Βιβλίο Το κρυστάλλινο τρένο 
Τίτλος πρωτοτύπου Il treno di cristallo
Συγγραφέας Nicola Lecca
Μεταφραστής Γιώτα Καλογεροπούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης  Κέλευθος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Μπόρνα Μπάρσιτς είναι γιος εργατών σε εργοστάσιο ζωμού της Κροατίας, δεν ένιωσε όμως ποτέ την αγάπη τους: «Γίγαντες, με ένα μόνο μάτι, επικριτικό, αυστηρό, ποτέ ικανοποιημένο. Και χωρίς το άλλο, το στοργικό, το ανεκτικό, το ικανό για συμπόνια κι ενσυναίσθηση» (σελ. 16-17). Σπούδασε μουσική γιατί αυτό ήθελαν εκείνοι, έκανε ό,τι προσδοκούσαν απ’ αυτόν για να τους ευχαριστήσει κι επιτέλους η ευκαιρία να κατακτήσει την αγάπη τους έρχεται στις εξετάσεις του πιάνου, μόνο που αυτό θα είναι η αρχή ενός τέλους που δεν περιμένει. Οι γονείς του τον φυλάνε στην ασφυκτική αγκαλιά της εργατικής κατοικίας τους, θεωρώντας τον κόσμο επικίνδυνο και ακατάλληλο για το εύθραυστο παιδί τους. Έτσι καταδίκασαν τον Μπόρνα σε μοναξιά και τον απέκλεισαν από τις πολύτιμες κοινωνικές συναναστροφές. Ο ντροπαλός, αμήχανος και αδέξιος Μπόρνα, είκοσι χρόνια μετά την επαγγελματική επιτυχία μα προσωπική αποτυχία στο ωδείο του Ζάγκρεμπ, εξακολουθεί να είναι μόνος και χωρίς φίλους, έχοντας μεγαλώσει με μια απρόσμενη και ανεξέλεγκτη ελευθερία όταν έμεινε ορφανός και μεγαλώνοντας κατά τη διάρκεια ενός πολέμου από τη Σερβία αναίτιου, αφού η Κροατία είχε αναγνωριστεί από πολλές χώρες του κόσμου. Ένα ταξίδι με τρένο θα φέρει κι άλλη μοιραία ανατροπή στη ζωή του.

Από το Ζάγκρεμπ του 1993 ερχόμαστε στο Μπρόντστερς της Αγγλίας του 2014, όπου ο Άαρον Άντσιτς ζει με τη μητέρα του φτωχικά και περιορισμένα. Εκείνη ήρθε έγκυος στη χώρα ζητώντας άδεια παραμονής και τώρα εργάζεται ως ταμίας. Αντίθετοι χαρακτήρες, εκείνος αισιόδοξος, εκείνη ρεαλίστρια, δέχονται κοινωνικό εκφοβισμό. «Το σπίτι τους είναι μικρό. Η ζωή τους ελάχιστη» (σελ. 53). Αγνώστου πατρός ο Άαρον, με τη μητέρα του να βυθίζεται αργά και σταθερά στην κατάθλιψη, κάτι που δυσκολεύει τις ερωτήσεις για την ταυτότητα του πατέρα του. Ταυτόχρονα, ο Άαρον συζητά ηλεκτρονικά με την Κρίσταλ, την οποία ερωτεύεται χωρίς να έχει δει ποτέ από κοντά. Του αρκεί η αγάπη της κι ας είναι μια ψευδαίσθηση, έχει ανάγκη για στοργή, για οποιαδήποτε αγάπη, γι’ αυτό και κάνει πράξη τις ολοένα και πιο απαιτητικές επιθυμίες της, όσο η ίδια παραμένει κρυμμένη και δεν εμφανίζεται στην κάμερα. Ο Άαρον έχει μάθει να χαίρεται με το κάθε τι κι εξασκείται διακρίνοντας τη μαγεία παντού και φωτίζοντας με ενθουσιασμό τις ασχήμιες της φτώχειας. Μικροπράγματα τον κάνουν χαρούμενο όσο η μητέρα του καθοδηγεί τη ζωή του, ακόμη και με στερήσεις και υπερβολές γιατί δε θέλει να της φύγει μακριά και να την αφήσει μόνη. Απανωτά λάθη που δυσχεραίνουν τον ψυχισμό του νεαρού παιδιού, που ευτυχώς δε γνωρίζει πως η μητέρα του δεν έχει καταφέρει να τον αγαπήσει απόλυτα. Είναι ένα παιδί που δε διάλεξε αλλά αντίθετα της περιέπλεξε τη ζωή ή, γιατί όχι, την κατέστρεψε κιόλα. «Ψίχουλα αγάπης από τη μητέρα του που τα μάζευε υπομονετικά όπως οι ζητιάνοι τ’ αποτσίγαρα» (σελ. 68).

