Βιβλίο Ερασιτέχνες δολοφόνοι 
Συγγραφέας Λευτέρης Μπούρος 
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων / Τρόμου
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το »Ποιος μίλησε;» αγγίζει σχεδόν τη νουβέλα και περιγράφει τις καλοκαιρινές διακοπές του Στράτου στη Λευκάδα, όπου θα γνωρίσει την Ανδρονίκη. Θα ζήσουν στιγμές πάθους κι εκείνος θα μείνει μαζί της όλο τον Αύγουστο, μόνο που η παράξενη, ψυχρή Ναυσικά θα είναι πάντα ανάμεσά τους με έναν ιδιαίτερο τρόπο. Μια σχέση που ξεκίνησε γλυκά και ξένοιαστα αλλά εξελίχθηκε στον πιο παράξενο εφιάλτη. Ο Στράτος παραδέχεται πως θυμάται τα πάντα συγκεχυμένα χάρη στο «συνεχόμενο, γλυκό και ταξιδιάρικο μεθύσι του» επί πέντε μέρες, αφού μόνο η γεύση του αλκοόλ είναι ξεκάθαρη. Η σκοτεινή ατμόσφαιρα του σπιτιού και η κλιμάκωση της πλοκής ισοσταθμίζονται με λιτά καλολογικά στοιχεία («αδύναμα δάκρυα που στη θέα τους σκεφτόμουν την υγρασία των φύλλων στην πρώτη ανοιξιάτικη αυγή») που ζωντανεύουν ρεαλιστικά το τοπίο του νησιού, με τη θάλασσα, τα βουνά της Ιθάκης απέναντι, τη θερινή ραστώνη του Αυγούστου. Ταυτόχρονα, τα όσα βιώνει στο παράξενο σπίτι ο Στράτος φέρνουν στο φως τις τύψεις και τις ενοχές για όσα έκανε στο παρελθόν και τον οδήγησαν στο αλκοόλ. Όσα βίωσε τον οδήγησαν να πίνει όσο μπορεί τα βράδια, να φεύγει από τον εαυτό του και να πέφτει σε ύπνους δίχως όνειρα. Μήπως όμως η ιστορία με την Ανδρονίκη τον βοηθήσει να ηρεμήσει από τις τύψεις; Ναι αλλά με τι κόστος; Γρήγορη κινηματογραφική αφήγηση, πλοκή που κορυφώνεται, άψογος χειρισμός του τρόμου, ισορροπία ανάμεσα στον ρεαλισμό και στο υπερφυσικό με ξενύχτησαν και με ανατρίχιασαν. Ποια είναι η μυστηριώδης Ναυσικά και τι ρόλο παίζει στη ζωή της Ανδρονίκης; Πώς τη βοήθησε να επιβιώσει από την κακοποίηση που βίωνε από τον πατέρα της; Τι παιχνίδι παίζουν εις βάρος του Στράτου; Πώς επηρέασε την Ανδρονίκη το οικογενειακό της παρελθόν που είναι γεμάτο αλλόκοτους και πρόωρους θανάτους;

Στον «Αιρετικό» γυρνάμε στη Βενετία του 1591 μ. Χ., όπου ο Αουρέλιο επισκέπτεται στη φυλακή κάποιον που έχει περάσει σκληρά βασανιστήρια στα χέρια της Ιεράς Εξέτασης. Ο κρατούμενος νιώθει δειλός και αδύναμος να φωνάξει την αλήθεια και να στηρίξει τις πραγματικές ιδέες του ως το τέλος και μετάνιωσε που ομολόγησε ιδέες που δεν είχε, που μαρτύρησε ποταπές και βλάσφημες σκέψεις μετά από φριχτά βασανιστήρια. Παλεύει ενάντια στις αναχρονιστικές αντιλήψεις της εποχής του, όπου όσο η επιστήμη προχωράει τόσο πληθαίνουν και οργίζονται οι φωνές που θέλουν να την καταπνίξουν. Μέσα από τις νουθεσίες του αφηγητή προς τον Αουρέλιο (ευρηματική η δύσκολη χρήση του β΄ ενικού προσώπου στην αφήγηση) και το σχέδιο που του αναθέτει ζωντανεύει με ενάργεια η εποχή του Μεσαίωνα και καταγράφονται οι διαφορές μεταξύ της θρησκείας και της Εκκλησίας από τη μια και της ανερχόμενης επιστήμης και του ορθολογισμού από την άλλη. Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας που απευθύνεται στον Αουρέλιο μπορεί να είναι υποστηρικτής της νέας επιστημονικής τάξης που αναδύεται στον κόσμο παρά τις αντιρρήσεις των καθολικών, ταυτόχρονα όμως πιστεύει στον Θεό και στη δική Του παρέμβαση σε δυσεπίλυτα ζητήματα, νιώθοντας πως ο Θεός της Εκκλησίας αντιβαίνει στην πραγματική φύση του παντοδύναμου πλάσματος που μας παρακολουθεί. Μια σύντομη και συναρπαστική ιστορία που μας ταξιδεύει σ’ έναν φωτεινό κόσμο που παλεύει ενάντια στην επερχόμενη ανατολή του πνεύματος. «Ο άνθρωπος του βάλτου» είναι μια ιστορία τόσο φρικτή και ανατριχιαστική που μπορεί να οδηγήσει στην παράνοια. Ο αφηγητής γράφει μια επιστολή προς τους συγχωριανούς του, στην οποία εκθέτει τα γεγονότα που συνέβησαν στον τόπο τους. Επέστρεψε μετά από δέκα χρόνια στο πατρικό του και βρήκε τον αδερφό του εντελώς διαφορετικό και αλλαγμένο. Μας αφηγείται εν συντομία όλη του τη ζωή ώστε να κατανοήσουμε τα αίτια και τα κίνητρα που τον οδήγησαν να κάνει κάτι που τον απομάκρυνε από το χωριό του, ένα μέρος που το στοίχειωναν ο θρύλος του ανθρώπου του βάλτου, μια φιγούρα που τρόμαζε τα μικρά παιδιά κι έκανε τους μεγάλους να γελάνε και η οικογένεια των καταραμένων, με δυο παιδιά που λες και τα κυνηγάει μια κατάρα. Διαρκή πισωγυρίσματα, σωστή χρήση του φόβου από μια δεισιδαιμονία, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, καλοστρωμένη πλοκή, ένα ανατρεπτικό τέλος που θα οδηγήσει τον αφηγητή να γυρίσει ξανά στο μηδέν είναι μερικά από τα χαρακτηριστικά που με κράτησαν ως το τέλος.

Ο «Μικέλε» είναι ένα παιδί που θέλει να το αποκαλούν Μικέλε και όχι Μιχάλη, επηρεασμένο από τη ληστεία στην Αθήνα με τους νεκρούς αστυνομικούς. Εδώ το συγγραφικό ταλέντο του Λευτέρη Μπούρου δίνει εξαίσια δείγματα γραφής: «Είχε σκοτεινιάσει, στα χαμόσπιτα μούγκριζαν οι μηχανές αρμαθιάσματος, η μάνα της Αλέκας στο κουζινάκι τηγάνιζε αυγά, ο άντρες της οικογένειας στην αποθήκη, ένας έφτιαχνε τα καπνόφυλλα ματσάκια, ένας βελόνιαζε τις αρμάθες. Εμείς βολοδέρναμε» (σελ. 134). Μέσα σε λίγες και απλές προτάσεις δηλαδή μαθαίνουμε πού και πότε βρισκόμαστε και στήνεται το πλαίσιο της ιστορίας, απλά, λιτά και παραστατικά. Με τη φαντασία των παιδιών τα σημεία του χωριού γίνονται το σκηνικό των παιχνιδιών τους όπου «ληστεύουν τράπεζες», με πρωταγωνιστή τον σβέλτο και ριψοκίνδυνο Μιχάλη, που έχει με μια μόνιμη κοκκινίλα στο μάτι από τον πατέρα του που γυρνάει πάντα μεθυσμένος σπίτι. Τι συνέβη όμως και «οι παιδικοί ρόλοι επιστρέφουν για να μας ισοπεδώσουν σαν σκουριασμένες ερπύστριες»; Μια σκληρή ιστορία για τη διαιώνιση της κακοποίησης που μεταμορφώνει την αθωότητα των παιδικών παιχνιδιών σε μια σκληρή καθημερινότητα που πονάει όταν τυλίγεται στη σιωπή. Η «Λυδία» είναι από τα πιο ανατρεπτικά κείμενα της συλλογής. Ένας άντρας και μια γυναίκα παντρεύονται και ζουν τον έρωτά τους ώσπου σ’ έναν σταθμό του μετρό κάτι θα συμβεί. Ναι αλλά αυτό που θα γίνει το βλέπουμε αποσπασματικά όσο παρακολουθούμε στιγμές από τη ζωή του ζευγαριού ενώ τα πρόσωπα που υπάρχουν γύρω τους στην αποβάθρα μπαίνουν απρόσμενα σε θέσεις-κλειδιά στην πρωθύστερη αφήγηση, γυρνώντας μας ξανά και ξανά στη μοιραία μέρα. Άφθαστος ρεαλισμός και υποδειγματικός χειρισμός πλοκής και επαναλαμβανόμενου μοτίβου, με ένα τέλος που μου έφερε δάκρυα λύτρωσης και ανακούφισης στα μάτια. Εξ ίσου ξεχωριστή είναι και η «Ασύμμετρη διχοτόμηση», όπου όλα τα οικεία χαρακτηριστικά γνωρίσματα και γραφής του Λευτέρη Μπούρου συνδυάζονται με τη δυστοπία και την επιστημονική φαντασία.

Με την τρέλα και τον φόβο παίζουν τα υπόλοιπα διηγήματα. «Ο μίμος» είναι μια ιστορία που ξεδιπλώνεται μέσα από επιστολές που γράφει ο Μίλτος στη μητέρα του, ο οποίος ξαναζεί έτσι τον έρωτά του με την Ηλέκτρα και τον τρόμο που βιώνει όποτε αντικρίζει τον μίμο, έναν άντρα που τον στοιχειώνει, ακολουθώντας τον από το περίπτερό του ως το χωριό όπου πηγαίνει με την Ηλέκτρα για να γνωρίσει τον πατέρα της. Ένα έξυπνο καθρέφτισμα και άλλη μια υποδειγματική μίξη ρεαλισμού και φαντασίας που μπλέκουν εξίσου αριστοτεχνικά και τελειώνουν με δυο άρθρα εφημερίδων που ρίχνουν φως στο τι πραγματικά συνέβη, αφήνοντάς με και πάλι άφωνο. Από την άλλη, στην «Άγια Νύχτα», η ιστορία εκτυλίσσεται σ’ ένα φυλάκιο, όπου οκτώ φαντάροι φυλάνε έναν τεράστιο και άδειο χώρο, με κάτι αρχαία Στάγιερ από τη δεκαετία του 1970 και δυο χαλασμένες κεραίες εκπομπής: «Αλλά, εντάξει, έτσι είναι ο στρατός. Ο ορισμός του παραδόξου». Το περιβάλλον εμπνέει φόβο με την ομίχλη, τη σκοτεινιά, τους ύποπτους θορύβους, που δεν είναι πάντα αποτέλεσμα φάρσας. Μια πεθαμένη γριά που ζούσε κοντά στο στρατόπεδο λένε ότι έχει στοιχειώσει το στρατόπεδο κι όσοι, ελάχιστοι, την έχουν δει, έχουν βιώσει ανείπωτες συνέπειες. Με βάση αυτόν τον «αστικό μύθο» ζωντανεύει μια ανατριχιαστική ιστορία με απρόσμενες συνέπειες.

