Βιβλίο Το τεσσάρι της Λυκαβηττού 
Συγγραφέας Γιώργος Μαχαιρίτσας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Μαχαιρίτσας έγραψε μια δυνατή, πρωτότυπα δοσμένη νουβέλα αφιερωμένη στα απόνερα των τοξικών σχέσεων, στα φαντάσματα που ο καθένας μας κουβαλάει μέσα του, στα όνειρα και στις προσδοκίες των γονιών για μας που εμείς δεν καταφέραμε να υλοποιήσουμε. Από την αρχή μάλιστα μου πήρε την ανάσα: «Σήμερα είναι η έκτη νύχτα που κοιμάμαι δίπλα στο νερό σώμα της μητέρας μου. Αύριο νωρίς το πρωί πρέπει να καλέσω το γραφείο τελετών να την παραλάβουν. Δεν χωράει άλλη αναβολή»! Και ο φόβος της αποδοκιμασίας εξακολουθεί να είναι παρών: «…ακόμα και την ύστατη αυτή στιγμή θα περίμενε μάλλον κάτι διαφορετικό από μένα»! Έτσι ξεκινάει η ιστορία του Αίμονα Εαυτού που μεγάλωσε σ’ ένα αρχοντικό διαμέρισμα στην οδό Λυκαβηττού, με μια μάνα που είτε δυσανασχετούσε με τις επιλογές του είτε αναθεμάτιζε την ώρα και τη στιγμή που τον έκανε, στοιχεία που τον εμπόδισαν σταδιακά να αγαπήσει και να αγαπηθεί. Η μητέρα του τελικά αυτοκτόνησε και ο Αίμων Εαυτού το αντιμετωπίζει κυνικά: «…η προχωρημένη ηλικία της και τα σοβαρά προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε τα τελευταία χρόνια δεν θα ήταν ποτέ αρκετά να την αποθαρρύνουν από την αγέρωχη πορεία της» (σελ. 10). Ανατριχιαστικές οι διαπιστώσεις ενός ανθρώπου που έζησε στην απαξιωτική σκιά της: «Μοιάζει λες και ο θάνατος ξερίζωσε όπως όπως το πάντα παγερό και δύσθυμο προσωπείο της και στη θέση του κάρφωσε ένα ξένο, ανοίκειο, που με δυσκολία όμως μπορείς να αντισταθείς στη γοητεία του» (σελ. 9).

Μέσα σε περίπου είκοσι κεφάλαια κι όσο ο ήρωας του βιβλίου σουλατσάρει σε μια Αθήνα οικεία και γνώριμη ανακαλύπτουμε το οικογενειακό του παρελθόν, τις αντιρρήσεις του δικηγόρου παππού του για την επιλογή της μοναχοκόρης του να παντρευτεί έναν εστέτ ζωγράφο, τον τρόπο που ο Αίμονας μεγάλωσε σ’ ένα δύσκολο, σκληρό, επικριτικό περιβάλλον, τη σχέση που κατάφερε να αναπτύξει με την Αθηνά, με την οποία απέκτησε οικογένεια αλλά διαλύθηκε («…σε μια άλλη ζωή μπορεί να τα καταφέρναμε καλύτερα με τη γυναίκα μου…», παραδέχεται) κ. π. ά. Πότε ήρθαν τα πρώτα σύννεφα στη σχέση των γονιών του Αίμονα και πότε άφησε η μητέρα του τον συντηρητισμό και την υποκρισία της οικογένειάς της να τη χωρίσει από τον έρωτα της ζωής της; «Το αποτέλεσμα ήταν να τραβήξει καθένας τον δρόμο του, αφήνοντας και οι δύο πίσω τους εμένα» (σελ.98), παραδέχεται ο Αίμονας που δεν κατάφερε ποτέ να ενσωματωθεί σε αυτήν την οικογένεια. Ο πρωταγωνιστής είναι ένας μπερδεμένος χαρακτήρας που πραγματοποίησε τα όνειρα της οικογένειάς του και όχι τα δικά του, μιας και σπούδασε νομική εγκαταλείποντας την αρχαιολογία, με τις εξόφθαλμες και προκλητικές παρεμβάσεις της μάνας του να τον γαλουχούν με ατολμία, υποχωρητικότητα, ψυχοσυναισθηματικό ευνουχισμό, με αποτέλεσμα να τρέχει πίσω από τις εξελίξεις. «…σκέφτομαι πού ακριβώς έχασα τον δρόμο και κατέληξα σαν ξένος μέσα στην ίδια τη ζωή μου» (σελ. 95). Εκτός από τον παππού, τους γονείς και την πρώην σύζυγο όμως γνωρίζουμε και τον μοναδικό φίλο του Αίμονα, τον αγχώδη και διακριτικό ψυχολόγο Ιάκωβο, που συνηθίζει να λέει: «Είμαστε ο αντίλαλος των προγόνων μας και η προοικονομία του ίδιου μας του θανάτου».

Μαζί περπατούν στη Νεάπολη, στο Κολωνάκι και στα Εξάρχεια, αναγνωρίσιμα τοπόσημα δοσμένα με μια γλυκιά τρυφερότητα και ταυτόχρονα με απόλυτο ρεαλισμό. Οι οδοί Λυκαβηττού, Σκουφά (που «δεν ενώνει μόνο τις διάφορες φάσεις της ζωής μου αλλά παράλληλα έχει τη μοναδική ιδιότητα να κρατά ανοιχτούς τους διαύλους μιας ολόκληρης κοινωνίας…ο ρόλος της…να αναδείξει τις αντιθέσεις με έναν τρόπο διαλεκτικό και να κατορθώσει να εξοικειώσει όλα τα ενδιαφέροντα μέρη με τις αντιφάσεις…»), Ξενοκράτους, Ναυαρίνου, Χαριλάου Τρικούπη, Μαυρομματαίων βοηθάνε στις μάταιες επαναλήψεις μηχανικών κινήσεων, να γεννηθεί μια σκέψη, να παρθεί μιαν απόφαση. Το Πειραματικό σχολείο, το Φίλιον, ο Άγιος Διονύσιος, το εστιατόριο Φιλίππου, το Αυτοδιαχειριζόμενο Πάρκο στη Ναυαρίνου, η πλατεία Αιγύπτου, το Ιντεάλ αλλά και το Galaxy στη Σταδίου είναι μερικά μόνο από τα μέρη που διασχίζει ή επισκέπτεται ο Αίμονας κατά τη διάρκεια της συναισθηματικής του περιπέτειας με μουσικά ακούσματα τους Etta James, Ornella Vanoni, Matt Elliott, Tom Waits κ. ά. Πόσο συναρπαστική και διεσδυτική είναι η ματιά του συγγραφέα σε αυτούς τους δρόμους! Καταγράφει την καθημερινή ζωή σε μια περιοχή γεμάτη κίνηση και ανθρώπουυς, με ματιά που σκανάρει τα πάντα και ζωντανεύει στο χαρτί με κινηματογραφικό τρόπο τα όσα συμβαίνουν δίπλα και ταυτόχρονα με τη ζωή του Αίμονα: παιδιά που παίζουν, ηλικιωμένοι που κουβεντιάζουν στα παγκάκια, νέοι που τσουγκρίζουν στα καφενεία, «ξορκίζουν όλα τα κακά και τα άσχημα που επιφυλάσσει το μέλλον»!

Ο Γιώργος Μαχαιρίτσας ακροβατεί ανάμεσα στην ειρωνεία και το υποδόριο μαύρο χιούμορ από τη μια και στον σκληρό ρεαλισμό από την άλλη, διαλέγοντας να ζωντανέψει χαρακτήρες που μόνο κακό έχουν μάθει να κάνουν στον εαυτό τους και στους γύρω τους, διαιωνίζοντας μια ιδιότυπη κληρονομιά τοξικότητας από γενιά σε γενιά. Μικρά και μεγάλα περιστατικά οδηγούν τον Αίμονα παρακάτω, στην προσπάθειά του να σταθεί επιτέλους στα δικά του πόδια, έχοντας πλέον απαγκιστρωθεί από τη νοσηρή παρουσία της μητέρας του, σύντομα όμως διαπιστώνει πως ίσως δεν έμαθε ή δεν είναι ικανός να τα καταφέρει. Και τότε μια μυστηριώδης γυναίκα θα τον οδηγήσει σ’ ένα τέλος που το βρήκα βεβιασμένο αλλά το αναγνωστικό ταξίδι ως εκείνο το σημείο ήταν απολαυστικό και δε με ενόχλησε τόσο. Άλλο θετικό γνώρισμα του κειμένου είναι πως στην αφήγηση παρεμβάλλονται πρωτότυπα κεφάλαια γραμμένα σαν θεατρικό έργο, τα οποία εστιάζουν σε νοερές ή και υπαρκτές συζητήσεις μεταξύ διαφορετικών κάθε φορά προσώπων του βιβλίου επί παντός επιστητού: Ιάσονας και Αίμονας περί φιλοσοφίας, Αίμων και Αθηνά για τη σχέση τους, Αίμων παππούς και η κόρη του για τις επιλογές της δεύτερης και για τις συνέπειές τους που μαγαρίζουν την οικογένεια, Αίμων και μητέρα για το μέγεθος ευθύνης του παππού για τις ψυχικές τους πληγές και για το σημείο κάμψης της οικογενειακής πορείας («Για να είσαι σε θέση να κρίνεις, πρέπει να ξέρεις τις μικρές εκείνες λεπτομέρειες που κάνουν πάντα τη διαφορά. Δεν αρκεί να γνωρίζεις τα γεγονότα, πρέπει να ξέρεις ακριβώς πώς οι άνθρωποι στάθηκαν απέναντι σε αυτά», σελ. 78) και πολλά άλλα μας φέρνουν ακόμη πιο κοντά σε μια οικογένεια διαλυμένη, κατεστραμμένη, προβληματική. Επίσης υπάρχουν διακριτικά καλολογικά στοιχεία: «…μια αύρα καλοκαιρινής νύχτας έχει αρχίσει να κυριεύει τα πάντα στον χώρο και να τα μεταμορφώνει» (σελ. 84). Και φυσικά αφθονούν οι διαχρονικές αλήθειες και οι προβληματισμοί που όλους μάς έχουν απασχολήσει κατά καιρούς σε διάφορα θέματα της καθημερινότητάς μας.

