Βιβλίο 10 + 1 ιστορίες βουτηγμένες σε τσάι μέντας 
Συγγραφέας Χρυσούλα Διπλάρη 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Πινόκιο, η Ωραία κοιμωμένη, η Σταχτοπούτα, η Κοκκινοσκουφίτσα, η Χαλιμά, ο Τζακ με τη φασολιά, η Χιονάτη, η Πεντάμορφη, η Γοργόνα, ο Χάνσελ και η Γκρέτελ, η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων είναι οι ήρωες που συντρόφευσαν τα παιδικά μας όνειρα, μας νανούρισαν, μας γέμισαν συναισθήματα, πρότυπα και αυτοπεποίθηση. Τώρα έρχονται στον 21^ο αιώνα και αποκαλύπτουν πως τα πράγματα δεν είναι και τόσο ρόδινα. Ολοζώντανες σκηνές, άφθαστος ρεαλισμός, ποικίλα συναισθήματα, σποραδικά στοιχεία από τη μυθολογία και τις λαϊκές παραδόσεις, φροντισμένα καλολογικά στοιχεία (τι όμορφη η πρώτη παράγραφος στη «Ροδοζάχαρη»), πλούσιο λεξιλόγιο δημιουργούν αξέχαστες σκηνές και παραστατικές εικόνες γεμάτες διαχρονικά μηνύματα. «Σε μια εποχή πλήρη υλικών αγαθών αλλά στερημένη γνήσιας χαράς, ο άνθρωπος φτιάχνει ιστορίες για να παρήγοροί τις λύπες του και να μπορεί ν’ αντέχει την καθημερινότητα. Στον καιρό του ορθολογισμού, η μαγεία που εκπέμπουν οι ιστορίες είναι το αλάτι της ζωής. Τι θα γινόμασταν χωρίς αυτές;» (σελ. 174).

Στη «Μαγική κολοκύθα γεμιστή», ένας φωτορεπόρτερ απολύεται παραμονές Χριστουγέννων από την εφημερίδα που δούλευε και μένει με 50 ευρώ στην τσέπη να αναρωτιέται πώς θα περάσει εκείνη τη γιορτινή νύχτα με το κορίτσι του, μήπως όμως η κοντινή του λαϊκή έχει τη λύση; Μαγική ατμόσφαιρα και ρεαλισμός συνταιριάζονται έξοχα. Στο «Μια μηλόπιτα κι ένας μαγικός καθρέφτης», η Λευκή πάσχει από το «σύνδρομο του καθρέφτη» και αποφασίζει να ξεκινήσει ένα σεμινάριο ζαχαροπλαστικής για να ξεχαστεί, σταδιακά όμως μαθαίνουμε για το τραυματικό παρελθόν της και τη γενεσιουργό αιτία του συνδρόμου, γεγονότα που με συγκίνησαν και με κλόνισαν. Χάρη στο κείμενο, έμαθα πολλά για τη «διαταραχή σωματικής δυσμορφίας» αλλά και για την παρασκευή μηλόπιτας, σε σημείο που μου έτρεχαν τα σάλια. Επίσης, μου άρεσε ο τρόπος που «ανακατεύτηκε» η ζύμη με τη ζωή: «…αν το ζυμάρι έχει ζωή κι η ζωή μπορεί να πλαστεί σαν ζυμάρι, αν και το μυαλό μπορεί ν’ αλλάξει, όπως αλλάζει και το ζυμάρι κι εξελίσσεται» τότε μήπως υπάρχει ελπίδα; Μήπως λοιπόν η Λευκή καταφέρει να θεραπευτεί από τα ψυχικά της τραύματα; Στο «Πώς η ροδοζάχαρη έφαγε το τέρας», η αδελφή Ευμορφία φροντίζει με αγάπη τον ροδώνα της λίγο πριν ξεκινήσει η συγκομιδή και χάρη σε ένα κακοποιημένο κορίτσι που καταφεύγει στη μονή μαθαίνουμε για το παρελθόν της, για το κακό που έκανε και μετουσιώθηκε σε καλό όταν ξεκίνησαν να βρίσκουν καταφύγιο στο μέρος κι άλλα κακοποιημένα κορίτσια. Σκληρές σκηνές και απρόσμενες ανατροπές, με ένα τέλος που αγάπησα. Στη «Γοργόνα Κακκαβιά», ένας ωκεανολόγος ανακαλύπτει μια κρυφή σπηλιά με μια γοργόνα που τον καλωσορίζει στον κόσμο της και του εξηγεί, μέσω του παραδείγματος της κακαβιάς που πλέον έχει καταντήσει μπουγιαμπέσα ή μπισκ ή καντσούα κλπ., πως κι ο κόσμος έτσι είναι, ενιαίος κι αδιαίρετος αλλά τα είδη πολεμούν μεταξύ τους για την κυριαρχία, καταστρέφοντας τη «συνταγή». «…όλοι βράζουμε στο ίδιο καζάνι και για να γίνει νόστιμη η σούπα -ο κόσμος μας- έχουμε ανάγκη ο ένας τον άλλον». Επιπλέον, «Η υπεροψία του ανθρώπου χάλασε για τα καλά τον όμορφο κόσμο…η σούπα ξίνισε, αλλοιώθηκε, έγινε κάτι άλλο, διαφορετικό, ξένο…με απροσδιόριστη υφή και γεύση» (σελ. 58). Τότε ο Νίκολας θα πάρει μιαν απρόσμενη απόφαση, εμπνευσμένος και απ’ την ομορφιά του νησιού γύρω του.

Στην «Αλίκη στη χώρα των μαγικών μανιταριών», ο Σωτήρης αγωνίζεται να σώσει την κοπέλα του από την κατάθλιψη και στρέφεται στα παραισθησιογόνα μανιτάρια, με αποτέλεσμα ένα συναρπαστικό ταξίδι στον κόσμο της Αλίκης στη Χώρα των Θαυμάτων με έναν υποδόριο φόβο αν πέτυχε όλο αυτό και για τις συνέπειες που ίσως υπάρξουν. Στο αγαπημένο μου «Τσάι με τον Λύκο», ταξιδεύουμε σ’ ένα ερημωμένο σχεδόν χωριό της νότιας Ελλάδας, όπου ένας άντρας πέφτει θύμα καταιγίδας και τον σώζει μια κοπέλα που του αποκαλύπτει τον μαγικό της κόσμο: μια καθημερινότητα και μια διατροφή βασισμένη σε αρχαία και παραδοσιακά γιατροσόφια, ανακατεμένα με φύλλα τσαγιού. Η Μυρτώ και ο Γιώργος έβαλαν τις καινούργιες γνώσεις πάνω στη σοφία των παλιών και ρίζωσαν στον τόπο τους. Βιώσιμες καλλιέργειες, προϊόντα βασισμένα σε αυτές, χτίσιμο ξενώνων, κάλεσμα για επισκέπτες κ. ά. Κι όλα αυτά, με μέτρον, αυτό το μέτρον των αρχαίων που θα τους επιτρέψει να παραμείνουν εντός ορίων, χωρίς ασύστολη εκμετάλλευση της φύσης και του περιβάλλοντος, χωρίς οι ξένοι να αλλοιώσουν τον χαρακτήρα του τόπου. Τι όμορφες περιγραφές, τι ωραία φιλοσοφία, πόσο ξεχωριστή ιστορία!

Εξίσου αγαπημένο κείμενο ο «Μεγάλος ύπνος και το γλυκό της Δαμασκού», όπου ένας πρωτοετής της Ιατρικής συνδράμει εθελοντικά στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα και τον απασχολεί η περίπτωση της Ραζάν, μιας «ωραίας κοιμωμένης» που πάσχει από το σύνδρομο της παραίτησης, έχοντας πέσει σε βαθύ ύπνο κοντά τρεις μήνες, απότοκο των δεινών που βίωσε από τη βομβαρδισμένη Δαμασκό αλλά και των άθλιων συνθηκών στη χώρα που τη φιλοξενεί. Η συγγραφέας περιγράφει αντικειμενικά και με σεβασμό τη ζωή στη Συρία πριν και μετά τους βομβαρδισμούς, καθώς και τον συνοικισμό των προσφύγων, με αντιθέσεις, ρεαλισμό και καλολογικά στοιχεία που τονίζουν την ομορφιά του τοπίου της ιστορίας και ταυτόχρονα τις σκληρές συνθήκες φιλοξενίας στον καταυλισμό. Δεν ήξερα πως αυτό το σύνδρομο παρατηρείται συχνά σε προσφυγόπουλα που βιώνουν ασταθείς συνθήκες διαβίωσης, χωρίς ελπίδα μόνιμης εγκατάστασης. Τα παιδιά αυτά είναι σα να παραιτούνται από τα άσχημα γύρω τους και να βυθίζονται στον ύπνο για να κρυφτούν. Επίσης, με συγκίνησε η σχέση του γιατρού με τον παππού του που τον βοήθησε στο συναισθηματικό κουβάρι με την αδελφή της Ραζάν, διαπίστωσα και πάλι πόσο χαριτωμένα ύπουλος είναι ο έρωτας και κατάλαβα πως δεν πρέπει να ντρέπεται κανείς γι’ αυτόν, όσο τραγικές κι αν είναι οι συνθήκες γύρω: «Να φοβάσαι τη μέρα που δεν θα αισθάνεσαι τίποτα, αγόρι μου, η μέρα αυτή θα είναι η μέρα του θανάτου σου κι ας εξακολουθήσεις να είσαι ζωντανός…». Το σάμαλι, όπως συνδέεται με την ιστορία και όπως περιγράφεται, με έκανε να ψάχνω για ζαχαροπλαστείο ξενηστικωμένος και το τέλος της ιστορίας μου έφερε δάκρυα στα μάτια, όχι μόνο για το αίσιο αποτέλεσμα αλλά γιατί ενώθηκαν άνθρωποι διαφορετικών θρησκειών και νοοτροπιών κάτω από την τέντα που λέγεται αγάπη.

Στο «Ο αχλαδοχυμός ταιριάζει με τα video games» έχουμε μια συγκλονιστική ιστορία ενός παιδιού γυμνασίου που έχει κολλήσει με το κινητό του κι έχει χάσει χρονιά στο σχολείο, της φίλης του, Κατ, που χαρακώνεται και καίγεται («…έκανε το βλέμμα της ακόμα πιο υποβλητικό, ήταν λες και κοιτούσες κατευθείαν μέσα σε πηγάδι χωρίς πάτο», ανατρίχιασα στην έκρηξή της για το τι πραγματικά την πονάει, πάντως όχι το χαράκωμα) και του Χοντρού που τον έδερνε ο πατέρας του ενώ η αλκοολική μητέρα του αδιαφορούσε γι’ αυτόν, ώσπου το παιδί της πήρε την πιο απρόσμενη εκδίκηση. Τρία παιδιά απόβλητα, «τρεις ασώματες ψυχές που προσπαθούσαν να χωρέσουν στα καινούργια κορμιά που τους επέβαλε η εφηβεία» (σελ. 121). Άψογη η σκιαγράφηση του παιδιού που μπλέκει με το παιχνίδι της μπλε φάλαινας, κλιμάκωση της αγωνίας, καταπληκτικά ψυχογραφήματα, έφτασα στο τέλος με κομμένη ανάσα. Στο «Όρμα -στα φασόλια- Τζακ!», παρακολουθούμε τη συναρπαστική ιστορία του παλαιστή Τζακ που το έσκασε μικρός από το σπίτι του για να ακολουθήσει το τσίρκο που πέρασε από το χωριό του και μετά μπλέχτηκε με στημένους αγώνες κατς. Τι εννοούσε η μαντάμ Ζαΐρα που του είπε να προσέχει τα φασόλια που θα είναι η αρχή του τέλους του; Μια ιστορία με απροσδόκητο τέλος που επίσης μου έφερε δάκρυα στα μάτια.

