Βιβλίο Αυτό που κρύβεται στα δέντρα 
Συγγραφέας Ελένη Τασοπούλου
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ελένη Τασοπούλου έγραψε μια συγκινητική και δυνατή ιστορία για τη δύναμη της φιλίας και της συγχώρεσης, για τον χειρισμό της διαφορετικότητας και για τον πόνο της απώλειας. Με απλές προτάσεις και ρεαλισμό, με μικρά κεφάλαια και καλογραμμένους χαρακτήρες μας συστήνει τις πρώτες μέρες μιας έφηβης κοπέλας σε μια επαρχιακή πόλη. Η εσωστρεφής και συνεσταλμένη στάση της δυστυχώς δε βοηθάει τις συνθήκες: σκόρπιες οι κουβέντες και αμήχανα τα χαμόγελα με τα άλλα παιδιά, δε μιλάει στους συμμαθητές της, αφοσιώνεται στις αγαπημένες της ασκήσεις φυσικής και δεν κοιτάζει να εξερευνήσει το μέρος όπου ήρθαν με τη μητέρα της φεύγοντας από την Αθήνα για μια νέα αρχή μετά την τραγωδία που τις βρήκε. Οι φίλες που απέκτησε δεν ήταν από την αρχή δική της επιλογή. Δεν της είχε περάσει ποτέ από το μυαλό πως αυτά τα κορίτσια θα γίνονταν οι κολλητές της. Είναι εντελώς αντίθετοι χαρακτήρες, έχουν τις δικές τους ιδιαιτερότητες και αποτελούν τον εύκολο στόχο των συμμαθητών τους, οι οποίοι τις θεωρούν παράξενες και ιδιαίτερες. Να όμως που συμβαίνουν και θαύματα!

Η Αγγελική ζωγραφίζει πολύ ωραία και γίνεται κολλιτσίδα της Εύας όταν γυρνάνε μαζί τα μεσημέρια που σχολάνε και η Παναγιώτα, ένα κορίτσι που δε συμμετέχει στις ερωτήσεις των καθηγητών, μπαίνει απρόσμενα στην παρέα τους. Η συγγραφέας μάς συστήνει τρεις νέες κοπέλες με ενδιαφέρουσες προσωπικότητες και αρχίζει μέσα από κοινά περιστατικά, όμορφες αλλά και δύσκολες στιγμές να δείχνει πώς αυτή η φιλία τις μεταμορφώνει και τις βελτιώνει ως προσωπικότητες και ως μαθήτριες. Η μία αγαπάει το διάβασμα, η άλλη ζει φτωχικά και λατρεύει τον αθλητισμό στον οποίο διαπρέπει, η τρίτη ασχολείται με το σχέδιο μόδας αλλά είναι κακή μαθήτρια αλλά οι τρεις τους μεγαλώνουν με κοινές εμπειρίες, στηρίζει η μία την άλλη, γελάνε και κλαίνε αντάμα. Αυτό το ξεχωριστό δέσιμο ζηλεύουν οι υπόλοιποι συμμαθητές τους, οι οποίοι ξεκινούν να σκορπάνε ψιθυρίσματα από δω κι από κει με κακίες, μπηχτές, χολωμένες παρατηρήσεις και έκδηλη την απορία που η καλύτερη μαθήτρια της τάξης, η Εύα, κάνει παρέα με την αταίριαστη και απρόσιτη Παναγιώτα και με την αιθεροβάμονα Αγγελική! Ο Ηλίας, ο αγενής και αμελής πλακατζής της τάξης, η Στέλλα με την κλίση στα φιλολογικά μαθήματα, ο Γιώργος, ο Βαγγέλης και η Νάντια, ο Τζόνι ο κουλ, που απαντάει στις ερωτήσεις με ήσυχη και σχεδόν αδιάφορη φωνή, λες και εξηγεί κάτι απλό και αυτονόητο και άλλοι είναι ο μικρόκοσμος του επαρχιακού σχολείου όπου δημιουργούνται ποικίλες τρυφερές αλλά και σκληρές καταστάσεις.