«Το τεσσάρι της Λυκαβηττού» είναι μια κραυγή για τις άσχημες ψυχολογικές και συναισθηματικές συνέπειες από τις τοξικές οικογενειακές σχέσεις. Το κείμενο στηλιτεύει τα προβλήματα που δημιουργούνται από μια μάνα που δεν ξέρει την επιδοκιμασία και πάντα προτιμάει να επιβάλλει τα δικά της «θέλω» στο παιδί της, που κι αυτή όμως με τη σειρά της και χωρίς να το καταλαβαίνει διαιωνίζει τις απαιτήσεις της δικής της οικογένειας. Μέσα από ενδιαφέροντα περιστατικά και τη σχετικά μοναχική περιπλάνηση του Αίμονα γύρω του και μέσα του διαπιστώνουμε πόσο δύσκολες είναι οι συνέπειες του θανάτου των γονιών στην πορεία της ζωής των παιδιών τους και πόσο εύθραυστες είναι οι ισορροπίες ανάμεσά τους. «Οι σχέσεις ανάμεσα στους γονείς και στα παιδιά κρύβουν πάντα την ύψιστη ιδιοτέλεια. Οι γονείς πασχίζουν για τη συνέχιση του είναι τους, όταν τα παιδιά ονειρεύονται μια αυτούσια αρχή και είναι αυτή η σκληρή πραγματικότητα που τους οδηγεί στην αίσθηση της αποξένωσης» (σελ. 11). Ο συγγραφέας τονίζει πως: «Είναι σχεδόν αποτρόπαιο να καταλήγουμε οι γονείς μας αλλά ίσως είναι και αναπόφευκτο» (σελ. 25). Ποιος έχει τελικά τη μεγαλύτερη ευθύνη για τις αδυναμίες μας και πώς μπορούμε να σταθούμε στα πόδια μας χωρίς δεκανίκια; Πόσο δύσκολο είναι να καταφέρουμε να αποτινάξουμε τη σκιά των γονιών μας και να συνεχίσουμε ελεύθεροι στη δική μας ζωή;

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…ο χρόνος έχει ην ιδιότητα να παίρνει το σχήμα που του δίνουν τα συναισθήματα…» (σελ. 19).

«Έρωτας σημαίνει ανυπακοή αλλά και αποστέρηση, γεγονός που δεν συνάδει με την εποχή αυτή της αγελοποίησης και την ίδια στιγμή της απόλυτης απομόνωσης, που τα θέλει όλα εδώ και τώρα, χωρίς κόπο και περιττές θυσίες» (σελ. 71).

«Δεν ωφελεί κανέναν τόση σκληρότητα. Απέναντι στον εαυτό μας οφείλουμε να είμαστε έντιμοι και επιεικείς. Στο τέλος της ημέρας είμαστε μονάχα άνθρωποι. Τίποτα παραπάνω» (σελ. 95).

«Οι άνθρωποι δεν γερνούν όταν τα χρόνια περάσουν αλλά όταν σταματήσουν να στέκονται με απλότητα και ανυπομονησία απέναντι στη ζωή και στον έρωτα» (σελ. 122).

Βιβλίο Η φόνισσα των μυρμηγκιών 
Συγγραφέας Πασχαλία Τραυλού
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα συγκινητικό και τρυφερό μυθιστόρημα, αφιερωμένο στη μοναξιά της ανθρώπινης ψυχής, στις συνέπειες του εγκλεισμού κατά τη διάρκεια του κορονοϊού και στον μαγικό κόσμο της λογοτεχνίας και της συγγραφής. Μου σύστησε δυο υπέροχες γυναίκες, απόλυτα αληθινές, με σημαντικό οικογενειακό παρελθόν και ποικίλα ερεθίσματα που δημιούργησαν την ψυχοσύνθεση που παρακολουθούμε να ανατέμνεται χειρουργικά από κεφάλαιο σε κεφάλαιο. Κεντώντας πάνω στις ολοκληρωμένες προσωπικότητές τους, η Πασχαλία Τραυλού μας δείχνει πώς επηρεαζόμαστε όλοι από τις παιδικές μας αναμνήσεις και τα βιώματα των πρώτων χρόνων ζωής, πώς γίνεται κάποιος να δείχνει διαφορετικός απ’ ό,τι πραγματικά είναι και πόσο δύσκολα και με τι κόστος κρύβουμε τον πραγματικό μας εαυτό από τους γύρω μας. Το μυθιστόρημα έχει αρκετές στιγμές μελαγχολίας και κατάθλιψης αλλά κατά βάση είναι αισιόδοξο, μιας και η περιπέτεια στην οποία μπαίνει η Γλυκερία για να κατανοήσει τη φίλη της, Διώνη, έχει γλυκόπικρες στιγμές, λίγο χιούμορ μα πάνω απ’ όλα νότες αυτοπεποίθησης και απαντοχής.

Βρισκόμαστε λοιπόν στα Εξάρχεια, λίγες μέρες μετά την έναρξη της καραντίνας του 2020, σ’ ένα διώροφο νεοκλασικό. Η Γλυκερία Βούρβαχη, η ιδιοκτήτρια, είναι χήρα, με «μια σύνταξη που φάνταζε σαν χαρτζιλίκι μπροστά στην ακρίβεια». Ο εγκλεισμός την έχει θυμώσει γιατί ήρθαν τα πάνω κάτω στην καθημερινότητά της. Περίμενε πώς και πώς να απαλλαγεί από το κάτεργο της θέσης όπου δούλευε και όπου μπήκε με μέσον του νονού της για χάρη του πατέρα της, μιας κι η ίδια δεν το θέλησε ποτέ. «Ένα χαμομηλάκι στο χωράφι της ζωής η Γλυκερία, μια ταπεινή και απόλυτα συμβιβασμένη ύπαρξη, έμοιαζε αόρατη δίπλα στη Διώνη που έκανε τα πάντα για να διαφέρει» (σελ. 13). Έσερνε το ωράριό της, υπέμενε τον εξάψαλμο προϊσταμένων και διευθυντών και επέστρεφε στο σπίτι της, όπου μεγαλουργούσε στην κουζίνα και στο πλέξιμο, πράγματα που αναστύλωναν την καταρρακωμένη της αυτοπεποίθηση: «έκλεινε αεροστεγώς τις πίκρα της μες στα βαζάκια των γλυκών και των μαρμελάδων της, θαρρώντας πως έτσι δεν θα μπορούσαν να το σκάσουν και να πειράξουν την καρδιά της» (σελ. 33). Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο μαθαίνουμε πώς ήταν η ζωή της με τον άντρα της και τα παιδιά τους που πλέον ζουν στο εξωτερικό, «μια επιπολαιότητα πασπαλισμένη με την άχνη του έρωτα και τη στρυχνίνη της ασυνεννοησίας και της ανέχειας» (σελ. 31), ποιες οι σχέσεις των γονιών της μαζί τους και πολλά άλλα.

Από την άλλη έχουμε τη Διώνη Σπυροπούλου, που νοικιάζει το διπλανό διαμέρισμα στον δεύτερο όροφο, «κισσός ολόκληρος που όρθωνε το ανάστημά της πάντα ψηλότερα από τους άλλους, για να έχει τη θέα που ήθελε απ’ τη ζωή» (σελ. 13). Είναι εσωστρεφής και με αδιαφανή ιδιοσυγκρασία, συνάδελφοι και φίλες με τη Γλυκερία, «δυο κόντρα άνθρωποι», με την οποία γνωρίστηκαν στη δημόσια υπηρεσία όπου δούλευαν λίγο πριν η Γλυκερία συνταξιοδοτηθεί. Η Διώνη σχεδιάζει δύο ταξίδια τον χρόνο για να ανασαίνει και να αντέχει την τοξικότητα των συναδέλφων της, γενική διευθύντρια ούσα, με ευθύνες και πιέσεις ανωτέρων, παρ’ όλο που ξεκίνησε μετατρέποντας το καθήκον σε όραμα και την ανία σε έξαψη. Επιπλέον, η Διώνη είναι και συγγραφέας, κάτι που προστέθηκε στις αιτίες χλευασμού στη δουλειά της, έχει γράψει αρκετά μυθιστορήματα κι έχει γίνει αγαπητή από το περιορισμένο αναγνωστικό ελληνικό κοινό. Μαθαίνουμε λοιπόν για τη ζωή της μέσα από μικρά ψήγματα, για την πρωτοφανή δύναμη με την οποία έφυγε από έναν γάμο που δεν την ικανοποιούσε μόλις τακτοποιήθηκε ο γιος της στη ζωή του και για μερικά ακόμη.  Καταγράφονται συγκινητικές στιγμές συντροφιάς και σιωπηλής φιλίας, η ανησυχητική μοναξιά της Διώνης, η σιωπηλή παρουσία της που αντιδιαστέλλεται με την οξυδέρκεια και την πραότητα της Γλυκερίας κι όλα αυτά δημιουργούν έναν τρυφερό και συγκινητικό δεσμό, με ολοζώντανες εικόνες αγάπης και μοναξιάς. Πόσο γλυκό ο ήχος από το πληκτρολόγιο της μίας να έχει γιατρέψει τις αϋπνίες της άλλης!

Τελικά, η Διώνη κάνει απόπειρα αυτοκτονίας και όσα ήξερε και ένιωθε η Γλυκερία για κείνη καταρρέουν. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα μάλιστα όταν ο αστυνόμος Μάρκος Ανεμογιάννης ανακοινώνει στη χήρα ότι η φίλη της είναι ύποπτη για απόπειρα φόνου! Προσπαθεί λοιπόν η Γλυκερία βήμα προς βήμα να ξαναμπεί στη ζωή της Διώνης, μέσα από τις κοινές τους αναμνήσεις, μέσα από όσα παρατήρησε, ένιωσε και είδε να ανασυγκροτήσει ολόκληρη την προσωπικότητα της φίλης της, ώστε να δει ποια πραγματικά είναι, να μάθει τι της συνέβη και κυρίως να τη βοηθήσει ουσιαστικά να κερδίσει τη μάχη με τη ζωή. Τελικά βρίσκει ένα πρωτόλειο κείμενο, κάτι μεταξύ ημερολογίου και μαρτυρίας, κι εκεί ανακαλύπτει ανομολόγητα μυστικά. Στις σελίδες του ξεδιπλώνεται όλη η ζωή της Διώνης από την παιδική ηλικία ως το σήμερα μέσα από μια συγκινητική εξομολόγηση καρδιάς και ταξιδεύουμε πίσω στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1974, στην Τρίπολη όπου επέστρεψε η οικογένειά της μετά την εισβολή, τον αγώνα που έκαναν μαμά και παππούς να μεγαλώσουν σωστά εκείνη και την αδελφή της, πώς γνωρίστηκαν οι γονείς της, πώς ήταν η πόλη και ο κόσμος εκείνη την εποχή από ηθικής και όχι μόνο πλευράς, πόσο σκληρά και ψυχρά διαπαιδαγωγήθηκε από μια μάνα που ήξερε μόνο το ξύλο και πολλά άλλα. «Τα τραύματα αυξάνονταν και πληθύνονταν όσο η πίεση θέριευε και η καταπίεση τσαλάκωνε περισσότερο την ήδη τραυματισμένη μου παιδικότητα» (σελ. 200).

