Βιβλίο Με το άρωμα του Νείλου
Συγγραφέας Ειρένα Ιωαννίδου-Αδαμίδου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με αφορμή και αφετηρία αυτήν την ιστορία ζούμε την πορεία της ελληνικής κοινότητας στο Κάιρο από τη δεκαετία του 1910 έως τη δεκαετία του 1950, οπότε με την ανάρρηση του Νάσερ στην εξουσία επιβλήθηκαν αυστηρά μέτρα για τον ελληνισμό και γενικότερα για κάθε ξένο στοιχείο στην Αίγυπτο. Παράλληλα, οι ήρωες του βιβλίου πηγαινοέρχονται Κύπρο, οπότε ζούμε μαζί τους τη συμπεριφορά των Άγγλων και τον ένοπλο αγώνα της ΕΟΚΑ. Μέσα από το βιβλίο παρακολουθούμε τη ζωή δύο μεγάλων λογοτεχνών, του Νίκου Νικολαΐδη και του Γιώργου Φιλίππου Πιερίδη, των οποίων τα γεγονότα της ζωής συνοδεύουν την πλοκή των μυθιστορηματικών χαρακτήρων και η συγγραφέας τους τοποθετεί όμορφα μέσα στο χώρο και στο χρόνο, χωρίς να διαστρεβλώνει ή να παρατοποθετεί τίποτα.

Ο Νίκος Νικολαΐδης (Λευκωσία 1884-Κάιρο 1956) ήταν σημαντικός κύπριος λογοτέχνης και αγιογράφος. Από την Κύπρο μετέβη στην Αθήνα, όπου γνώρισε το θέατρο, το οποίο και υπηρέτησε ως σκηνοθέτης και συγγραφέας. Από το 1908 ταξιδεύει και στην Αλεξάνδρεια και το Κάιρο και αρχίζει μια μποέμικη ζωή, πηγή έμπνευσης για τους πίνακές του. Τη δεκαετία του 1920 επιστρέφει στην Κύπρο, στην έντονη πνευματική άνθιση της οποίας συμβάλει αλλά το γενικότερο κλίμα τον απομακρύνει κι εγκαθίσταται μόνιμα στο Κάιρο. Ο Γιώργος Φιλίππου Πιερίδης (1904-1999) γεννήθηκε στην Κύπρο αλλά μεγάλωσε και έζησε στην Αίγυπτο. Το 1946 επέστρεψε στην Κύπρο, όπου διετέλεσε διευθυντής της Δημοτικής Βιβλιοθήκης και Πινακοθήκης Αμμοχώστου. Βραβεύτηκε πολλές φορές για τα έργα του.

Κατά τα άλλα δυστυχώς είναι αρκετά μεγάλο για μυθιστόρημα και μία από τις έντονες αντιρρήσεις μου είναι η εξής: δεν υπάρχει καμία ανατροπή, καμία έκπληξη, καμία αναποδιά, όλα είναι πλασμένα όμορφα, τα λάθη συγχωρούνται, ο γιος του Δημήτρη είναι πολύ τέλειος για να είναι αληθινός (σπουδάζει παράλληλα σε δυο σχολεία, της Αιγύπτου και της Κύπρου, μαθαίνει πολλές ξένες γλώσσες, αριστεύει σε όλα, είναι πολύ τυχερός γιατί βρίσκει και δουλειά ακριβώς στο αντικείμενό του, είναι δίκαιος, επιθυμητός, ερωτεύεται και παντρεύεται μια όμορφη και έξυπνη κοπέλα κλπ.), μαθαίνουμε για τη ζωή του, για τη ζωή της κόρης που έκανε, γενικώς έχουμε ένα καλογραμμένο κείμενο, που δίνει ωραίες εικόνες και περνά ωραία μηνύματα για τις δύσκολες στιγμές του ελληνισμού στην Αίγυπτο και των Κυπρίων κατά την Αγγλοκρατία με ωραία και πλούσια γλώσσα αλλά είναι πολύ επίπεδο και άνευρο. Το συστήνω για την ωραία γλώσσα που χρησιμοποιεί η συγγραφέας και για την ποιότητα των εκδόσεων Διόπτρα.