Στο «Σπίτι από σοκολάτα», μια γυναίκα μετά από άκαρπες προσπάθειες για παιδί και με την πεθερά της να την κατηγορεί γι’ αυτό χωρίζει κι επιστρέφει στους γονείς της ταλαιπωρημένη ψυχοσυναισθηματικά. Εγκλωβίζεται λοιπόν στην κλειστή κοινωνία του χωριού και επωμίζεται τη φροντίδα των γονιών και του οικογενειακού τους φούρνου «με τη ρετσινιά της άκληρης και τα ειρωνικά μειδιάματα του κόσμου». Μόνο τα παιδιά αγάπησε και έφτιαχνε με χαρά σοκολατένια γλυκίσματα, δίνοντάς τους μιαν αγάπη που το χωριό παρερμηνεύει και τη χαρακτηρίζει «μάγισσα» για να μην την πλησιάζουν. Τελικά πραγματοποιεί ένα μεγάλο όνειρο κι αυτό της φέρνει ένα ανέλπιστο δώρο σ’ ένα πανηγύρι. Και τέλος, στο ομότιτλο της συλλογής, μια συγγραφέας-φάντασμα, που μεγάλωσε με ιστορίες και παραμύθια αλλά απέτυχε να δει δικό της έργο τυπωμένο, αναπολεί τη ζωή της από τη στιγμή που δέχτηκε να γράφει χωρίς να υπογράφει, παλεύει με τις τύψεις της και μας αποκαλύπτει πώς άλλαξε η αγάπη της απέναντι στο κείμενο και στον γραπτό λόγο τώρα που γράφει κατά παραγγελία, πώς είναι οι συνθήκες εργασίας, πώς την αντιμετωπίζουν οι συνεργάτες της. Ένας ύμνος στον συγγραφέα και στο έργο του, που άνετα διαβάζεται και πρώτο στη σειρά.

Γεμιστή κολοκύθα, μηλόπιτα, γλυκό τριαντάφυλλο, κακκαβιά, μανιτάρια, τσάι του βουνού, σάμαλι, φασόλια με χόρτα, σμούθι αχλάδι, σοκολάτα, τσάι μέντας μου κράτησαν συντροφιά και με γέμισαν μυρωδιές και εικόνες όσο ταξίδευα στα καλογραμμένα κείμενα της διαφορετικής αυτής συλλογής διηγημάτων. «10 + 1 ιστορίες βουτηγμένες σε τσάι μέντας» φέρνουν τα κλασικά παραμύθια των παιδικών μας χρόνων σ’ ένα σκληρό, άδικο, επικίνδυνο σήμερα και μας συστήνουν ήρωες απελπισμένους, φοβισμένους, ερωτευμένους, παγιδευμένους. Η συγγραφέας πάντως πιστεύει ακόμη, παρά το σύγχρονο της εποχής μας, στη μαγεία των παραμυθιών, στο ταξίδι στους φανταστικούς τους κόσμους, στα θετικά μηνύματα που πηγάζουν από αυτά και τονίζει πως «εξηγώντας τα πάθη, τα λάθη και τις αρετές των ηρώων, εξηγούμε και την ίδια μας τη φύση, ανακαλύπτουμε ποιοι είμαστε εμείς οι ίδιοι»! Άλλωστε, «οι διαχρονικές έννοιες του καλού και του κακού, του πλούτου και της φτώχειας, του δυνατού και του αδύνατου δεν είναι δυνατόν να αντικατασταθούν ποτέ και με τίποτα»!

Βιβλίο Το ημερολόγιο ενός δειλού
Συγγραφέας Βασίλης Παπαθεοδώρου
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Συχνά ακούω ότι τα παιδιά είναι σκληρά, άπονα, ωμά κλπ. Θα συμφωνήσω, όμως όλα έχουν και το μέτρο τους. Ο σχολικός εκφοβισμός υπερβαίνει κατά πολύ την απλή κοροϊδία μεταξύ συμμαθητών και τα ειρωνικά σχόλια για την εμφάνιση, το χρώμα επιδερμίδας ή τις σχολικές επιδόσεις κάποιου. Είναι ένα φαινόμενο που, αν παρατηρηθεί, πρέπει να εξαλειφθεί άμεσα και όχι οι καθηγητές να εθελοτυφλούν ή να αδιαφορούν. Ομολογώ ότι κι εγώ υπήρξα θύμα σχολικού εκφοβισμού αλλά σαφώς δεν ήταν τόσο έντονο, επίμονο και τρομακτικό όσο στην εποχή μας, που το θύμα κινδυνεύει από παντού: να γράψουν το κινητό του στις τουαλέτες, να το φωτογραφίσουν στο μπάνιο και να το γελοιοποιήσουν σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης κλπ. Ανεξάρτητα από τον λόγο που γίνεται είναι επικίνδυνο για την ψυχική και σωματική υγεία του θύματος και καλό είναι να ενημερωθεί ο σχολικός και οικογενειακός περίγυρος. Δεν έχει να κάνει με «κάρφωμα», «ρουφιανιά» ή δεν ξέρω κι εγώ τι άλλο. Το παιδί πρέπει να σωθεί από αυτό το αγκάθι που του καταστρέφει την ψυχολογία, την αντίληψη, τη νοοτροπία και τις επιδόσεις στο σχολείο.

Αυτά τα συναισθήματα μου προκάλεσε το νέο, εξαιρετικό βιβλίο του συγγραφέα Βασίλη Παπαθεοδώρου που ασχολείται με αυτό το φαινόμενο. Δεν έχω λόγια να περιγράψω πόσο καλογραμμένο είναι, πόσο αληθινό, τρισδιάστατο, προσεγμένο, ειλικρινές! Η συγγραφική του δεξιότητα φτάνει στο αποκορύφωμά της και η εμπειρία που έχει συγκεντρώσει γράφοντας τόσο καιρό για εφήβους αλλά και για παιδιά τον έχουν γεμίσει με ουσιαστικά εφόδια και πλέον είναι δεξιοτέχνης και στην εκφορά του λόγου, και στο στήσιμο της πλοκής και στον αξεπέραστο χειρισμό του θέματός του.

Ο Θοδωρής είναι ένα ευτραφές παιδί και πολύ καλός μαθητής γυμνασίου σε ιδιωτικό σχολείο των νοτίων προαστίων. Αυτό τραβά την προσοχή μιας παρέας παιδιών, τα οποία, με αρχηγό τον Νίκο, του κάνουν τον βίο αβίωτο. Τον σπρώχνουν, τον κλωτσάνε, του σκίζουν τα βιβλία, τον εκβιάζουν, τον φωτογραφίζουν στις τουαλέτες, εκμηδενίζουν τη σεξουαλικότητά του, τον χλευάζουν στο facebook. Ο Θοδωρής δεν μπορεί να αντιδράσει, γεμίζει ενοχές, ρίχνει το φταίξιμο στον εαυτό του, οι βαθμοί του πάνε από το κακό στο χειρότερο, δε βρίσκει ευχαρίστηση πουθενά, από φόβο μην ξεπεταχτούν από κάπου ο Νίκος και η παρέα του και του χαλάσουν τη μέρα.

Η ιστορία εκτυλίσσεται σε δύο περιόδους: στο χτες και στο σήμερα, στο ιδιωτικό σχολείο του τότε και στην Πάτρα του παρόντος, οπότε και οι δυο αντίπαλοι θα βρεθούν ξανά ενώπιος ενωπίω, αρκετά χρόνια μετά. Διαφορετικοί, κατασταλαγμένοι, πιο ώριμοι. Τι θα συμβεί; Σε τι βαθμό έχει επηρεάσει η πορεία της ζωής τους τα συναισθήματά τους; Τι πραγματικά συμβαίνει στην ψυχή του Νίκου και ξεκίνησε όλη αυτήν την ταλαιπωρία για τον Θοδωρή;

Είμαι στο τσακ να γράψω πολλά περισσότερα όμως υπάρχει μια τέτοια ανατροπή στο βιβλίο που σας αφήνω να την ανακαλύψετε μόνοι σας. Ο συγγραφέας δε χαρίζει μόνο αφειδώς εικόνες και στιγμές σχολικού εκφοβισμού που λες ότι συμβαίνουν ολοζώντανοι μπροστά σου, δεν εναλλάσσει μόνο τους αφηγητές (από τον Νίκο στον Θοδωρή και το ανάποδο), δεν υιοθετεί διαφορετικό λεξιλόγιο και τρόπο ορθογραφίας για κάθε συμπρωταγωνιστή του βιβλίου αλλά δίνει και μια τόσο τρανταχτή ανατροπή που ο τίτλος, η ιστορία, ολόκληρο το βιβλίο μπαίνουν σε νέα διάσταση!

Το βιβλίο είναι εξαιρετικό από κάθε άποψη και χαίρομαι που δε δίνει σαφή λύση ως προς το τι να κάνει ένα παιδί. Ο συγγραφέας επιλέγει να παρουσιάσει όλες τις πιθανές λύσεις και τις συνέπειές τους ώστε ο αναγνώστης να έχει μια πληρέστερη εικόνα και να πάρει στα χέρια του τη ζωή του. Ολοκληρωμένο, μεστό, αληθέστατο, ανατριχιαστικά γλαφυρό, το νέο βιβλίο του Βασίλη Παπαθεοδώρου καταπιάνεται με ένα σοβαρό πρόβλημα και χαρίζει την έμπειρη ματιά του ως καθηγητής και συγγραφέας για να βοηθήσει όσο γίνεται τα παιδιά που υφίστανται σχολικό εκφοβισμό.

Παιδιά, μη διστάσετε να επικοινωνήσετε με το Χαμόγελο του Παιδιού αν ντρέπεστε ή φοβάστε να μιλήσετε στην οικογένεια και τους φίλους σας. Εδώ θα βρείτε όλα τα προγράμματα και τις δράσεις που σχεδιάζει αυτός ο οργανισμός για να σας βοηθήσει. Πάντως, ό,τι κι αν συμβαίνει στη ζωή σας υπάρχει λύση και πρέπει να το χειριστείτε σωστά!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Το Σάββατο είναι η καλύτερή μου μέρα…Καταφέρνω να ηρεμήσω από όλη τη βδομάδα και δε με πιάνει το άγχος της Κυριακής, πως τη Δευτέρα θ’ αρχίσει ξανά το μαρτύριο. Το Σάββατο είμαι αισιόδοξος…δίνω υποσχέσεις στον εαυτό μου: πως θα χειριστώ διαφορετικά τα πράγματα…Υποσχέσεις που συνήθως ξεθωριάζουν από το μεσημέρι της Κυριακής, τότε με πιάνει ένα πλάκωμα στο στήθος που φεύγει συνήθως το πρωί της Δευτέρας, όταν μπαίνω στην τάξη και προσπαθώ να είμαι έτοιμος ν’ αντιμετωπίσω ό,τι είναι ν’ αντιμετωπίσω» (σελ. 60).