Καίρια ερωτήματα τίθενται από τη συγγραφέα για την ανατροφή των παιδιών και το πώς διαμορφώνονται οι χαρακτήρες μας: Φταίει η μάνα ή το παιδί; Το παιδί αναπόφευκτα θα «μαϊμουδίσει» την ανατροφή από τον γονιό στο δικό του, σωστά; Τι συνέπειες έχεις να αποφασίζεις για το παιδί σου χωρίς να το ρωτάς τι πραγματικά θέλει; «…οι γυναίκες σέρνουμε σαν βαρίδια τα ελλείμματά μας και η μητρότητα από μόνη της δεν μας καθαγιάζει και δεν διαλύει τα σκότη μας» (σελ. 203). Σκληρές και τρυφερές εικόνες εναλλάξ, η αφοσίωση της μικρής Διώνης στη μελέτη και στο διάβασμα, η αντιδιαστολή με την πιο επαναστατική αδελφή της, η επανάσταση μετά την εφηβεία, οι προσπάθειες της Διώνης να ισορροπήσει ανάμεσα στα θέλω της και στα πρέπει της μάνας της, νέοι πόλεμοι σε κάθε φάση της ζωής της, ο έρωτας στη σκιά του φόβου και πάνω απ’ όλα το καταφύγιο στη συγγραφή, σκηνές από τη ζωή μιας πεταλούδας φυλακισμένης στο κουκούλι μιας κάμπιας. Η προσωπικότητα της Διώνης αναδύεται μέσα από ένα κείμενο-ποταμό που ίσως αδυνατίζει την ένταση που δημιουργούν τα αίτια της αυτοκτονίας και το αν και κατά πόσο είναι όντως ένοχη, εξ ου και θα προτιμούσα να υπήρχαν αυτά τα ψήγματα διάσπαρτα στο μυθιστόρημα σε αντιδιαστολή με το σήμερα. Παρ’ όλ’ αυτά, τα άψογα ψυχογραφήματα, οι συναρπαστικές ιστορίες της ζωής της Διώνης και τα καίρια διαχρονικά μηνύματα με κράτησαν ως το τέλος, όπου κι ανταμείφθηκα, μιας και αρχίζει να εμφανίζεται μια καλοπλεγμένη σκευωρία που οδήγησε την πρωταγωνίστρια σε αυτά τα απονενοημένα διαβήματα. Αυτές οι νέες εξελίξεις που φέρνουν στην επιφάνεια το απόλυτο κακό με γέμισαν αγωνία, έβαλαν τα τελευταία κομμάτια του παζλ στη θέση τους και με οδήγησαν σ’ ένα τέλος λυτρωτικό.

Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο σε τριτοπρόσωπη γραφή κυρίως, μέχρι να φτάσουμε στη γραπτή εξομολόγηση της Διώνης, οπότε έχουμε εναλλαγή με πρωτοπρόσωπη. Μου άρεσε μάλιστα που επιλέχθηκε στην κρίσιμη στιγμή η οπτική γωνία του Λεωνίδα, του σπάνιελ της Διώνης, που χάλασε τον κόσμο όταν λιποθύμησε η αφεντικίνα του κι έτσι τη βρήκε η Γλυκερία. Η συγγραφέας έχει δύο κύριους θεματικούς άξονες αναφοράς: τον μαγικό κόσμο της συγγραφής και τις συνθήκες και τις συνέπειες του κορονοϊού. Μέσα από φράσεις γνωστών συγγραφέων (Έλενα Φεράντε και Γκιγιόμ Μουσό δίπλα στον Όσκαρ Ουάιλντ και τον Τζον Ίρβινγκ κ. ά.) και καταθέσεις ψυχής της ίδιας της Πασχαλίας Τραυλού διαπιστώνουμε πόσο όμορφο και πόσο σκληρό είναι να είσαι συγγραφέας, άλλος ένας από αυτούς που «μοχθούσαν πάνω από τα χαρτιά τους για να κερδίσουν το έπαθλο της λύτρωσης που προσφέρει η έκφραση». Πόσο σημαντική είναι γι’ αυτούς η «αλαφροΐσκιωτη αταραξία» τους και πόσο όμορφη εικόνα δίνει η «απόκοσμη γαλήνη» στο βλέμμα τους όσο είναι βυθισμένοι στο γραπτό τους. Η δημιουργός του βιβλίου δε χαρίζεται: «Οι συγγραφείς καθορίζονται από τις ψυχικές πληγές τους…και η πρώτη ύλη για να εκφραστεί κανείς συγγραφικά ήταν η τραγικότητα με την οποία τις προσέγγιζαν» (σελ. 78). «Κι αν τύχει κι ευτυχήσει ένας συγγραφέας, τότε πρέπει να επινοήσει ένα τραύμα για να μπορέσει να ξαναγράψει» (σελ. 82). Έχει θέση αυτός ο ρομαντισμός, αυτή η δικλείδα ασφαλείας που μας απομακρύνει από τα δύσκολα, στη σημερινή εποχή; «…το να είναι κάποιος συγγραφέας σε έναν κόσμο που καταπίνει ό,τι αδυνατεί να καταλάβει είναι μια πράξη ηρωική και όχι απλώς ένα έργο με αμοιβή» (σελ. 481).

Από την άλλη, καταγράφονται όλοι οι φόβοι, οι ανασφάλειες, η οργή των ανθρώπων που κλείστηκαν στα σπίτια τους κατά τη διάρκεια του κορονοϊού, μέσα από υποκειμενικές απόψεις και ρεαλιστικές περιγραφές. Όλα αυτά: «…διέλυσαν τις αντιστάσεις που έχουν οι άνθρωποι στην τρέλα, στην κατάθλιψη και στη βία, με συνέπεια να κατακρεουργούν άλλοι τον διπλανό τους και άλλοι τον ίδιο τον εαυτό τους « (σελ. 128). Επίσης, η ματιά της συγγραφέως είναι διεισδυτική και η γραφή της στήνει με ενάργεια και ζωντανεύει την περιοχή των Εξαρχείων: «Είχε θέα…σε όλο, τέλος πάντων, τον παράδοξο συρφετό αλλοπρόσαλλης ανθρώπινης δυστυχίας, φανατισμού και χαλαρότητας, που μπορούσε να προσφέρει τροφή στη σκέψη και πρωτότυπες ιδέες στο γόνιμο μυαλό μιας συγγραφέως» (σελ. 13). Εξίσου ζωντανά αποδίδεται και η ατμόσφαιρα σε μια δημόσια υπηρεσία, ήδη από τη δεκαετία του 1960: «υπήρχαν άφθονες κερκόπορτες και ελάχιστες δικλείδες ασφαλείας από επίορκος τυχοδιώκτες ή μακρυχέρηδες». Άλλωστε, αυτό είναι και το εργασιακό περιβάλλον της πρωταγωνίστριας, η μισή της ζωή, η αρένα όπου θα στηθεί μια μεγάλη δολοπλοκία εις βάρος της, εξ ου και τα, ίσως υπερβολικά λεπτομερή, πραγματολογικά στοιχεία περί ιεραρχίας, νόμων, τρόπου εργασίας και εξυπηρέτησης κλπ.

«Η φόνισσα των μυρμηγκιών» είναι ένα δυνατό, βαθιά ανθρώπινο και άκρως ρεαλιστικό μυθιστόρημα που δείχνει το μέγεθος αντοχής της ανθρώπινης ψυχής, αφήνει τις εξελίξεις να στηλιτεύσουν από μόνες τους τις συνέπειες ανατροφής που επιλέγουν ορισμένοι γονείς (κυρίως από άγνοια και ως φερέφωνα των αντιλήψεων των δικών τους γονιών) και μας ταξιδεύει στον σκληρά μαγικό και μαγικά σκληρό κόσμο της γραφής. Το κοριτσάκι που πατούσε τα μυρμήγκια με το ποδήλατό του είναι τελικά αθώα ή ένοχη; Γιατί αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει; Επιτέθηκε όντως στη γυναίκα που τώρα χαροπαλεύει στο νοσοκομείο; Τι ρόλο παίζει το σπουργιτάκι που τρυπώνει στο σπίτι της Διώνης όσο ψάχνει η Γλυκερία την αλήθεια; Πόσο εύκολο είναι να πάρουμε τη ζωή στα χέρια μας, σπάζοντας τον συνεκτικό δεσμό με τους γονείς μας; Μια πραγματικά αξέχαστη και βαθιά ανθρώπινη ιστορία.

Βιβλίο 188 μέρες
Συγγραφέας Βασίλης Πεσλής
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από τις 7 Νοεμβρίου το μήνυμα στο κινητό μπήκε και πάλι στη ζωή μας ενώ η κυρα-Τασία δε βλέπει να απαλλαγόμαστε σύντομα από το «χτικιό». Η οποία, από κει που ήταν έτοιμη να κοινωνήσει στη ζούλα, τώρα δε χάνει ευκαιρία να λοιδωρεί τους ιερωμένους που καλούσαν τον κόσμο στις εκκλησίες και τους προέτρεπαν να μην πιστεύουν στη μεταδοτικότητα του ιού και να που άρχισαν να νοσηλεύονται ένας ένας! «Αλλιώς βίωνε τον εγκλεισμό ένα νιόπαντρο ζευγάρι, αλλιώς μια οικογέ­νεια με ένα παιδί, αλλιώς μια πολύτεκνη οικογένεια (και οι γείτονές τους) και εντελώς διαφορετικά ένας εργένης» (σελ. 48). Και φυσικά, αν έχετε διαβάσει τα προηγούμενα βιβλία, καταλαβαίνετε τι σημαίνει η λέξη «εμβολιασμός» για την κυρα-Τασία και τι ξεκαρδιστικά περιστατικά διαδραματίζονται, από το κλείσιμο του ηλεκτρονικού, το τονίζω, ραντεβού ως τη μετάβαση στο κέντρο εμβολιασμού, τις σκέψεις της για τις πιθανές παρενέργειες κλπ.! Από την άλλη, ο Αντώνης, που άρχισε να έχει πρεσβυωπία, πιάνει τον εαυτό του να μοιάζει στη μάνα του, κάτι τα κοινά λεγόμενά τους, κάτι που αποφεύγει τις κουβέντες που δεν τον συμφέρουν, κάτι που χρησιμοποιεί ατάκες δικές της για αλλαγή θέματος κλπ. καταλαβαίνει πως ο εγκλεισμός παρατράβηξε κι έχασετη δική του ταυτότητα. «Το μόνο σίγουρο ήταν ότι, ενώ πριν ήταν “μπουνταλάς σαν τον πατέρα του”, τώρα είχε αρχίσει σταδιακά να γίνεται “κολλημένος σαν τη μάνα του”» (σελ. 65).

Σε όλο το βιβλίο, μέσα από διασκεδαστικά περιστατικά, ξεπηδούνε σχόλια για όλες τις μικρολεπτομέρειες που βιώσαμε τον «κρίσιμο» χειμώνα του 2020-2021:  τηλεκπαίδευση (όπου το σύστημα πετάει κλωτσηδόν τους μαθητές), Μεγάλος Περίπατος, η στάση της Εκκλησίας απέναντι στην όλη κατάσταση, τα εμβολιαστικά κέντρα, το click away, τα Καραντινούγεννα του 2020 («Ήταν λες και οι δυο καραντίνες είχαν ξεπλύνει κάθε στοιχείο διαφορε­τικότητας από τις γιορτές και τις επετείους», σελ. 124), τα μαγαζιά που ανοιγόκλειναν σαν ακορντεόν, η αγωνία των επιστημόνων «να καταλήξουν σε κάποια απόφαση που έβγαζε νόημα. «Τουλάχιστον δεν βαριόμαστε. Κάθε μέρα ανεβαίνει και μια καινούργια παράσταση στο θέατρο του παραλόγου» (σελ. 152). Ο συγγραφέας δε λοιδωρεί τους τρόπους αντιμετώπισης της ασθένειας αλλά κυρίως τα εκάστοτε μέτρα, κατανοώντας φυσικά και την αβεβαιότητα απέναντι στην πρωτόγνωρη επιδημία, καθώς και τους ανθρώπους που παρασύρονταν τόσο εύκολα από επιφανειακές απόψεις, τρομολαγνείες και θρησκοληψίες, με αποτέλεσμα και πάλι η Ελλάδα να διχογνωμεί. Ο συγγραφέας και πάλι μας χαρίζει αλησμόνητες κωμικοτραγικές στιγμές και συναρπαστικά περιστατικά σε μια ιστορία που θα μπορούσε απλώς να σατιρίσει και να διακωμωδήσει τα γεγονότα, χωρίς βάθος και ανάλυση, εδώ όμως έχουμε και πάλι μια μεγάλη αγκαλιά για τους χαρακτήρες, οι οποίοι αλληλοεπιδρούν, ωριμάζουν και αλλάζουν.