Κυκλοφορούν άραγε βασανισμένες ψυχές γύρω μας; Αν υπάρχουν πνεύματα, πότε κατακτούν τη γαλήνη που αποζητούν; Ή μήπως οι νεκροί ζητούν κάτι πολύ χειρότερο; Ποια είναι τα προτερήματα του εσωτερικού διαλόγου, που κάνουμε με τον εαυτό μας και πόσο διαφέρει από την τρέλα και την παράνοια μια τέτοια κίνηση; Πόσο εύκολα μπορούμε να περάσουμε τα όρια της λογικής και να δημιουργήσουμε εικόνες κι εντυπώσεις που συγκροτούν μια δική μας πραγματικότητα; Είναι αλήθεια ή ψέματα οι «αστικοί μύθοι» της παιδικής μας ηλικίας; Τι θα συμβεί όταν η φρίκη και ο τρόμος γίνουν πραγματικότητα και παίξουν με το μυαλό του ανθρώπου; Οι «Ερασιτέχνες δολοφόνοι» είναι μια συλλογή δυνατών, ατμοσφαιρικών, ανατριχιαστικών και ανατρεπτικών ιστοριών τρόμου και μυστηρίου, σαν αυτές «που λέγονται μόνο τις βροχερές νύχτες πάνω σε κουνιστές πολυθρόνες, μπροστά από κούτσουρα που καίγονται».

Βιβλίο Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα 
Συγγραφέας Μεταξία Φιλιππάτου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Γραφή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μεταξία Φιλιππάτου έγραψε με ενάργεια και παραστατικότητα το χρονικό της προγιαγιάς της, Γιαννούλας, που προσπάθησε να μεγαλώσει τα παιδιά της με αυταπάρνηση, ενδιαφέρον και ηθικές αρχές. Κέρκυρα, Πειραιάς, Βόλος, Αλεξάνδρεια και Κάιρο είναι οι τόποι που υποδέχτηκαν τους Πουλάτους και φιλοξένησαν τις ελπίδες, τα όνειρα, τις προσδοκίες, τις χαρές και τις λύπες τους. Ανατροπές και εμπόδια, δυσκολίες και λύσεις, φροντίδα και υποστήριξη μπροστά σε δυσάρεστα γεγονότα, αποφάσεις που πρέπει να ληφθούν για το καλό των παιδιών κι ας αποδειχθούν λάθος καταγράφονται ακριβοδίκαια και ζωντανεύουν με ρεαλισμό τις συνθήκες ζωής εκείνης της εποχής.

Η Γιαννούλα και ο Αναστάσης αποφασίζουν ν’ αφήσουν τους Λιαπάδες της Κέρκυρας και να μετακομίσουν στον Βόλο, όπου ο Αναστάσης έχει βρει δουλειά στους σιδηροδρόμους Θεσσαλίας. Έχουν τέσσερα παιδιά, τον Σπύρο, με μια λογική που τον κάνει να μοιάζει μεγαλύτερος από την ηλικία του, την ανέμελη Κατίνα που παίρνει εύκολα αποφάσεις, την εσωστρεφή και συγκρατημένη Αγγελική, τον ατακαδόρο, γελαστό και αεικίνητο Γιώργο και ένα μωρό. Τα παιδιά μεγαλώνουν σε δύσκολες συνθήκες αλλά σε χαρούμενο και ελπιδοφόρο περιβάλλον, γεμάτα αγάπη από τους γονείς τους που τα νουθετούν όσο μπορούν καλύτερα: «Να αγαπάμε τα βιβλία και τους καλούς ανθρώπους και να μην τσακωνόμαστε». Μεγαλώνουν απλά αλλά αυστηρά και ταυτόχρονα γλυκά και προσπαθούν να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Δύο χρόνια μετά, που πλέον έχουν στήσει καλά το νοικοκυριό τους, Ο απρόσμενος θάνατος του Αναστάση αναγκάζει τη χήρα γυναίκα του να πάρει τα παιδιά της και να μεταναστεύσει στην Αίγυπτο, με τη φροντίδα της Εταιρείας Σιδηροδρόμων που στέλνει εκεί ανθρώπους έμπιστους και φροντίζει να μορφωθούν τα παιδιά τους. Έτσι η Γιαννούλα ακολουθεί έναν μεγάλο αγώνα δρόμου, με δύσκολες αποφάσεις που οφείλει να πάρει εκείνη και μόνο, μια γυναίκα που δεν πρόλαβε να θρηνήσει τον άντρα της γιατί δόθηκε στην έγνοια και στη φροντίδα των παιδιών της. Πρέπει να σταθεί όρθια και καμαρωτή, χωρίς ίχνος στενοχώριας ή αμφιβολίας, θα τα καταφέρει άραγε;

Η συγγραφέας καταγράφει σχεδόν βήμα προς βήμα τα δύσκολα ταξίδια της οικογένειας μεταξύ Κέρκυρας και Βόλου, στα οποία πηγαινοέρχονται με διάφορες αφορμές, και φυσικά το ταξίδι προς την Αλεξάνδρεια με το πλοίο. Δεν επιλέγει δηλαδή να μας παρουσιάσει την οικογένεια του βιβλίου της στον έναν τόπο και στον άλλον αλλά τους δίνει χώρο και χρόνο κάθε φορά, όσο διαρκεί η εκάστοτε μετακίνησή τους, να εκφράσουν τους δισταγμούς, τις αμφιβολίες, τους φόβους και τις ελπίδες για το τι θα συναντήσουν και τι θα βιώσουν κάθε φορά. Σε όλες τις απαραίτητες μετακινήσεις της οικογένειας ως την τελική απόφαση η συγγραφέας έχει και κάτι διαφορετικό να τονίσει, να δείξει, να αναφέρει, όπως την κούραση του ταξιδιού, τις στάνες που φιλεύουν γάλα τα παιδιά, τα πανδοχεία κλπ. Έτσι ξεπηδάει η ελληνική επαρχία των τελών του 19^ου αιώνα, με την απλότητα, τη φιλοξενία της, τη φτώχεια της, τις δυσκολίες της. Διάφορες και ποικίλες μικροπεριπέτειες, γνωριμίες με χαρακτήρες που θα συναντήσουμε αργότερα, μικρές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες για το κάθε μέρος και πολλά άλλα, όλα δοσμένα με συντομία και χωρίς πολλές λεπτομέρειες, κάνουν το κείμενο ενδιαφέρον από την αρχή ως το τέλος.

Στην Αίγυπτο, αρχικά στην Αλεξάνδρεια και μετά στο Κάιρο, η οικογένεια της Γιαννούλας ριζώνει για τα καλά, κάνει φιλίες και απλές γνωριμίες, περνά δύσκολες αλλά χαρούμενες στιγμές, ώσπου μια νέα αλλαγή θα τους φέρει αντιμέτωπους με νέες αποφάσεις. Αρχικά, η οικογένεια Πουλάτου μένει με το ζεύγος Γιάννη και Ελένης Παντελίδη, εκείνος φιλόλογος και εκείνη νηπιαγωγός, αποσπασμένοι από την Ελλάδα. Περπατάμε μαζί τους στην προκυμαία, στις εκκλησίες, στα αρχοντικά σπίτια της πόλης, στην Τοσιτσαία Σχολή. Μια λίστα με πληθώρα αλλαγών, πάντα προς το καλύτερο, πέφτει βαριά στους ώμους της Γιαννούλας μέχρι να τα βάλει όλα σε μια σειρά, οι Παντελίδηδες θέλουν τα παιδιά της κι αυτά να μπουν σε μια τάξη, να δουλέψουν ή / και να σπουδάσουν, να κάνει κι η Γιαννούλα κάτι στο σχολείο ή να μάθει κέντημα στις φίλες της Ελένης στις ζουρ φιξ της. Κι έρχεται το Κάιρο στις ζωές τους, με την Αχιλλοπούλειο και την Αμπέτειο και άλλα ευαγή ιδρύματα να αντικατοπτρίζουν τον πλούτο αλλά και το ενδιαφέρον των Ελλήνων της χώρας για τη μόρφωση και την ευζωία.

Το μυθιστόρημα «Από την Κέρκυρα στην Αίγυπτο με μια βαλίτσα όνειρα» είναι μια γλυκόπικρη αφήγηση γεμάτη χαρές και λύπες μιας μονογονεϊκής οικογένειας που προσπαθεί να επιβιώσει σε μια εποχή σκληρή αλλά γεμάτη αγάπη και ελπίδα για το μέλλον. Αγαθότητα, αλληλεγγύη, καλοσύνη κυριαρχούσαν τότε και τα γνωρίζει η Γιαννούλα στις προσπάθειές της να μεγαλώσει τα τέσσερα παιδιά της μόνη μετά τον θάνατο του συζύγου της. Απλή μα δυνατή γραφή, με παραστατικότητα και ενάργεια, λιτή αφήγηση που αφήνει τις σκηνές να ζωντανέψουν ολοκάθαρα μπροστά στον αναγνώστη, διεισδυτικά ψυχογραφήματα και αγνά συναισθήματα πλουτίζουν το κείμενο. Μέσα από τα μάτια των μεγάλων μα κυρίως των παιδιών καταγράφονται τα όνειρα, οι ελπίδες και οι προσδοκίες όλων ενώ οι απανωτές ανατροπές κρατούν το ενδιαφέρον αμείωτο ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Μοίρα κοινή
Συγγραφέας Χρήστος Ι. Δούλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Φιλύρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Χρήστος Δούλης με τον λυρισμό του και την παραστατική γραφή του μας ταξιδεύει και πάλι στην Κέρκυρα για να μας συστήσει ένα έφηβο κορίτσι γεμάτο περιέργεια και ανάγκη για ζωή. Η κεντρική πλοκή του βιβλίου είναι ο έρωτάς της για τον Βέργο και οι απρόσμενες συνέπειές του στις ζωές όλων στο χωριό ενώ ταυτόχρονα γύρω από το ζευγάρι ξεδιπλώνονται διάφορες κωμικοτραγικές ιστορίες είτε από το παρελθόν είτε από το κοντινό παρόν με αφορμή μια φίλη, μια γειτόνισσα, μια συγγενή. Έτσι, στήνεται μια παραστατική ηθογραφία του νησιού με ρεαλισμό και αυθεντικότητα που αποτυπώνει χωρίς εξωραϊσμό ανθρώπους με ανάγκες, με όνειρα, με απωθημένα. Μέσα από τις ιστορίες αυτές μαθαίνουμε για τα κοινωνικά δεδομένα της εποχής, για τη θέση της γυναίκας, για τις ενδοοικογενειακές σχέσεις και για τον τρόπο λειτουργίας των μικρών κοινοτήτων. Το κείμενο κυλάει σα νεράκι και συνοδεύεται από μετρημένα καλολογικά στοιχεία και ντοπιολαλιά ενώ τα περιστατικά πότε με έκαναν να γελάω και πότε να συγκινούμαι.