Βιβλίο Αργός χορός
Συγγραφέας Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Είναι το πρώτο βιβλίο που διαβάζω με θέμα την τραγωδία της Κύπρου το 1974 και με κέρδισε αρκετά. Μέσα από την ιστορία της Σοφίας περνά όλη η ιστορία της Κύπρου από τη δεκαετία του 1950 έως τη δεκαετία του 1970. Επανάσταση κατά των Άγγλων, κρίσιμα στάδια των ελληνοτουρκικών σχέσεων, ο πρώτος διωγμός το 1964, η Χούντα, ο Αττίλας Ι και ΙΙ. Με φόντο αυτά τα ιστορικά γεγονότα η Σοφία μεγαλώνει, γίνεται πιο δυνατή, πιο αυστηρή με τον εαυτό της και πιο χαλαρή με τα παιδιά της. Μεγαλωμένη σε ένα αυστηρό περιβάλλον γνωρίζει τον έρωτα στα μάτια του Σωτήρη αλλά οι γονείς της τον απορρίπτουν ως γαμπρό. Η Σοφία δεν πρέπει μόνο να ξεχάσει αυτόν τον άδολο, γνήσιο και δυνατό έρωτα αλλά και να παντρευτεί για το συμφέρον των γονιών της έναν άντρα που δεν τον ξέρει και δεν τον αγάπησε ποτέ. Χρόνια μετά έρχεται αντιμέτωπη με τον εαυτό της και γράφει αυτές τις σελίδες. Χρόνια μετά θα ξανασυναντήσει τον Σωτήρη γιατί δεν τον ξέχασε ποτέ, γιατί η σκέψη του και η ματιά του τη στοιχειώνει ακόμη, γιατί ξέρει πως αν δε μιλήσουν ύστερα από τόσα χρόνια, οι πληγές δε θα κλείσουν. Άραγε, η Σοφία θα ακολουθήσει επιτέλους την καρδιά της; Θα χορέψει μαζί του το τελευταίο βαλς; Πόσο θα επηρεάσουν την απόφασή της οι αναμνήσεις, οι μελωδίες, η σταθερότητα της οικογένειας που δημιούργησε;

Σε παράλληλο σύμπαν έχουμε την αφήγηση του Αλέκου, οπότε η συγγραφέας ξεδιπλώνει με όλη της την αγάπη το ενδιαφέρον της, την έγνοια της, την ανησυχία της για το μέλλον των σημερινών παιδιών, στην Κύπρο και γενικότερα, των παιδιών που γεννιούνται με όνειρα και αναγκάζονται να τα θάψουν στο πιο κοντινό παρκάκι. Στηρίζει την αγωνία των νέων παιδιών και με το γράψιμό της δίνει όσο μπορεί περισσότερη αισιοδοξία ότι κάπου, κάπως, κάποτε θα καλυτερέψουν τα πράγματα.

Συγκρίνοντας το τότε με το σήμερα εντοπίζει τις διαφορές και τις ομοιότητες («Αναρωτιέται, αν συνέβαινε κάτι ανάλογο τώρα, πώς θα το αντιμετώπιζε η δική του, καλομαθημένη γενιά; Ίσως η γνώση πως οι πατρίδες εύκολα ξεπουλιούνται χάριν των συμφερόντων, πως είμαστε υποχείρια των μεγάλων δυνάμεων, να μη δώσει το απαιτούμενο κίνητρο να αγωνιστεί με το ίδιο πάθος όπως οι προηγούμενες γενιές…», σελ. 420), ξεχωρίζει τις περιστάσεις και περιγράφει συγκινητικές στιγμές με αφορμή την έκρηξη τον Ιούλιο του 2011 κοντά στη Ναυτική Βάση της Λευκωσίας που προκάλεσε το χαμό αθώων ανθρώπων.

Όπως γράφει η συγγραφέας: «Η γιαγιά σου είδε την απόγνωση που ζεις και πόσο σε επηρέασαν τα τελευταία γεγονότα και θέλησε μέσα από τη δική της ιστορία να καταλάβεις πως αυτά που συμβαίνουν δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο για τον τόπο μας. Διαχρονικά οι άνθρωποι περνούν παρόμοιες καταστροφές και οδύνες και πάντα επιβιώνουν. Θέλησε να σου δώσει ένα μάθημα ζωής, γλυκέ μου. Σου έδωσε ερεθίσματα για να παλέψεις» (σελ. 150).

Ένα συγκινητικό, τρυφερό, αληθινό, αισιόδοξο, μεστό, πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που δεν πρέπει να χάσετε. Ένα μυθιστόρημα για την Αμμόχωστο και για τη Σοφία: «-Τι σκέφτεσαι, γιαγιά;-Την Αμμόχωστο, αγόρι μου, γιατί είναι κι αυτή σαν κι εμένα! Γυναίκα που κουβαλάει έναν κρυφό πόνο στην καρδιά και περιμένει ακούραστη μες στα χρόνια τον παλιό έρωτα να χτυπήσει ξανά την πόρτα της», σελ. 540).