Ευρηματικές σκηνές, έξυπνοι διάλογοι, ευφάνταστες αντιδράσεις, σαρκασμός κυριαρχούν σε όλες τις σελίδες: «Τα πάντα κλειστά, ελάχιστος κόσμος έξω και παντού έβλεπες παπάκια ντελιβεράδων και περιπολι­κά. Δυο από τα ελάχιστα επαγγέλματα στη χώρα που είχαν φόρτο εργασίας αυτή την περίοδο. Οι μεν μοίραζαν φαγη­τό και οι δε πρόστιμα. Και στις δυο περιπτώσεις, πάντως, έτρωγες καλά» (σελ. 21). Και η κυρα-Τασία εξακολουθεί να βλέπει ειδήσεις: «-Στους κρυόκωλους τους Άγγλους πήγαν και το έδωσαν πρώτα; ήταν η πρώτη αντίδραση της κυρα-Τασίας. Αυτοί φαγώθηκαν να φύγουν από την Ευρώπη, τελευταίοι έπρεπε να το πάρουν» (σελ. 84). Και να τσακώνεται με τον γιο της: «Ναι, ρε μάνα, αν με χτυπήσει αυτοκίνητο, η πρώτη μου έγνοια θα είναι αν φόρεσα καθαρό βρακί. Άσε που, όσο καθαρό και αν είναι, θα λερωθεί τη στιγμή που θα δω τον προφυλακτήρα να μου έρχεται στο κούτελο» (σελ. 126)!

Πι­στοί και άπιστοι, νομιμόφρονες και αντιφρονούντες, φταί­χτες και θύματα, όλοι εδώ, στην ελληνική κοινωνία και στον μικρόκοσμο της πολυκατοικίας στα Εξάρχεια, με τα οχτώ διαμερίσματα, όπου συναντάμε τα γνωστά μας πρόσωπα του δεύτερου βιβλίου, με αρκετές αναφορές σε αυτό καθώς και στο πρώτο, κλείνοντας έτσι σταδιακά την τριλογία της καραντίνας: το ηλικιωμένο ζευγάρι Απόστολος και Σταυρούλα του πρώτου, η μοιραία και πανέμορφη Μαιρούλα και η υποχόνδρια Ελένη του δευτέρου, η οικογένεια του μικροαστού Πελοπίδα και της Κασσιανής που θα βιώσει μια σοβαρή περιπέτεια και η οικογένεια του νοικάρη Φαρίντ του τρίτου, το ζευγάρι Φλωρεντία η ινφλουένσερ και Στάθης ο γκέιμερ ή Τρέντηδες και ο Σάββας του τετάρτου στον οποίο θα μετακομίσει η Μαιρούλα, ο Ορέστης του ισογείου βιώνουν τη ματαιότητα και την αβεβαιότητα του νέου εγκλεισμού. Ο συγγραφέας καταφέρνει ξανά με σωστό λόγο, μέτρο και αγάπη προς τον άνθρωπο να αποτυπώσει το χρονολόγιο των γεγονότων Νοεμβρίου 2020-Μαΐου 2021 μέσα από την ψυχολογία του Αντώνη και της μητέρας του. Ολοζώντανοι διάλογοι, γραφή που ρέει, ενδιαφέρουσες εξελίξεις στην πλοκή, ο συγγραφέας για άλλη μια φορά έχει δουλέψει σωστά και σοβαρά πάνω στο κείμενό του, χωρίς προχειρότητες και φθηνούς, κλισέ εντυπωσιασμούς.

Το «188 μέρες», το τελευταίο βιβλίο για την πανδημία, είναι η ολοκλήρωση της τριλογίας που ζωντανεύει ανθρώπους κυριολεκτικά της διπλανής πόρτας, μέσα από τις ζωές των οποίων το γέλιο βγαίνει αβίαστα και φυσικά κι έτσι βελτιώνεται η ψυχολογία όποιου αφεθεί να ταξιδέψει στις σελίδες του. Ο σεβασμός απέναντι στην τραγικότητα των στιγμών, η αποφυγή διδακτισμού, το ποιοτικό χιούμορ και η δουλειά που φαίνεται πως έχει γίνει ως προς την εξέλιξη των χαρακτήρων και την ολοκλήρωση του κειμένου, δείχνουν πως ο συγγραφέας έχει τα εχέγγυα για ένα πραγματικά καλό μυθιστόρημα, χωρίς να εκμεταλλεύεται καταστάσεις και χωρίς να καταφεύγει σε επιφανειακά αστεία μόνο και μόνο για να εντυπωσιάσει. Απλώς σε αυτό το βιβλίο δεν υπάρχουν κύριοι άξονες πλοκής, αν εξαιρέσεις το τρίγωνο Μαίρη-Σάββας-Αντώνης, πιο πολύ μου φάνηκε δηλαδή σαν καταγραφή των γεγονότων όπως τα βιώνουν οι χαρακτήρες παρά σαν εξέλιξη των μεταξύ τους σχέσεων. Τέλος, το γεγονός πως στον επίλογο έχουμε την απαραίτητη γλυκόπικρη νότα του αποχαιρετισμού, μιας που οι ιστορίες τελειώνουν πια, με στενοχώρησε, κυρίως γιατί «αναγκάστηκα» να αποχαιρετήσω ως αναγνώστης αυτούς τους υπέροχους και ενδιαφέροντες χαρακτήρες. Θα ήθελα κάτι λιγότερο οριστικό και αμετάβλητο, ακριβώς για να ζω με την ελπίδα πως θα τους ξανασυναντήσω κι ας μην αποτυπώνονταν ποτέ ξανά στο χαρτί.

Το βιβλίο μπορείτε να το βρείτε και να το κατεβάσετε δωρεάν εδώ.

Βιβλίο 187 μέρες
Συγγραφέας Βασίλης Πεσλής
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο συγγραφέας και πάλι μας χαρίζει αλησμόνητες κωμικοτραγικές στιγμές και συναρπαστικά περιστατικά σε μια ιστορία που θα μπορούσε απλώς να σατιρίσει και να διακωμωδήσει τα γεγονότα, χωρίς βάθος και ανάλυση, εδώ όμως έχουμε και πάλι μια μεγάλη αγκαλιά για τους χαρακτήρες, οι οποίοι αλληλοεπιδρούν, ωριμάζουν και αλλάζουν. Ο Αντώνης είναι ένας άνθρωπος με επιχείρηση που φυτοζωεί, είναι ερωτευμένος με μια κοπέλα που δεν πρέπει ν’ αγαπά, αγωνίζεται να στεριώσει στη σχέση που ήδη έχει κι όλα αυτά με τη μητέρα του να έχει τις δικές της ιδέες και αντιλήψεις. Η κυρα-Τασία, μετά το έμφραγμα που έπαθε μεσούσης της καραντίνας στο προηγούμενο βιβλίο, νοσηλεύεται χωρίς να έχει χάσει ούτε το χιούμορ της ούτε το ενδιαφέρον της για τα τρέχοντα γεγονότα. Το εξιτήριό της συνοδεύει ένα μερακλαντάν οικογενειακό τραπέζι χωρίς ιδιαίτερα μέτρα προστασίας, ακριβώς σαν τη χώρα που έβγαινε από το ανοιξιάτικο lockdown, προς απογοήτευση του Αντώνη για την ελαφρότητα με την οποία αντιμετωπίζει η οικογένειά του την κατάσταση. Μπορεί να επιστρέφουμε σταδιακά στην καθημερινότητά μας, υπάρχουν όμως ακόμη μέτρα στα οποία πρέπει να υπακούμε. Ο Αντώνης στη συνέχεια παίρνει τη μητέρα του για ένα ταξιδάκι, παρά τις αντιρρήσεις της: «-Πού να μπούμε σε καράβι με το χτικιό, παιδάκι μου; Τόσο κόσμο θα έχει γύρω» (σελ. 33). Και θα κλείσουν σε Airbnb: «-Θα της πω ότι θα μείνουμε και σε έρπη-έρπη. -Ναι, έτσι να της πεις, να νομίζει ότι πάμε διακοπές στο Ανδρέας Συγγρός. Ερ-μπι-εν-μπι» (σελ. 35). Ο Αντώνης μπορεί να έχει ξεκινήσει μια σχέση με τη Μάρθα, τα αισθήματά του όμως για τη Μαίρη δεν έπαψαν να τον ταλαιπωρούν, ειδικά από τη στιγμή που η κοπέλα έγινε ζευγάρι με τον φίλο του, τον Σάββα!

Τη μερίδα του λέοντος την έχουν οι δύο ανωτέρω ήρωες, όμως και οι γείτονες δε μας αφήνουν ήσυχους! Τα γεγονότα διαδραματίζονται στην ίδια πολυκατοικία της Αθήνας, στα Εξάρχεια, με τα οχτώ διαμερίσματα. Η Μάρθα, η κοπέλα του Αντώνη, το ηλικιωμένο ζευγάρι Απόστολος και Σταυρούλα του πρώτου, η μοιραία και πανέμορφη Μαιρούλα και η υποχόνδρια Ελένη του δευτέρου, η οικογένεια του μικροαστού Πελοπίδα και της μεγαλοπιασμένης Κασσιανής του τρίτου, ο Σάββας ο Αγέλαστος και το ζευγάρι Φλωρεντία η ινφλουένσερ και Στάθης ο γκέιμερ ή Τρέντηδες του τετάρτου είναι ακριβώς ό,τι θα συναντήσει κανείς στις κλασικές πολυκατοικίες της πόλης μας. Τώρα μάλιστα που το διπλανό διαμέρισμά της ξενοικιάστηκε, η Κασσιανή ανέλαβε να το δείχνει σε νέους υποψηφίους, οπότε καταλαβαίνετε τι πέρναγαν οι άνθρωποι κι αναρωτιέται ο ιδιοκτήτης γιατί δε σταυρώνει άνθρωπο! Η παρέλαση των ανυποψίαστων «θυμάτων» του σουσουδισμού της και ο τρόπος συμπεριφοράς της απέναντί τους μου χάρισε πάρα πολλές ώρες γέλιου! Η κυρα-Τασία με τη φίλη της: «Μάλιστα, έβγαλαν και καρέκλες στον διάδρομο και καθάριζε η μια τα φασολάκια της και η άλλη πατάτες όσο απολάμβαναν το σώου» (σελ. 41). Και τελικά, μετά από τριάντα χρόνια, ήρθε άνθρωπος στο διαμέρισμα του ισογείου! Γκολ απ’ τα αποδυτήρια! Ποιος μένει; Γιατί; Για πόσο; Τι κάνει, πώς ζει, πού δουλεύει;