Σε μια εποχή που οι άνθρωποι είχαν συναισθήματα αλλά δεν τους έδιναν σημασία, αφού υπήρχαν τα θέσφατα που διαφέντευαν τη ζωή τους, η Κερκύρα, η ηρωίδα του μυθιστορήματος, νιώθει και διεκδικεί, με αποτέλεσμα να ξεχωρίζει από τους γύρω της, οι οποίοι την επικρίνουν και την περιθωριοποιούν. Στενοχωρέθηκα με την απόλυτη υπακοή της γυναίκας σε άγραφους κανόνες, αφού «έτσι είναι τα πράγματα», ένα ασφυκτικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αντιδρά η πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος, η οποία, με τον παρορμητικό και ελεύθερο χαρακτήρα της, πάει αντίθετα στους κανόνες ώστε να μάθει, να γνωρίσει, να κατανοήσει, όχι μόνο τον έρωτα και την αγάπη αλλά και το ίδιο της το σώμα. Ο έρωτάς της για τον Βέργο την αναζωογονεί, βρίσκει όμως τον εαυτό της μπλεγμένο στην αποστασιοποίησή του, στην αδιαφορία του για το χάδι, όσο κι αν δείχνει πως την αγαπάει: «Σαν συννεφιασμένος ήταν σχεδόν πάντα. Ήταν κλειστός ο δρόμος για την αγάπη» (σελ. 27).  Ποια είναι λοιπόν τα πραγματικά του αισθήματα για κείνη; Πώς μεγάλωσε και πώς τα βιώματά του αντικατοπτρίζονται απέναντι στη γυναίκα που ποθεί; «Ξένα χέρια, μακρινά, αδιάφορα» κι έτσι η Κερκύρα καταπίνει τις δικές της επιθυμίες, μάλλον έτσι θα είναι ο έρωτας, παρδέχεται. Ξεδιπλώνεται έτσι ένας ίσως μονόπλευρος έρωτας που ανθεί σε μια εποχή όπου η ελευθερία στην ψυχή και στο σώμα είναι επικίνδυνη και οι εξελίξεις θα είναι καταιγιστικές.

Η πρωταγωνίστρια του βιβλίου μεγάλωσε σχεδόν χωρίς πατέρα, γιατί εξαφανιζόταν για πολλές ώρες «για δουλειές» και με μια μάνα που φρόντιζε σπίτι, ζώα και χωράφια. Η μάνα είναι μια γυναίκα υποταγμένη, υπάκουη, μαζεμένη, χωρίς γνώμη και άποψη, η καλύτερη μάνα του κόσμου αλλά χωρίς αγκαλιές και χάδια. Όλο της το σώμα υπομονή έκανε με τον άντρα της, τα κέφια του, τις διαθέσεις του, την κακοποιητική και αυταρχική συμπεριφορά του για χρόνια ολόκληρα. Βρήκα συγκινητικό τον τρόπο που η Κερκύρα ψάχνει να καταλάβει τι είναι η αγάπη, με τι μοιάζει, σε τι διαφέρει η δική της οικογένεια από τις άλλες του χωριού ως προς τη συναισθηματική έκφραση. Κι έρχεται μια σκηνή που με γονάτισε: η μάνα της Κερκύρας μιλάει με τη δική της μάνα για το ξύλο από τον άντρα της κι εκείνη της λέει πως κι αυτήν την έδερνε ο δικός της πατέρας, άντρας της είναι.

Το μυθιστόρημα ξεκινάει με το φλερτ και τις ερωτικές στιγμές της Κερκύρας και του Βέργου κι ύστερα πιάνουμε το νήμα από την αρχή για να παρακολουθήσουμε τη ζωή της ηρωίδας από τα παιδικά της χρόνια. Έτσι βρίσκουν χώρο να μπουν οι δεύτερες ιστορίες στο κείμενο και να φέρουν στο φως τους ανθρώπους που γνώρισε η κοπέλα, τις ιστορίες που άκουσε, τις συνέπειες που βίωσε μαζί με την οικογένειά της και τους συγχωριανούς της. Κάποιες από αυτές μάλιστα δένουν αναπάντεχα, δίνοντας η μία την άτυπη συνέχεια της άλλης, ολοκληρώνοντας έτσι τις περιπέτειες κάποιων από τους ήρωες του βιβλίου. Μικρά και μεγάλα καθημερινά περιστατικά συντροφεύουν τον δρόμο της Κερκύρας προς την ενηλικίωση και την αυτογνωσία, με φιγούρες από άλλη εποχή που δίνονται με παραστατικότητα και ρεαλισμό, τρυφερότητα και λυρισμό. Οι γαλατάδες που κατεβαίνουν αξημέρωτα στην πόλη, τα ξυπόλητα παιδιά που τρέχουν στο σχολείο για γράμματα, οι χασομέρηδες θαμώνες του καφενείου που ξεχνιούνται με μπρίσκουλα και τρισέτε, οι γυναίκες με τους τενεκέδες από τη βρύση του χωριού, ο πατέρας που έχασε τον γιο του στον πόλεμο του 1940 και σκεπάζει τον τάφο του με τη χλαίνη του για να μην κρυώνει, η Λένη και η Λαντία από προηγούμενα έργα του συγγραφέα και της Μαίρης Αρβανιτάκη, ο Μέσαρης που αποφυλακίστηκε και επέστρεψε στο χωριό και άλλοι στήνουν μια υπέροχη τοιχογραφία γεμάτη χρώματα και ηθογραφικές αποτυπώσεις.

Το μυθιστόρημα «Μοίρα κοινή» είναι μια παραστατική, άκρως ρεαλιστική καταγραφή της τυφλής υπακοής της γυναίκας σε άγραφους κανόνες και στην επιθυμία του άντρα της ή / και του πατέρα της. Αυτό το στερεότυπο έρχεται να γκρεμίσει μια έφηβη κοπέλα που ζει σ’ έναν κύκλο από ενδιαφέρουσες κατά τα άλλα προσωπικότητες με ποικίλα βιώματα, κοινή γραμμή όμως είναι ο σεβασμός στο θέσφατο. Γέλιο και δάκρυ, λιτή και γρήγορη αφήγηση, παραστατικές εικόνες, συναρπαστικές και άκρως ανθρώπινες ιστορίες, ενδιαφέροντα ψυχογραφήματα, ντοπιολαλιά που δίνει χρώμα στο κείμενο («χασολοϊσμένη», «φλιμένο», «ξανθιές κουβέντες»), τρυφερές παρομοιώσεις που απαλύνουν τις σκληρές σκηνές («Η ημέρα καθαρή, παστρικιά, σαν φρεσκοπλυμένο λευκό σεντόνι περασμένο με λουλάκι στο τέλος που το είχε πλύνει κάποια νιόνυφη», σελ. 55), λεπτό χιούμορ που εξισορροπεί τις καταστάσεις είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός μυθιστορήματος που με ταξίδεψε στην κλειστή κοινωνία της Κέρκυρας των μέσων του 20ού αιώνα και μου σύστησε μια ατίθαση καρδιά γεμάτη απορίες, απωθημένα και ελπίδες για ένα αύριο καλύτερο από των γυναικών του τόπου και της εποχής της.

Βιβλίο Ο τρελός εκδικητής 
Συγγραφέας Γιώργος Βλάχος
Εικονογράφος Κώστας Φραγκιαδάκης
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μικρός Ήρως
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Βλάχος είναι ένας πολύ σημαντικός συγγραφέας, θεματοφύλακας του παρελθόντος και διεισδυτικός παρατηρητής του παρόντος. Η πένα του, γαλουχημένη από περιπέτειες παρόμοιου είδους και χιλιάδες αναγνώσματα (βιβλία και περιοδικά), με ταξίδεψε και πάλι, αναπαρέστησε με δεινότητα πρόσωπα και καταστάσεις, με έκανε να γελάσω, να αγχωθώ, να απολαύσω, να μάθω, να χαλαρώσω. Έγραψε και πάλι μια ενδιαφέρουσα και συναρπαστική περιπέτεια που σέβεται απόλυτα το παρελθόν και τα χαρακτηριστικά των Γιώργου Θαλάσση, Κατερίνας και Σπίθα. Γλαφυρότητα στην αφήγηση και άρτιος σχεδιασμός της πλοκής είναι ελάχιστα μόνο από τα γνωρίσματα ενός κειμένου που θα βοηθήσει ακόμη και σήμερα τους αναγνώστες είτε να επιστρέψουν στις παιδικές τους αναμνήσεις είτε να γνωρίσουν από την αρχή την αγαπημένη πολλών τριάδα. Με πρωθύστερα, λιτούς διαλόγους και ανατροπές ξεδιπλώνεται μια περιπέτεια γεμάτη μάχες, σκληρότητα μα και ανθρωπιά. Σημαντικό συμπλήρωμα είναι η εικονογράφηση του Κώστα Φραγκιαδάκη, ο οποίος καταφέρνει να ζωντανέψει με πλαστικότητα στο χαρτί τις πιο σημαντικές σκηνές του αναγνώσματος, να δώσει δυναμισμό στον Γιώργο, θηλυκότητα στην Κατερίνα και καμπυλότητα στον Σπίθα. Οι φωτοσκιάσεις δίνουν εκπληκτική ζωντάνια, τα αισθήματα στα πρόσωπα είναι ρεαλιστικότατα, η κίνηση είναι παραστατικότατη.

«Ο τρελός εκδικητής» είναι μια πολλά υποσχόμενη αρχή νέων συναρπαστικών περιπετειών που γράφουν και σχεδιάζουν δυο άνθρωποι που έχουν εντρυφήσει στο περιβάλλον της αγαπημένης μικρών και μεγάλων αναγνωστών τριάδας και ανυπομονώ για το επόμενο τεύχος.