Εκπληκτικό απόσπασμα για το πώς διασκεδάζουν κάποια παιδιά στα πάρτι:

«Δεν υπάρχουν και πολλά να πω για το πάρτι. Μια μεγάλη παρέα από βλαμμένα που έχουν χωριστεί σε δυο ομάδες, μία να τη βρίσκει με το Game of thrones και η άλλη με το Walking dead…Δηλαδή πόσο πίσω μπορεί να μένει κανείς; Τρεις συμμαθήτριές μου να βγάζουν σαν τις τρελές selfies και να τις ποστάρουν αμέσως στο Facebook κάνοντας check in στη Βουλιαγμένη, μη και δε μάθει ο Ζούκεμπεργκ πού βρίσκονται. Και οι τρεις με duckface, να κάνουν πως παίζουν με τα μαλλιά τους γεμάτες νάζι, ξεράστε ελεύθερα κατάσταση. …το μόνο που ήθελα ήταν να τους κοπανήσω ένα τηγάνι στη μούρη, να τους μείνει το duckface μόνιμο» (σελ. 89).

«Καλά, έχει φοβερή πλάκα. Είναι μια παρέα από κάτι χαζοβιόλες που ποστάρουν συνέχεια, στίχους, τριαντάφυλλα με κάτι ατάκες του κ… που, και καλά, τις έχουν πει διάσημοι, μετά κάτι γατάκια και κάτι ηλιοβασιλέματα, κάνουν σαν τις παλαβές like η μία στην άλλη με κάτι σχόλια όπως Εξαιρετικό, Μάνια μου, !!!!!!!! Ψυχούλα μου εσύ ευαίσθητη και άλλα τέτοια, που χρειάζεσαι δεξαμενή για να ξεράσεις, γιατί ο κουβάς δε φτάνει» (σελ. 95-96).

«Καλά, ευτυχώς το έχω καταλάβει το κόλπο, ποστάρω τον εαυτό μου μωρό, ή ανεβάζω φωτό από γατάκια και σκυλάκια και λυσσάνε αυτές αντί για τα ζώα. Εννοείται πως σιχαίνομαι και τα ζώα και τα μωρά, τα πρώτα είναι για τις φόλες και τα δεύτερα για σφαλιάρες αλλά έτσι βγάζεις γκόμενα σήμερα, ευαίσθητος και καλά» (σελ. 112).

Και κλείνω με ένα inside joke, όπου ο αγαπημένος μας συγγραφέας εμφανίζεται ανωνύμως στο ίδιο του το βιβλίο:

«Καλά, έχουμε ξαναδεί συγγραφέα στο σχολείο, δηλαδή κάθε χρόνο μας κουβαλάνε κι από έναν, ειδικά στο δημοτικό μας τα ‘χαν πρήξει μ’ αυτούς. Μας βάζουν ν’ αγοράζουμε τα βιβλία τους, πολύ ενδιαφέρον, με κάτι πάπιες, κάτι φλαμίνγκο, κάτι τσιπούρες, κάτι σκυλιά και γατιά, κάτι δεν ξέρω κι εγώ τι, που στο τέλος όλοι τ’ αγαπάνε γιατί είναι ιδιαίτερα. Αντί να κάνουν, βέβαια, ό,τι θα έκανε κάθε νορμάλ άνθρωπος, δηλαδή να βάλει τα πουλερικά στο φούρνο με πατάτες, να κάνει τα ψάρια σούσι και να ρίξει φόλες στα υπόλοιπα…Υποτίθεται πως συζητάμε μαζί τους, με τους συγγραφείς, για τα προβλήματά μας και μας καταλαβαίνουν -ο νεότερος έχει είκοσι οχτώ φορές πάνω τα χρόνια μας και μας νιώθει. Ρε, άντε από δω…» (σελ. 171).

Βιβλίο Στη διαπασών
Συγγραφέας Βασίλης Παπαθεοδώρου
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα παιδί που ερωτεύεται μια κοπέλα που σκαλίζει κάτω από την επιφάνειά του και του βγάζει απίστευτα συναισθήματα. Που ανακαλύπτει μια αλήθεια για την πραγματική ταυτότητα του πατέρα του που τον σοκάρει. Που παίρνει τη ζωή της μάνας του στα χέρια του αλλά δεν βγάζει σε καλό. Ένα παιδί που νομίζεις ότι δεν έχει τίποτα να προσφέρει στην κοινωνία κι αναρωτιέσαι πότε θα πάει φυλακή. Κι όμως, ο συγγραφέας διάλεξε να μας πει την ιστορία ενός παιδιού με αισθήματα, χαρακτήρα, ντομπροσύνη και ανδρισμό. Αυτά τα χαρακτηριστικά δεν τα αναγνωρίζει σε πρώτη φάση, τα γεγονότα της ζωής όμως τον φέρνουν αντιμέτωπο με τον πραγματικό εαυτό του, αυτόν που θέλει να κρύψει πίσω από τη βιτρίνα και τον δηθενισμό.

Η αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο, άμεση, διάφανη και ωμή. Ένα παιδί που βλέπει τον κόσμο του να ανατρέπεται και δεν ξέρει πού να στηριχτεί. Συγκινητικό και ειλικρινές. Ο συγγραφέας μάς μεταφέρει βαθιά στην ψυχολογία του εφήβου με τις πλάκες του, το νταηλίκι του, τις καταλήψεις του σχολείου (περιγράφει τα γεγονότα και τα αίτια των καταλήψεων επακριβώς, με υποδόριο χιούμορ, όπου το σηκώνει η περίσταση βέβαια). Δύο πολύ συγκινητικές σκηνές που με σόκαραν ήταν ο ξυλοδαρμός ενός ανάπηρου παιδιού και ο θάνατος μιας μητέρας. Και μετά;

Πάω να ακούσω τα τραγούδια που μας προτείνει ο συγγραφέας γιατί οι στίχοι είναι τόσο ωμοί και ειλικρινείς και έμπλεοι συναισθημάτων που θα ξανακούσω όσα ξέρω με καινούργιο αφτί και όσα δεν ξέρω με ανυπομονησία. Το βιβλίο είναι ένα έντυπο cd που θα θέλετε να ξαναδιαβάσετε, πότε με χαμηλή ένταση, πότε στη διαπασών.

Βιβλίο Influencer-Ιστορίες της μιας ανάσας
Συγγραφέας Πολυχρόνης Κουτσάκης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια ιδιαίτερη γλώσσα που αποτελείται από ξένες και κωδικοποιημένες λέξεις, χαρακτηριστικό γνώρισμα του τρόπου καθημερινής επικοινωνίας των νέων της εφηβικής και της νεανικής ηλικίας, και μια προφορικότητα στην αφήγηση, η οποία παρατίθεται πότε σε πρώτο και πότε σε τρίτο πρόσωπο αποτελούν τα κύρια εκφραστικά μέσα των κειμένων. Κάθε ιστορία έχει ρεαλισμό και μικρής έκτασης ψυχογραφήματα, κάτι που αποτελεί κοινό τόπο στα διηγήματα. Δεν προλαβαίνεις να δεθείς με τους χαρακτήρες, να τους αγαπήσεις ή όχι, να μπεις στη ζωή τους, μένεις όμως με τις αναμνήσεις τους και με το επιμύθιο των συνεπειών από τις πράξεις τους. Παρά την εξαίσια γραφή, ένιωσα πως πολλά διηγήματα έχουν απότομο τέλος, άλλα βιαστικό και λίγα ταιριαστά δοσμένο, σε κάποια γύρισα σελίδα αγωνιώντας για τη συνέχεια κι έπεσα πάνω στο φινάλε («Σύμπτωση»), σε άλλα μου φάνηκε πως ο συγγραφέας μού έκλεινε το μάτι και ίσως τους ήρωες τους συναντούσα αργότερα σε άλλο κείμενο, κάτι που δεν έγινε. Όπως αναφέρεται όμως στον υπότιτλο του βιβλίου, όλες τους είναι «Ιστορίες της μιας ανάσας». Ο Πολυχρόνης Κουτσάκης δοκιμάζεται λοιπόν στη σύντομη και μικρή γραφή, επομένως είναι λογικό να δημιουργείται η αίσθηση του ανολοκλήρωτου σε κάποια εξ αυτών.

Το αγαπημένο μου είναι το πρώτο και ομότιτλο διήγημα, όπου ο Λούκας Έιβερι, ένας νέος που βρίσκεται στο top-10 των έφηβων influencers των Ηνωμένων Πολιτειών, ζητά τη βοήθεια της Καλλιρόης Σταμέλου στην υπόθεση της Αμίλια Μπρεντ, πρώην κολλητής της φίλης, που τώρα βρίσκεται στη φυλακή. Ψάχνει απελπισμένα την αλήθεια και μόνη του ευκαιρία να τη βρει είναι η φιλία των δύο κοριτσιών κι ας έχουν να μιλήσουν δυο χρόνια λόγω κάποιων λανθασμένων αποφάσεων της Αμίλια. Η κοπέλα είναι κόρη Ελλήνων μεταναστών και τη συναρπάζει να σκαλίζει τις ζωές των άλλων για να βρει αλήθειες. Τώρα όμως διχάζεται, «νιώθω σαν να μου ζητάει ο Έιβερι να πιάσω ηλεκτρικό ρεύμα». Θέλει πίσω στη ζωή της τη φίλη της; Είναι αθώο το κορίτσι; Αν ναι, τότε ποιος έκανε το έγκλημα; Στη συνέχεια, «Ο θρόνος της» με συγκίνησε λόγω του θέματός του και της πλοκής: ένας βραχύσωμος έφηβος νιώθει μοναξιά και περιφρόνηση από τους συμμαθητές του λόγω της εμφάνισής του ως τη στιγμή που βγήκε το Game of Thrones και ο Πίτερ Ντίνκλατζ τον έκανε πρώτη μούρη στο σχολείο. Η Έλσα είναι η πιο φανατική του θαυμάστρια και προχωράνε τη σχέση τους, τι θα συμβεί όμως στη συνέχεια; Γιατί απομακρύνθηκε η Έλσα; Θα τη διεκδικήσει ο ήρωας της ιστορίας;

Με άφησε άφωνο «Η τέλεια καμπύλη», όπου η Λόνι, μια κοπέλα με περιττά κιλά, ζει σε μια απομακρυσμένη από το σχολείο της περιοχή μια κλειστή καθημερινότητα, συγκατοικώντας με την αδελφή της, την ανάπηρη Τζάνετ. Η ζωή της αλλάζει όταν κατά λάθος χτυπάει τη συμμαθήτριά της, Σεσίλια. Η «Ομορφιά μου» ήταν ανατριχαστικό: έφηβη κοπέλα και διάσημο μοντέλο ψάχνει σε εφαρμογή γνωριμιών κάποιον που θα περάσει μια δύσκολη δοκιμασία μαζί της. Η εφαρμογή σου δίνει τη δυνατότητα να πάρεις τη μορφή κάποιου διάσημου προσώπου κι αυτό ιντριγκάρει τον Τομ που όμως ψάχνει πιο βαθιά το προφίλ της κοπέλας και τότε… Στο «Εκείνη που μισούσα», μια νέα συμμαθήτρια παίρνει την πρωτοκαθεδρία από τη δημοφιλία της αφηγήτριας της ιστορίας κι εκείνη τη μισεί μέχρι θανάτου. Ένα απρόσμενο γεγονός θα τις φέρει κοντά και σταδιακά η «κοινή τους θλίψη για την τυχαιότητα του κόσμου και η πεποίθηση πως δεν υπάρχει καμία δικαιοσύνη» θα τις οδηγήσει σε κάτι ρηξικέλευθο.