Ο συγγραφέας στήνει ξεκαρδιστικές σκηνές, χρησιμοποιώντας άφθονο υλικό από τη σύγχρονη πραγματικότητα και καταφέρνει μέσα από υποδειγματικούς διαλόγους να δείξει κάθε πλευρά μετά την πανδημία στο ταξίδι, στα ενοικιαζόμενα, στις διακοπές, στο γυμναστήριο, στις ελπίδες για το νέο εμβόλιο («-Δεν είσαι με τα καλά σου, που θα κάνω εγώ ρώσικο εμβόλιο να γίνω κομμουνίστρια στα γεράματα», σελ. 92), στο μετρό, δυστυχώς (για την καθημερινότητά μας) πάντα με επίκεντρο την τηλεόραση, με τους τίτλους, τη μουσική θρίλερ, τις υπερβολές, τα εκάστοτε ψέματα να μπολιάζουν εύπιστους εγκεφάλους. Οικεία και νέα πρόσωπα εξελίσσονται κατά την πορεία της ανάγνωσης, υφίστανται αλλαγές, δοκιμάζονται, τσακώνονται, ερωτεύονται κι όλα αυτά με μέτρο και πειθώ. Τα γέλια βγαίνουν αβίαστα όταν συγκατοικούμε αναγνωστικά με τη μάνα και τον γιο, οι οποίοι βιώνουν καταστάσεις οικείες πια σε όλους μας και δε σταματάει ο ένας να τσιγκλάει τον άλλον. Ειδικά μετά την περιπέτεια της υγείας της, η κυρα-Τασία έχει βγάλει ενδιαφέρουσες πτυχές συγκατάβασης, μεγαθυμίας και διορατικότητας. «-Τι fatality ήταν αυτό; Αυτή έχει γίνει αδίστακτη» (σελ. 77). Α, ναι, κι απ’ αυτό.

Ο Βασίλης Πεσλής εξακολουθεί να μην κατηγορεί κανέναν, ούτε να αποδίδει ευθύνες είτε για τον χειρισμό της καθημερινότητας είτε για τις πολιτικές αποφάσεις, αντίθετα, δείχνει μουδιασμένος, ανίδεος ως προς το τι να κάνει και πώς να αντιμετωπίσει αυτήν τη νέα πραγματικότητα. Παίρνει ίσες αποστάσεις: «-Ευθύνες έχουν όλοι… Το θέμα είναι να αναλάβει ο καθένας τις δικές του και να μην πετάει το μπαλάκι στους άλλους» (σελ. 84). Μετά την παράθεση όμως των γεγονότων που οδήγησαν στα 284 κρούσματα του Σεπτεμβρίου, παραδέχεται: «Στην ελληνική επικαιρότητα όμως τα πράγματα ήταν κωμικοτραγικά, διότι το μόνο που δεν κατάφερε να χτυπήσει η πανδημία, ήταν η προχειρότητα, η επιπολαιότητα και η ανοργανωσιά από την οποία διέπεται το ελληνικό έθνος» (σελ. 113). Και στο τέλος του φθινοπώρου τα πράγματα έγιναν χειρότερα: «Με λίγα λόγια, η κατάσταση είχε γίνει τόσο μπερδεμένη και τα δεδομένα άλλαζαν με τέτοιο ρυθμό που ο κόσμος είχε χάσει τα αυγά και τα πασχάλια… Φυσικά, μέσα σε όλον αυτόν τον πανικό και το κλίμα απόγνωσης και παράνοιας, βρήκαν πάτημα και κάποιοι άλλοι για να ξεκινήσουν τη δική τους προπαγάνδα. Εκείνοι με τις εναλλακτικές θεωρίες και τις τραβηγμένες απόψεις, οι περιθωριακοί, οι συνωμοσιολόγοι» (σελ. 126-127).

Βίωσε κι εκείνος ως άνθρωπος τον τρόμο και την αβεβαιότητα του εγκλεισμού του Μαρτίου και στη συνέχεια το «φτου ξελευθερία» του καλοκαιριού και καταφέρνει ξανά με σωστό λόγο, μέτρο και αγάπη προς τον άνθρωπο να αποτυπώσει το χρονολόγιο των γεγονότων Μαΐου-Νοεμβρίου 2020 μέσα από την ψυχολογία του Αντώνη και της μητέρας του. Δε γίνεται βέβαια να μη σχολιάσει την ανύπαρκτη χρησιμότητα (για να μην πει επικινδυνότητα) των αραιωμένων τραπεζιών στις καφετέριες και τα εστιατόρια, το άνοιγμα των συνόρων («-Αν δεν άφηναν τους ξένους να έρχονται, δε θα χρειαζόταν να προσέχουμε. -Δεν το ξέραμε να κόψουμε όλες τις διεθνείς σχέσεις για να μπορεί η κυρα-Τασία να ψωνίζει ντομάτες με τη μύτη έξω», σελ. 90), τις ιδιωτικές χορηγίες στον τομέα της υγείας όταν τόσα λεφτά χαρίστηκαν στα ΜΜΕ και πολλά άλλα, πάντα με έναν γλυκόπικρο λόγο

Ολοζώντανοι διάλογοι, γραφή που ρέει, ενδιαφέρουσες εξελίξεις στην πλοκή, καθημερινό λεξιλόγιο που αφήνει κάπου κάπου την κυρα-Τασία να πει τα δικά της («-Πήγαινε μια βόλτα στο κατάστρωμα. -Είσαι με τα καλά σου; Να φέρνει ο αέρας το χτικιό πάνω μου;», σελ. 67), επομένως ο συγγραφέας για άλλη μια φορά έχει δουλέψει σωστά και σοβαρά πάνω στο κείμενό του, χωρίς προχειρότητες και φθηνούς, κλισέ εντυπωσιασμούς. Τα δε περιστατικά ήταν ποικίλα και ξεχωριστά, αντικατοπτρίζοντας κάθε σκηνικό που αντιμετώπισε ο καθένας μας βγαίνοντας έξω, μόνο που αυτήν τη φορά ο συγγραφέας δεν έμεινε στη χιουμοριστική καταγραφή των γεγονότων αλλά αναφέρθηκε σε γεγονότα ρατσισμού και φυλετικού μίσους για να τονίσει ότι πρέπει να ορθώνουμε παράστημα στην αδικία, φωτογράφισε σωστά κάποιες έντονες διαπροσωπικές σχέσεις που βιώνουν μερικά ζευγάρια, έδειξε με ευρηματικά περιστατικά πως το μικρόβιο του εμφυλίου κυλάει πάντα στο αίμα μας και κατάφερε να εξισορροπήσει το απαρχαιωμένο παρελθόν με το διστακτικό για ένα πιο ανοιχτόμυαλο αύριο παρόν μέσα από φροντισμένες σκηνές. Φόβος, αγωνία και αβεβαιότητα κοντράρονται με την αισιοδοξία και τη θετικότητα ενώ οι ένοικοι της πολυκατοικίας γνωρίζονται ακόμη καλύτερα μεταξύ τους και υποδέχονται νέους γείτονες που δημιουργούν με τη σειρά τους νέες, ευφάνταστες ιστορίες.

187 μέρες ανεμελιάς και ρέστα από ελευθερία. Στις 7 Νοεμβρίου κλειστήκαμε και πάλι μέσα. Και τώρα; «Θα κάνουμε υπομονή σαράντα μερούλες το πολύ. Πόσο να κρατήσει κι αυτή η καραντίνα δηλαδή;» (σελ. 226). Το «187 μέρες», δεύτερο βιβλίο για την ίδια πανδημία, είναι η εξίσου καλοδουλεμένη συνέχεια του (σχεδόν) μυθιστορήματος «42 μέρες», που εξακολουθεί να σέβεται την κατάσταση πανικού και αβεβαιότητας που συνεχίζει να ζει ο πλανήτης και ζωντανεύει ανθρώπους κυριολεκτικά της διπλανής πόρτας, μέσα από τις ζωές των οποίων το γέλιο βγαίνει αβίαστα και φυσικά κι έτσι βελτιώνεται η ψυχολογία όποιου αφεθεί να ταξιδέψει στις σελίδες του. Ο σεβασμός απέναντι στην τραγικότητα των στιγμών, η αποφυγή διδακτισμού, το ποιοτικό χιούμορ και η δουλειά που φαίνεται πως έχει γίνει ως προς την εξέλιξη των χαρακτήρων και την ολοκλήρωση του κειμένου, δείχνουν πως ο συγγραφέας έχει τα εχέγγυα για ένα πραγματικά καλό μυθιστόρημα, χωρίς να εκμεταλλεύεται καταστάσεις και χωρίς να καταφεύγει σε επιφανειακά αστεία μόνο και μόνο για να εντυπωσιάσει. Προσέξτε πώς χειρίζεται την ιστορία του ιδιοκτήτη του ισογείου και πώς «κουμπώνει» τον ανατριχιαστικό πρόλογο (που εμένα με προετοίμασε για κάτι άσχημο) με αναπάντεχο τρόπο στη ροή του κειμένου, αλλάζοντας την οπτική και φέρνοντάς μου γέλια (ναι, πάλι). Μάλιστα, περιμένω με αγωνία το επόμενο γιατί άφησε κάποια πράγματα ανολοκλήρωτα και θέλω να δω πώς θα τα προχωρήσει. Το βιβλίο μπορείτε να το βρείτε και να το κατεβάσετε δωρεάν εδώ.