Η Παναγιώτα και η Εύα ιδροκοπούν να ταιριάξουν στον κόσμο γύρω τους αλλά η Αγγελική κάνει τα πάντα να φαίνονται εύκολα, απλά, ακόμη και χαρούμενα. Οδηγός και βίωμα ζωής για την Εύα είναι τα όσα μοιράστηκε με τον πατέρα της ένα καλοκαιρινό μεσημέρι, όπου σ’ έναν γερμένο και αδιάφορο κορμό δέντρου ανακάλυψε κάτι που την ξάφνιασε, κι όλο αυτό ταιριάζει με τις ανθρώπινες σχέσεις, αφού δεν πρέπει να δίνουμε σημασία στην εξωτερική εικόνα και εμφάνιση κάποιου αλλά σε αυτό που κρύβεται μέσα του. Στη συνέχεια, κάτι που φαίνεται αθώο μπαίνει ανάμεσά τους και τις διαλύει. Ποιος το ξεκίνησε; Ποια παρασύρθηκε και πώς θα επανορθώσει; Είναι εύκολο ή δύσκολο; Πάνω που άρχισαν να κάνουν πρόοδο στο σχολείο, να προχωράνε μπροστά στη ζωή τους, να βρίσκουν αυτοπεποίθηση και θάρρος, η προδοσία τις έφερε ξανά πίσω στα πρώτα τους βήματα, τις διέλυσε. Κι ο εγωισμός μπαίνει στη μέση, τυφλώνει τον ένοχο, του δείχνει άλλους δρόμους, μακριά απ’ ό,τι ήξερε και τονίζει πως αυτές είναι οι σωστές, οι κατάλληλες παρέες. Είναι όμως έτσι ή κάτι πραγματικά λείπει; «Αυτό που κρύβεται στα δέντρα» είναι ένα δυνατό και τρυφερό εφηβικό μυθιστόρημα γεμάτο νοήματα και ανατροπές που με συγκίνησε και με γέμισε ποικίλα συναισθήματα.

Βιβλίο Το σκιάχτρο και η τριανταφυλλιά
Συγγραφέας Ελένη Τασοπούλου
Εικονογράφος Francesca dell’ Orto
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Κόκκινη Κλωστή Δεμένη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το κείμενο απευθύνεται σε παιδιά από έξι ετών και πάνω και προσφέρεται για μια ουσιαστική συζήτηση γύρω από τη φιλία και τον τρόπο που πρέπει κανείς να αναπτύξει για να αγαπήσει τους άλλους ανθρώπους με τους οποίους συναναστρέφεται. Τα παιδιά ίσως να μην καταφέρουν να συγκινηθούν τόσο πολύ αν δεν τα καθοδηγήσει σωστά ένας μεγαλύτερος, η ενάργεια του κειμένου όμως θα τα παρασύρει να ζήσουν έντονα τη σχέση ανάμεσα στην τριανταφυλλιά και το σκιάχτρο. Δεν είναι μόνο ο δεσμός της φιλίας που κυριαρχεί στο βιβλίο. Μέσα από ολοζώντανα περιστατικά ξεπηδούν έννοιες όπως εκμετάλλευση, εγωισμός αλλά και ελπίδα. Τα πουλιά είναι ένα λαμπρό παράδειγμα για να μάθουν τα παιδιά τι σημαίνει να εκμεταλλεύεται κάποιος τη δύσκολη θέση ενός άλλου και πόσο καταδικαστέο είναι αυτό. Οι σκηνές που το σκιάχτρο που δε διστάζει να γίνει κομμάτια για να σώσει τη φίλη του ήταν έντονες και τραγικές.

Το κείμενο νομίζω πως θα φανεί δύσκολο στο ηλικιακό γκρουπ που απευθύνεται, μιας και η κυρία Ελένη Τασοπούλου έχει διαλέξει κεντημένες αριστοτεχνικά σύνθετες λέξεις και εμπλουτίζει με ωραίες περιγραφές το παραμύθι. Αν υπάρξει βοήθεια στην ανάγνωση του κειμένου για καλύτερη κατανόηση, τα παιδιά θα αγαπήσουν έτι περαιτέρω αυτήν την εξαιρετική ιστορία. Λέξεις όπως «γλεντοκόπησε», «φτεροκοπώντας», «σκοροφαγωμένου» είναι ένα έναυσμα να μάθουν καλύτερα το βάθος και την ποικιλία της ελληνικής γλώσσας και να την αγαπήσουν. Η συγγραφέας περιγράφει γλαφυρά και με διεισδυτικότητα το περιβάλλον στο οποίο φυτρώνει η αγριοτριανταφυλλιά και στέκεται το σκιάχτρο. Κάπου κάπου ξεφεύγουν οι προτάσεις και μετατρέπονται σε στιχάκια, προσδίδοντας ένα παιχνίδισμα στην αφήγηση ενώ οι αστείες ομοιοκαταληξίες και τα πειράγματα του λουλουδιού δίνουν ένα ευχάριστο διάλειμμα μεταξύ των σκηνών.