Βιβλίο Νυμφές
Συγγραφέας Χρυσούλα Ζόγκαρη
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα/ Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πρωτοεμφανιζόμενη Χρυσούλα Ζόγκαρη έγραψε ένα δυνατό ιστορικό και ρομαντικό μυθιστόρημα με πρωτότυπη πλοκή και ενδιαφέρουσες εξελίξεις. Ο έρωτας φυσικά και υπάρχει, δεν είναι όμως το κυρίως θέμα του βιβλίου, μιας και αυτός έρχεται ως «τελειωτικό χτύπημα» στην ήδη μεταμορφωμένη προσωπικότητα του Άγγλου αξιωματικού για να ολοκληρώσει την ιστορία και ν’ απογειώσει τις ήδη καθηλωτικές εξελίξεις. Πρωταγωνιστής του βιβλίου λοιπόν είναι ο ταγματάρχης Άντριαν Λόρενς Μπερν, που αρχικά εγκαταστάθηκε στη Μάλτα μετά την ήττα του Ναπολέοντα μαζί με άλλους αξιωματικούς και στρατιώτες ώσπου πέντε χρόνια μετά έρχεται το χαρτί της μετάθεσης για Κορφούς. Στο νησί έζησε πέντε χρόνια διακριτικότητας, αποχής, επισταμένης προσοχής, τον έβλεπαν και τον χαρακτήριζαν λιγόλογο και σχεδόν μονόχνοτο, τυπικό, κλεισμένο στον εαυτό του. Αυτός ο κατ’ επίφασιν άντρας χωρίς ψυχή θεωρείται μύθος για το αγγλικό στράτευμα, με υποδειγματική ανδρεία και με θάρρος στο πεδίο της μάχης, σε τέτοιο βαθμό που δείχνει σα να προκαλεί τον θάνατο. Εντυπωσιακό είναι το γεγονός πως η ψυχή του για να τον προστατέψει έσβησε μέρος της μνήμης του και τον άφησε να κουβαλάει ένα βρόμικο και βίαιο μυστικό που τίποτα δεν μπορεί να το απαλείψει από το βάρος του. Τι άφησε πίσω του ο Μπερν; Γιατί κατατάχτηκε; Τι ήθελε να αποφύγει; Θα καταφέρει ποτέ να ησυχάσει, «να βρει χώμα να φυτέψει την αγάπη που έχει μέσα του»;

Μαγικός τόπος η Κέρκυρα, αρχίζει να τον μεταμορφώνει, να τον μαλακώνει κι ας αντιστέκεται σθεναρά στον εθισμό της πρωτόγνωρης ζεστασιάς που αναδύει το σπίτι όπου μένει, με την αγαπημένη μου σιόρα Λένη να τον φροντίζει και να του καθαρίζει μιλώντας με κελαηδιστή ντοπιολαλιά. Η συγγραφέας ξεδιπλώνει με μαεστρία και μεγάλη προσοχή την εποχή, τους ανθρώπους, τις συνθήκες που επικρατούσαν σ’ ένα μέρος όπου οι ευγενείς έχουν ταχθεί αναφανδόν με τις βρετανικές εντολές για να μη χάσουν τα προνόμιά τους κι ας έχει γίνει το νησί τους προτεκτοράτο. Λιστόν, Σπιανάδα, Καμπιέλο και το νέο μέγαρο των Αγίων Μιχαήλ και Γεωργίου που μόλις χτίστηκε κι ετοιμάζεται να εγκαινιαστεί με λαμπρές εκδηλώσεις αλλά και η βόρεια πλευρά του νησιού με τις ακτογραμμές  της και το φυσικό της περιβάλλον μας ταξιδεύουν πίσω στο παρελθόν δημιουργώντας μια ρομαντική λόγω της φύσης και των στιγμών μα και σκληρή λόγω της κατοχής, μιας και κάθε προσπάθεια για εξέγερση ή ακόμη και για βοήθεια της επαναστατημένης Ελλάδας απέναντι τιμωρείται αυστηρά, ατμόσφαιρα.

Στην αγαπημένη Κέρκυρα γνωρίζουμε εξίσου ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ντόπιους και αξιωματικούς. Ο λόρδος Ύπατος Αρμοστής Ιονίων Νήσων Τόμας Μαίτλαντ ζήτησε κοντά του τον Μπερν λόγω των ικανοτήτων του στη μάχη και των προσόντων του στα οικονομικά. Ο διοικητής της Ιονίου Πολιτείας σκιαγραφείται σωστά, με ανθελληνική στάση και σνομπισμό: «Οι Επτανήσιοι είναι ατίθασοι και απείθαρχοι. Μια μάζα από… πώς να το πω… μη Βρετανούς»! (σελ. 21). Η θέση του βρίσκεται επί ξυρού ακμής: πρέπει να κρατήσει ισορροπίες όσο απέναντι υπάρχει ένα καζάνι που βράζει και δε θέλει να εμπλακεί στις υποθέσεις των Οθωμανών. Παρ’ όλ’ αυτά, κάτω από τη μύτη του συγκεντρώνονται χρήματα, περιθάλπονται πρόσφυγες, κυκλοφορεί ξεσηκωμός για ένωση της Ιονίου Πολιτείας με το ελληνικό κράτος. Ο Μαίτλαντ τοποθετεί τον Μπερν στο πλάι του λόρδου Φρέντερικ Γκίλφορντ που έχει αναλάβει τη δημιουργία του Ιόνιου Πανεπιστημίου ώστε να τον περιορίζει στα έξοδα, μιας και εξανεμίζει τα κονδύλια της Αυτοκρατορίας για μια ουτοπία! Άκου κει Πανεπιστήμιο με έδρα τους Κορφούς και μάλιστα προσβάσιμο σε όλους! Γνωρίζουμε όμως και τον λοχαγό Τζόζεφ Φίνλεϊ, που κρύβει κι αυτός τα δικά του μυστικά, μιας και η άφιξη του Μπερν τον φέρνει πίσω στο δικό του παρελθόν. Είναι ένας άνθρωπος-κλειδί που φαίνεται να γνωρίζει πολλά, να είναι καλά δικτυωμένος, τι πραγματικά όμως συμβαίνει στην ψυχή του, ποιος είναι ο πραγματικός του ρόλος στην ιστορία και πώς συνδέεται με κάποια γεγονότα στα οποία δεν περίμενα να είναι ανακατεμένος;

Ο Μπερν καταλύει στης χήρας Λένης Κάντηλα που του νοικιάζει ένα δωμάτιο κι έτσι γνωρίζουμε μια αυστηρή αρχοντική γυναίκα που πάει η γλώσσα της ροδάνι και δεν προλάβαινα να σημειώνω άγνωστες λέξεις (που επεξηγούνται στο κάτω μέρος της σελίδας) και να απολαμβάνω τη ρυθμικότητα της ντοπιολαλιάς της, όπως έγραψα και πριν. Ο ήχος του βιολιού που συντροφεύει τις νυχτερινές περιπλανήσεις του Μπερν στα καντούνια ανήκει στη δεκαεννιάχρονη Δάφνη, κόρη της κοντέσας Αυγουστίνας και του κόντε Σπυρέτου Πιερρίνη, που έχουν και παραθεριστική κατοικία στις Νυμφές, Ο πατέρας της δε θέλει να την παντρέψει ακόμη και ειδικά με τον ηλικιωμένο, κακό και αγενή κόντε Ρουτσίνο, που προσπαθεί να καταστρώσει ξανά και ξανά σχέδια εκδίκησης για να τον τιμωρήσει. Ο γιος της οικογένειας, Αλέξανδρος, λείπει στην Ευρώπη για σπουδές, αν και οι φήμες λένε πως ξεσηκώνει τον κόσμο και μιλάει σε σημαντικά πρόσωπα για τον ελληνικό επαναστατικό αγώνα. Μιας και είναι ιδιαίτερα δεμένα τα δύο αδέλφια, η απουσία του στοίχισε και στους δύο. Να όμως που ο νεαρός θα επιστρέψει σε κρίσιμη φάση της ζωής της αδελφής του κι η υπόθεση θα πλεχτεί λίγο ακόμη, αφού φέρνει μαζί του και τη δική του ιστορία που θα εμπλουτίσει την πλοκή!

Στρωτή αφήγηση, με παρομοιώσεις και μεταφορές, με όμορφες περιγραφές της πόλης και των κατοίκων της, με ντοπιολαλιά, με πρωθύστερα μας ταξιδεύουν στα παιδικά και στα εφηβικά χρόνια του Μπερν, καταγράφοντας μια τρυφηλή ζωή που τινάζεται στον αέρα όταν αρχίζουμε να μαθαίνουμε περισσότερες λεπτομέρειες από την οικογένειά του και το τοξικό περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσε. Οι σκληρές αυτές στιγμές αντιδιαστέλλονται με τις ξένοιαστες κι ευτυχισμένες που ζει με τον φτωχό Τζόι δίπλα στο ποτάμι και με τον οποίο χάθηκαν μετά. Προσεγμένα ψυχογραφήματα, ωραία, αληθοφανής πλοκή, γεμάτη ρεαλισμό και τεκμηριωμένα γεγονότα, όλα αυτά συγκροτούν ένα κείμενο που ρέει αβίαστα σαν το νερό στις Νυμφές, με τα μυθικά πλάσματα να στέκονται στο πλάι του Μπερν και να σημαδεύουν τη ζωή του σ’ ένα υποδειγματικό πάντρεμα φαντασίας και πραγματικότητας. Ο έρωτας έρχεται την κατάλληλη στιγμή, όταν πια έχουμε μπει για τα καλά στο «ζουμί» της ιστορίας, μόνο και μόνο για να απογειωθεί η δράση και να σκαφτεί προσεκτικά ο κάθε χαρακτήρας, μιας και αλλιώς ξεκινάει η σχέση και αλλιώς καταλήγει. Μου άρεσε που έχουμε ένα δίπολο εντελώς διαφορετικών σε προσδοκίες, θέσεις, απόψεις ερωτικών σχέσεων, κάποιες απ’ αυτές γεμάτες εμπόδια και προκαταλήψεις και κάποιες στερεωμένες σε άμμο, κάτι που κράτησε αμείωτο το ενδιαφέρον ως το τέλος,. Τα καλολογικά στοιχεία είναι αρκετά, χωρίς όμως να βαραίνουν το κείμενο ή να καθυστερούν τη δράση: «…η Μεσόγειος χουζούρευε τεμπέλικα κάτω από τον καλοκαιρινό ήλιο» (σελ. 17), «…ένας ήλιος μορόζος γλύκαινε με το χάδι του τη χρωματιστή πόλη…» (σελ. 156), «…ο ουρανός τέντωνε το απογευματινό γαλάζιο του ρούχο απ’ άκρη σ’ άκρη, χωρίς ν’ αφήνει ούτε μια ζάρα να φανεί» (σελ. 269).