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Η καρδιά έχει το χάρισμα να ανοιγοκλείνει σαν ακορντεόν και κάθε φορά ξεφυσά άλλον ήχο, πότε χαρούμενο και πότε πονεμένο» (σελ. 293).

«Ήταν Αύγουστος του 1964, όταν τούρκικα αεροπλάνα βομβάρδισαν το νησί…Από εκείνη τη μέρα, και για χρόνια μετά, τα μάτια μας δεν σφράγιζαν τον ύπνο, κοιμόμασταν με μάτια ορθάνοιχτα, να διαφεντεύουμε στο σκοτάδι τους δράκοντες που δεν προμηνούν την άφιξή τους» (σελ. 298).

«Προσπαθεί να πείσει τον εαυτό του πως αυτό το χαρτί θα είναι το διαβατήριό του στη ζωή. Όχι γιατί θα του το αναγνωρίσει κάποιος και θα του αποδώσει αξία, αυτά δεν γίνονται στην εποχή που ζούμε. Κανείς δεν αναγνωρίζει τίποτε σε κανέναν, απ’ το φόβο μην υπάρξει κανείς καλύτερος από τον ίδιο. Όμως γι\’ αυτόν η βράβευση θα του δώσει τη χαμένη πίστη στον εαυτό του.» (σελ. 313-314).

Βιβλίο Σπασμένο ακορντεόν
Συγγραφέας Μαρία Γεωργίου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κολόμπος, παρατσούκλι του παππού Χριστόφορου, ενός αγαθού ανθρώπου που δεν καταλάβαινε ή αδιαφορούσε για τα χωρατά των συγχωριανών του ως προς την ατυχή ερωτική του ζωή μετά τον θάνατο της γυναίκας του, μεγάλωσε μόνος την κόρη του, Ευθυμού, που τώρα είναι παντρεμένη με τον Κωσταντή τον μάντζιπα (=φούρναρη) κι έχουν τέσσερα παιδιά: την Ελπίδα (που δουλεύει ως καπελού κι ο Γιαννάκης είναι γιος της), τον Αρτέμη, τη Χρυσούλα και τον Σταυρή. Μια ολόκληρη οικογένεια με τις δικές του ιστορίες και προβλήματα ο καθένας, που ζουν μεσοτοιχία σε μια κοινή αυλή με άλλους γείτονες και φίλους βοηθάνε τη συγγραφέα να ξετυλίξει και να ζωντανέψει την καθημερινότητά τους με λυρικό και γοητευτικό τρόπο. Το δάκρυ εναλλάσσεται με το χαμόγελο, η εγγύτητα φέρνει και ομοψυχία, φιλίες και αταξίες, έρωτες και παιχνίδι, καρδιοχτύπια και λαχτάρα, όλα αυτά ήταν ένα ταξίδι που δεν ήθελα να τελειώσει.

Όμορφες καθημερινές στιγμές, φτώχεια και αξιοπρέπεια, καταγράφονται με ρέοντα λόγο και ξεχωριστές λεπτομέρειες, που ζωντανεύουν τον μικρόκοσμο της αυλής της οικογένειας του Κολόμπου. Η ζωή του Γιαννάκη είναι γεμάτη σκανταλιές και μικρά ατυχήματα, όπως κάθε παιδιού της ηλικίας του. Κι όταν ανακαλύπτει τη μαγεία και τη χαρά αλλά και το ταλέντο του στο ακορντεόν, η ζωή βρίσκει ένα νόημα επιτέλους ενώ ο πατέρας κι ο παππούς δεν παύουν να του τονίζουν πως πρέπει πρώτα να τελειώσει το σχολείο και να σπουδάσει και μετά να κάνει ό,τι θέλει. Η οικογένεια του Γιαννάκη ζει κι αυτή μικρά επεισόδια που τους ωριμάζουν, παίρνουν λανθασμένες ή σωστές αποφάσεις, τα παιδιά ενηλικιώνονται, οι εποχές αλλάζουν.

