ μεταξύ μας. Όπως και όταν είμαστε γέροι. Είμαστε όλοι ίδιοι. Αλλά στο μεσοδιάστημα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να ξεχωρίζουμε», σελ. 192), αισιοδοξία («Ο κόσμος είναι μια γιορτή όταν δεν βρέχει και δεν είσαι μόνος. Μια ατέλειωτη, πελώρια γιορτή», σελ. 56), ευδιαθεσία («Πολύ λίγοι άνθρωποι γερνάνε και μέσα τους. Ο εαυτός μας δεν μεγαλώνει ποτέ», σελ. 252), ακόμη και φόβο μέσα από σκληρές αλλά γεμάτες αλήθεια διαπιστώσεις: «…η ζωή είναι κάτι που τελειώνει, όχι όλη η ζωή, το κομμάτι της που μας έχει μοιραστεί» (σελ. 200). Και: «Αυτόν τον άδικο, άδικο δρόμο. Τον τόσο άδικο και τον μόνο αληθινό. Τον δρόμο όλων μας. Αυτόν τον πλούτο που είναι η ζωή» (σελ. 214). «Όμως… κάποια μέτρα από αυτόν, κάποια βήματα, άξιζαν τον κόπο. Και η ανάμνησή τους ήταν οι αποσκευές σου για να διανύσεις και τα υπόλοιπα» (σελ. 216). Δάκρυσα σε αυτό το σημείο: «Ο κόσμος δεν έπρεπε να πονάει… Ο πόνος αφαιρούσε κομμάτια ολόκληρα από την αξιοπρέπειά σου, τα δάγκωνε σαν ένα αγριόσκυλο…και τα έκοβε με ένα τελευταίο απότομο τράβηγμα» (σελ. 314). Όλα αυτά όμως συνοδεύουν ευχάριστες, τραγικωμικές σκηνές άδολης αγάπης και ειλικρινούς φιλίας που θα τις θυμάμαι για καιρό. Ένα βιβλίο-καταφύγιο για τις ωραίες ψυχές των αναγνωστών.