Στις «Νυμφές» η Χρυσούλα Ζόγκαρη ξεδιπλώνει μια τρυφερή μα και σκληρή ιστορία με ήρωα έναν ψυχρό κι απρόσιτο Άγγλο αξιωματικό που φτάνει στην κατεχόμενη Κέρκυρα, φορτωμένο με μια οικογενειακή τραγωδία που φαίνεται να έχει ξεχάσει. Το νησί, οι άνθρωποι και φυσικά ο έρωτας θα αρχίσουν να σκάβουν την ψυχή του και να τον μεταμορφώνουν ενώ γύρω του εξυφαίνονται δολοπλοκίες και ετοιμάζονται εξεγέρσεις. Ωραίες ανατροπές, ενδιαφέρουσα και πλούσια πλοκή όπου δεν μπορούσα να μαντέψω τι θα γίνει παρακάτω, φωτεινές και κρυφές πλευρές στους ολοκληρωμένους χαρακτήρες, ποικίλα συναισθήματα και πολλά άλλα είναι τα θετικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου που με ταξίδεψε και με ξενύχτησε. Υπάρχουν νύμφες στη ζωή μας που μας βοηθάνε την κατάλληλη στιγμή ή είναι παιχνίδια της φαντασίας; Θα καταφέρει ο Μπερν να θυμηθεί το παρελθόν του και να το αντιμετωπίσει; Θα επιστρέψει σε αυτό; Θα δεχτεί τη θαλπωρή και τη ζεστασιά μιας αγάπης; Και με τι τίμημα; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται στις σελίδες αυτού του υπέροχου μυθιστορήματος.

Βιβλίο Το λικέρ των αναμνήσεων 
Συγγραφέας Παύλος Ανδριάς
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ίαμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Παύλος Ανδριάς επιστρέφει μ’ ένα συγκινητικό και τρυφερό μυθιστόρημα γεμάτο ρεαλισμό αλλά και ρομαντισμό. Καταφέρνει να συγκεντρώσει ένα ετερόκλητο πλήθος ανθρώπων γύρω από τη Μικρή Οδύσσεια αλλά  και το νησάκι απέναντί της, την Πηνελόπη, να καταγράψει τους μεταξύ τους δεσμούς και να φέρει στην επιφάνεια μυστικά και ψέματα. Η συμβολαιογράφος Μαρία, ο μεσάζων Ευριπίδης Παπαδημητρίου, ο ηλικιωμένος Λαυρέντης ή Λαέρτης, που φροντίζει το περιβάλλον και το οίκημα του νησιού από τουρίστες και καταπατητές, η Ιωάννα με την κόρη της, Αθηνά, που κληρονομούν το νησί, ο δημοσιογράφος Βαγγέλης Κωνσταντακόπουλος, η Αφροδίτη που βρίσκει επιτέλους την άκρη με τη χαμένη της οικογένεια, η Ελευθερία Ιωαννίδου που έχει την ταβέρνα στην Πηνελόπη, ο Ελληνοκύπριος Παναγιώτης Λαμπρόπουλος και άλλοι αλληλοεπιδρούν με τέτοιο τρόπο που οι εκπλήξεις δε σταματούν ενώ ταυτόχρονα υπάρχει διάχυτη η αγωνία για το μέλλον του νησιού. Η Ιωάννα και η Αθηνά θα έρθουν αντιμέτωπες με εκβιασμούς και απάτες ώστε να πουλήσουν το νησί, το οποίο εποφθαλμιούν κάποιοι για τους δικούς τους λόγους, χωρίς σεβασμό στην ιστορία και τη φυσική ομορφιά του, θα κρατήσουν όμως οι δυο γυναίκες κοινό μέτωπο ή το δέλεαρ είναι αρκετά μεγάλο; Τι ρόλο παίζει ο Παπαδημητρίου στην υπόθεση; Πώς και γιατί συνεργάζεται μαζί του η συμβολαιογράφος;

Όλοι έχουν από ένα ενδιαφέρον παρελθόν, είναι και καλοί αλλά και κακοί, υπάρχει διάχυτο παντού το ερώτημα: να ξεπουλήσουμε την άυλη κληρονομιά μας ή ν’ αγωνιστούμε γι’ αυτήν; Ο συγγραφέας παίρνει τον καθένα από τους χαρακτήρες σε διαφορετικά χρονικά σημεία (Μάταλα και χίπις, δεκαετία 1950 και Παιδουπόλεις, Δικτατορία, ακόμη και στην Κοπεγχάγη ταξιδεύουμε για να τους γνωρίσουμε καλύτερα) για να συνθέσει τις προσωπικότητές τους και στη συνέχεια ο καθένας τους, για τους δικούς του λόγους, συμμαχεί, διαφωνεί, εξαπατά, υποστηρίζει, ενώ την ίδια στιγμή τίποτα δε μένει στάσιμο μέσα τους και γύρω τους. Οι παραπομπές στο τέλος του βιβλίου συμπληρώνουν με πραγματολογικά στοιχεία το ιστορικό υπόβαθρο κι έτσι σχηματίζεται ένα καλοδεμένο κείμενο με ενδιαφέρουσες εξελίξεις και αρκετές  ανατροπές που με κράτησε ως το τέλος.

Βιβλίο Άγια Λευτεριά 
Συγγραφέας Θοδωρής Παπαθεοδώρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο εστιάζει σε συγκεκριμένα πρόσωπα, γύρω από τα οποία στήνεται ένα αριστοτεχνικό ιστορικό και κοινωνικό υπόβαθρο που αντικατοπτρίζει τα σημαντικότερα γεγονότα του 1821 και στολίζεται μ’ έναν άφθαστο λυρισμό. Βρισκόμαστε πια στο 1824, μετά τη Β΄ Εθνοσυνέλευση στο Άστρος, με το υποψήφιο κράτος να έχει χωριστεί στα δύο, μια μυστηριώδη Αδελφότητα να κερδίζει συνεχώς έδαφος στρατολογώντας νέα μέλη και έχοντας ως στόχο τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη ενώ τα δάνεια που αποδόθηκαν στον Αγώνα θεωρούνται πολύτιμο απόκτημα για προσωπικές ορέξεις. «Η πυρετώδης έξαψη και ο ξέφρενος ενθουσιασμός του πρώτου καιρού είχαν διά παντός χαθεί. Τα πρόσωπα συννεφιασμένα έστεκαν, τα περισσότερα μαγκωμένα από δυσοίωνες σκέψεις, κάποια φλογισμένα από οργή… επικρατούσε βαρυθυμιά και σκυθρώπιασμα, κάποιους τους δυνάστευε η αγωνία κι ο φόβος για τα μελλούμενα, άλλους τους δηλητηρίαζαν την ψυχή έχθρητες κι εμπάθειες»» (σελ. 32-33). Σε ένα ανύπαρκτο ακόμη κράτος υπάρχουν ουσιαστικά δύο κυβερνήσεις, που η καθεμιά διεκδικεί τη νομιμότητα, εχθρεύεται, καταγγέλλει κι απειλεί την άλλη. «Πλήρης ασυνεννοησία, ιδιοτέλειες, φιλοδοξίες, τοπικισμοί και διαμάχες με το βλέμμα στραμμένο στα χρήματα από τη συλλογή των φόρων και στις λίρες των επικείμενων δανείων» (σελ. 33). Αυτή καθαυτή η έριδα φταίει για τα δεινά μας; Ο συγγραφέας είναι κατηγορηματικός: «Μα η διχόνοια δε φυτρώνει μονάχη της σαν αγριόχορτο. Θέλει λίπασμα και πότισμα και σε τούτο είμαστε οι καλύτεροι περιβολάρηδες» (σελ. 39). Το μυθιστόρημα περιγράφει ακριβοδίκαια τα γεγονότα των δύο εμφύλιων πολέμων (1824 και 1824-1825), με τον δεύτερο να είναι ο πιο φριχτός και αιματηρός, κάτι που εκμεταλλεύτηκε η Υψηλή Πύλη, συνασπίζοντας δυνάμεις με τον αιγυπτιακό στρατό. Κι ο απλός λαός; «…θύματα του αγώνα που κανείς δε φρόντιζε, είχαν γλυτώσει από το τούρκικο χαντζάρι και θα πήγαιναν στον άλλο κόσμο από ρωμαίικη αδιαφορία» (σελ. 300). Η καταστροφή των Ψαρών τον Ιούνιο του 1824 («απελπισία, αλάφιασμα κι οδυρμός»), η Έξοδος του Μεσολογγίου τον Απρίλιο του 1826, η οποία και κλείνει τη συγκλονιστική τριλογία, με πρωθύστερη γραφή ακόμη και η σφαγή της Χίου το 1822, είναι οι πιο σκληρές και ταυτόχρονα οι πιο ηρωικές σελίδες του Αγώνα που ζωντανεύουν παραστατικότατα.

Η Αργυρώ («δυο φορές είχα γίνει μάνα, δίχως να ‘χω γίνει γυναίκα πρώτα») με τη Μαλαμή, η Δέσπω, ο Νικόλας και ο Στέφανος συμμετέχουν ξανά σε κρίσιμες φάσεις της Ιστορίας και πλησιάζουν στην υλοποίηση των στόχων, των ονείρων και των φιλοδοξιών τους, θα τα καταφέρουν όμως; Η ένοπλη και αιματηρή ανταρσία της Τριπολιτσάς την άνοιξη του 1824, το προοίμιο της ασύλληπτης βαρβαρότητας που θα ακολουθούσε, μαζί με την απόπειρα δολοφονίας του Κολοκοτρώνη είναι οι πρώτες μαύρες σελίδες του εμφύλιου σπαραγμού που με βάλανε σε δίλημμα: να σταματήσω το διάβασμα κλαίγοντας για τα χάλια μας ή να συνεχίσω παρακάτω θαυμάζοντας το κουράγιο του συγγραφέα να τα ζωντανέψει με τον γνωστό του αντικειμενικό και ισοβαρή τρόπο; Άλλωστε κι ο ίδιος ο Θοδωρής Παπαθεοδώρου το παραδέχεται: «…είχε φτάσει ο καιρός που ακόμη και τα ηρωικά, πολεμικά αναστήματα, όπως αυτά του Κολοκοτρώνη και του Παπαφλέσσα, θα βούλιαζαν στον βούρκο της πολιτικής, θα κόνταιναν, θα φθείρονταν, θα λέκιαζαν» (σελ. 593). Πάντως, δεν πιστεύω πως θα υπάρξει αναγνώστης άδακρυς στις σελίδες που καταγράφουν τη δημόσια διαπόμπευση του Κολοκοτρώνη στο Ανάπλι αμέσως μετά την παράδοσή του για να δικαστεί, όχι λόγω της συγγραφικής δεινότητας αλλά εξαιτίας της πίκρας που αναδίδεται από την όλη συμπεριφορά του «επίσημου κράτους» της εποχής. Επίσης, πώς μπορείς να μείνεις αμέτοχος όταν στη Σύρο οι καθολικοί κάτοικοι, που αποτελούσαν και την πλειοψηφία, εκτός του ότι χτύπαγαν καμπάνες από τη χαρά όσο κρατούσε η σφαγή της Χίου εξύβριζαν, χτυπούσαν και δίωκαν απηνώς κάθε πρόσφυγα της καταστροφής αυτής; Από την άλλη, το Μεσολόγγι το 1824 είναι μια πόλη που αρχίζει να γεμίζει από ενδιαφέρουσες προσωπικότητες που κάνουν ό,τι μπορούν για τον Αγώνα: λόρδος Βύρων, Ιάκωβος Μάγερ, οι φιλέλληνες Έλστερ και Μίλιγκεν κ. ά. Και πώς αλλάζουν όλα αυτά όταν τον Απρίλιο του 1825 ο Κιουταχής ξεκινάει τον αποκλεισμό…