Είναι σαν η συγγραφέας με το υπέροχο ταλέντο της να καταγράφει αποσπασματικά τη ζωή των ηρώων της παρά να ξεδιπλώνει ένα κορδόνι από γεγονότα. Λυρισμός, ωραίες οπτικές γωνίες αφήγησης, παραδείγματα χαράς και λύπης, γέλιου και σκέψης, πόνου και ικανοποίησης είναι τα θετικά γνωρίσματα του μυθιστορήματοε. Τα ιστορικά γεγονότα επηρεάζουν τις ζωές των ηρώων, τη σκέψη τους αλλά δεν καταγράφονται εκτενέστερα. Ακόμη και η συμβίωση με τους Τούρκους δεν έχει προκαταλήψεις και εγωισμούς: «Κι ας ήξεραν πως η ελπίδα του ενός είναι ο φόβος του άλλου ήταν τόσο αγαπημένοι που ημερεύανε κι ελπίζανε» (σελ. 77). Σε κάποια σημεία μάλιστα η συγγραφέας κάνει την υπέρβαση και απευθύνεται στον αναγνώστη: «…οι άνθρωποι έχουν ειρήνη. Ας τους αφήσουμε να τη χαρούν» (σελ. 77).

Η γραφή ρέει, οι εικόνες ζωντανεύουν μπροστά στα μάτια του αναγνώστη, μαζί με τον Γιαννάκη μεγαλώνει και η ίδια η Κύπρος που στενάζει κάτω από την κατοχή των Άγγλων. Η ιστορία ξεκινάει το 1937 και συνεχίζει ως τη λήξη του αγώνα της ΕΟΚΑ αλλά κατά καιρούς στρέφουμε το βλέμμα στο παρελθόν των πρωταγωνιστών με διαρκή πρωθύστερα. Τον ειρμό δεν τον χάνουμε ποτέ γιατί η συγγραφέας φροντίζει πάντα να μη μακρηγορεί και να επιστρέφει εγκαίρως στο παρόν. Δίνεται έντονα η λαχτάρα των Κυπρίων για ένωση με την Ελλάδα κι ας τους βασάνιζαν και απειλούσαν οι Άγγλοι κατακτητές. Κορύφωση αυτού του ονείρου ήταν η στρατολόγηση στο πλευρό των Άγγλων όταν ξέσπασε ο Β΄ Παγκόσμιος πόλεμος στην Ελλάδα, αφού οι κατακτητές ισχυρίζονταν πως θα είναι σα να πολεμούν γι’ αυτήν. Φυσικά «οι Εγγλέζοι εν αλουποί» (=είναι αλεπούδες) και δυστυχώς η Ιστορία θα το αποδείξει ποικιλοτρόπως. Τι καλύτερο σύνθημα και προτροπή για τον ξεσηκωμό της Κύπρου και γενικότερα για τις λογικές διεκδικήσεις ενός λαού από τη φράση ενός καθηγητή στο Κατηχητικό: «-Να κρούζετε ρε…να κρούζεται που τη φωθκιάν του Ρήγα» (=να καίγεστε από τη φωτιά του Ρήγα του Βελεστινλή) (σελ. 125).

Η ματιά της συγγραφέως είναι γεμάτη προσωπικές εμπειρίες και βιώματα που τα μεταφέρει αυτούσια ή κομψά ντυμένα με παρομοιώσεις και μεταφορές, τη γέμισαν εικόνες, στοχασμούς, ιδέες μα πάνω απ’ όλα αγάπη και λιτότητα, κάτι που μεταλαμπαδεύει στο κείμενό της με τρόπο που μόνο μεγαλύτεροι σε ηλικία θα μπορούσαν να γράψουν: «Για τέτοιες μέρες ζει ο άνθρωπος κι ας είναι όλες τις άλλες φτωχός και ρημαγμένος, λίγες τέτοιες μέρες να ‘χει μέσα στο χρόνο κι όλα είναι καλά, όλα αντέχονται» (σελ. 97).

Κι αν αναρωτιέστε γιατί έγραψε αυτό το υπέροχο λυρικό μυθιστόρημα η κυρία Γεωργίου, διαβάστε την εξομολόγησή της στη σελίδα 136: «Τον τόπο όπου ζει ο καθένας τον αγαπά, είτε είναι είτε δεν είναι σε ακμή. Δεν είναι τα όμορφα κτίρια και οι περιποιημένοι δρόμοι. Είναι οι ανθρώπινες ιστορίες, που γεννήθηκαν μέσα στα σοκάκια της…Κι όσο κι αν λαχταρά κανείς να ταξιδέψει, να γνωρίσει τον κόσμο και τα μεγαλεία του, στη δική του πόλη πάντα θα περπατά καλύτερα, γιατί μπορεί να περπατά με τα μάτια κλειστά» (σελ. 136-137).