Να όμως που ένα επίσημο έγγραφο θα τινάξει στον αέρα τη ζωή μάνας και γιου, θα φέρει στο φως τα μυστικά που τους χώριζαν και θα οδηγήσει με βία τον Άαρον στο να πάρει τη ζωή στα χέρια του: «εύθραυστος, απροστάτευτος μα επιτέλους ελεύθερος». Κι έτσι αρχίζει ένα συναρπαστικό ταξίδι από την Αγγλία προς την Κροατία με τρένο. Αμβούργο, Πράγα, Μπρατισλάβα, Λιουμπλιάνα και Ζάγκρεμπ είναι πόλεις που τον μαγεύουν, που τον κάνουν να ζήσει διάφορες περιπέτειες, να γνωρίσει τον εαυτό του, να κάνει νέους φίλους, να τζογάρει, να εξαπατηθεί, να σταθεί στα δικά του πόδια και να προσπαθήσει να τα καταφέρει. Η σύγκρουση με την τραγική αλήθεια θα είναι μετωπική και θα μπουν τα πάντα σε νέες βάσεις όσο η μητέρα του Άαρον, εντελώς μόνη πια, αρχίζει να παλεύει με δαίμονες και ψευδαισθήσεις που επιβουλεύονται τη ζωή της.

Με μάγεψε η γραφή, με ταξίδεψαν οι λέξεις του, έζησα λεπτό προς λεπτό αυτό το διαφορετικό road trip αυτογνωσίας όσο προσπαθούσα να καταλάβω πώς συνδέονται οι ζωές του Μπόρνα και του Άαρον, δεν κουράστηκα στιγμή από τις διασκεδαστικές ή δύσκολες περιπέτειες που βιώνει ο νεαρός πρωταγωνιστής στις πόλεις της Ευρώπης όσο πλησιάζει προς κάτι που θα του σφίξει το στομάχι. Εντυπωσιακοί, μελετημένοι χαρακτήρες με διεισδυτικά ψυχογραφήματα, που αποκαλύπτονται σταδιακά και τους γνώριζα όποτε και όπως ήθελε ο συγγραφέας, κάτι που με επέφερε ένταση και αγωνία για τη συνέχεια αλλά και για τις αποφάσεις που καλούνται να πάρουν όλοι κάτω από απρόσμενες συνθήκες. Θα νικήσει η Άνια την κατάθλιψη; Θα συγχωρέσει ο Άαρον τον πατέρα του γι’ αυτό που έκανε; Θα κερδίσει ο Μπόρνα τη ζωή του; Θα αποκαλύψει επιτέλους η Κρίσταλ το πρόσωπό της (ειλικρινά έμεινα άφωνος με την πραγματική της ταυτότητα και δάκρυσα όταν διαπίστωσα το μέγεθος του πόνου που κρύβεται από πίσω); Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα απαντώνται μέσα από ευρηματικές ιστορίες όσο γνωρίζουμε και περπατάμε τις ατμοσφαιρικές πόλεις της κεντρικής Ευρώπης με έναν τρόπο που μόνο κάποιος σαν τον Nicola Lecca ξέρει να κάνει.