Στο μυθιστόρημα έχουμε, όπως έγραψα ανωτέρω, τεκμηριωμένες παρουσιάσεις των προσώπων του 1821, όπως τον Παπαφλέσσα: «Ο δαιμόνιος αυτός ιερωμένος, που είχε ήδη αφήσει τα τσαπράζια και τα άρματα του πρώτου ένδοξου καιρού και είχε βουτηχτεί στην ίντριγκα της πολιτικής» (σελ. 575). Και μετά τη φυλάκιση του Κολοκοτρώνη και την επιτυχημένη αντεπίθεση του Ιμπραήμ: «Οι μέρες του πολιτικάντικου τυχοδιωκτισμού και της καιροσκοπικής δολοπλοκίας, στις οποίες είχε βυθιστεί μέχρι τον λαιμό, ήταν πλέον παρελθόν, γιατί πρώτα και πάνω απ’ όλα ήταν ένθερμος πατριώτης» (σελ. 601). Έτσι οδηγήθηκε στον ηρωικό του θάνατο στο Μανιάκι. Γνωρίζουμε επίσης τον αθυρόστομο Γεώργιο Καραϊσκάκη και τη δίκη του το 1824, που ήταν παρακινημένη από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο τάχα μου για προδοσία και μυστικές συμφωνίες με τον Ομέρ Βρυώνη για παράδοση του Μεσολογγίου, τον Πάνο Κολοκοτρώνη και την άνανδρη δολοφονία του που λύγισε τον πατέρα του και τον ανάγκασε να παραδοθεί εν μέσω του δεύτερου εμφύλιου σπαραγμού που καταρήμαξε τον αγωνιζόμενο τόπο. Σαν άλλος Αχιλλέας έχασε κάθε δύναμη και σκοπό και παραδόθηκε στη μοίρα του. Μέχρι που…

Η γραφή του Θοδωρή Παπαθεοδώρου είναι υπέροχη, ιδιαίτερη, γεμάτη ιδιωματισμούς και πλούσιο λεξιλόγιο που ζωντανεύουν τα γεγονότα, γραμμένη σε κάποια σημεία μ’ ένα γλυκά ιδιόμορφο ποιητικής μορφής συντακτικό, λαμπρυμένη από καλολογικά στοιχεία, παρομοιώσεις («…σαν ραδίκι στο αλώνι θα ξεχώριζε», σελ. 74) και μεταφορές («Η θυγατέρα ένα με τη μάνα, μια φέτα ψωμί οι δυο τους, η μάνα κόρα κι η θυγατέρα ψίχα», σελ. 423). Η φύση, τ’ απάτητα βουνά, τα αχάρακτα μονοπάτια, τα οροπέδια και τα δάση, τα ποτάμια και οι γκρεμοί καταγράφονται εξίσου καλά με τις μεγάλες πόλεις, τους δρόμους τους, τον ετερόκλητο πληθυσμό τους, τα μαγαζιά. Με πόση ανατριχίλα επίσης περπατάμε με σέβας «στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη» και στην ποτισμένη με αίμα Χίο, με πόση αγωνία διαβάζουμε τα στάδια εξαθλίωσης των Ελεύθερων Πολιορκημένων… Τέλος, οι Σημειώσεις είναι πιο εκτεταμένες από τα προηγούμενα βιβλία, μιας και περνάμε στα δύσκολα χρόνια του Αγώνα, καταφέρνει όμως ο συγγραφέας να παραθέσει και πάλι τα πάντα ακριβοδίκαια κι ας ασχολείται με την επονείδιστη περίοδο που εκμεταλλεύτηκε ο Τούρκος κερδίζοντας πολύτιμο χρόνο και έδαφος για όσα έχασε τον πρώτο καιρό, απειλώντας έτσι σοβαρά την επιτυχία της Επανάστασης.

Η «Άγια Λευτεριά» είναι ένα μυθιστόρημα βουτηγμένο στον ηρωισμό και το αίμα και μας ταξιδεύει στην πιο σκοτεινή περίοδο της ελληνικής Παλιγγενεσίας. Σκοτεινές και λαμπρές σελίδες, χαρακτήρες που περιδινίζονται γύρω από τα ιστορικά γεγονότα προσπαθώντας να φτιάξουν τη δική τους ζωή κι όλα αυτά ολοκληρώνονται με την ηρωική Έξοδο, ένα κοσμοϊστορικής σημασίας γεγονός που επιτέλους κλόνισε την Ευρώπη. Λύτρωση, συγκίνηση, σεβασμός με διακατείχαν όταν έφτασα στο τέλος και κατάλαβα ότι: «Ακόμη κι αν μας πονάει η αλήθεια, δεν πρέπει να την παραχώνουμε λες κι είναι αποσαρίδι και να βρίσκουμε για κάθε καλπουζανιά μας μια δικαιολογία» (σελ. 82).

Βιβλίο Άγιο Αίμα  
Συγγραφέας Θοδωρής Παπαθεοδώρου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο εστιάζει σε συγκεκριμένα πρόσωπα, γύρω από τα οποία στήνεται ένα αριστοτεχνικό ιστορικό και κοινωνικό υπόβαθρο που αντικατοπτρίζει τα σημαντικότερα γεγονότα της περιόδου 1803-1820 και στολίζεται μ’ έναν άφθαστο λυρισμό. Στο Εξόδιο, με το οποίο ξεκινάει το μυθιστόρημα, ένας επιζών της Εξόδου του Μεσολογγίου έχει καταφύγει στην Τεργέστη και περιμένει με λαχτάρα να μάθει νεότερα της συζύγου και του παιδιού του που τους έχασε εκείνη τη φρικιαστική νύχτα. Στο Σούλι του 1803, με άξονα τον χαρακτήρα και τον δεσμό δύο αδελφών, της Κήκως και της Λέγκως, βιώνουμε το χρονικό της στενής πολιορκίας των απάτητων και άγονων βουνών της Ηπείρου από τις δυνάμεις του Αλή Πασά και τα γεγονότα που οδήγησαν στο Κούγκι αρχικά και στο Ζάλογγο στη συνέχεια. Ελπίδα, πόνος, αποχωρισμοί, μπαμπεσιά, μάχες, αθώα γυναικόπαιδα, ηρωισμός και αυτοθυσία. Μετρημένοι, μαζεμένοι άνθρωποι οι Σουλιώτες, με λιγοστά παινέματα και περίσσια προστάγματα: «Ακλόνητοι, σκληροί, τραχείς, χαραγμένοι στα πρόσωπα και στις ψυχές τους, αυλακωμένοι και σκαμμένοι όπως τα απότομα βουνοπλάγια και οι γκρεμνοί που έκλειναν το οροπέδιό τους πανταχόθεν και συνάμα το προφύλαγαν από κάθε εχθρό» (σελ. 44). Προχωράμε στη Σκάλα Μεσσηνίας του 1806, όπου ο Τάσος και η Χρυσή, προσπαθώντας να σώσουν τη ζωή τους από τον χαλασμό του τόπου από τους Τουρκαλβανούς, καταφεύγουν στα βουνά με τα παιδιά τους, Αργυρώ, Νικόλα και Πασχαλίτσα. Δυσκολίες, τραυματισμοί, πυρετός, πείνα στο οδοιπορικό τους κι όλα αυτά στη σκιά της κλεφτουριάς και του αφορισμού του Πατριάρχη, προσφέροντας επιπλέον δυσκολίες έτσι, μιας και δεν μπορούσαν να εμπιστευτούν κανέναν. «…όλος ο μόχθος του φευγιού, όλος ο κάματος της αγωνίας, όλα τα μερόνυχτα του τρεχαλητού, όλα μεμιάς τα ένιωσε να πέφτουν στη ράχη του και να τον γονατίζουν» (σελ. 244). «…έτσι μαθημένοι οι Κλέφτες στα βουνά πάππου προς πάππου, τίποτα πάνω απ’ την αλληλεγγύη, τον λόγο και την μπέσα τους» (σελ. 352). Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης κυνηγιέται από τον Ισά μπουλούκμπαση και στην Τριπολιτσά, στο ζωοπάζαρο της Παρασκευής, γυναίκες πωλούνται κι αγοράζονται, με τον κερχανατζή να παίρνει ό,τι περισσεύει για τους άντρες του ασκεριού («…αλάι μαλάι ζώα κι άνθρωποι ένα κουβάρι, ντουμάνι, ίδρος, σβουνιές, ξινές ανάσες, μπουχτισμένος αέρας παντού»).

Η πλοκή δένεται περισσότερο όταν η ιστορία προχωράει στο 1819 κι επιστρέφουμε στην Ήπειρο, όπου η Δέσπω ζει με την οικογένειά της σε τσιφλίκι νότια των Ιωαννίνων, ταγμένη στο να φροντίζει αδέρφια και γονείς, με φουσκωμένο πανί τον νου της και προσμένει το στεφάνωμα με τον Φίλιο («ζυμάρι στην ίδια σκάφη ζυμωμένο οι ψυχές τους»). Ο κεχαγιάς όμως, για να ξεπληρωθεί το χρέος του πατέρα της στον Βελή πασιά, τη θέλει για το δικό του κονάκι. Η Δέσπω αναγκάζεται να το σκάσει και να περάσει μέσα από μονοπάτια και αδιάβατα βουνά στο ερειπωμένο πια Σούλι, μόνο και μόνο για να έρθει αντιμέτωπη μ’ ένα παρελθόν καλά κρυμμένο.  Τον επόμενο χρόνο είναι έτοιμη να πάρει τη ζωή στα χέρια της, την ίδια ώρα που 80.000 άντρες φτάνουν κατά διαταγή της Υψηλής Πύλης στην Ήπειρο για να εξολοθρεύσουν τον ενοχλητικό πια Αλή Πασά. Η συγκέντρωση όλων αυτών των ισχυρών δυνάμεων ωφέλησε σημαντικότατα την Επανάσταση. Ταυτόχρονα, στην Τριπολιτσά του 1820, η Γκιουμούς κάνει απολογισμό της ζωής της στο πλάι του Κερίμ μπέη, με τη Μαλαμή να τη συντρέχει. Έχοντας καταφέρει να αποκτήσει αρσενικό απόγονο, προβιβάστηκε από παλλακίδα σε σύζυγο, έστω και τέταρτη, όταν όμως φτάνει από την Κωνσταντινούπολη ο Στέφανος Αρζόγλου για να αναλάβει δραγουμάνος και γραμματικός του κεχαγιά της Τριπολιτσάς, η Γκιουμούς ερωτεύεται, βάζοντας σε κίνδυνο τη ζωή της. Σχεδόν απέναντι, στη Ζάκυνθο του 1820, που δε γνώρισε, όπως και τα υπόλοιπα Επτάνησα, άμεση τουρκική κατοχή παρά μόνο επικυριαρχία, θα ξεκινήσουν οι πρώτες ζυμώσεις για τον Αγώνα, με κυρίαρχη μορφή τον κυνηγημένο από την Πελοπόννησο Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Το λιμάνι και η κίνησή του, οι ναυτικοί και η απεραντοσύνη της θάλασσας ανοίγουν νέους ορίζοντες σ’ ένα ορεσίβιο παλικάρι που κατέφυγε στο νησί μαζί με τον οπλαρχηγό, τον οποίο θεωρεί δεύτερο σχεδόν πατέρα του. Με αυτήν την ιστορία ο συγγραφέας παραθέτει τον διπλωματικό και πνευματικό αγώνα που προετοίμαζε την Επανάσταση, τις αμφιλεγόμενες προσωπικότητες που σαμποτάρανε τις καταστάσεις, για τους οποίους ο Κολοκοτρώνης είναι κατηγορηματικός: «Όλοι αυτοί μήτε από συμπόνια νογάνε, μήτε από του Χριστού την πίστη. Μόνο το συφερτικό τους λογαριάζουν. Αν το συφερτικό τους είναι να βοηθήσουν, θα βοηθήσουν. Μα για ένα πράμα είμαι πια σίγουρος. Ό,τι κάμωμε, θα το κάμωμε μονάχοι και δεν έχουμε ελπίδα καμία από τους ξένους» (σελ. 373).