Η εικονογράφηση είναι εντελώς διαφορετική απ’ ό,τι έχω δει ως τώρα. Εξαιρετικά λεπτομερής και παραστατική, σε πολλά σημεία ένιωσα σα να ζωγράφισε η κυρία Francesca Dell’ Orto πάνω σε φωτογραφίες και να έκανε ένα ολόδικό της στυλ που επίσης αγάπησα. Το εξώφυλλο άνετα θα το έβαζα σε κορνίζα! Στο κείμενο σκορπίστηκαν απλόχερα πολλές λεπτομέρειες που δίνουν αφορμή για παιχνίδι, μια ποικιλία χρωμάτων και δειγμάτων ζωικής και φυτικής βλάστησης, σελίδες που μυρίζουν αγρό και βροχή! Προς τιμήν της η εικονογράφος δε δίστασε να γκριζάρει το τοπίο στις δύσκολες στιγμές της πλοκής, χωρίς όμως να αφαιρεί κάτι από τη μαγεία του στυλ της!

«Το σκιάχτρο και η τριανταφυλλιά», που έχει τιμηθεί με το Βραβείο Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς 2016,  είναι μια τρυφερή ιστορία για τη φιλία, τη δοτικότητα και το νοιάξιμο για τους ανθρώπους που αγαπάμε. Η ζωηρή εικονογράφηση και το πλούσιο λεξιλόγιο θα εμπλουτίσουν ποικιλοτρόπως το διάβασμα, χαρίζοντας στους μικρούς αναγνώστες μια εξαιρετική εμπειρία που θα τη θυμούνται για καιρό.

Βιβλίο Το λουζεράκι
Συγγραφέας Ελένη Τασοπούλου
Κατηγορία Εφηβικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Ελένη Τασοπούλου γράφει μια υπέροχη και συναρπαστική ιστορία για ένα κορίτσι που πέφτει θύμα σχολικού εκφοβισμού και αγωνίζεται να κερδίσει τη χαμένη της αξιοπρέπεια και αυτοπεποίθηση. Η πλοκή εξελίσσεται κλιμακωτά και μου δημιούργησε τόση ένταση και αγωνία που δεν μπορούσα να σταματήσω το διάβασμα. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση δίνει στη συγγραφέα την ευκαιρία να μπει για τα καλά στον ρόλο μιας 15χρονης κοπέλας, που είναι μόνη, με μονάχα μία φίλη, που κρύβεται, δημιουργώντας λανθασμένα την εντύπωση πως αμελεί το διάβασμα, που καταφεύγει στο κατέβασμα ταινιών στον ελεύθερό της χρόνο και που αγωνίζεται να πετάξει από πάνω της το παλτό με την ταμπέλα «λουζεράκι». Σε όλο το κείμενο υπάρχουν διαρκή σκαμπανεβάσματα κι από την ντροπή και τη μοναξιά της Θάλειας περνάμε στην ολοένα εντονότερη σχέση της με την κλίκα των συμμαθητών που της κάνουν τη ζωή δύσκολη. Μικρές μάχες που όμως δεν κρίνουν τον πόλεμο δεν είναι και αρκετές να ενισχύσουν για πολύ την ασφάλεια και τη σιγουριά της κοπέλας. Η παγίδα που ετοιμάζεται για κείνη προς το τέλος του μυθιστορήματος είναι και η μεγαλύτερη πρόκληση για τη Θάλεια.

Η κλειστή κοινωνία της τάξης, ο φόβος και η ενοχή που κλείνουν τα στόματα, η αδυναμία των γονιών να κατανοήσουν σωστά και να επικοινωνήσουν με το παιδί τους (κι είναι πολύ δύσκολο, όσο κι αν προσπαθείς, αν ο γιος ή η κόρη σου απλώς δε θέλουν), η απελπισία που πιάνει τα παιδιά που βρίσκονται σε αυτήν τη θέση (ευτυχώς η συγγραφέας απέφυγε να αναφερθεί σε ακρότητες που θα έκαναν τραγικότερη την ιστορία) είναι γνωρίσματα που συναντάει κανείς διαβάζοντας αυτό το τρυφερό, σκληρό και ευρηματικό μυθιστόρημα, κατάλληλο για παιδιά από 10 ετών και πάνω. Κάθε σκηνή, κάθε χαρακτήρας που περνάει από τα κεφάλαια είναι οικείος, όλοι έχουμε ακούσει, δει, μάθει, γνωρίσει κάποιον ή κάτι από όσα περιγράφονται στο μυθιστόρημα. Οι γονείς που έχουν στριμωχτεί οικονομικά, η γάτα στην οποία καταφεύγει το κορίτσι για μια ανέξοδη αγκαλιά, η συμπεριφορά μες στην τάξη και έξω στην αυλή καταγράφονται με ενάργεια και αμεσότητα, δημιουργώντας έναν ασφυκτικό κλοιό, από τον οποίο αναρωτιόμουν πώς θα ξεφύγει η πρωταγωνίστρια.