Βιβλίο Η ομορφιά του κακού
Τίτλος πρωτοτύπου Beautiful bad
Συγγραφέας Annie Ward
Μεταφραστής Ιλάειρα Διονυσοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα έχει τρεις διαφορετικούς αφηγηματικούς άξονες: την ημέρα του φονικού, τα γεγονότα πριν από αυτό και τα πρώτα χρόνια γνωριμίας του πρωταγωνιστικού ζευγαριού. Στα κεφάλαια παρατίθενται εναλλακτικά οι διαφορετικές περίοδοι, καθώς και οι οπτικές γωνίες των πρωταγωνιστών, δημιουργώντας ένα κείμενο που ρέει αβίαστα, αφήνει σε κρίσιμο σημείο κάποια περιστατικά για να αφηγηθεί κάποια άλλα κι έτσι εν συνόλω δημιουργεί μια αρκετά τεταμένη ατμόσφαιρα. Οι προσωπικότητες της Μάντι, της Τζοάνα και του Ίαν αλλά και κάποιων φίλων και συγγενών τους μπαίνουν σ’ ένα μικροσκόπιο, φωτογραφίζονται τμηματικά και σκιαγραφούνται σελίδα προς σελίδα. Από τις ευχάριστες στιγμές μιας πρώτης γνωριμίας περνάμε στις πρώτες απογοητεύσεις και συμφιλιώσεις, στις επαγγελματικές αλλαγές κυρίως του Ίαν, που αποτελούν και τον καταλύτη για αρκετές σημαντικές μεταγενέστερες εξελίξεις και τελικά στην παρανοϊκή καθημερινότητα που δείχνει να ζει εκείνος, απότοκη των όσων βίωσε σε εμπόλεμες περιοχές, όπου καλούνταν να προσφέρει ασφάλεια.

Μέσα από τις εξίσου πολυμορφικές σχέσεις των δύο κοριτσιών και σπιντάτους, παραστατικούς διαλόγους, ζωντανεύουν, αν και επιδερμικά, τα όσα διαδραματίζονταν δίπλα στη Βουλγαρία στις αρχές του 21^ου αιώνα. Η Μάντλιν Γουίλσον διδάσκει αγγλικά στους φτωχούς φοιτητές της Βουλγαρίας στο πλαίσιο μιας υποτροφίας με βάση το Πανεπιστήμιο της Σόφιας ενώ στη διπλανή χώρα υποβόσκει εμφύλια σύρραξη ανάμεσα στη χριστιανική πλειονότητα και τη μουσουλμανική μειονότητα. Ταυτόχρονα, η φίλη της, Τζοάνα Τζασίνσκι, εργάζεται εθελοντικά σε καταυλισμούς με πρόσφυγες στη διπλανή χώρα για λογαριασμό του Ερυθρού Σταυρού. Η Τζόαν και η Μάντι είναι φίλες, με τα πάνω και τα κάτω τους, ανταλλάσσουν επισκέψεις περνώντας σύνορα και ταξιδεύοντας πολλές ώρες με το λεωφορείο ενώ ο Ίαν τελικά δέχεται μια επαγγελματική πρόταση για τη Βαγδάτη ως επικεφαλής ασφαλείας της μεταβατικής κυβέρνησης του βόρειου Ιράκ, κάτι που θα του στοιχίσει πολλά σε κατοπινές ψυχολογικές διακυμάνσεις.

Τα γεγονότα πριν τη δολοφονία συστήνονται στον αναγνώστη μέσα από τρυφερά στιγμιότυπα μητέρας και παιδιού αλλά και από στιγμές τρόμου, μ’ έναν άνθρωπο που φέρεται αλλοπρόσαλλα, βλέπει φαντάσματα και ξοδεύει πολλά για ένα αντιπυρηνικό καταφύγιο στη μέση σχεδόν του γαλήνιου Κάνσας ενώ ο τρόπος διαπαιδαγώγησης του γιου του, Τσάρλι, δεν είναι και ο πλέον ενδεδειγμένος. Ο Ίαν είναι μια προσωπικότητα περισσότερο ρεαλιστική από τις άλλες, με μόνιμους εφιάλτες και το γαλήνιο λιμάνι της Μάντι να τον ηρεμεί και να τον χαλαρώνει. Οι καβγάδες του μ’ εκείνη έχουν λογικά ερείσματα και η κλιμακούμενη ένταση στη σχέση τους θα φέρει κάποια απρόβλεπτα γεγονότα στις ζωές τους. Όση αγωνία και σασπένς κι αν υπάρχει όμως, όσο κι αν βοηθούν οι εναλλαγές σκηνών και χρόνων τον αναγνώστη να περιμένει με κομμένη ανάσα για τη συνέχεια, τόσο ένιωσα πως η συγγραφέας δε βυθίστηκε όσο θα έπρεπε στην ψυχολογία των ηρωίδων της. Μου ήταν πολύ δύσκολο να πειστώ για κάποιες πράξεις, κυρίως της Μάντι, μιας και ήταν σα να μην υπήρχε λογική σε όσα προέβαινε. Η φιλία της με την Τζο μεταστρεφόταν συνέχεια, βασισμένη σε όσα βίωναν όμως δεν είδα κάτι βαθύτερο, κάτι που θα με έπειθε απόλυτα για όσα διαδραματίζονταν. Τσακώνονταν και φίλιωναν, αντάλλασσαν λόγια πικρά και κάτι τους χώρισε, ό,τι δηλαδή βιώνει κανείς σε μια φιλία στις μέρες μας. Πού είναι όμως αυτό το κάτι βαθύτερο, η διορατικότερη σκιαγράφηση, ο συνεκτικός δεσμός τους; Ακόμη και η μεγάλη ανατροπή που υποστηρίζει τον άξονα γύρω από τον οποίο στρέφονται τα τελευταία γεγονότα εμφανίζεται εντελώς ξαφνικά ενώ η οπτική γωνία παραμένει υπό σκιά μέχρι ν’ αποφασίσει η συγγραφέας να τη φέρει στο προσκήνιο.