Τα ανωτέρω είναι απλώς η αρχή των συναρπαστικών ιστοριών που συγκροτούν το μυθιστόρημα και μια καλογραμμένη εισαγωγή στην Ελληνική Επανάσταση, μέσα από ανθρώπους «απλούς», γενναίους, δυνατούς, που βλέπουν τις ζωές τους ν’ αλλάζουν από τη μια στιγμή στην άλλη και να έρχονται αντιμέτωποι με επιλογές και προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπίσουν. Στις σημειώσεις ο συγγραφέας διευκρινίζει, επεξηγεί και τεκμηριώνει σκοτεινά ή δυσερμήνευτα σημεία της Επανάστασης και αμφιλεγόμενα πρόσωπα, όπως τον Ιγνάτιο Ουγγροβλαχίας, τον Πήλιο Γούση κ. ά. αφήνοντας την προσωπική του γνώμη να παρεισφρέει ελάχιστα και σε επιλεγμένα σημεία. Πάντως, παρ’ όλο που έχουμε μάχες, συμβούλια οπλαρχηγών και μια ξεκάθαρη πατριαρχία στις οικογενειακές και κοινωνικές δομές της Ηπείρου (τουλάχιστον), στα δικά μου μάτια φωτίζονται οι γυναίκες, τα πλάσματα που δε βγαίνουν ποτέ στο προσκήνιο αλλά με το μυαλό, τις γνώσεις, την αντίληψη και την αγάπη προς τα παιδιά και τον άντρα τους σπρώχνουν αθόρυβα τα γρανάζια της Ιστορίας και χαρίζουν σελίδες εξίσου σημαντικού μεγαλείου με των αντρών. Η μάνα που ψυχορραγεί αλλά δεν παραιτείται πριν εξασφαλίσει τη σωτηρία του παιδιού της, η αδελφή που χάνει λόγο και ελπίδα ζωής όταν κομματιάζεται μπροστά στα μάτια της ένα από τα αγαπημένα της πρόσωπα, η κόρη που ανακαλύπτει την πραγματική της ταυτότητα κι αυτό τη γεμίζει με δύναμη, ορμή, πυγμή και αποφασιστικότητα να πολεμήσει τον εχθρό μένοντας πιστή στα ιδανικά της σουλιώτικης φυλής και να ψάξει να βρει με κάθε κόστος τον πατέρα της, η νοικοκυρά που μεταμορφώνεται σε οπλαρχηγό όταν απειλείται το βιος της. Γυναίκες που φωτίζουν κι αυτές τις σελίδες του ηρωισμού και της αυτοθυσίας, μανάδες, κόρες κι αδελφές που στηρίζουν, συμπάσχουν, πολεμούν με το ίδιο μένος όταν χρειαστεί, σε μια εποχή «σκλάβας χαμοζωής», με πασάδες, αγάδες και μπέηδες να δυσκολεύουν μαζί με τα στοιχεία της φύσης τη ζωή, την καθημερινότητα και τον κάματο των ραγιάδων.

Η γραφή του Θοδωρή Παπαθεοδώρου είναι υπέροχη, ιδιαίτερη, γεμάτη ιδιωματισμούς και πλούσιο λεξιλόγιο που ζωντανεύουν τα γεγονότα, γραμμένη σε κάποια σημεία μ’ ένα γλυκά ιδιόμορφο ποιητικής μορφής συντακτικό, λαμπρυμένη από καλολογικά στοιχεία, παρομοιώσεις («Τι φελούσε να έμενε ζωντανή και τίποτα να μην άφηνε ζωντανό στο κατόπι της, ζωή καμιά να μη χάριζε η ζωή της; Λες κι ήταν φρύγανο ξερό που θα το παράσερνε μια μέρα ο αέρας, λες κι ήταν καρβουνιασμένο από αστραπόβροντο δεντρί που απόμεινε σαν ξόανο και θα γκρεμιζόταν καταγής», σελ. 73) και μεταφορές («…ένα παιδί ακόμη, ένα παιδί που η φωτιά και το μπαρούτι το έψησαν πρόωρα και το ξεφούρνισαν άντρα», σελ. 88). Η φύση, τ’ απάτητα βουνά, τα αχάρακτα μονοπάτια, τα οροπέδια και τα δάση, τα ποτάμια και οι γκρεμοί καταγράφονται εξίσου καλά με τις μεγάλες πόλεις, τους δρόμους τους, τον ετερόκλητο πληθυσμό τους, τις πανηγύρεις, τα μαγαζιά. «Στάχτωνε ο ουρανός, χάραζε η μέρα. Μαγνάδια ομίχλης κατέβαιναν με τη νεροσυρμή, ψεκάδες γέμιζαν τον τόπο απ’ τ’ αφρισμένο ποτάμι, γυάλιζαν απ’ το κρουσταλλιασμένο πούσι οι βράχοι» (σελ. 250-251). Και αργότερα: «…ταχιά ο κάμπος της λίμνης γινόταν καμίνι. Ταψί πάνω σε θράκα, φούρνος λαμπαδιασμένος που τσιτσίριζε και καβούρντιζε τα ζωντανά του, δίποδα και τετράποδα» (σελ. 295).

«Το Άγιο Αίμα» πότισε τη γη με τους πρώτους σπόρους της ελευθερίας. Άντρες πολέμησαν, γυναίκες πάλεψαν, έθνος γεννήθηκε. Το πρώτο βιβλίο της νέας τριλογίας του Θοδωρή Παπαθεοδώρου μας συστήνει με τεκμηριωμένο, λογοτεχνικό και ταυτόχρονα συναρπαστικό τρόπο τις πρώτες ηρωικές σελίδες από την εποποιία της λευτεριάς μας. Η Επανάσταση έπρεπε να γίνει για τους γνωστούς λόγους μα κι επιπλέον γιατί: «Όποιος φοβάται ν’ αγωνιστεί και να υποφέρει, θα υποφέρει απ’ αυτό που φοβάται» (σελ 330).

Βιβλίο Στον ιστό της αράχνης 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στα προηγούμενα βιβλία της σειράς μπαίνει στην εφηβεία ενώ οι περιπέτειες που έχουν ζήσει ως τώρα τους έχουν αλλάξει, τους έχουν ωριμάσει και τους έχουν δείξει πόσο σοβαρό κίνδυνο μπορεί να διατρέξουν στην προσπάθειά τους να λύσουν τα μυστήρια στα οποία μπλέκουν. Οι απώλειες αγαπημένων φίλων και οι αλλαγές στις ζωές τους τα κάνουν να αποζητούν την ξεγνοιασιά και την αγάπη. Έτσι, δέχονται με χαρά την πρόσκληση του Ρένο και της Φραντσέσκα Παβέζε που γνωρίσαμε στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς, «Το ελάφι της Ρόδου», για διακοπές στην Κάτω Ιταλία και τους υποδέχονται αρχικά για τρεις μέρες στη Ρώμη με τους γονείς τους, Πάολο και Μαρία. Τα παιδιά συνοδεύουν οι παππούδες Λευτέρης και Ζωή, ο Οδυσσέας και η Μαρίνα (γονείς της Κατερίνας) και ο Πέτρος και η Αγγελική (γονείς του Σάββα και του Ιάσονα). Η Ζωή και η Αντιγόνη απολαμβάνουν την παρέα όμως νιώθουν άσχημα που δεν έχουν ένα ταίρι όπως οι άλλοι φίλοι τους. Ειδικά η Αντιγόνη νιώθει σα να ξαναγύρισε στο σημείο μηδέν πριν γνωρίσει την παρέα στην «Κούπα του Πτολεμαίου». Η Κατερίνα με τον Σάββα, ο Γιάννης με τη Ρεβέκκα, η αδελφή του Γιάννη, Ζηνοβία, με τον Ρένο και η αδελφή του Ρένου, Φραντσέσκα, με τον Ιάσονα είναι οι κρίκοι μιας αλυσίδας που αρχίζει να δείχνει ραγισμένη. «Ήταν σαν να είχαν σχηματιστεί τρεις ξεχωριστές παρέες που δεν τις συνέδεε τίποτα» (σελ. 60). Ταυτόχρονα, η Μαρίνα, που εργάζεται ως δημοσιογράφος σε περιοδικό, συμμετέχοντας στο αφιέρωμα που θα κάνουν στην ανακύκλωση, συναντάει τον Κλάους Τόρε, πρόεδρο της διεθνούς οργάνωσης «Καθαρή Θάλασσα», με κύρια πηγή χρηματοδότησης γερμανικές και ιταλικές επιχειρήσεις με ευαισθησία απέναντι στο περιβάλλον και τη διαχείριση των βιομηχανικών αποβλήτων, και ταυτόχρονα διευθύνοντα σύμβουλο μιας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις πλαστικών στον κόσμο, καθώς και ιδρυτή του Ταμείου για το Περιβάλλον, όπου κατευθύνεται ένα σημαντικό μέρος των κερδών της εταιρίας, με το οποίο στηρίζει κάθε είδους περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες. Ισχύουν οι φήμες που εμπλέκουν αυτήν την εταιρεία σ‘ ένα οικολογικό σκάνδαλο με φορτία υδραργύρου; Πώς τα απόβλητα που ρίχνουν στη θάλασσα καταστρέφουν το οικοσύστημα και την ανθρώπινη υγεία; Συνδέεται ο Τόρε με κίνημα νεοναζισμού; Ποια είναι η σχέση του με τον θανάσιμο εχθρό των παιδιών Κουρτ Βίντερ;