Μου άρεσε πολύ που η κυρία Τασοπούλου δεν προτίμησε μονοδιάστατες λύσεις και απόψεις ούτε είχε επίπεδη και γραμμική αφήγηση. Δεν έγραψε ξεκάθαρα πως μια καλή λύση είναι το θέατρο, μέσα από το οποίο κάποιος ξαναγεννιέται, χάνεται, επαναδημιουργείται, γιατί οι αλλαγές στον χαρακτήρα της Θάλειας ήταν απότοκες από μια σειρά δοκιμασιών που υπέστη και την ατσάλωσαν. Δεν τόνισε πως μόνο ένας φίλος μπορεί να σε βοηθήσει, γιατί υπήρξαν και περιστατικά μες στην ιστορία που την άλλαξαν εντελώς αναπάντεχα, γιατί κάποιοι ήρθαν ξαφνικά στο προσκήνιο, όχι ως από μηχανής θεοί αλλά ως απαραίτητο κομμάτι του παζλ που διαβάζουμε. Δεν κατέφυγε σε συναισθηματικούς εκβιασμούς και στερεότυπα, αντίθετα, έπλασε έναν χαρακτήρα έξυπνο, ευφυή, έτοιμο ν’ αρπάξει την ευκαιρία αλλά δεν την απολαμβάνει ούτε τη χαίρεται, γιατί αμέσως θα συμβεί κάτι που θα της ρίξει την ψυχολογία, μέχρι την επόμενη αλλαγή στη διάθεσή της κλπ. Έχουμε δηλαδή ένα πολύ καλά ρυθμισμένο συναισθηματικό ασανσέρ, με άψογο χειρισμό και συμπεριφορά, που δεν αφήνει σε ησυχία τον αναγνώστη με τις απανωτές εκπλήξεις που συναντάει από σελίδα σε σελίδα.

Φυσικά και η ευκολία της τεχνολογίας δε θα μπορούσε να λείπει από ένα μυθιστόρημα που απευθύνεται σε παιδιά από 10 ετών και πάνω και πάλι όμως υπάρχει μέτρο στη χρήση της. Η Θάλεια δε βυθίζεται με τις ώρες σε άσκοπες συζητήσεις και ανούσια ανταλλαγή emoticons, χρησιμοποιεί το διαδίκτυο για να μιλήσει με τη φίλη της πάνω στα ζητήματα που τους απασχολούν και δεν πρόλαβαν να τ’ αναλύσουν από κοντά ή κατεβάζει ταινίες για να της κρατούν συντροφιά. Όταν επιλέγεται να συμμετάσχει στην παράσταση «Το ημερολόγιο της Άννας Φρανκ» μια κοπέλα της δανείζει ένα βιβλίο, το οποίο αρχικά παραπετάει, σύντομα όμως καταφεύγει σε αυτό από ανία και περιέργεια. Εδώ όμως δε βγαίνει η κυρία Τασοπούλου να κουνήσει το δάχτυλο και να αποξενώσει αυτές τις δύο διεξόδους και να πει ξεκάθαρα «διαβάζετε εξωσχολικά βιβλία» αλλά χρησιμοποιεί τα μηνύματα του Ημερολογίου για να προσδώσει μια νέα διάσταση στον χαρακτήρα της Θάλειας, γιατί ο ηρωισμός και η απελπισία της Άννας Φρανκ γίνεται το απαραίτητο εφόδιο που θα βοηθήσει την πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος να αντλήσει την υπομονή, την οξυδέρκεια και τη δύναμη που χρειάζεται ώστε να σταθεί στα πόδια της και να αντιμετωπίσει σαν ίση προς ίσους τους συμμαθητές που την ενοχλούν.

«Το λουζεράκι», που βραβεύτηκε από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά, είναι ένα έξυπνα δοσμένο και όμορφα γραμμένο μυθιστόρημα για παιδιά προεφηβικής ηλικίας που καταγράφει το σοβαρό πρόβλημα του bullying με μια διαφορετική ματιά, αποφεύγοντας κλισέ και μελοδραματικά στοιχεία που θα απωθούσαν τους αναγνώστες. Το βιβλίο έχει άρτια δομημένους χαρακτήρες, ποικιλία συναισθημάτων και μια σειρά από εκπλήξεις και ανατροπές που θα κρατήσουν ως το λυτρωτικό και συγκινητικό τέλος όποιον αφεθεί να παρασυρθεί από τις περιπέτειες της Θάλειας.