Κλείνοντας, θα αναφερθώ στους κυπριακούς ιδιωματισμούς που βρίσκονται παντού. Παρ’ όλο που ενισχύουν τον ρεαλισμό και επεξηγούνται στο κάτω μέρος των σελίδων, ίσως απωθήσουν κάποιους, ειδικά όταν στο δεύτερο μέρος η γραφή είναι αποκλειστικά με κυπριακή ιδιόλεκτο, μιας και διαβάζουμε κάτι σαν ημερολόγιο του ίδιου του Γιαννάκη, μέλους πλέον της ΕΟΚΑ και αγωνιστή για την ελευθερία και την ένωση με την Ελλάδα. Λαμπρές και σημαντικές σελίδες του αγώνα των Κυπρίων που κλείνουν με το πιο συγκινητικό μήνυμα για τους δεσμούς του νησιού με την Ελλάδα, αποδυναμώνονται από την κυριαρχία της κυπριακής ντοπιολαλιάς.

Το «Σπασμένο ακορντεόν» είναι ένα δυνατό και συναρπαστικό μυθιστόρημα που ζωντανεύει με τον καλύτερο τρόπο την καθημερινότητα των απλών ανθρώπων που στενάζουν κάτω από τον ζυγό της Αγγλίας και περιμένουν με λαχτάρα την Ένωση και την ανεξαρτησία. Καλολογικά στοιχεία, ρεαλισμός, διεισδυτική ματιά στην ψυχολογία και τη νοοτροπία φτωχών σκληρά εργαζόμενων οικογενειών, διαχρονικά μηνύματα γύρω από την ελευθερία και τα δεινά του πολέμου και πολλά άλλα είναι τα θετικά γνωρίσματα ενός βιβλίου που με συγκίνησε, με ταξίδεψε και με γέμισε ποικίλα συναισθήματα.

Βιβλίο Ο δρόμος του φεγγαριού
Συγγραφέας Όμηρος Αβραμίδης
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

ΠΡΟΣΟΧΗ, SPOILERS

Κύπρος. Η Χρύσα γνωρίζει τον Αλέκο κι αγαπιούνται κλπ. Από μια παρεξήγηση όμως ο Αλέκος νομίζει ότι έχει εραστή και η Χρύσα, πληγωμένη, μεταναστεύει στην Αυστραλία όπου την περιμένει ο θείος της (μιλάμε για δεκαετία του 1960). Ο Αλέκος παντρεύεται στην Κύπρο και την ημέρα της εισβολής των Τούρκων στο νησί η οικογένειά του δολοφονείται. Κατατάσσεται στον στρατό για εκδίκηση κι όταν τα πράγματα καταλαγιάζουν ο παιδικός του φίλος τον καλεί στην Αυστραλία, όπου μετανάστευσε κι αυτός πριν χρόνια, νυμφευόμενος συμπτωματικά την αδερφή του συζύγου της Χρύσας και έπαθε σοκ όταν ανακάλυψε τη Χρύσα, που του εξομολογήθηκε ότι ακόμη δεν ξέχασε τον Αλέκο. Ο Άλεξ-Αλέκος προοδεύει (φυσικά) και παρ’ όλες τις προσπάθειες του κοινού τους φίλου Νίκου να μην αποκαλυφθεί η σύμπτωση η Χρύσα κι ο Αλέκος συναντιούνται σε μεγάλη δεξίωση. Και….

Υπόθεση τραβηγμένη από τα μαλλιά και δυστυχώς η γραφή δε σε βοηθά να την πιστέψεις. Κι εδώ οι ήρωες κοιτούν τα ρολόγια τους κάθε τρεις και λίγο, το ίδιο κι ο αναγνώστης. Δεν μπορώ να πιστέψω ότι για μια παρεξήγηση και μάλιστα ερωτική θα μεταναστεύσω στην άλλη άκρη της γης, με τίποτα όμως! Αν δε με ξέρει τόσο καλά κι αν με προσβάλει, μη σώσει και συνεχίσει μαζί μου, υπάρχουν κι αλλού πορτοκαλιές! Μα στην Αυστραλία; Μια ιστορία που με το ζόρι ρίχνονται μέσα οι ανατροπές. Μια ερωτική ιστορία, που ξεκινά τρυφερά (ωραία η σκηνή του πλοίου), διαλύεται και ξαφνικά εισβάλλουν οι Τούρκοι στο νησί;  Oι ήρωες έχουν ένα background, κινούνται σε κάποιο πλαίσιο, σε κάποιο ιστορικό υπόβαθρο (η κατάταξη των παιδικών φίλων Νίκου και Αλέκου στην ΕΟΚΑ στα νιάτα τους δεν το σώζει), δε γίνεται ξαφνικά να βρίσκονται σε έναν κυκεώνα γεγονότων και εξελίξεων! Λάθος του συγγραφέα που θεωρεί δεδομένο ότι ο αναγνώστης ξέρει τα γεγονότα που οδήγησαν στην κατάληψη από τους Τούρκους και τα γεγονότα που διαδραματίστηκαν εκείνες τις τραγικές μέρες.