«Η ομορφιά του κακού» είναι ένα καλό αστυνομικό μυθιστόρημα που με κράτησε ως το τέλος και, παρά τις ενστάσεις μου, πέρασα καλά μαζί του, κάνοντάς με να αναρωτιέμαι τι συνέβη τη νύχτα του φονικού, τι αλλοίωσε τις ανθρώπινες σχέσεις των ανθρώπων που διασκέδαζαν στην αρχή του βιβλίου σε μια όσο γίνεται όμορφη βραδιά, αν σκεφτεί κανείς πως ήταν σε εμπόλεμη ζώνη, καθώς και ποιο ήταν το κίνητρο πίσω από όλα αυτά.

Βιβλίο Η γυναίκα από το Ζάγκρεμπ
Τίτλος πρωτοτύπου The lady from Zagreb
Συγγραφέας Philip Kerr
Μεταφραστής  Ιλάειρα Διονυσοπούλου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αδιαφορώντας με ποια σειρά πρέπει να διαβάσω τα βιβλία με πρωταγωνιστή τον Gunther, επικεντρώνομαι στην υποβλητική ατμόσφαιρα της εκάστοτε περιοχής και αφήνομαι στα πραγματολογικά στοιχεία της κάθε εποχής που διαλέγει ο συγγραφέας να τοποθετήσει τον ήρωά του, καθώς και στην εκπληκτική ψυχογράφηση του χαρακτήρα αυτού, που σε κάθε βιβλίο όλο και κάποιο πετραδάκι προστίθεται. Ο Gunther παραμένει είρων («Ήμουν κομψός όσο και η ουρά ενός γλάρου μα ούτε που με ένοιαζε, σελ. 22), πανέξυπνος, φλύαρος και αντιναζιστής, ρεαλιστής («Ο έρωτας είναι σαν τις κρουαζιέρες νομίζω. Αν ταξιδεύεις σε ήρεμα νερά, δεν είναι κι άσχημα. Αλλά μόλις τα πράγματα δυσκολέψουν, σε πιάνει ναυτία», σελ. 152) αλλά αν δεν ήταν τόσο καλός στη δουλειά του σύντομα θα είχε απρόβλεπτες συνέπειες. Ειδικά στη «Γυναίκα από το Ζάγκρεμπ», που ακολουθεί τη «Μοιραία Πράγα» και τον «Άνθρωπο χωρίς ανάσα», ο εμβληματικός αυτός πρωταγωνιστής έχει ζήσει τη φρίκη των στρατοπέδων συγκέντρωσης κι έχει μάθει για τις αθρόες απάνθρωπες δολοφονίες και τα στυγνά βασανιστήρια, επομένως έχει γίνει πιο σαρκαστικός από ποτέ.