Γέλασα πολύ με την κεντρική ιδέα του «Ο Λένιν στο Παρίσι», που πήρε τον τίτλο από έναν περιβόητο πίνακα, όπου απεικονίζεται η γυναίκα του Λένιν με εραστή όσο ο άντρας της βρίσκεται στο Παρίσι. Ωσαύτως ο ήρωας της ιστορίας ζει τον απόλυτο έρωτα με την καθηγήτριά του στο φροντιστήριο ώσπου αποφασίζει να της κάνει έκπληξη και τα πάντα ανατρέπονται. Από τα πιο συγκλονιστικά κείμενα της συλλογής είναι το «Μερικά τραγούδια σώζουν ζωές», όπου μια κοπέλα παρακινεί ένα αγόρι να την ακολουθήσει, λίγα λεπτά πριν εκραγεί το τρένο όπου επέβαιναν. Εκείνος θα την ευγνωμονεί που τον έσωσε κι αρνείται να δει τη φριχτή πραγματικότητα γύρω του. Ο συγγραφέας στα καλύτερά του: «Το πρόσωπο της ήταν κάπως άγριο και όχι ιδιαίτερα όμορφο, θέλω να πω ότι είχε μεμονωμένα όμορφα χαρακτηριστικά αλλά στο σύνολό τους δεν έδεναν τόσο καλά, σαν να την έφτιαξε κομμάτι κομμάτι ένας υπέροχος αφηρημένος γλύπτης που κάθε μέρα ξεχνούσε τι κατασκεύασε την προηγούμενη (σελ. 131).

Στο «Influencer» λοιπόν τα κείμενα δημιουργούν μια συλλογή από ιστορίες νεαρών ανθρώπων που ζητάνε εκδίκηση, επιδοκιμασία, φευγιό, ειλικρίνεια, αγάπη, μέσα από εφαρμογές γνωριμιών, ψέματα, ανούσια καθημερινότητα στο σχολείο, τοξικές σχέσεις, κακοποιήσεις, απάτες, bullying. Μικρής και μεσαίας έκτασης διηγήματα μας συστήνουν οικείους ή άγνωστους χαρακτήρες που μας συντροφεύουν για λίγο και μας καλωσορίζουν στη ζωή τους σε Ελλάδα, Ευρώπη και Αμερική.

Βιβλίο Και εγένετο φως 
Συγγραφέας Στέφανος Αλεξιάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η δεύτερη υπόθεση που αναλαμβάνει η αστυνόμος Λουκία Θεοδοσίου είναι πιο δυνατή, πιο έντονη και πιο συναρπαστική από την πρώτη. Εδώ έχουμε να κάνουμε μ’ έναν δολοφόνο που έχει στοχοποιήσει δυστυχισμένα, απομονωμένα και μοναχικά έφηβα παιδιά που δε βρίσκουν ανθρώπους να τα κατανοήσουν, οπότε καταφέρνει να μπει στις ζωές τους, να τα δελεάσει και στο τέλος να τα σκοτώσει. Ποιος κρύβεται πίσω από το προσωπείο του κίτρινου αρκούδου; Γιατί θέλει να σκοτώσει αυτά τα παιδιά; Ποια είναι τα κίνητρά του; Ο Μάρκος Παναγάκης που μόλις έφτασε στην πόλη με τον καθηγητή πατέρα του θα είναι ο επόμενος στόχος του και τότε… Η γραφή έχει βελτιωθεί κατά πολύ συγκριτικά με το προηγούμενο μυθιστόρημα, έχει πλοκή που κλιμακώνεται σταδιακά, έχει αναπάντητα ερωτηματικά που απαντώνται όταν πρέπει, έχει παιχνίδια με το μυαλό του αναγνώστη, έχει λέξεις-κλειδιά που φωτίζουν συγκεκριμένα πρόσωπα ρίχνοντάς τους τις υποψίες μόνο και μόνο για να στραφεί αλλού η προσοχή αργότερα και πολλά άλλα θετικά χαρακτηριστικά που ομολογώ ότι με κράτησαν σε ένταση και σε αγωνία ως το λυτρωτικό τέλος.

Ο φιλόλογος Ηλίας Παναγάκης προσπαθεί να συνέλθει μετά τον θάνατο της γυναίκας του σε τροχαίο τέσσερα χρόνια πριν, ένα περιστατικό για το οποίο κατηγορεί τον εαυτό του. Ο γιος του, Μάρκος, μαθητής γυμνασίου, δε χάνει ευκαιρία να μοιραστεί την ίδια άποψη και να τον θεωρεί υπαίτιο για το τραγικό συμβάν. Η σχέση τους είναι πάντα στην κόψη του ξυραφιού κι έτσι ο Ηλίας αποφασίζει πως το καλύτερο είναι να φύγουν μακριά από όλα αυτά, με αποτέλεσμα να δεχτεί τη μετάθεση στην Κομοτηνή. Ο Μάρκος κάνει αποτυχημένες προσπάθειες να μείνει στη Θεσσαλονίκη με τη θεία του, Κυβέλη και κατηγορεί τον πατέρα του ότι αποφασίζει χωρίς να τον ρωτήσει, χωρίς να καταλάβει τις επιθυμίες του και τον δικό του ψυχικό κόσμο. Τον λοιδωρεί ότι έχει ξεχάσει να κάνει διάλογο μετά τον θάνατο της μαμάς κι αυτό πληγώνει τον Ηλία. Ο Ηλίας σπούδασε στην Κομοτηνή και την αγάπησε βαθιά, θα του κάνει όμως καλό, αποφεύγοντας δυσάρεστες αναμνήσεις, να γυρίσει εκεί; Η Κομοτηνή είναι πόλος έλξης για τους νέους κι ο Ηλίας είναι σίγουρος πως έκανε την καλύτερη επιλογή για τον γιο του. «Θέλει να φανεί αντάξιος της πόλης. Τόσα του έδωσε εκείνη στα φοιτητικά του χρόνια. Πρέπει τρόπον τινά να της το αντιγυρίσει. Της το χρωστάει» (σελ. 63). Από την άλλη όμως ο εσωστρεφής, κλειστός και ευαίσθητος Μάρκος, καταφεύγει σε μια εφαρμογή γνωριμιών κι ενώ σταδιακά νιώθουν πατέρας και γιος πως έρχονται κοντά, ο μεν Μάρκος αφοσιώνεται στο άγνωστο κορίτσι που του μιλάει, ο δε Ηλίας βυθίζεται στα βιβλία του, προετοιμαζόμενος για τη σχολική χρονιά.

Ταυτόχρονα, στο ημερολόγιό της, μια κοπέλα καταγράφει τις επαφές της μ’ έναν γοητευτικό ψηλό άντρα που μοιάζει με τον μπαμπά της, έναν άνθρωπο πάντα πρόθυμο να της δώσει σημασία και προσοχή, με αποτέλεσμα το κορίτσι να τον ερωτευτεί: «Είναι καλός μαζί μου και είμαι σίγουρη ότι δεν θα με ανάγκαζε να βάλω διπλή στρώση μέικ απ ποτέ» (σελ. 61). Καταγράφει την καθημερινότητά της με μια αλκοολική μαμά κι έναν αδιάφορο κακοποιητικό πατέρα που αναγκάζει τη μητέρα της να βάζει πάντα μέικ απ για να καλύψει τις μελανιές: «Θέλω να τους δικαιολογήσω και τους δύο αλλά δεν ξέρω αν το θέλουν κι αυτοί. Δεν νομίζω ότι με παρατηρούν» (σελ.40). Όπως τα ρήματα στη γλώσσα, έτσι κι εκείνη χωρίζει τη ζωή της σε παθητική και ενεργητική, οι γονείς της ενεργούν, πάντα κάτι κάνουν και την πληγώνουν, εκείνη μονίμως παθαίνει. Και: «…ο φόβος βρωμάει. Έχει μια μυρωδιά που σε κάνει να θες ν’ ανοίξεις την πόρτα και ν’ αρχίσεις να τρέχεις μακριά» (σελ. 118). Σταδιακά όμως διαπιστώνουμε πως η γράφουσα αρχίζει να γίνεται πιο απότομη, απαιτητική, σαρκαστική και τα πάντα αλλάζουν όταν συμβαίνει μια μεγάλη ανατροπή στη ζωή της. Επίσης, ποιος είναι ο άγνωστος που θέλει να τον φοβούνται και όχι να τον λυπούνται; Ποιος θέλει ν’ ασκήσει τη μεγαλύτερη βία πάνω στους άλλους; Ποιος μπορεί να φέρει το φως, ποιος είναι το ίδιο το φως;

Την περίοδο που ο Ηλίας και ο Μάρκος φτάνουν στην πολυπολιτισμική Κομοτηνή, διαπράττεται το δεύτερο έγκλημα, με θύμα ένα έφηβο αγόρι. Την υπόθεση αναλαμβάνει ο αστυνόμος Νικήτας Αδαμάκης, κατά παράκληση του διοικητή του, Σωτήρη Δέλκου. Ο Αδαμάκης είναι παντρεμένος με μια γυναίκα που επιτέλους κατάφερε να μείνει έγκυος και προσπαθεί τώρα να εξισορροπήσει τις απαιτήσεις της δουλειάς του με την ηρεμία που χρειάζεται η σύζυγός του για να μην αποβάλλει ξανά. Η άφιξη του Ηλία, φίλου του από τα φοιτητικά τους χρόνια, τον γεμίζει χαρά ενώ φτάνει κλιμάκιο από τη Θεσσαλονίκη με επικεφαλής την αστυνόμο Λουκία Θεοδοσίου για να βοηθήσει στις έρευνες. Επίσης, η θεατρολόγος-φιλόλογος Θάλεια Παναγάκη συγκροτεί μια θεατρική ομάδα στο σχολείο του Μάρκου και βοηθάει τον νεαρό να ανοιχτεί και να κάνει καινούργιες γνωριμίες, δουλεύοντας σκληρά για να τον απομακρύνει από το κινητό του, όπου η άγνωστη συνομιλήτριά του προσπαθεί να κερδίσει την εμπιστοσύνη του και ταυτόχρονα να κρατήσει κρυφή την ταυτότητά της. Η παράσταση είναι ένας συγκερασμός των ιστοριών της Περσεφόνης και της Ωραίας Ελένης, γυναικών που δεν αντέδρασαν στην απαγωγή τους είτε γιατί ήθελαν είτε γιατί είχαν μάθει να υποκύπτουν στη θέληση των αντρών, οπότε τι μήνυμα θέλει να περάσει η Παναγάκη με αυτήν την παράσταση και πώς δένει με την υπόλοιπη πλοκή;