Άλλο λάθος είναι το εξής: σε πολλές επικεφαλίδες γράφονται χρονολογίες. Δεν μπορείς να μου γράφεις 1964 και να ακολουθείς χρονολογική σειρά αλλά στην αρχή να μου πετάς ένα 1945 για να γνωρίσουμε την παιδική ζωή της Χρύσας που δεν πιάνει πάνω από 2 σελίδες και στο ίδιο κεφάλαιο να γυρίζεις πίσω στο παρόν χωρίς χρονολογική επισήμανση. Το ίδιο λάθος γίνεται και στο τρίτο μέρος, όπου γνωρίζουμε το παρελθόν της οικογένειας Βανέζη στην Αυστραλία και πώς έγιναν πλούσιοι χωρίς καμία χρονολογία στα παρελθόντα!

Κι άλλο ένα λάθος μάλλον λιγότερο σημαντικό: μια γυναίκα όσο και να βαριέται, όσο και να κοπροσκυλιάζει από καναπέ σε κρεβάτι και τανάπαλιν σε ΚΑΜΙΑ περίπτωση δε θα ανοίξει το Economist για να το δει αδιάφορα, δεν είναι το Hello ή το ΟΚ να ξεφυλλίσει φωτογραφίες διασήμων, είναι οικονομική εφημερίδα (βλέπε Καθημερινή), άσε που λερώνει! Δεν υπάρχει γυναίκα μη-επιχειρηματίας στον πλανήτη που να ανοίξει οικονομική εφημερίδα για να περάσει την ώρα της! Θα βάψει νύχι, θα πάρει τηλέφωνο τις φίλες της, θα βγει με τις φίλες της, άντε το πολύ πολύ να ταΐσει τα παιδιά της!!!

Σε γενικές γραμμές δε μου άρεσε, παρ’ όλο που επιμένω ότι αν ήταν γραμμένο αλλιώς στο τέλος θα δάκρυζα γιατί ήταν πολύ ωραίο το φινάλε. Επίσης καλογραμμένες οι σκηνές της αυστραλέζικης φύσης και γενικά το Σίδνεϊ και η Νέα Ζηλανδία. Αλλά πέραν τούτου ουδέν!

Βιβλίο Πληγωμένα όνειρα
Συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος-Κυπραίος
Κατηγορία  Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη, με το πρώτο και το δεύτερο να καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος του. Στο πρώτο, η αφήγηση ξεκινάει το 1868 και φτάνει ως το 1954. Με αφορμή τις δύσκολες συνθήκες επιβίωσης στην τουρκοκρατούμενη Κύπρο, ο συγγραφέας αναπαριστά με λυρισμό, ενάργεια και καλολογικά στοιχεία, ντοπιολαλιά και παράθεση ιστορικών γεγονότων, την περίοδο πριν την παραχώρηση της Κύπρου στους Άγγλους από τον σουλτάνο. Καταγράφονται η καθημερινότητα των φτωχών αγροτών, οι λίγες ελπίδες σπουδών των αγοριών, μιας και τα χέρια ήταν απαραίτητα στις αγροτικές δουλειές, η πίστη και η αγάπη των Κυπρίων στις απελευθερωτικές προσπάθειες της Ελλάδας από το 1821 μέχρι και τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο. Εδώ φαίνεται ξανά η επιλογή του κυρίου Παπαδόπουλου να εξηγεί με σαφήνεια στον αναγνώστη τις συγγενικές σχέσεις μεταξύ των πρωταγωνιστών και το ταλέντο του να φωτίζει επαρκώς τη διαδοχική σειρά εμφάνισης των επόμενων χαρακτήρων που θα συντροφέψουν την ανάγνωση, μιας και η πλοκή καλύπτει πάρα πολλά χρόνια.