Δεν παύει όμως να είναι ανθρώπινος, να διστάζει ν’ αφαιρέσει ζωή αν δεν είναι απόλυτα απαραίτητο ή αν δεν κινδυνεύει ο ίδιος, να σκέφτεται και να προσπαθεί σ’ όλη αυτήν τη λαίλαπα να παραμείνει αντικειμενικός, βλέποντας ένα γενικό πλάνο της κατάστασης: «Εμείς οι Γερμανοί δεν ήμαστε που ανεβάσαμε στην εξουσία φριχτά τέρατα σαν την Ουστάσι και τον συνταγματάρχη Ντράγκαν; Ίσως να έφταιγαν όλοι οι άνθρωποι κατά κάποιο τρόπο. Οι Βέλγοι επίσης είχαν διαπράξει φρικαλεότητες στο Κονγκό, όπως και οι Βρετανοί στην Ινδία και στην Αυστραλία… Θα συγχωρούσαν άραγε ποτέ οι Αρμένιοι τους Τούρκους;.. Ήταν τελικά τόσο διαφορετικοί οι Γερμανοί απ’ όλους τους άλλους; Θ’ αρκούσε άραγε ποτέ μια συγγνώμη; Ο χρόνος θα δείξει. Μια μέρα στο μέλλον οι νεκροί του παρελθόντος θα μιλήσουν για όσα συμβαίνουν στο παρόν» (σελ. 255). Και το πιο συγκινητικό μήνυμα που πρεσβεύει είναι το εξής: «Είναι τρομερό πράγμα να σκοτώνεις άνθρωπο… Είναι λες και οι σφαίρες διαπερνούν δύο ανθρώπους: εκείνον που πυροβολείται κι εκείνον που πυροβολεί» (σελ. 441).

Να λοιπόν που ο ήρωάς μας ερωτεύεται επιτέλους, όχι τρελά, όχι με παραφορά, δεν παρασύρεται αλλά μέτρια, συγκρατημένα. Κι όταν η γυναίκα που αγαπά γίνεται όργανο εκβιασμού από τη ναζιστική ηγεσία με την οποία συνεργάζεται θέλοντας και μη, τα πράγματα μέσα του αλλάζουν, αναθεωρούνται και τον οδηγούν σε απρόσμενες αντιδράσεις. Μέσα σ’ όλ’ αυτά, η γοητευτική Ντάλια δεν του είναι αδιάφορη, επομένως αρχίζει κι εξυφαίνεται ένα αριστοτεχνικό τρίγωνο που κινδυνεύει ανά πάσα ώρα και στιγμή να τιναχτεί στον αέρα. Αυτό είναι ένα καινούργιο χαρακτηριστικό του Gunther, που ο συγγραφέας το χειρίστηκε σωστά και μετρημένα.

Στον αντίποδα έχουμε την Ντάλια Ντρέσνερ, ηθοποιό του γερμανικού κινηματογράφου, ιδέα του Γιόζεφ Γκέμπελς ως απάντηση στην Γκρέτα Γκάρμπο, αγαπημένη ηθοποιό του Χίτλερ, ώστε να κερδίσει την εύνοια του Φύρερ και τη δική της. Είναι μια γυναίκα με επιστημονική σκέψη και όνειρο ζωής να συνεχίσει τις σπουδές της στο αντικείμενο της φυσικής, κάτι που ο συγγραφέας αναφέρει στο επίμετρο πως εμπνεύστηκε από τη Χέντι Λαμάρ, μια στάρλετ με λαμπρό μαθηματικό μυαλό και μια άγνωστη ιστορία πίσω της που με άφησε άφωνο! Φυσικά και υπάρχουν ανατροπές στην εξέλιξη της υπόθεσης όμως ο Philip Kerr τη χρησιμοποιεί για να δείξει τη ματαιότητα και τη λάμψη της οθόνης του σινεμά και ταυτόχρονα του βεντετισμού τέτοιων γυναικών: «Φυσικά και οι δυο μας ζούσαμε τη στιγμή, αν και για τελείως διαφορετικούς λόγους: η Ντάλια επειδή δεν έβρισκε το λόγο να αρνηθεί την όποια επίγεια απόλαυση επιθυμούσε κι εγώ επειδή έβρισκα όλες τις επίγειες απολαύσεις μονίμως δυσπρόσιτες» (σελ. 427), θα πει ο Gunther.