Στο κείμενο έχουμε εναλλακτικές μορφές αφήγησης που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον: τριτοπρόσωπη, με χρήση κυρίως ενεστώτα διαρκείας και όχι αφηγηματικού αορίστου και πρωτοπρόσωπη (ημερολόγιο) ενώ με κάποια πρωθύστερα επιστρέφουμε έναν χρόνο πίσω για να δούμε τι συνέβη με το πρώτο θύμα και πώς χειρίστηκε την υπόθεση ο Αδαμάκης. Ο συγγραφέας καταφέρνει να αποδώσει σωστά τις τεταμένες σχέσεις μεταξύ πατέρα και γιου, σχεδιάζει προσεκτικά τον τρόπο με τον οποίο μπορεί κάποιος να μπει στη ζωή ενός ευάλωτου εφήβου και αφήνει λίγο στην άκρη τη Θεοδοσίου, επικεντρώνοντας την εξιστόρηση στους απλούς, καθημερινούς ανθρώπους. Αυτές οι παράλληλες αφηγήσεις κλιμακώνονται σταδιακά μεγαλώνοντας την ένταση και το σασπένς και αυξάνοντας την αγωνία για το τι θα συμβεί στον Μάρκο, όσο αναρωτιόμαστε ποιος είναι ο άγνωστος πίσω από τη θήκη με τον κίτρινο αρκούδο και τι πραγματικά συνδέει τα θύματα. Φράσεις με διττή σημασία, λέξεις-κλειδιά σε στρατηγικά τοποθετημένα σημεία του κειμένου που υποτίθεται ότι φωτογραφίζουν τον ένοχο αλλά στην πραγματικότητα παίζουν με το μυαλό του αναγνώστη και άλλα «παιχνίδια» που οδηγούν όμως σε λογική και όχι εκβεβιασμένη ή από μηχανής λύση είναι μερικά από τα θετικά γνωρίσματα ενός κειμένου που με ταξίδεψε στη σκοτεινή πλευρά της Κομοτηνής και της ανθρώπινης ψυχής όταν στερείται φροντίδας κα προσοχής.

Το «Και εγένετο φως» είναι ένα γρήγορο και δυνατό μυθιστόρημα που έχει ως κεντρικό θέμα τη σημασία της επικοινωνίας γονιών-παιδιών και την ποιότητα της εκπαίδευσης στα σχολεία. Χωρίς να στηλιτεύει και χωρίς να κατηγορεί, ο συγγραφέας αφήνει τις εξελίξεις να δείξουν από μόνες τους τις συνέπειες από την έλλειψη επικοινωνίας σε μια οικογένεια, τις ανάγκες που σχηματίζονται στις ευαίσθητες ψυχές των εφήβων και πόσο τεταμένες πρέπει να είναι οι κεραίες των γονέων για να αντιληφθούν και την παραμικρή αλλαγή. Οι γονείς έχουν καθήκον να συζητήσουν και να βοηθήσουν, όχι να κριτικάρουν ούτε να επιβάλλουν τη γνώμη τους. Έτσι πρέπει να γίνεται και στο σχολείο, όπου δυστυχώς ελάχιστοι καθηγητές έχουν φως, έμπνευση, μεταδοτικότητα κα ακόμη πιο λίγοι προσέχουν και νοιάζονται τους μαθητές τους. Αυτήν την προβληματική ή ελλιπή σχέση εκμεταλλεύονται άτομα που θέλουν να κάνουν κακό και σε ακραίες περιπτώσεις φτάνουμε στα γεγονότα του μυθιστορήματος. Ένα βιβλίο με καλοδουλεμένη και σφιχτοδεμένη πλοκή γεμάτη ανατροπές και εκπλήξεις.

Βιβλίο Ήμουν ένας bully 
Τίτλος πρωτοτύπου Ero un bullo
Συγγραφέας Andrea Franzoso
Μεταφραστής Φοίβος Μπότσης
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Andrea Franzoso έγραψε ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα που απευθύνεται κυρίως σε εφήβους αλλά και σε ενήλικες. Με γρήγορες εξελίξεις και πολλές αλλαγές στη ζωή του πρωταγωνιστή, καταγράφει το πώς και το γιατί ενός έφηβου επαναστάτη και ενήλικου μικροκακοποιού που προσπαθεί να καταλάβει ποια είναι η θέση του στην κοινωνία και κυρίως ποιος φταίει και έχει συγκεντρώσει τόσο θυμό μέσα του. Παρ’ όλο που στην περίληψη του οπισθόφυλλου αναγράφεται ένας ιερέας ως σημαντικό πρόσωπο, δεν είναι μόνο ο Ντον Κλαούντιο που επηρεάζει τον Ντάνιελ αλλά πολλά πρόσωπα σε διαφορετικές φάσεις της ζωής του: συμμαθητές, κολλητοί, οι κοπέλες του, συγκρατούμενοι, ψυχολόγοι, όλοι τους τον βοηθάνε να χωθεί βαθύτερα στα λάθη ή τον κρατούν στην επιφάνεια. Ο συγγραφέας δεν είναι επικριτικός ούτε υποκειμενικός, αντίθετα, παρακολουθεί από κοντά τον ήρωα του βιβλίου του και καταγράφει με ακρίβεια τα περιστατικά και τις συνθήκες που θα τον οδηγήσουν στον κακό ή / και στον έντιμο δρόμο, με τις εξελίξεις πότε να πηγαίνουν προς τη μια μεριά και πότε προς την άλλη, με αποτέλεσμα να μη γνωρίζει ο αναγνώστης πού θα καταλήξει όλη αυτή η περιπέτεια.

Η δράση εκτυλίσσεται κυρίως  στην υποβαθμισμένη περιοχή του Κουάρτο Οτζάρο στο Μιλάνο όπου έφτασαν οι γονείς του Ντάνιελ για να ξεκινήσουν να επιβιώνουν με δουλειές του ποδαριού και μαθαίνουμε για την άσχημη μεταξύ τους σχέση που συχνά κατέληγε σε ξύλο κι από τις δυο μεριές, με καβγάδες για ασήμαντο λόγο, με τη μνησικακία και την περιφρόνηση να τους κατακλύζει, οπότε δε συγκρατούνταν ούτε μπροστά στα παιδιά, στον Ντάνιελ και στη μεγαλύτερή του αδελφή, Λουτσία. Ο πατέρας ποτέ δε συμπαραστάθηκε στον γιο του, αντίθετα, τον τσάκιζε λεκτικά χωρίς έλεος ενώ και οι δυο γονείς έκαναν λάθος χειρισμούς στην ανατροφή των παιδιών τους: ο Ντάνιελ είναι το χαϊδεμένο και τη μεγαλύτερή του αδελφή τη βάζουν να υποχωρεί στις απαιτήσεις του αλλά αν παραπονιόταν της ζητούσαν να δείξει ωριμότητα! Ο πατέρας φέρεται απαξιωτικά στον γιο του και τον προσβάλλει, διαλέγει με ακρίβεια τις πιο αιχμηρές λέξεις και δε διστάζει να σηκώσει χέρι όχι μόνο στη γυναίκα του μα και στην κόρη του. Αυτό το οικογενειακό περιβάλλον κάνει τον Ντάνιελ να μαζεύει θυμό, σιωπηλό, παγερό θυμό έτοιμο να εκραγεί.

Με αυτό το βάρος, ο μικρός ήρωας του βιβλίου πηγαίνει στο γυμνάσιο: «Το καλό παιδί έψαχνε τον δικό του χώρο, που του τον είχαν αρνηθεί μέχρι εκείνη τη στιγμή. Ήταν θυμωμένος…Με όποιον του είχε κλέψει τα παιδικά του χρόνια. Με όσους ήταν πιο τυχεροί από εκείνον. Με όποιον ήταν ευτυχισμένος» (σελ. 29). Ζαβολιές, αποβολές, τιμωρίες, βίαια περιστατικά, εκφοβισμός αδύναμων μαθητών, έρωτας με διάφορες κοπέλες, ακόμα και παράλληλες σχέσεις. Στο πλάι του, ο κολλητός του, ο Μαξίμ, επίσης από διαλυμένη οικογένεια, με τον οποίο δημιουργούν συμμορίες, κλέβουν, χτυπούν, προκαλούν. «Στο Κουάρτο Οτζάρο η αξία ενός προσώπου μετριόταν με βάση τα εγκλήματά του, την ικανότητά του να μπαίνει φυλακή…Τον σεβασμό τον κέρδιζε ο πιο δυνατός, ο πιο παραβατικός, ο πιο εγκληματίας» (σελ. 77). Η φιλία τους, χωρίς να το καταλαβαίνουν, είναι σημαντική για τα δυο παιδιά, μιας και υποσυνείδητα αντιπροσωπεύει ένα προστατευμένο μέρος, έναν χώρο όπου εκφράζουν ανάγκες και φιλοδοξίες χωρίς προσχήματα και μυστικά. Η ραπ είναι το αποκούμπι του Ντάνιελ, περιγράφει τέλεια την πραγματικότητά του, βυθίζεται στη μουσική και στους στίχους της.