Βιβλίο Το μυστικό της Μπλε Πολυκατοικίας 
Συγγραφέας Έλενα Ακρίτα
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Έλενα Ακρίτα, με το νέο της αστυνομικό μυθιστόρημα, έχει προοδεύσει σε μεγάλο βαθμό ως προς το στυλ, την αφήγηση και τις κεντρικές ιδέες της. Παρατήρησα ότι έχει αφήσει λίγο στην άκρη το δηκτικό της χιούμορ και τις πολλές, έξυπνες και χιουμοριστικές ατάκες της, ρίχνοντας το βάρος της στα γεγονότα αυτά καθαυτά. Όχι ότι έχουμε στροφή εκατόν ογδόντα μοιρών, απλώς εδώ εναρμονίζονται ακόμη καλύτερα η αστυνομική πλοκή με την ελαφρότητα της ατάκας και του σαρκασμού. Η αστική τάξη αποδομείται ανελέητα ως προς τις κοινωνικές και οικογενειακές σχέσεις και δίνει άλλο ένα καλό έρεισμα για μια ικανοποιητική ιστορία μυστηρίου. Ο Αντώνης Σκιαδάς, που είχε εξαφανιστεί από την πολιτική για ένα χρονικό διάστημα, παρ’ όλο που είχε χρηματίσει από βουλευτής μέχρι υπουργός, επιστρέφει τώρα στην αρένα, με δήλιο στόχο την Προεδρία της Δημοκρατίας. Θα τα καταφέρει; Υπάρχει μήπως στο παρελθόν του κάτι αρκετά σοβαρό και επιλήψιμο για την καριέρα του ή κατάφερε να σκεπάσει τα πάντα; Η σύζυγός του, Ρεγγίνα, μια γυναίκα που αναγκάστηκε να τον παντρευτεί λίγο μετά το Πολυτεχνείο επί Δικτατορίας, γιατί εξακολουθεί να τον αποφεύγει στις ιδιωτικές τους συναντήσεις; Η κόρη τους, Πέρσα, πώς κατάφερε να μεγαλώσει και τι ερεθίσματα απέκτησε σε αυτό το περιβάλλον πλούτου και ευμάρειας;

Στο άλλο άκρο, πιο κοντά στη ζωή της Ελσινόρης, έχουμε τον Αντρέα, τον έρωτα της ηρωίδας και τον τρόπο που προσπαθούν να επικοινωνήσουν στην καθημερινότητά τους, με τα διαφορετικά ενδιαφέροντα και των δύο και τα ακατάστατα ωράρια εκείνης. Ποιος είναι ο Ντίλαν, ο νοικάρης του διαμερίσματος της Μπλε Πολυκατοικίας, και από πού γνωρίζεται με τον Αντρέα; Γιατί μιλάνε συνέχεια για ένα κοινό παρελθόν, το οποίο εσκεμμένα δεν αναλύουν περισσότερο; Ποια είναι η Γιολάντα, το κορίτσι που ζήτησε τη βοήθεια της Ελσινόρης, και πώς συνδέεται η δική της ιστορία με την πλοκή του μυθιστορήματος;

Το «Μυστικό της Μπλε Πολυκατοικίας» το διάβασα απνευστί, αδιαφορώντας και αγνοώντας για άλλη μια φορά τα πάντα γύρω μου. Φαΐ καμμένο, γατί γραμμένο, κρεβάτι ξεστρωμένο, αβέβαιο το πεπρωμένο (άσχετο!). Πρόκειται για μια ιστορία σύγχρονη, μοντέρνα, με λέξεις και φράσεις που εξακολουθώ ν’ ακούω στην καθημερινότητά μου είτε αφορούν την κυβερνητική πολιτική του πρωθυπουργού είτε τις κομμένες συντάξεις είτε την ασφάλεια της νιρβάνας που χαρίζουν τα τούρκικα (και όχι μόνο) σίριαλ είτε τον τρόπο που ξεσπούν τα επεισόδια κάθε τρεις και λίγο στα Εξάρχεια. Άνθρωποι αληθινοί, σωστά τοποθετημένοι σε καίριες θέσεις της ιστορίας, μυστικά καλά κρυμμένα και έξυπνος τρόπος αποκάλυψής τους και των συνεπειών τους, δέθηκαν σε ένα ομοειδές σύνολο που δε με άφησε να πάρω ανάσα. Στην πορεία της ανάγνωσης, τα μυστικά πληθαίνουν, τα πτώματα αυξάνονται, οι μάσκες πέφτουν και τα κομμάτια του παζλ μπαίνουν στη θέση τους. Η κυρία Ακρίτα δείχνει καταφανώς και αληθοφανώς τη σαπίλα που μπορεί να υπάρχει στην πολιτική ζωή του τόπου, με διακριτικές αιχμές και ολοζώντανα παραδείγματα.

Μέσα από το κείμενο βγαίνουν διαχρονικές αλήθειες για τις οικογενειακές σχέσεις, για τη φαυλότητα όσων αποκτούν ξαφνικά, ανεξέλεγκτα και χωρίς εφόδια την εξουσία, και πάνω από όλα για τους ανθρώπινους δεσμούς και για το πόσο εύκολα αυτοί σπάνε. Η επιμέρους ιστορία του Ντίλαν με τη νοικάρισσα του άλλου διαμερίσματος που έχει, μια γυναίκα που πέφτει θύμα βιαιοπραγίας από τον άντρα της, ήταν άκρως συγκινητική και δοσμένη με υπέρμετρη ευαισθησία. Το σύνολο του βιβλίου δε θα το ξεχάσω, όμως η ιστορία της Άννας και του Ντίλαν με συγκίνησε λίγο παραπάνω. Επίσης, η Ελσινόρη παραμένει πιστή στις ηθικές της αρχές και, παρ’ όλες τις δυσκολίες που συναντά, θέλει να φτάσει την ιστορία ως το τέλος όχι για την ίδια την τιμωρία αλλά για την ηθική ικανοποίησή της.

«Το μυστικό της Μπλε Πολυκατοικίας», αυτού του διάσημου κτίσματος των Εξαρχείων, είναι μια συναρπαστική περιπέτεια, με αγωνία, ανατροπές, εκπλήξεις και εύστοχες πανανθρώπινες αλήθειες. Η ιστορία με ταξίδεψε από το μακρινό 1974, με παραστατικότατες σκηνές της εισβολής στο Πολυτεχνείο, ως το σήμερα, όπου η ιδεολογία εκείνης της εποχής έχει φύγει ανεπιστρεπτί από την καθημερινότητά μας. Πρόκεται για μια εξίσου δυνατή συνέχεια του «Φόνου πέντε αστέρων», την οποία συνιστώ ανεπιφύλακτα.

Βιβλίο Το παλιό ξενοδοχείο
Συγγραφέας Τίτσα Πιπίνου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το κείμενο είναι βατό, ρέει ανεμπόδιστα. Η κυρία Πιπίνου είναι σα μια φίλη που σε επισκέπτεται απόγευμα Κυριακής να πείτε τα νέα σας. Δε σε κουράζει, δεν κουτσομπολεύει, αντίθετα εξομολογείται, ανακαλεί, νοσταλγεί χωρίς να κατηγορεί τις αλλαγές στην εποχή που περνάει και χάνεται. Υπέροχες προτάσεις, πλούσιο λεξιλόγιο, χιούμορ και ρομαντισμός, όλα σωστά μοιρασμένα και τοποθετημένα. Η πένα της συγγραφέως με έπεισε να διαβάσω ολόκληρο το μυθιστόρημα κι ας περιέγραφε παραπάνω απ’ όσο χρειαζόταν αναλυτικά διάφορα συναισθήματα, καταστάσεις, περιστατικά, άσχετα με την πλοκή. Ήταν όλα τόσο μα τόσο καλογραμμένα που δεν ήθελα να σταματήσω. Ακριβώς όπως με μια φίλη που, αν περνάω καλά μαζί της, δε θέλω να τη διακόψω και συνεχίζω να ρουφώ τα λόγια της.

Η ζωή της Σοφίας ξεκινάει από τη Ρόδο, συνεχίζει στην Αθήνα των πανεπιστημιακών της χρόνων (μένει στην Κυψέλη και συγκεκριμένα στη Σπετσών, μετά στα Εξάρχεια), ακολουθούν ένα σωρό γεγονότα ευχάριστα και δυσάρεστα. Κι όμως, η σκέψη του Δημήτρη είναι πάντα εκεί, μέσα της και μπροστά της. Με μια έξυπνη ανατροπή, η συγγραφέας στο τέλος του βιβλίου μας περιγράφει και του Δημήτρη τη ζωή, κάτι που με βοήθησε να δω ολοκληρωμένα την ιστορία του βιβλίου. Και το φινάλε, μα τι έξυπνο, όμορφο και ανατρεπτικό!

Ξενοδοχεία είναι οι ζωές μας, κτήρια που παλιώνουν με τους ενοίκους τους ώσπου η αντιπαροχή του σήμερα μας δώσει μια και γκρεμιστούμε, αν δεν έχουμε προλάβει να ανακαινιστούμε. Ξενοδοχεία πολυώροφα, γεμάτα κλάματα, χαρές, απογοητεύσεις, λύπες, ελπίδες, αναμνήσεις, ανάσες, πόνο. Επιπλωμένα με τις απλίκες της χαράς, τα καρυδένια τραπέζια των οικογενειακών συγκεντρώσεων, τις καρέκλες των αγαπημένων ανθρώπων που τρέμεις μην αδειάσουν. Πρωινό στα πρώτα χρόνια σου, μεσημεριανό όταν είσαι μεσήλικας και ένα άνοστο βραδινό κοντά στο τέλος της ζωής σου, all inclusive σε προπληρωμένο πακέτο διακοπών. Υπάλληλοι, καλεσμένοι, μάγειρες, καθαρίστριες, καμαριέρες, ο καθένας με τον δικό του ρόλο στο ξενοδοχείο μας. Ένα αξιοπρεπέστατο ρομαντικό μυθιστόρημα που θα συντροφέψει πολλά μοναχικά βράδια και θα ταξιδέψει τον αναγνώστη στα κτήρια των ανθρώπων που συνάντησε η κυρία Πιπίνου. Ανυπομονώ για το επόμενο βήμα της!

Βιβλίο 42 μέρες
Συγγραφέας Βασίλης Πεσλής
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα αφορά κυρίως τη σχέση του Αντώνη με τη μητέρα του, κυρα-Τασία, και τα άλλα του αδέλφια που παντρεύτηκαν κι έκαναν οικογένεια. Ο Αντώνης ο μέτριος, «…ζούσε στον εικοστό πρώτο αιώνα και η ερωτική του ζωή στην Πλειστόκαινο» και η μητέρα του είναι μια χήρα γυναίκα, γεμάτη παράδοξα και οξύμωρες παρατηρήσεις, με «εσωτερικευμένο μισογυνισμό» («-Τι είναι αυτό; Σαν τον κομμουνισμό;… Δυο πράγματα φοβόταν η κυρα-Τασία: τα φίδια και τους κομμουνιστές», σελ. 24) και όλη εκείνη τη «γοητευτική» (#not) απλότητα των ανθρώπων του μόχθου και του κάματου («… εγώ αυτά δεν τα έμαθα, ήμουν απασχολημένη να μεγαλώνω τρία παιδιά»). Έλληνας γιος με δικό του μαγαζί, κληρονομιά από τον πατέρα του, Ελληνίδα μάνα με ό,τι κι αν σημαίνει αυτό. Βάλτε τους σε μια πολυκατοικία με ιδιαίτερες προσωπικότητες και κλείστε τους σε lockdown. Καλή σας απόλαυση!

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη, πριν και κατά τη διάρκεια της καραντίνας, όπου πλέον μετράμε αντίστροφα ως την απελευθέρωση. Τη μερίδα του λέοντος την έχουν οι δύο ανωτέρω ήρωες, όμως και οι γείτονες δε μας αφήνουν ήσυχους! Τα γεγονότα διαδραματίζονται σε μια πολυκατοικία της Αθήνας στα Εξάρχεια με οχτώ διαμερίσματα. «Ένας διάχυτος σουρεαλισμός μπορούσε να γίνει αισθητός στην ατμόσφαιρα, λες και κάθε ένοικος ζούσε σε κάποια εξωφρενική, παράλληλη διάσταση» (σελ. 18). Το ηλικιωμένο ζευγάρι Απόστολος και Σταυρούλα του πρώτου, η μοιραία και πανέμορφη Μαιρούλα και η υποχόνδρια Ελένη του δευτέρου, η οικογένεια του μικροαστού Πελοπίδα και της μεγαλοπιασμένης Κασσιανής καθώς και η περιπτωσάρα Θωμάς, λάτρης της κρυφής, σατανικής συνωμοσιολογίας, του τρίτου, και τέλος ο Σάββας ο Αγέλαστος και το ζευγάρι Φλωρεντία η ινφλουένσερ και Στάθης ο γκέιμερ ή Τρέντηδες του τετάρτου είναι ακριβώς ό,τι θα συναντήσει κανείς στις κλασικές πολυκατοικίες της πόλης μας.