Στο μυθιστόρημα αυτό υπάρχουν πολλές αναφορές σε προηγούμενα βιβλία και παρελαύνουν χαρακτήρες που έχουμε γνωρίσει και αλλού. Η «στοιχειωμένη αύρα» που απέπνεε το Βερολίνο τότε είναι λες και ποτίζει όλο το μυθιστόρημα απ’ αρχής μέχρι τέλους. Το «σκεπτικό» των Ναζί, οι αλλαγές στις πόλεις και τους ανθρώπους, η εξαθλίωση που φέρνει ένας πόλεμος αλλά και η κτηνωδία που έκρυβαν ορισμένοι και τώρα βρήκε ελεύθερο έδαφος για να εξαπλωθεί, η τραγική ειρωνεία που εμφανίζεται έντεχνα σε πολλά σημεία, η ματαιότητα, η απανθρωπιά, ο φόβος των επιδρομών, είναι όλα εξαιρετικά σκηνοθετημένα και σωστά τοποθετημένα σε άλλο ένα ατμοσφαιρικό νουάρ μυθιστόρημα του Philip Kerr. Με αφορμή μάλιστα το ταξίδι του Gunther στην Κροατία, δίνεται η αφορμή στον συγγραφέα να περιγράψει με τον δικό του εύληπτο τρόπο την κατάσταση στα Βαλκάνια και τις σχέσεις Σερβίας και Κροατίας και για το status quo μετά την εισβολή των γερμανικών, ιταλικών και ουγγρικών δυνάμεων. Ο Gunther λοιπόν έχει να επιλύσει μια υπόθεση σε μια χώρα που την κυβερνά η φασιστική εθνοφρουρά Ουστάσι και στον αντίποδα βρίσκονται οι κομμουνιστές Γιουγκοσλάβοι Παρτιζάνοι και οι βασιλικοί Τσέτνικ. Μύλος!

Όταν η υπόθεση οδηγεί τον πρωταγωνιστή στην Ελβετία, εκεί έχουμε το αγαπημένο μου σημείο και άφθονο πεδίο έρευνας και αποκαλύψεων ως προς την ουδετερότητα αυτής της χώρας και τον τρόπο με τον οποίο συνεργαζόταν με τις αντίπαλες δυνάμεις προς το δικό της συμφέρον. Τα υπέροχα και ρομαντικά αλπικά τοπία εναλλάσσονταν με σκληρές πολεμικές διαπραγματεύσεις, παιχνίδια κατασκοπίας, ακόμη και με μια συνωμοσία ανατροπής του Χίτλερ! Κι όλα αυτά ταυτόχρονα με τις προσπάθειες του Gunther να βρει τον πατέρα της ηθοποιού και να απομακρυνθεί από τα απόνερα των απανωτών εκπλήξεων που αντιμετωπίζει όσο προχωράει βαθύτερα στην υπόθεση. Μου άρεσε πάρα πολύ ο τρόπος με τον οποίο κλιμακωνόταν η πλοκή και πώς κούμπωσαν στο τέλος όλες οι επιμέρους περιστάσεις που αναφέρονται σχεδόν από την αρχή και δείχνουν αρχικά παράταιρες της όλης υπόθεσης. Ίσως εδώ να εστιάζεται ένα μικρό μειονέκτημα, μιας και κρατούσα πυρετωδώς σημειώσεις από τις πρώτες σελίδες για να μπορέσω να παρακολουθήσω τις εξελίξεις, κάτι που τελικά δε χρειάστηκε μιας κι από ένα σημείο και μετά άρχισε ν’ αναπτύσσεται το κυρίως θέμα και όλα τα άλλα να λειτουργούν ανατριχιαστικά συμπληρωματικά πάνω σ’ αυτό.

«Η γυναίκα από το Ζάγκρεμπ» είναι ένα συναρπαστικό, ατμοσφαιρικό αστυνομικό και ιστορικό μυθιστόρημα που ξεδιπλώνει κι άλλες πτυχές του Gunther , καταγράφει νέες οπτικές γωνίες του πολέμου, με ταξίδεψε σε λιγότερο γνωστές κατασκοπικές και όχι μόνο ιστορίες και σε ταραγμένες διακρατικές σχέσεις. Ρεαλιστική γραφή, τρισδιάστατοι και με βάθος χαρακτήρες, εκπλήξεις και ανατροπές, ό,τι αγάπησα στον κόσμο του Bernie Gunther δηλαδή είναι και πάλι εδώ!