Ονόματα ηρωικώς πεσόντων Κυπρίων, τεκμηριωμένη παράθεση ιστορικών γεγονότων, εξελίξεις και ανατροπές στις προσωπικές ζωές των χαρακτήρων είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά που προλειαίνουν το έδαφος για τις αιματηρές σελίδες της αγωνιστικής δράσης της ΕΟΚΑ. Προξενιά και γάμοι, παιδική θνησιμότητα, η συνήθεια του αναγιωτού, πανηγύρια, ήθη και έθιμα αφθονούν και εναλλάσσονται με την Αγγλοκρατία, την αυστηρή πολιτική της αποικιοκρατίας, που σύντομα διέψευσε τις ελπίδες των Κυπρίων για καλύτερες μέρες, τα ιστορικά παρασκήνια που αφορούσαν τη γεωπολιτική θέση της Ελλάδας και συνεκδοχικά της Κύπρου και πολλά άλλα.

Μου έκανε εντύπωση η από νωρίς χαμένη ευκαιρία να αποδεχτεί η ελληνική κυβέρνηση το 1915 την παραχώρηση της Κύπρου από μεριάς της Αγγλίας, με τον όρο να πολεμήσει στο πλευρό της Αντάντ. Η επιμονή της ελληνικής κυβέρνησης για ουδετερότητα απώλεσε οριστικά την πιο κοντινή ελπίδα για εκπλήρωση του προαιώνιου ονείρου και πόθου, μιας και το 1917 που η Ελλάδα μπήκε στον πόλεμο στο πλευρό των Συμμάχων η πρόταση είχε αποσυρθεί.

Στο δεύτερο μέρος, η αφήγηση απογειώνεται, μιας και πρωταγωνιστής των γεγονότων είναι ο ίδιος ο συγγραφέας (προς τιμήν του έδωσε το πραγματικό του όνομα στον ανήλικο πρωταγωνιστή της αφήγησης), που γνώρισε από κοντά ως μέλος της ΕΟΚΑ τον αιματηρό αγώνα αντίστασης κατά των Άγγλων και της απόπειρας εκδίωξής τους από το νησί. Ο Γρίβας Διγενής, ο Μακάριος, ο Σάββας Λοϊζίδης, ο Γρηγόρης Αυξεντίου, το ΑΚΕΛ και τόσοι μα τόσοι άλλοι ήρωες και προδότες, δειλοί και γενναίοι χαρακτήρες και πραγματικά πρόσωπα παρελαύνουν και καταγράφουν ρανίδα τη ρανίδα την ιστορία της μάχης της ΕΟΚΑ, τον εμφύλιο μεταξύ Ενωτικών και Ανεξάρτητων, τις συλλήψεις, τις ανακρίσεις, τις δολοφονίες, τις εκτελέσεις. Όνειρα που ενταφιάστηκαν το 1959 με την υπογραφή των συμφωνιών Ζυρίχης-Λονδίνου, με πρωτεργάτες κυρίως τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, τον Αντνάν Μεντερές και τον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο, μιας και θάφτηκε οριστικά το όνειρο της Ένωσης κι άρχισε το αιματοκύλισμα για την ανεξαρτησία. Μια σειρά συμφωνιών που επανέφερε την Τουρκία στα εδάφη της Κύπρου, επέφερε ανυπολόγιστες καταστροφές στις διεθνείς διπλωματικές σχέσεις μα και στα εσωτερικά της Κύπρου, με την Τουρκία να παίζει σκληρό παιχνίδι παράλληλα με τους Άγγλους που κράτησαν στρατιωτικές βάσεις κι έτσι ο δόλιος κυπριακός λαός να απομυζάται με μανία ανάμεσα στις μυλόπετρες των συμφερόντων.

Η πένα του κυρίου Παπαδόπουλου δεν παρασύρεται ούτε στιγμή από τα γεγονότα που βίωσε ο ίδιος. Τιθασεύει όσο και όπως μπορεί την προσωπική του οργή για το διπλωματικό παιχνίδι, καταγράφει με ντοκουμέντα και προσωπικές μαρτυρίες τα ιστορικά γεγονότα και διανθίζει τις σκοτεινές στιγμές με ευχάριστες, αναφέροντας την καθημερινότητα των μαθητών της εποχής, παραδείγματα ευτυχίας ζευγαριών, ακόμη και διασκεδαστικά στιγμιότυπα από την καθημερινότητα των Κυπρίων. Απαραίτητες ανάσες, μιας και οι ηρωισμοί και οι θυσίες των Κυπρίων είναι πάμπολλοι! Το κείμενο αφήνει τον αναγνώστη να καταλάβει μόνος του ποιος φταίει και ποιος όχι, τι πραγματικά συνέβη και φτάσαμε στη διχοτόμηση του 1974 (έστω κι αν αυτό συνέβη μεταγενέστερα από το τέλος του βιβλίου), αποτυπώνει με αμεροληψία τις ιστορικές προσωπικότητες και τη στάση τους απέναντι στις διαβουλεύσεις και τις δράσεις αντίστασης και μου χάρισε κάποιες συναρπαστικές και έντονα συγκινητικές στιγμές ανάγνωσης. Το βιβλίο συμπληρώνει επιλεκτική βιβλιογραφία, παράθεση ιστορικών ντοκουμέντων (φωτογραφίες και δημοσιεύματα της εποχής) και επεξηγηματικό λεξιλόγιο της ντοπιολαλιάς που χρησιμοποιείται στο κείμενο.