Από κει και πέρα τα πάντα είναι μονόδρομος: ληστείες τραπεζών που η επιτυχία τους τονώνει το ηθικό του παιδιού και κάνει τρελές σπατάλες αλλά και λάθη και φυσικά αναμορφωτήρια και φυλακές. Παραδόξως, όταν τον συλλαμβάνουν νιώθει αγωνία και ανυπομονησία από τη μια, υπερηφάνεια και επαναστατικότητα από την άλλη, δεν έχει συνειδητοποιήσει τι έχει κάνει και πόσο πλήγωσε την οικογένειά του και κυρίως τον εαυτό του. Μια σειρά από περιστατικά που τονίζουν την αξία της εμπιστοσύνης και ταυτόχρονα ο εγωισμός του Ντάνιελ, η αχαριστία του, η κακή του πλευρά είναι οι δύο πόλοι στους οποίους στηρίζεται το μυθιστόρημα ως το λυτρωτικό τέλος και η ρεαλιστική γραφή με έκανε να νιώσω πως ζούσα από κοντά όλα αυτά τα γεγονότα, τις επιπλήξεις, τις αποδράσεις, τις τιμωρίες. Το «Ήμουν ένας bully» είναι η συναρπαστική ιστορία ενός θυμωμένου παιδιού που άργησε να καταλάβει τι πραγματικά του φταίει, που γύρισε την πλάτη του στις ευκαιρίες και έζησε σκληρά περιστατικά που τον έφτασαν στα όρια της αντοχής του. Δυνατό, ρεαλιστικό και ανατρεπτικό κείμενο με απανωτές ανατροπές που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο Το άλλο κορίτσι
Συγγραφέας Ειρήνη Βαρδάκη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ειρήνη Βαρδάκη, με τον γνωστό αφηγηματικό της τρόπο, καταγράφει με χειρουργική ακρίβεια την ψυχοσύνθεση, τη νοοτροπία και την καθημερινότητα δύο διαφορετικών γυναικών που πέφτουν θύματα σεξουαλικής κακοποίησης. Η Χαρά είναι μια γυναίκα που κατάφερε να μετατρέψει τον πόνο της σε δύναμη, ιδρύοντας μια Στέγη Γυναικών, και παντρεύτηκε τον Άλκη, τον δικηγόρο που την υπερασπίστηκε. Τώρα όμως που θα αποφυλακιστεί ο βιαστής της, τα πάντα αλλάζουν μέσα της και γύρω της. Κλείνεται στον εαυτό της, νιώθει ξανά αδύναμη, ζητά εις μάτην τη βοήθεια της αστυνομίας για να την προστατέψει και η συμπεριφορά της οδηγεί τον Άλκη στο συμπέρασμα πως έχει παραισθήσεις. Η ιστορία της ξεδιπλώνεται με πρωθύστερα και πρωτοπρόσωπη γραφή, οπότε επιστρέφουμε στη νύχτα που βιάστηκε, στη μοιραία βραδιά που ξεκίνησε με γέλια και πολύ ποτό, στη σκληρή στιγμή που ακολούθησε όσο στο παρόν βιώνουμε με κλιμακούμενη πλοκή τη σταδιακή ψυχολογική της κατάρρευση, κάτι που θα οδηγήσει σε ένα αναπάντεχο γεγονός. Γιατί κλείνεται στον εαυτό της, γιατί αποφεύγει τους ανθρώπους γύρω της, γιατί δεν τολμάει να βγει από το σπίτι; «…αυτή η αναμονή ήταν που με σακάτεψε. Το μεσοδιάστημα ανάμεσα σ’ εκείνο που διαισθάνεσαι και σ’ εκείνο που αναπόφευκτα θα συμβεί» (σελ. 56).

Από την άλλη, με τον ίδιο αφηγηματικό τρόπο, παρακολουθούμε τη Μία, μαθήτρια λυκείου, μια λιγομίλητη κοπέλα που δεν αισθάνεται ότι έχει κάτι σημαντικό να πει κι αν έχει ξέρει ότι δε θα το ακούσει κανείς: «Γιατί ο κόσμος ξοδεύεται με απληστία στις λέξεις μα ελάχιστα στο νόημά τους» (σελ. 38). Νιώθει πως τη διώχνουν από παντού, δεν έχει φίλες («…τα περισσότερα κορίτσια της ηλικίας μου σκέφτονται σαν μονοκύτταροι οργανισμοί») ούτε αγόρι, νιώθει να πνίγεται στην κοινωνία όπου ζει, καβγαδίζει με τη μητέρα της που δε χάνει ευκαιρία να τη μειώνει και να την υποτιμά. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν πέφτει θύμα βιασμού, σύμφωνα με την κατάθεσή της κι έτσι ξεκινάει μια σειρά από αλυσιδωτές αντιδράσεις που πότε δείχνουν την αλήθεια και πότε όχι, πονοκεφαλιάζοντας για τα καλά τον αστυνόμο Δαβάκη. Τι ακριβώς συνέβη λοιπόν και γιατί θέλει η Μία να τραβήξει την προσοχή της αστυνομίας; Πώς και γιατί αλλάζουν συμπεριφορά καθηγητές και μαθητές μετά από αυτό και πόσο το απολαμβάνει η κοπέλα; Πέτυχε τον στόχο της; Κι αν όχι, τι θα συμβεί παρακάτω; Πόσο εύκολα μπορεί να χάσει κανείς τον έλεγχο όταν γίνεται αντικείμενο θαυμασμού, συζήτησης και υποστήριξης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; «Ένα άλλο παιδί, ένα άλλο κορίτσι» γεννήθηκε. Και τώρα ήρθε η ώρα «της αποκαθήλωσης και της βουλιμικής ανθρωποφαγίας. Η κουρασμένη, ταλαιπωρημένη μητέρα της στέκεται στο πλάι της με τον λάθος τρόπο αλλά η σχέση μεταξύ τους έτσι όπως δίνεται, κάποια τρυφερά στιγμιότυπα όπως αναπαριστώνται, οι σιωπές, οι κομμένες λέξεις, όλα αυτά δημιουργούν μια γλυκιά συγκίνηση και αντικατοπτρίζουν τη δύσκολη σχέση μάνας και κόρης, ειδικά όταν ανάμεσά τους μπαίνουν μυστικά και κανείς δεν έχει την πείρα, τη θέληση ή τη γνώση να τα λύσει.

Οι ιστορίες των δύο γυναικών που έρχονται τελικά κοντά με απροσδόκητο τρόπο ζωντανεύουν με συγκλονιστικές περιγραφές που δεν αποσκοπούν στον φθηνό και πρόσκαιρο εντυπωσιασμό αλλά στην όσο το δυνατόν ακριβέστερη αναπαράσταση του μοιραίου γεγονότος (λες και υπάρχει μόνο μία, αφού κάθε θύμα είναι και άλλη περίπτωση): «Είδα την ψυχή και το σώμα μου να πετά πάνω από κείνο που ήμουν… πριν γίνω αυτό που είμαι τώρα»! (σελ. 12). Κλονίστηκα όταν η Χαρά εξομολογούνταν πως πλέον τα έχασε όλα, άλλαξε, έγινε κάτι άλλο, κάτι που δε χωράει σε συζητήσεις, κάτι που δε συμμετέχει σε πάρτι, δεν καταλαβαίνει τις λύπες των φιλενάδων και γι’ αυτό θυμώνει μαζί τους, που λυπούνται για κάτι άλλο εκτός από αυτό που της έτυχε, που δεν είναι ευγνώμονες που σ’ εκείνη κλήρωσε το κακό από τις πέντε τους! Την υπόθεση της Μίας αναλαμβάνει ο αστυνόμος Δαβάκης που γνωρίσαμε στο μυθιστόρημα «Ο μέντορας», ο οποίος προσπαθεί με τη βοήθεια των επίσης αστυνόμων Σαρρή, φίλου και συναδέλφου, και Δρίβα, τη μόνη που εμπιστεύεται η Μία για να καταθέσει, να ξεκαθαρίσει την υπόθεση της έφηβης που βιάστηκε. Η ιστορία έχει πολλά κενά κι έτσι, όταν φτάνει στο μοιραίο συμπέρασμα και βλέπει την καταστροφή να έρχεται, αναρωτιέται πόσο μεγάλο μερίδιο ευθύνης είναι το δικό του. «Πόσο έξω μπορείς να πέσεις με ένα παιδί;», αναρωτιέται. Πράγματι, η Μία είναι το πρόσωπο που απολαμβάνει την εφήμερη δημοσιότητα, που ξαφνικά από περίγελως γίνεται περιζήτητη και επιτέλους νιώθει μέλος μιας παρέας συνομηλίκων της. Τα πάντα αλλάζουν όμως όταν η ίδια της η συμπεριφορά και η στάση δε βοηθούν στη διαλεύκανση ενώ την ίδια στιγμή τα γεγονότα καθαυτά οδηγούν σε άλλες εξελίξεις. Η βόμβα που σκάει στα επόμενα κεφάλαια θα έχει αλόγιστες συνέπειες, η εξιστόρηση πότε δείχνει την αλήθεια και πότε αποκρύπτει πράγματα ενώ ταυτόχρονα παίζει με το μυαλό του αναγνώστη και τον γεμίζει αμφιβολίες.

Η ιστορία ξεδιπλώνεται μέσα από τις οπτικές γωνίες της Χαράς, του Άλκη, του αστυνόμου Δαβάκη και της Μίας ενώ ο θύτης, ο ράπερ Zodiac, δεν εμφανίζεται σχεδόν καθόλου παρά στο τέλος, μόνο και μόνο για να πει πόσο άσχημη είναι η τυφλή υποταγή στη μία πλευρά της ιστορίας και πόσο σημαντικό είναι να μην παίρνουμε βιαστικές ή «κοπαδιαστές» αποφάσεις αλλά να έχουμε την κριτική σκέψη, την υπομονή και τη διάθεση να ψάχνουμε και κάτω από την επιφάνεια. Οι εναλλαγές μεταξύ των προσώπων είναι ξεκάθαρες, κυριαρχεί σε όλες η πρωτοπρόσωπη αφήγηση, η συγγραφέας φροντίζει να ρίξει υποψίες σε όλους (η Χαρά γιατί έχει τρομάξει τόσο πολύ, ο Άλκης γιατί της φέρεται με αυτόν τον τρόπο, η Μία γιατί παραδέχεται κάτι που τινάζει τα πάντα στον αέρα κλπ.) κι έτσι η πλοκή προχωράει με καταιγιστικούς ρυθμούς. «Το άλλο κορίτσι» είναι μια γροθιά στο στομάχι κι ένα έξυπνα δομημένο κείμενο που επαμφοτερίζει, ρίχνοντας φως μόνο εκεί που θέλει η συγγραφέας τη στιγμή που το θέλει και καταγράφει με διεισδυτικότητα, σεβασμό και προσοχή την ψυχολογία των θυμάτων βιασμού και τον αντίκτυπο στον κοινωνικό και οικογενειακό τους περίγυρο. Ένα αρρωστημένο παιχνίδι συμπτώσεων και φριχτών ομοιοτήτων που θα οδηγήσει σε μεγάλες και αναπάντεχες αποκαλύψεις και κατηγορεί εξίσου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης καθαυτά και τους χρήστες τους. «Το βιβλίο αυτό είναι για τα κορίτσια που τα κατάφεραν, για κείνα που δεν τα κατάφεραν και για κείνα που προσποιούνται ότι τα καταφέρνουν»! Λέξεις-μαχαίρια που κόβουν την πραγματικότητα σε στιγμές οδύνης γιατί «…αυτό που εσύ ονομάζεις βιασμό, κακοποίηση ή όποια άλλη λέξη έχεις βάλει με τον νου σου» δεν είναι τίποτε απ’ όλα αυτά. «Τούτο το μαρτύριο είναι μια άλλη εκδοχή του θανάτου» και η Ειρήνη Βαρδάκη το παρουσιάζει με συγκίνηση, σασπένς και κλιμακούμενη ένταση.