Ο συγγραφέας στήνει ξεκαρδιστικές σκηνές, χρησιμοποιώντας άφθονο υλικό από τη σύγχρονη πραγματικότητα και καταφέρνει μέσα από υποδειγματικούς διαλόγους να δείξει κάθε πλευρά της πανδημίας, τους λόγους εξάπλωσης, τις αντιδράσεις για χαρτί υγείας και αντισηπτικό, τα χειροκροτήματα στο νοσηλευτικό προσωπικό, το διαφορετικό Πάσχα, εν ολίγοις ένα χρονικό της πορείας του ιού και του αντίκτυπου σε όλα τα κοινωνικά στρώματα (ο νυχτεριδοπώλης στη Βαρβάκειο είναι μια σουρεαλιστικότατη κατάληξη ενός υποδειγματικού ιονεσκικού διαλόγου μεταξύ γιου και αμόρφωτης μάνας), με επίκεντρο φυσικά και δυστυχώς την τηλεόραση, με τους τίτλους, τη μουσική θρίλερ, τις υπερβολές, τα εκάστοτε ψέματα. Έχει διαλέξει εξίσου ενδιαφέροντα πρόσωπα που κι αυτά εξελίσσονται κατά την πορεία της ανάγνωσης, υφίστανται αλλαγές, δοκιμάζονται, τσακώνονται, ερωτεύονται κι όλα αυτά με μέτρο και πειθώ.

Τα γέλια βγαίνουν αβίαστα όταν συγκατοικούμε αναγνωστικά με τη μάνα και τον γιο, οι οποίοι βιώνουν καταστάσεις οικείες πια σε όλους μας. Απ’ όλα έχει ο μπαξές: γλυκά (όσο γίνεται) μαλώματα για κατάπαυση του πανικού («-Αφού είναι Κινέζος, δεν θα τον έχει; -Δεν τον έχουν όλοι τους εκ γενετής. Τι εμμονή είναι αυτή με τους Κινέζους πια; Η Ιταλία είναι δίπλα μας, δεν βλέπεις τι γίνεται; Από εκεί θα την πάθουμε τη ζημιά. -Οι Ιταλοί μας συμπαθούνε. -Ναι, διότι οι επιδημίες εξαπλώνονται με βάση τις συμπάθειες. Αν έχει τον ιό ο Ιταλός, δεν θα στον μεταδώσει, θα τον κρατήσει για κάνα Γάλλο!», σελ. 46), σκηνές απείρου κάλλους («-Παιδί μου, μαλλιοτραβήχτηκαν δυο γριές μπροστά στο ταμείο γιατί η μία κατηγόρησε την άλλη ότι της πήρε το κρεμοσάπουνο από το καρότσι… Καλά που δεν κατάλαβε κιόλας ότι της το πήρα εγώ από πίσω! -Ρε μάνα!, σελ. 59-60), απολαυστική ειρωνεία («…την κοιτούσε με ένα αυτάρεσκο μειδίαμα από την άλλη άκρη του τραπεζιού, μασουλώντας ένα κομμάτι λαγάνα με ελιές, λιαστή ντομάτα και πιπεριά. Τελικά, όταν τη συνόδευες με λίγη σως από γλυκιά εκδίκηση δεν ήταν και τόσο άσχημη», σελ. 69) και παρατηρήσεις που σπάνε κόκαλα («Ήταν προφανές ότι χρειάζονταν τα κατάλληλα μέτρα για ν’ αποφευχθεί η κατάρρευση ενός συστήματος υγείας, το οποίο ήδη κρατιόταν στη θέση του με χαρτοταινία»,σελ. 78).

Ο Βασίλης Πεσλής δεν κατηγορεί κανέναν, δεν αποδίδει ευθύνες είτε για τον χειρισμό της καθημερινότητας είτε για τις πολιτικές αποφάσεις, αντίθετα, δείχνει μουδιασμένος, ανίδεος ως προς το τι να κάνει και πώς να αντιμετωπίσει αυτήν τη νέα πραγματικότητα. Βίωσε κι εκείνος ως άνθρωπος τον τρόμο και την αβεβαιότητα του εγκλεισμού του Μαρτίου και τώρα καταφέρνει με σωστό λόγο, μέτρο και αγάπη προς τον άνθρωπο να αποτυπώσει όλο αυτό μέσα από την ψυχολογία του Αντώνη και της μητέρας του. Ο πρωταγωνιστής δεν ξέρει τι να κάνει ως προς το μέλλον, αγωνιά για την υγεία της κυρα-Τασίας, την οποία αγωνίζεται να εκπαιδεύσει σε skype και viber ώστε να τη φέρει σ’ επαφή με παιδιά κι εγγόνια που δε ζουν μαζί τους. Πόσο δύσκολο είναι τελικά να εξηγήσεις σε ηλικιωμένους ανθρώπους που έχουν συνηθίσει τη ρουτινούλα τους πώς και γιατί θα αλλάξουν κάποια πράγματα, που μόνο με νέα μέσα θα μπορούν να επιβιώσουν; «-Τα άτομα της ηλικίας σου είναι τα πιο ευπαθή. -Μπα; Τι έχει η ηλικία μου, δηλαδή; -Τρία ψηφία!» (σελ. 110). Ή το αγαπημένο μου: «-Δεν τα καταλαβαίνω εγώ αυτά τα νέα συστήματα. Ας βγαίναμε έτσι κι αν μας ρωτούσε ο αστυνομικός πού πάμε, θα του λέγαμε. -Ναι. Θα φιλούσαμε και σταυρό» (σελ. 118).

Ολοζώντανοι διάλογοι, γραφή που ρέει, ενδιαφέρουσες εξελίξεις στην πλοκή, επανάληψη σκηνικών και περιστατικών αλλά πάντα με ποικίλη παραστατικότητα, καθημερινό λεξιλόγιο που αφήνει κάπου να παρεισφρήσει και κάτι πιο εξεζητημένο («Ως εκλείπει καπνός εκλιπέτωσαν αντισηπτικά», σελ. 58) ή η κυρα-Τασία να πει τα δικά της («τα παιδιά του είναι ανάνταφλα») επομένως ο συγγραφέας έχει δουλέψει σωστά και σοβαρά πάνω στο κείμενό του, χωρίς προχειρότητες και φθηνούς, κλισέ εντυπωσιασμούς. Τα δε περιστατικά των ημερών καραντίνας ήταν ποικίλα και ξεχωριστά, αντικατοπτρίζοντας κάθε σκηνικό που αντιμετώπισε ο καθένας μας στο σούπερ-μάρκετ, στη βόλτα του, στο φαρμακείο, στο μπαλκόνι, στο ίδιο του το σπίτι (τι γέλιο έριξα με τον «βιολογικό πόλεμο» της σελίδας 168!), με τους παπάδες να κοινωνούν από την πίσω πόρτα και τις κομμώτριες να βγάζουν κρυφά μεροκάματο (και πάλι, προσοχή, δε λοιδωρείται κανείς, απλώς βγαίνει άφθονο γέλιο από διάφορα περιστατικά που συμβαίνουν υπό τέτοιες συνθήκες).

Πίσω από όλα όμως αυτά τα χαριτωμένα και τραγικωμικά, σελίδα τη σελίδα χτίζει ο συγγραφέας την ψυχολογία του Αντώνη, που είναι ιδιοκτήτης καταστήματος. Από τη μια ρουτίνα πέφτει στην άλλη με άπλετο ελεύθερο χρόνο και τα πάγια να τρέχουν, με τις ψυχολογικές επιπτώσεις του εγκλεισμού συν τις παλαβομάρες της μάνας του και τις μικροπεριπέτειες των γειτόνων να τον φέρνουν συχνά στα όριά του. Φόβος, αγωνία και αβεβαιότητα κοντράρονται με την αισιοδοξία και τη θετικότητα. «Διότι αυτή η απομόνωση τους είχε μάθει, αν μη τι άλλο, πως η ζωή δεν είχε καν νόημα χωρίς ελπίδα» (σελ. 132). «Ήταν λες και το γέλιο είχε μετατραπεί σε κάποιο είδος ένοχης απόλαυσης» (σελ. 138). Και στο 31^ο κεφάλαιο περιγράφεται μια ασυνήθιστη πασχαλιά μ’ έναν τόσο έντονα συγκινητικό τρόπο που δάκρυσα: τάπερ πηγαινοέρχονταν από μπαλκόνι σε παράθυρο και όλοι τρώγανε στις βεράντες τους ενώ οι ατάκες έκοβαν κι έραβαν.

Οι «42 μέρες», το (σχεδόν) μυθιστόρημα του Βασίλη Πεσλή, είναι ένα καλοδουλεμένο κείμενο που σέβεται την κατάσταση πανικού και αβεβαιότητας που ακόμη ζει ο πλανήτης και ζωντανεύει ανθρώπους κυριολεκτικά της διπλανής πόρτας, μέσα από τις ζωές των οποίων το γέλιο βγαίνει αβίαστα και φυσικά κι έτσι βελτιώνεται η ψυχολογία όποιου αφεθεί να ταξιδέψει στις σελίδες του. Ο σεβασμός απέναντι στην τραγικότητα των στιγμών, η αποφυγή διδακτισμού, το ποιοτικό χιούμορ και η δουλειά που φαίνεται πως έχει γίνει ως προς την εξέλιξη των χαρακτήρων και την ολοκλήρωση του κειμένου, δείχνουν πως ο συγγραφέας έχει τα εχέγγυα για ένα πραγματικά καλό μυθιστόρημα, χωρίς να εκμεταλλεύεται καταστάσεις και χωρίς να καταφεύγει σε επιφανειακά αστεία μόνο και μόνο για να εντυπωσιάσει. Το βιβλίο μπορείτε να το βρείτε και να το κατεβάσετε δωρεάν εδώ.

Βιβλίο Λευκή ρεβάνς
Συγγραφέας Αργυρώ Μαντόγλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Για να γράψω αυτήν την παρουσίαση ξαναδιαβάζω το βιβλίο ώστε να προσπαθήσω να σας δώσω τη γενική εικόνα (μη χάσετε με τίποτα το σχετικό promo video του βιβλίου στο youtube, είναι μια πολύ καλή αρχή).

Πολυτίμη: ρεσεψιονίστ σε κέντρο ομορφιάς. Η αδερφή της δολοφονήθηκε. Είναι πολύ άσχημη. Στο μετρό βρίσκει έναν φάκελο με γραπτά κείμενα που μαρτυρούν πόνο, αγωνία, την προσπάθεια κάποιου ανθρώπου να δραπετεύσει από το πνιγηρό παρόν και εκφράζεται μόνο μέσω του άψυχου χαρτιού. Βάζει αγγελία για να τη βρει.