Η γραφή του Κώστα Στοφόρου βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο ενώ οι περιπέτειες των ηρώων του δεν πατάνε σε γνώριμα μονοπάτια. Πολυεπίπεδη πλοκή, αγωνία και σασπένς, ανατροπές και κίνδυνοι, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και εφηβική ανεμελιά φτιάχνουν έναν συναρπαστικό σκελετό δράσης και περιπέτειας, φτάνοντας την αγωνία και την ένταση στα ύψη. Οι αντίπαλοι αποκτούν όλο και μεγαλύτερη ισχύ και ο βαθμός δυσκολίας αυξάνεται σε τέτοιο βαθμό που χρειάζεται μαεστρία και σεβασμός στο υλικό του εκάστοτε βιβλίου για να μην ξεφύγει η ιστορία και γίνει μη πιστευτή. Εδώ έχουμε να κάνουμε με τη σικελική μαφία και με μια ισχυρή παγκόσμια οργάνωση που οραματίζεται τη νέα κυριαρχία του γερμανικού ναζισμού στον κόσμο, με διακλαδώσεις που φτάνουν σε κάθε γωνία κρατικών μηχανισμών και οικονομικών παραγόντων. Από την ανέμελη βόλτα και περιήγηση σε Ρώμη και Συρακούσες φτάνουμε από κεφάλαιο σε κεφάλαιο να βυθιζόμαστε σε μια κατάσταση αδιέξοδη, με ισχυρούς εχθρούς και τον κίνδυνο της οικολογικής καταστροφής να γιγαντώνεται. Και πάλι η μελέτη των τόπων δράσης είναι ενδελεχής και δοσμένη εύληπτα και συναρπαστικά. Αρχικά η Ρώμη με τα λιγότερο και περισσότερο γνωστά αξιοθέατά της, την Πιάτσα Ναβόνα με τα σιντριβάνια της, τη Βίλα Μποργκέζε, την ατμόσφαιρα που πηγάζει από τον Αντρέα Καμιλλέρι, τον Λουίτζι Πιραντέλο και τις «Διακοπές στη Ρώμη», στη συνέχεια η Σικελία με τα ήθη και τα έθιμά της, την ιδιόμορφη αρχαιότατη ελληνική γλώσσα της, η Κατάνια με τα αρχαία μνημεία της, οι Συρακούσες με την Ορτυγία και τον καθεδρικό της ναό και τέλος η Κεφαλονιά με τον Μύρτο, τη Λάσση, το Φισκάρδο, τον Αίνο, την Αγία Κυριακή και το Αργοστόλι, ποτισμένη από ρομπόλα και θάλασσα, υπό τους ήχους του μαντολίνου του λοχαγού Κορέλι, είναι οι κύριοι τόποι δράσης αυτού του βιβλίου. Όλα τα χαρακτηριστικά τους γνωρίσματα ο συγγραφέας τα παραθέτει αφειδώς και απόλυτα εναρμονισμένα με τη ροή της ιστορίας.

Στο δεύτερο μέρος ερχόμαστε στην Κεφαλονιά, όπου ο Ρένο και η Φραντσέσκα περνούν τις καλοκαιρινές τους διακοπές με τα παιδιά όσο οι γονείς τους τελειώνουν τη μετακόμιση στην Κατάνια όπου θα ξεκινήσουν όλοι μαζί μια νέα ζωή. Η Μαρίνα, ακολουθώντας τα ίχνη των ερευνών της, πιστεύει πως το νησί συνδέεται με το δίκτυο που μολύνει τη θάλασσα του Ιονίου με απόβλητα, μόνο που τα παιδιά, η Αντιγόνη, η Κατερίνα με τον Σάββα, η Ζηνοβία με τον Ρένο,ο Ιάσονας με τη Φραντσέσκα,  αλλά και αργότερα ο Δημήτρης, την παίρνουν χαμπάρι κι έτσι φεύγουν όλοι μαζί για το μαγευτικό αυτό νησί. Εκεί θα ζήσουν όλοι τους μια συγκλονιστική περιπέτεια που θα τους αλλάξει για πάντα τη ζωή, ακριβώς όπως έγινε και στην Καστοριά. Ταυτόχρονα, η αφήγηση μας ταξιδεύει πίσω στο 1944 όπου έλαβε μέρος μια πολύ σημαντική σύσκεψη μεταξύ του Αδόλφου Χίτλερ και των εκπροσώπων των μεγαλύτερων βιομηχανιών της Γερμανίας. Τι είναι η «Έκθεση του Κόκκινου Σπιτιού»; Ποιο σατανικό σχέδιο έχει εξυφανθεί για την εκ νέου κατάκτηση του κόσμου από τη Γερμανία; Πώς κινούνται οι απόγονοι των σημαντικών Γερμανών παραγόντων στη σημερινή εποχή; Ο Μάρτιν Μπόρμαν (1900-1945), Γερμανός πολιτικός και επιφανές μέλος των Ναζί, επικεφαλής της Καγκελαρίας και ιδιαίτερος γραμματέας του Αδόλφου Χίτλερ, πέθανε μετά την αυτοκτονία του Χίτλερ ή κατέφυγε στην Αργεντινή; Πώς συνδέονται οι διχογνωμίες για το τέλος του μετά την παραμονή του στο περιβόητο Καταφύγιο με τις φημολογούμενες προετοιμασίες για την άνοδο του Τέταρτου Ράιχ; Και πάλι ο Κώστας Στοφόρος αναμιγνύει δεξιοτεχνικά και υποδειγματικά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα με τις φανταστικές περιπέτειες των ηρώων του, δημιουργώντας ένα κράμα αγωνίας, ανατροπών και πληροφόρησης.

Η «παρέα του Πόρτο Ράφτη» μπλέκεται στον «Ιστό της αράχνης» και ζει νέες περιπέτειες που θα φέρει τα μέλη της αντιμέτωπα με πανίσχυρες οργανώσεις, αδίστακτους επιχειρηματίες και νεοναζί. Πρόκειται για άλλη μια υπέροχη, ανατρεπτική, καλογραμμένη περιπέτεια για παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε κι αυτή, όπως και όλες οι προηγούμενες της σειράς, να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να την τελειώσω. Θα τονίσω ξανά ότι το ανυπέρβλητο ταλέντο του συγγραφέα που μας χαρίζει όλες αυτές τις τεκμηριωμένες και καλά μελετημένες ιστορίες είναι ένα κράμα της εγκυκλοπαιδικότητας της Αντιγόνης Μεταξά, της φροντίδας της Πηνελόπης Δέλτα και της αγωνίας στα βιβλία της Enid Blyton.

Βιβλίο Στα ίχνη του κρυμμένου θησαυρού 
Συγγραφέας Μαρία Δασκαλάκη
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Δασκαλάκη αυτήν τη φορά ακολουθεί ένα εντελώς διαφορετικό μονοπάτι αφήγησης, μιας και η Γοργώ και η Αρετή ψάχνουν χωρίς συγκεκριμένο σχέδιο και χωρίς χάρτη ενώ οι περιπέτειές τους διαδραματίζονται και το καλοκαίρι αλλά και το αμέσως επόμενο Πάσχα, ενώ η αποκάλυψη του θησαυρού είναι κάτι απρόσμενο και ταυτόχρονα πολύ συγκινητικό και αληθινό. Οι χαρακτήρες των δύο κοριτσιών είναι εντελώς διαφορετικοί, οπότε σε συνδυασμό με τη Σταυρούλα, την οικονόμο, που εκφέρει τους περισσότερους κερκυρέικους ιδιωματισμούς, τους παππούδες τους που μεγάλωσαν τρία παιδιά αλλά τώρα ζουν μόνοι τους σ’ ένα επιβλητικό τριώροφο αρχοντικό, ανυπομονώντας για τα οικογενειακά καλοκαίρια, τους γονείς τους που γνωρίστηκαν μ’ έναν πολύ ρομαντικό τρόπο και τους υπόλοιπους συγγενείς που έρχονται σταδιακά στο νησί, δημιουργείται ένα ενδιαφέρον και πρωτότυπο στην εξέλιξή του μυθιστόρημα, γεμάτο διαχρονικές αλήθειες και αληθινό άρωμα Κέρκυρας.

Ιδιώματα που νοστιμίζουν το κείμενο και φέρνουν σε άμεση επαφή τα παιδιά με τη γλώσσα του νησιού (υπάρχουν φυσικά επεξηγηματικές σημειώσεις στο τέλος της κάθε σελίδας), αναφορές στην παραδοσιακή κουζίνα του νησιού, ήθη και έθιμα γύρω από τον άγιο Σπυρίδωνα, το Πάσχα και το καλοκαίρι μα πάνω απ’ όλα η βόλτα στα μνημεία και στα γνωστά και λιγότερο αναγνωρίσιμα μα εξίσου σημαντικά τοπόσημα, οι δρόμοι, οι παραλίες, τα μουσεία, το Μον Ρεπό, το νησάκι Βίδο παρατίθενται αφειδώς χαρίζοντας έτσι στα παιδιά ένα μοναδικό ταξίδι στο νησί των Επτανήσων. Μικρά αποστάγματα ιστορίας από τον Όμηρο και τους αρχαίους χρόνους, από την Αγγλοκρατία και την ελληνική βασιλεία ως την Κατοχή και τον πόλεμο, βυθίζουν τα δύο κορίτσια σε μαγικούς κόσμους στους οποίους ονειρεύονται θησαυρούς και περιπέτειες. Μαθαίνουμε για το οικογενειακό παρελθόν του παππού και της γιαγιάς, εκείνη κόρη αριστοκρατικής οικογένειας της Κέρκυρας κι εκείνος γιος νομικού που παντρεύτηκε μια Γαλλίδα ηθοποιό και την ακολούθησε στο Παρίσι, για τη ζωή της ψυχοκόρης, Σταυρούλας, που η οικογένεια την πήρε κοντά της από μικρό παιδί καθώς και για τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας, κάτι που σταδιακά μας οδηγεί στη μεγάλη έκπληξη του βιβλίου.

«Σε κάθε μνημείο ιστορίας και πολιτισμού του νησιού μας υπάρχει κρυμμένος κι ένας πολύτιμος θησαυρός» (σελ. 41). Πόση αλήθεια κρύβεται σε αυτήν την πρόταση και πώς θα εφαρμοστεί στην πλοκή της πρωτότυπης αυτής ιστορίας; Η Μαρία Δασκαλάκη αφήνει στην άκρη για λίγο τους κινδύνους και τις περιπέτειες και δημιουργεί απρόσμενες εξελίξεις εκεί που δεν το περιμένει κανείς. Η τελευταία πρόταση του κειμένου μάλιστα με συγκίνησε αφάνταστα και ολοκλήρωσε υποδειγματικά το μυθιστόρημα. Κέρκυρα, ιστορία και περιπέτεια πάνε πάντα μαζί κι η Μαρία Δασκαλάκη ξέρει να τις ενώσει με το καλύτερο τρόπο!