Βιβλίο Φεβρωνία: μια νεράιδα εκπαιδεύεται
Συγγραφέας Ελίνα Σταμπουλή
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λυκόφως
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελίνα Σταμπουλή έγραψε ένα συναρπαστικό και τρυφερό μυθιστόρημα για παιδιά προεφηβικής και εφηβικής ηλικίας που με μάγεψε και με παρέσυρε σ’ έναν κόσμο διαφορετικό, αναπάντεχο, (εντάξει, θα το γράψω), σ’ έναν κόσμο μαγικό ενώ ταυτόχρονα με βοήθησε να κατανοήσω σημαντικές διαχρονικές αλήθειες και αξίες γύρω από την οικογένεια, τη φιλία, τον χαρακτήρα του ανθρώπου. Η πρωταγωνίστρια του βιβλίου, Φεβρωνία Κοψοπέτρου, είναι μαθήτρια μουσικού γυμνασίου αλλά χωρίς ιδιαίτερο ταλέντο και φωνή και ζει με τους γονείς της και τον μικρότερο αδελφό της, Γιάννη. Ξαφνικά, ένας μυστηριώδης κόκορας εμφανίζεται από το πουθενά και δε χάνει στιγμή από την καθημερινότητά της! Κουρνιάζει στην αγκαλιά της, την ξεπροβοδίζει όταν φεύγει και την υποδέχεται όταν επιστρέφει, κάτι που δυσαρεστεί τους γονείς της λόγω της μυρωδιάς και των ακαθαρσιών του. Να όμως που με τη βοήθειά του η Φεβρωνία ανακαλύπτει και ξεθάβει ένα παλιό μπαούλο με περίεργα αντικείμενα και ένα γράμμα της συνονόματης γιαγιάς της. Με αυτόν τον τρόπο αποκαλύπτεται το μεγάλο οικογενειακό μυστικό της υιοθεσίας της και τότε ξεκινάνε όλα!

Η Φεβρωνία είναι μια έφηβη κοπέλα που αναστατώνεται και πληγώνεται με την αλήθεια που έρχεται στο φως και η συγγραφέας καταγράφει με ρεαλισμό και διεισδυτικότητα τις αντιδράσεις της, τα συναισθήματά της, τη συμπεριφορά της, την πίκρα της. Σοκ, θυμός, οργή, αδικία, μίσος απέναντι στη μητέρα της, όλα ξεσπούν ταυτόχρονα και με άσχημο τρόπο: «Ένιωθε ξένο σώμα μέσα στο ίδιο της το σπίτι και τις προσπάθειες των γονιών της να την προσεγγίσουν τις απωθούσε συστηματικά με κάθε δικαιολογία» (σελ. 66). Ταυτόχρονα, είναι ερωτευμένη πλατωνικά με τον μεγαλύτερό της, Νικόλα, ο οποίος όμως κι αυτός έχει οικογενειακά προβλήματα, οπότε τα δυο παιδιά έρχονται κοντά και αποφασίζουν να βρουν μαζί τα ίχνη της αληθινής γιαγιάς της κοπέλας. Μέσα σε όλα αυτά έρχεται και μια πρόσκληση  για θερινή κατασκήνωση στη Σάμο, όπου θα γίνονται καλλιτεχνικά μαθήματα ώστε τα παιδιά να αποκτήσουν τα κατάλληλα εφόδια για το μέλλον τους. Εκεί όμως η Φεβρωνία θα διαπιστώσει πως γίνονται άλλα πράγματα, λίγο πιο ξεχωριστές σπουδές, μιας και όλα τα παιδιά που συμμετέχουν είναι επίλεκτοι κρίκοι μιας ξεχωριστής αλυσίδας. Τι σπουδάζουν λοιπόν; Τι πραγματικά συμβαίνει σε αυτήν την κατασκήνωση;

Η Ελίνα Σταμπουλή αναμιγνύει άρτια τη φαντασία με την πραγματικότητα, καταγράφει γεγονότα και στήνει σκηνές που τραβούν το ενδιαφέρον ενώ καταφέρνει να φέρει με πειστικό τρόπο τον κόσμο των νεράιδων και των ξωτικών στη σημερινή εποχή. Η Φεβρωνία βιώνει διάφορα περιστατικά που θα την ατσαλώσουν, θα την πεισμώσουν και θα της δείξουν τον ξεχωριστό ρόλο που έχει κληθεί να έχει στη ζωή της ενώ ταυτόχρονα μαθαίνουμε για τις λαϊκές παραδόσεις γύρω από τον μαγικό κόσμο του νησιού της Σάμου. Δεν είναι τυχαία η επιλογή αυτού του νησιού, όπου εξίσου όμορφα και παραστατικά αποδίδονται από τη μια ο τόπος, με τα πεύκα της, τις παραλίες της, τις πεζούλες της, κι απ’ την άλλη οι άνθρωποι, με την ντοπιολαλιά τους και τη στάση ζωής. Η ματιά της συγγραφέως δε μένει στην επιφάνεια αλλά ψάχνει, εξερευνά, ανακαλύπτει, καταγράφει, ζωντανεύει τα πάντα από αυτήν την πανέμορφη γωνία του τόπου μας. Ωραία, στρωτή αφήγηση, λιτοί και παραστατικοί διάλογοι, λίγο χιούμορ κάπου κάπου για να ελαφρύνει η ατμόσφαιρα, μελετημένα  ψυχογραφήματα, είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός κειμένου που απευθύνεται σε μεγαλύτερα παιδιά αλλά, γιατί όχι, και σε μεγάλους.

Το μυθιστόρημα «Φεβρωνία: μια νεράιδα εκπαιδεύεται» είναι ένα γλυκό, μαγευτικό βιβλίο με διαχρονικά μηνύματα και απανωτές ανατροπές. Ταξιδεύει μικρούς και μεγάλους αναγνώστες σ’ ένα περιβάλλον απόκοσμο, γεμάτο εκπλήξεις ενώ ταυτόχρονα χιλιάδες σημαντικά πανανθρώπινα και διαχρονικά μηνύματα ξεπετάγονται μέσα από το κείμενο, βοηθώντας τη Φεβρωνία να ωριμάσει και να μεγαλώσει. Η συγγραφέας είναι θετική απέναντι στα εμπόδια και στις δυσκολίες, γιατί στο τέλος αποδεικνύεται πως έρχονται για καλό. Τονίζει μέσα από έξυπνα παραδείγματα πως οφείλουμε να πιστεύουμε στον εαυτό μας και στις δυνάμεις μας, να ακολουθούμε τα δικά μας όνειρα και όχι αυτά που μας επιβάλλουν οι άλλοι, να δεχόμαστε τις αποτυχίες για να βγαίνουμε πιο δυνατοί μετά από αυτές, να μην το βάζουμε κάτι, να ψάχνουμε για να βρούμε τον εαυτό μας, τις δυνατότητές μας, τις ικανότητές μας. «Δεν είσαι μόνη, ακόμη κι αν το νιώθεις…εσύ είσαι το φως στο σκοτάδι των γύρω σου» (σελ. 257). Μια υπέροχη ιστορία που με συγκίνησε και με γέμισε ποικίλα συναισθήματα.

Βιβλίο Αόρατα φτερά 
Συγγραφέας Βεατρίκη Σαΐας-Μαγρίζου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Βεατρική Σαΐας-Μαγρίζου επιστρέφει με το νέο της μυθιστόρημα σε μια οικεία θεματολογία, αυτήν του Ολοκαυτώματος, και στήνει μια άκρως ενδιαφέρουσα περιπέτεια γεμάτη συναίσθημα και αγωνία. Γύρω από την κεντρική της ιδέα αναπτύσσει μια πλοκή που κόβει την ανάσα και παρουσιάζει ένα κορίτσι διαφορετικό από τα άλλα, μιας και πάσχει από εγκεφαλική παράλυση ή CP (Cerebral Palsy). Έμαθα πολλά γι’ αυτήν την ασθένεια, μιας και η καθημερινότητα της Εύας Καμπά καταγράφεται παραστατικά, με όλες τις δυσκολίες, τον αγώνα που δίνει με τις φυσιοθεραπείες και τις εξετάσεις της, τα άσχημα και κακοπροαίρετα πειράγματα που δέχεται στο σχολείο, τη βοήθεια που χρειάζεται για πράγματα που για τους άλλους είναι δεδομένα και πιο απλά. Βρισκόμαστε στη δεκαετία του 1980, όπου η τεχνολογία και οι κλινικές έρευνες δεν έχουν προχωρήσει πολύ, κάτι αχνοφαίνεται όμως από την άλλη μεριά του Ατλαντικού στο επιστημονικό πεδίο κι ίσως βοηθήσει την κατάσταση. Όνειρο της Εύας είναι να χορέψει και κάνει ό,τι μπορεί για να το πραγματοποιήσει, όσο δύσκολο κι ανέφικτο κι αν φαίνεται. Ο δίδυμος αδερφός της, Φοίβος, την πειράζει και την ενοχλεί συνέχεια, κατά βάθος όμως την αγαπάει και στέκεται στο πλάι της όταν η Εύα αποφασίζει, με την υποστήριξη των δασκάλων της, να κάνει κάτι στο σχολείο που θα δείξει σε όλους τι σημαίνει να παλεύεις με την παράλυση.

Τα δυο παιδιά είναι εγγόνια της Σάρας Καμπά, της μόνης από την οικογένεια που γλύτωσε από το Άουσβιτς κι έτσι, παράλληλα με τη ζωή της Εύας, μαθαίνουμε τα τραγικά γεγονότα του Ολοκαυτώματος, τη ζωή των Εβραίων της Θεσσαλονίκης πριν και μετά την Κατοχή, τις απάνθρωπες συνθήκες στο στρατόπεδο, τους χιλιάδες θανάτους. Αυτές οι δύο ιστορίες δένονται απρόσμενα όταν εμφανίζεται ο Άντολφ Χόρβαρτ, Γερμανός αξιωματικός που κατάφερε να γλυτώσει από τις δίκες και το ανθρωποκυνηγητό, ο οποίος τώρα θέλει πίσω τον θησαυρό που έθαψε στον Χορτιάτη. Γνωρίζουμε μια σκληρή προσωπικότητα, έναν πιστό θιασώτη του Αδόλφου Χίτλερ και της νοοτροπίας του, ένα αδίστακτο πλάσμα που δεν ορρωδεί προ ουδενός. Θα καταφέρει να βρει τα κλοπιμαία που έκρυψε; Τι λάθη θα κάνει που θα τον φέρουν αντιμέτωπο με το παρελθόν; Πώς συνδέεται με την απαγωγή;