Αντιγόνη: πλαστική χειρουργός και διευθύντρια του κέντρου ομορφιάς. Έκανε τα πάντα για να αλλάξει την εμφάνισή της και να γίνει κάποια που πόρρω θα απέχει από την εικόνα των πρώτων νιάτων της. Και τα κατάφερε. Τώρα αλλάζει άλλους ανθρώπους. Κανείς όμως δεν ξεφεύγει από την αληθινή του προσωπικότητα, την ψυχή του, που ώρες ώρες είναι τόσο φλύαρη και αδιάκριτη! Έκανε μια κόρη, την Άντα, που ζει μόνιμα στη Νέα Υόρκη.

Ευρυδίκη: υπάλληλος τουριστικού γραφείου που υπόσχεται εφήμερες αποδράσεις σε απελπισμένους ανθρώπους που στηρίζουν τη βελτίωση της ζωής τους σε ένα ταξίδι. Έντρομη ανακαλύπτει κάποιον να ψάχνει τα σκουπίδια της. Είναι τόσο μόνη και απελπισμένη που καταφεύγει σε sites γνωριμιών. Εκεί γνωρίζει τον Ζορρό! Η Ευρυδίκη καταφεύγει στο χαρτί και γράφει επιφωνήματα, άσωστες σκέψεις της, την αγωνία της την ίδια! Γλυτώνει από δολοφονική απόπειρα και ο τρόμος της μεγαλώνει.

Δεν μπορώ να πω άλλα, όλα τα περιστατικά γίνονται με φόντο τη δολοφονία του Αλέξη Γρηγορόπουλου και τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο μετρό του Λονδίνου.  Με έναν απίστευτο τρόπο όλα τα κομμάτια του παζλ μπαίνουν σιγά σιγά στη θέση τους και το τέλος είναι κάτι που δεν το περιμένει ούτε ο πιο ευφάνταστος αναγνώστης. Με αληθοφάνεια, σοβαρότητα και σεβασμό απέναντι στους χαρακτήρες του βιβλίου, η συγγραφέας ανακαλύπτει έναν πρωτότυπο τρόπο να δέσει τις ιστορίες τους, αν και κάπου κάπου οι κοινωνιολογικές της παρατηρήσεις ήταν πολύ σουρεαλιστικές για μένα και σχεδόν χωρίς λόγο ύπαρξης. Φέρνει τους ανθρώπους που έπλασε αντιμέτωπους με ανομολόγητα μυστικά, τους ανατρέπει για πάντα τη ζωή τους και τους βγάζει στο φως της αλήθειας, μιας αλήθειας που πονάει και δεν κρατάει τίποτε ίδιο από το παρελθόν. Μην το αφήσετε, είναι δύσκολο στην αρχή, όπως ακριβώς ένα παζλ (στην αρχή δεν βγάζεις νόημα, σιγά σιγά τα κομμάτια μπαίνουν στη θέση τους και η εικόνα ολοκληρώνεται) αλλά σας βεβαιώ ότι το τέλος θα σας αρέσει και το βιβλίο θα σας κερδίσει.

«Η ζωή είναι σαν τον άνεμο. Όταν έρχεται καταπάνω σου, αν δε λυγίσεις, σπας» (σελ. 346).

Βιβλίο Ρένα
Συγγραφέας Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η πρωταγωνίστρια, ας την πούμε Ρένα, με την παρατηρητικότητά της, τη θυμοσοφία της και τα αποστάγματα ζωής που κατάφερε να συγκεντρώσει τόσα χρόνια, εκτός από τις τραγικές και κωμικές στιγμές που έζησε στα πορνεία, εκτός από τις προσωπικές της ιστορίες και τις δυσκολίες, υπήρξε μάρτυρας και ιστορικών στιγμών: από την απεργία των καπνεργατών στη Θεσσαλονίκη του 1936 στα Δεκεμβριανά του 1944 κι ως την εξορία της στη Γιούρα τη δεκαετία του 1950, μόνο και μόνο για να την κυνηγάει το στίγμα του κομμουνισμού μέχρι και στη Χούντα. Κι όλα αυτά όχι γιατί κατάλαβε τον ιδεαλισμό των όπου γης κολασμένων ή γιατί παρασύρθηκε, αμόρφωτη ούσα, από τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα αλλά γιατί αγάπησε δυνατά και έντονα. Αν αποκήρυττε την ιδεολογία θα ήταν σα να πρόδιδε την πρώτη της αγάπη κι έτσι υπέμεινε στωικά τις κακουχίες στο ξερονήσι, που τόσο παραστατικά αποδίδονται στο κείμενο.

Τη Ρένα την αγάπησα βαθιά, γιατί ήταν μια γυναίκα που κατάφερε να μεγαλώσει σε έναν κόσμο σκληρό, να πονηρέψει διά της βίας σχεδόν, να ζήσει έντονα και με βαθιά αυτοεκτίμηση και αυτογνωσία πράγματα και καταστάσεις που άλλους θα τους είχαν λυγίσει ή απογοητεύσει. Γραμμένο με γλυκόπικρο τόνο, με το γνωστό χιούμορ του συγγραφέα, που αποζητάς σαν τρελός, να έρχεται την κατάλληλη στιγμή όχι για να ευτελίσει τα γραφόμενα αλλά για να σε κάνει να γλυκαθείς πριν ξαναβουτήξεις στον λάκκο με τα σκ…. που περνούσε η ηρωίδα. Ακόμη και την έντονη σχέση που πέρασε με γνωστή ρεμπέτισσα που γνώρισε σε μπαρμπουτιέρα και μας ταξιδεύει ακόμη η φωνή της «με αεροπλάνα και βαπόρια» ήταν μια ωραία παρένθεση, που με έπεισε για την αλήθεια της και επιβεβαίωσε τις φήμες που ακόμη πλανιούνται γύρω απ’ το όνομά της.

Η ιστορία είναι ολοκληρωμένη, ισορροπημένη, εξυμνεί και τονίζει τη δύναμη του έρωτα που αντέχει, όσες κακουχίες ή μεθυσμένες ανάσες κι αν περάσουν από πάνω του και δίνει με ένα ευρηματικό φινάλε μια διαφορετική ολοκλήρωση στον χαρακτήρα της πρωταγωνίστριας, η οποία κατάφερε έτσι να ξεπεράσει τον φόβο της για τις λαοσυνάξεις και για τη σκιά του χαφιέ που την ακολουθούσε σε όλη της τη ζωή ως φακελωμένη. Δύο άντρες γνώρισε και χάρη σε αυτούς έζησε σχεδόν δύο διαφορετικές ζωές. Πέρασε μέσα από το χασίς και την πορνεία, τους εμφυλίους και τα γεγονότα του Πολυτεχνείου μόνο και μόνο για να καταφέρει στη δύση της ζωής, μόνη κι έρημη πια, να μεταστρέψει τη βαρεμάρα της έγκλειστης πτωχής ηλικιωμένης σε φιλανθρωπικό έργο, μαγειρεύοντας για τους αστέγους, οπότε επί τη ευκαιρία μου έδωσε κι ένα σκληρό μάθημα για το πώς αντιμετωπίζει η κοινωνία αυτούς τους απόκληρους και ποιοι πραγματικά είναι.

Η «Ρένα» είναι ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα, μεστό, ουσιαστικό, άμεσο, ρεαλιστικό και με πολλά κοινωνικά και ανθρωπιστικά μηνύματα που μου περάσανε είτε με δραματικότητα είτε μέσω του χιούμορ, μπλέκοντάς με σε μια πρωτόγνωρη αφήγηση, η οποία δεν ήθελα να τελειώσει.

Βιβλίο Εννιά ώρες στα Εξάρχεια
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα Εξάρχεια είναι πυκνοκατοικημένη περιοχή στο κέντρο της Αθήνας και το όνομά τους προήλθε από τον Ηπειρώτη έμπορο Έξαρχο που διατηρούσε στην οδό Θεμιστοκλέους κατάστημα γενικού εμπορίου. Έχει μια μεγάλη και σημαντική ιστορία, κομμάτια της οποίας σκιαγραφούν οι διηγηματογράφοι σε αυτήν την ανθολογία. Ο κύριος Αλέξανδρος Διονυσόπουλος υποστηρίζει πως η ουσία των Εξαρχείων είναι  η εξής πρόταση: «… αυτός ο μικρόκοσμος διαμορφώνεται από κάθε εποχή ενώ ταυτόχρονα τη συμβολίζει» (σελ. 18) ενώ ο κύριος Βαγγέλης Σωτήρης παραδέχεται: «Είμαι σαν αυτή τη γειτονιά. Φαινομενικά έχουν αλλάξει πολλά αλλά αν ξέρεις πού να κοιτάξεις βλέπεις κάτι αναλλοίωτο, κάτι σταθερό» (σελ. 48). Ο κύριος Χρήστος Δασκαλάκης τέλος τονίζει: «… αυτή η γειτονιά αγαπά όσους στέκονται στο ύψος τους, αυτή η γειτονιά αγκαλιάζει καθετί που στους άλλους μοιάζει περίεργο ή τους φοβίζει» (σελ. 68).

Μέσα από αυτές τις ποικίλες όψεις και απόψεις της περιοχής, ξεχώρισα δύο διηγήματα. Με συγκίνησε το «Αγόρι που έλεγε ναι», ένα υπέροχο πλάσμα, γελαστό και φωτεινό, που αγάπησε το εξώφυλλο του παιδικού βιβλίου «Ο μικρός πρίγκιπας», αιχμαλώτισε την καρδιά του αφηγητή αλλά στο τέλος…Δεύτερο διήγημα, «Ο άγνωστος άντρας», μια τρυφερή ερωτική ιστορία ανάμεσα σε δύο άντρες που κλείνει με ένα εκπληκτικό εύρημα: δύο ώρες απόσταση για να φέρει φαγητό στον σύντροφό του και να φύγει, δύο ώρες για είκοσι δευτερόλεπτα…

Κλείνοντας, θα αναφερθώ ξεχωριστά στον κύριο Αλέξανδρο Κεφαλά, όχι γιατί παραμένω φανατικός αναγνώστης του αλλά γιατί το διήγημά του κλείνει ακριβώς όπως πρέπει τη συλλογή των εκδόσεων Λέμβος. Μέσα από την ιστορία του, την υπέροχη πένα του, τα περιστατικά της καθημερινότητας που περιγράφει καταφέρνει να ταιριάξει το αστικό χτες με το εφηβικό σήμερα της περιοχής και να δώσει έμμεσα το πλήρες ιστορικό υπόβαθρο των Εξαρχείων, οπότε κατ’ εμέ ήταν το ιδανικότερο διήγημα για να κλείσει αυτή η συλλογή.

Οι «9 ώρες στα Εξάρχεια» είναι μια προσεγμένη ανθολόγηση εννιά διηγημάτων για την αγαπημένη αυτή γειτονιά, μια συλλογή που θα ικανοποιήσει όλους τους αναγνώστες με την ποικιλία των θεμάτων, των βλεμμάτων και των στυλ γραφής, πάντα με τη φροντίδα των εκδόσεων Λέμβος.