Τα «Πληγωμένα όνειρα» είναι ένα συγκινητικό, ηρωικό και τρυφερό ιστορικό μυθιστόρημα που φέρνει σε επαφή τον αναγνώστη με την ιστορία της Κύπρου και εξηγεί ακριβοδίκαια και χωρίς κουραστικές λεπτομέρειες ή ατέλειωτες παραθέσεις ημερομηνιών και γεγονότων τους σταθμούς της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου με αφορμή τις προσωπικές περιπέτειες των πρωταγωνιστών που διάλεξε ο κύριος Παπαδόπουλος να περιγράψει, αναπαριστώντας δεξιοτεχνικά το κλίμα, την εποχή, τις αντιλήψεις και τις συνθήκες διαβίωσης της εποχής. Ένα βιβλίο που επικαλύπτει και συμπληρώνει το «Δαχτυλίδι», διαβάζεται όμως και ξεχωριστά.

Βιβλίο Το δαχτυλίδι
Συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος-Κυπραίος
Κατηγορία  Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από την άλλη, δεν έχουμε μια ξερή παράθεση γεγονότων, ούτε ένα βιβλίο Ιστορίας γραμμένο στρυφνά και δασκαλίστικα. Ο συγγραφέας έχει μια ωραία πένα, ένα τρυφερό στυλ, ένα στρωτό και δυνατό γράψιμο και στολίζει τις ιστορίες που έχει να μας διηγηθεί με την καθημερινότητα των Κυπρίων, τα ήθη και τα έθιμα, τις νοοτροπίες και ακόμη τις επιδράσεις των ιστορικών γεγονότων σε μια απλή, καθημερινή οικογένεια. Αρχιεπίσκοπος Κυπριανός, Αγγλοκρατία, ΕΟΚΑ, Μακάριος στήνουν ένα γαϊτανάκι εξελίξεων στο οποίο χορεύουν οι ήρωες του μυθιστορήματος αλλά όχι τυφλά και υπάκουα, έχουν τσαγανό, έχουν δύναμη και αγωνίζονται για την απελευθέρωση της πατρίδας τους και για την πολυπόθητη Ένωση με την Ελλάδα. Καημένοι Κύπριοι, πιόνια σε μια σκακιέρα διπλωματίας, τίγκα στα ψέματα από τους μεγάλους και τους ισχυρούς του μάταιου τούτου κόσμου, άραγε πόσα ψέματα ήσαστε διατεθειμένοι να αντέξετε αρκεί να πραγματοποιηθεί ένα τέτοιο όραμα, να αδελφωθείτε με τη χαμένη σας πατρίδα, την Ελλάδα; Πατριωτικά αλλά όχι εθνικιστικά μηνύματα ποτίζουν κάθε σελίδα σαν το αίμα των χιλιάδων γνωστών και αγνώστων μαρτύρων.

Το βιβλίο κλείνει τη δεκαετία του 1960 όπου η οικογένεια ενώνεται με τα χαμένα μέλη της μέσα από μια απίστευτη σύμπτωση! Ακριβώς αυτό μου έκανε εντύπωση, το σημείο όπου τελείωσε το μυθιστόρημα. Οπότε ή ο συγγραφέας ολοκλήρωσε ό,τι είχε να πει και κάθε άλλη αναφορά απλώς θα τραβούσε σε μάκρος ή η κατάληψη της Κύπρου από τους Τούρκους είναι μια χαίνουσα πληγή που είναι νωρίς ακόμη (;) να φωτιστεί κατάλληλα και άπλετα. Σε κάθε περίπτωση, το φινάλε είναι ακριβώς εκεί που πρέπει. Ένα μικρό βιβλίο για έναν μεγάλο λαό. Πρέπει να το διαβάσετε!