Τα «Αόρατα φτερά» της Βεατρίκης Σαΐας-Μαγρίζου είναι ένας ύμνος στη δύναμη της θέλησης και της αυτοπεποίθησης και ταυτόχρονα ένα ανατρεπτικό μυθιστόρημα αφιερωμένο στη φρίκη του Ολοκαυτώματος των Εβραίων. Η Εύα είναι μια δυνατή προσωπικότητα, που καταφέρνει να ατσαλώσει τον εαυτό της μέρα με την ημέρα, αποκτά δύναμη και θέληση έχοντας όνειρα κι ελπίδες για ένα καλύτερο αύριο και νιώθει σα να φυτρώνουν στην πλάτη της αόρατα φτερά. Ο αγώνας της διακόπτεται με την απαγωγή της κι έτσι ξεδιπλώνεται ένα κουβάρι που αφορά την ιστορία της φρίκης που έζησε η γιαγιά της στο Άουσβιτς. Αγωνία, ποικίλα συναισθήματα, εκπλήξεις, διαχρονικά μηνύματα και πλούσια πλοκή είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός μυθιστορήματος που με κράτησε ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Κακή νοικοκυρά, μέτρια μαγείρισσα, τουρίστρια μάνα
Συγγραφέας Μανίνα Ζουμπουλάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Παπαδόπουλος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αρχικά νόμισα πως είναι γραμμένο με ένα μίγμα ελαφρότητας και ρεαλισμού που έχω συναντήσει σε πολλά μυθιστορήματα αντίστοιχης θεματολογίας. Νέα ακόμη γυναίκα εγκαταλείπεται από τον άντρα της, έχει δυο-τρεις φίλες που τη στηρίζουν, δυο παιδιά στην εφηβεία και τα πάντα αλλάζουν ή μάλλον γίνονται χειρότερα γιατί είναι νοικοκυρά, δεδομένη, ηρωίδα και τώρα καλείται να αντιμετωπίσει μια νέα τάξη πραγμάτων. Χαρακτήρες που έχω συναντήσει και αλλού, στρωτή αφήγηση με λίγο χιούμορ, φιλενάδες που αποτελούν το alter ego της πρωταγωνίστριας κι έχουν τα δικά τους προβλήματα, μια σχέση που είχε αρχίσει να φθίνει αλλά η Σόνια δεν το έβλεπε ή δεν ήθελε να το δει λόγω της ρουτίνας στην οποία τελμάτωσε κλπ. Να όμως που το ιδιαίτερο επαγγελματικό παρελθόν της πρωταγωνίστριας (ήταν ταχυδακτυλουργός σε τσίρκο) και παρόν (έχει ένα fun club με κεντρικό θέμα τους γνωστούς καλλιτέχνες, κυρίως τραγουδιστές, που πέθαναν ή αυτοκτόνησαν στα ή γύρω στα 27 τους χρόνια), οι ωραίοι διάλογοι, ένας μυστηριώδης «Αρκτούρος» που της στέλνει μήνυμα στο ίντερνετ ότι θέλει ν’ αυτοκτονήσει στην ηλικία των 27 οπότε αναρωτιέται αν θα τυπώσουν μπλουζάκια και με τη δική του φάτσα, η γρήγορη αφήγηση, η έξυπνη τοποθέτηση στο σήμερα σε μια εποχή τικτοκ και ξέφρενης εφηβείας για τα παιδιά, όλες αυτές οι μικρές θετικές ψηφίδες με κράτησαν ως το τέλος.

Η αφήγηση έχει διαρκή πρωθύστερα στα οποία η Σόνια ψάχνει τον εαυτό της, λεπτομέρειες που πολλές αναγνώστριες θα αναγνωρίσουν στη δική τους καθημερινότητα (πρακτικές, οικονομικές, ψυχολογικές, συναισθηματικές, πραγματολογικές), μια αύρα μυστηρίου κι έναν ρεαλισμό που φωτογραφίζει τη μέση νοικοκυρά, σύζυγο, μάνα, φίλη και επαγγελματία ενώ ταυτόχρονα η συναρπαστική ζωή του τσίρκου, που ήδη από τότε που παραιτήθηκε η Σόνια άρχιζε να γίνεται ντεμοντέ, όπως λέει η πρωταγωνίστρια του βιβλίου, η καθημερινότητα των ακροβατών, των κλόουν, των μάγων, οι σχέσεις μεταξύ τους, τα κουτσομπολιά και οι φήμες σε αυτόν τον κλειστό κύκλο, ο τρόπος ζωής τους, που όλα αυτά άλλαξαν όταν γνώρισε η Σόνια τον τώρα πρώην της «και διηγώντας τα να κλαις» αποτελούν πρωτότυπους θεματικούς άξονες και συμπληρώνουν σωστά την κεντρική ιδέα. Επίσης παρεμβάλλονται πληροφορίες για μουσικούς και άλλους καλλιτέχνες που πέθαναν στα 27 τους (λίγο πριν, λίγο μετά) γιατί οι περιπτώσεις τους θυμίζουν κάτι στην αφηγήτρια ή αποτελούν παράδειγμα προς μίμηση ή προς αποφυγή για εκείνη. Η Μανίνα Ζουμπουλάκη έγραψε ένα πολύ ενδιαφέρον μυθιστόρημα, με απρόσμενες εξελίξεις, πλοκή που ξεφεύγει από τις εύκολες λύσεις και τα κλισέ όπως διαπίστωσα από ένα σημείο και μετά (και μετάνιωσα για την αρχική μου γνώμη για το βιβλίο), ωραίες ανατροπές κι ολοκληρωμένους χαρακτήρες.

«Έχω βαρεθεί να μην ακούω ούτε ένα μπράβο για όλα όσα κάνω αλλά να ακούω επιπλήξεις για αυτά που δεν κάνω» (σελ. 203). Η ζωή της Σόνιας ξετυλίγεται γύρω από ένα πλυντήριο, μια ιδιόμορφη απασχόληση που δεν επιφέρει και πολλά κέρδη, μια ζωή που καταρρέει και κάνει ό,τι μπορεί για να τη συγκρατήσει και δυο παιδιά που πραγματικά ήθελα να τα μπουφλίσω, αδιαφορώντας για τη φαιδρή δικαιολογία ότι φταίνε οι ορμόνες της εφηβείας τους, μιας και η αγένεια, η αχαριστία και η τεμπελιά είναι ίδιον του χαρακτήρα και της προσωπικότητας και δεν ξεπετάγεται έτσι για λίγο εκείνη την περίοδο. Η Σόνια δεν είναι θύμα πάντως, δε δέχεται στωικά τα χαστούκια που της έρχονται (όχι όλα τουλάχιστον) κι αυτό ακριβώς μου άρεσε. Αντί για αφηγηματικές ευκολίες που θα φέρουν γέλιο κι ένα «ταπ, ταπ» συμπάθειας στον ώμο της ηρωίδας, έχουμε σκληρές και ρεαλιστικές προσπάθειες για κάτι καλύτερο, για μια πιο ουσιαστική επικοινωνία με τα παιδιά, αληθινές δηλαδή και ανθρώπινες στιγμές που αντικατοπτρίζουν πρόσωπα που έχουμε σίγουρα γνωρίσει κι εμείς στη ζωή μας. Η Σόνια, που χρειάζεται μια υποστήριξη, ένα μπράβο, ειδικά τώρα που έφυγε ο άντρας της που δε χάνει στιγμή να της στέλνει θυμωμένα μηνύματα με στόχο να τη μειώσει, να την ταπεινώσει και να καταστρέψει την αυτοπεποίθησή της,  συναντά διαρκώς γκρίνια από ανθρώπους που τα θέλουν όλα έτοιμα. Είπαμε, δεν κάνει φασαρία και δεν τσακώνεται με τα παιδιά της, όχι από αδιαφορία ή γιατί πιστεύει στην πειθαρχία αλλά γιατί παλεύει μέσα της να βρει ακριβώς αυτήν την καλύτερη ισορροπία που δε θα τα διώξει μακριά της, ειδικά εφόσον καιροφυλακτεί ο πρώην άντρας με αυτήν τη συμπεριφορά. Τελικά τι πρέπει να κάνει μια μάνα; Να αφήνει το παιδί της να ακολουθεί τα ίχνη του και να παρατάει ό,τι δεν το γεμίζει ή να προσπαθεί σκληρά να το φέρει εκεί που πρέπει, εκεί που αυτή θέλει και να το πειθαρχήσει; Μήπως και τα δύο αλλά σε μια προσεκτική ισορροπία; Η Σόνια αποφασίζει τελικά να πάρει τα πράγματα στα χέρια της, ίσως όμως με λάθος τρόπο κι αυτό οδηγεί σε νέες αναπάντεχες εξελίξεις.

Το μυθιστόρημα ρίχνει εξίσου το βάρος του σε όλα τα πρόσωπα, οπότε γνωρίζουμε και τις φίλες της Σόνιας, τον ομοφυλόφιλο με σύμφωνο συμβίωσης συνεργάτη που τυπώνει τα μπλουζάκια αλλά και την κολλητή που έχασαν ξαφνικά και άδικα πριν καιρό, μια απώλεια που ακόμη τις στοιχειώνει όλες. Μέσα σε όλα αυτά έχουμε και τον Αρκτούρο που σκέφτεται να αυτοκτονήσει και η πραγματική του ταυτότητα είναι μια πραγματική αποκάλυψη. Επίσης, με αφορμή το ιδιάζον θέμα του fun club της Σόνιας, ξεδιπλώνονται σκέψεις γύρω από τον θάνατο και την απώλεια και παρέχονται πλήθος πληροφοριών για τους καλλιτέχνες που πέθαναν νέοι ή και μεγαλύτεροι. Αυτό αντιπαραβάλλεται με την απώλεια της νεκρής φίλης, αφού όταν πεθαίνουν οι σταρ εσύ δεν πενθείς γιατί δεν τους γνωρίζεις, από την άλλη όμως πώς αντιδράς όταν πεθαίνει ένα δικό σου άτομο; Επίσης περιγράφονται με ειλικρίνεια οι δύσκολες ανθρώπινες σχέσεις και η ψεύτικη ευτυχία που τυλίγει πολλές οικογένειες: «Οι οικογένειες… σου φαίνονται αξιοζήλευτες μόνο επειδή τις βλέπεις από μακριά, από τα παράθυρα» (σελ. 155). Ακόμη και το τέλος δείχνει συγγραφική μαεστρία, μιας και δεν είναι το happy end που σα να έρχεται με το ζόρι για να κλείσει με γάμους ή άλλες χαρές την ιστορία αλλά θέτει καίρια και σωστά τις βάσεις για ένα αίσιο μέλλον των ηρώων. Όσο πλησιάζουμε στο τέλος αρχίζουν να υποχωρούν η ρουτίνα, η απελπισία, η μονοτονία και εμφανίζεται κάτι καλύτερο που θα ζήσουν οι ήρωες του βιβλίου όταν ο αναγνώστης τελειώσει το μυθιστόρημα. Δεν είναι ανοιχτό και δεκτικό σε ποικίλες ερμηνείες, κάτι που με ξενερώνει αφάνταστα όταν επιλέγεται, αλλά θέτει τις βάσεις εκείνες που ξέρεις πού θα οδηγήσουν τους ήρωες που αγάπησες μέσα από αυτές τις σελίδες.

Το »Κακή νοικοκυρά, μέτρια μαγείρισσα, τουρίστρια μάνα» είναι ένα ενδιαφέρον, διαφορετικό μυθιστόρημα, με ήρωες ανθρώπους της διπλανής πόρτας, καίρια προβλήματα που αντικατοπτρίζουν τους ρυθμούς και τις συνθήκες της σημερινής μας εποχής και αποφεύγει με επιδεξιότητα τα κλισέ και τις αναμενόμενες εξελίξεις. Συγκίνηση και γέλιο, όνειρα και προδοσίες, ολοκληρωμένοι χαρακτήρες, σεβασμός στον αναγνώστη από την αρχή ως το τέλος είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός βιβλίου με απολαυστικά ξεχωριστό περιεχόμενο.