Βιβλίο Η Ραμού και η φάλαινα Μπελού 
Συγγραφέας Ελένη Πριοβόλου
Εικονογράφος Ντανιέλα Σταματιάδη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα μωρό και μια φάλαινα μπελούγκα γεννιούνται την ίδια μέρα και στιγμή, η Ραμού σε μαιευτήριο και η Μπελού σε ενυδρείο. Διαφορετικά πλάσματα σε διαφορετικούς τόπους αλλά με έναν μαγικό τρόπο η μία βρέθηκε στο μυαλό της άλλης. Έγιναν αχώριστες, παίζουν και γελάνε μαζί. Ταυτόχρονα, η μαμά της Ραμού ανησυχεί που η κόρη της μιλάει μόνη της σε μια φάλαινα που ζει στο ενυδρείο αλλά δεν τη βλέπει. Η μαμά της τελικά υπαναχώρησε με τη «φανταστική φίλη» του παιδιού της, οι συμμαθητές της όμως την αποπαίρνουν: «Μας τρελαίνεις με τις ψεύτικες ιστορίες σου για μια φάλαινα που κανένας δε βλέπει ούτε ακούει». Από την άλλη, το ίδιο ανησυχεί και η μαμά φάλαινα, που το παιδί της της μιλάει για το κοριτσάκι και πιστεύει πως ίσως είναι κάποιο από τα παιδιά που επισκέπτονται το ενυδρείο. Ναι αλλά η Μπελού δεν ασχολείται με κανένα από αυτά όταν τη φωνάζουν και στενοχωριέται που τους λέει για τη φίλη της αλλά δεν πιστεύει κανείς για «το κορίτσι που ζει μέσα στο νερό».

Η Ελένη Πριοβόλου έγραψε ένα πρωτότυπο, αν και λίγο δύσκολο, παραμύθι για την αποδοχή και τη διαφορετικότητα. Χρησιμοποιεί τη φανταστική σχέση δύο ετερόκλητων πλασμάτων που όμως βρήκαν τρόπο και επικοινωνούν για να δείξει στα παιδιά πως, αν βλέπουν μια διαφορετική συμπεριφορά σε κάποιον γύρω τους, υπάρχουν τρόποι να τον προσεγγίσουν. Δε χρειάζεται να θυμώνουν που δεν κατανοούν το σύμπαν του ούτε να τον απομακρύνουν ή να τον αποθαρρύνουν. Αντιθέτως, η αγάπη και η φαντασία μπορούν να δημιουργήσουν έναν κόσμο όπου «τα αδύνατα γίνονται δυνατά χάρη στην αποδοχή και την αγάπη». Η συγγραφέας αφήνει την ιστορία να μιλήσει με διάφορους και διαφορετικούς τρόπους στην ψυχή των παιδιών, συνιστώ όμως να υπάρξει βοήθεια από έναν μεγαλύτερο για καλύτερη κατανόηση των εννοιών. Σε πρώτο επίπεδο, η απλή ανάγνωση μιας χαριτωμένης ιστορίας για δυο πλάσματα που επικοινωνούν ψυχικά θα κερδίσει τα παιδιά, τα υπέροχα νοήματα και η βασική ιδέα του βιβλίου όμως θα κατανοηθούν καλύτερα με όποιον βοηθήσει τους μικρούς αναγνώστες επ’ αυτού, μιλώντας μαζί τους για τη συναίσθηση, την αποδοχή, τη φαντασία κλπ.

Η εικονογράφηση της Ντανιέλας Σταματιάδη βαδίζει στα ίδια χνάρια του φαντασιακού με την ιστορία, αποτυπώνοντας με αδρές γραμμές και χωρίς λεπτομέρειες τους διαφορετικούς κόσμους της Ραμού και της Μπελού. Με βασικά χρώματα για φόντο (κίτρινο το παιδί, μπλε η φάλαινα) που αναμιγνύονται αρμονικά δημιουργείται ένας υπέροχος συγκερασμός των δύο κόσμων και απολαμβάνουμε τις περιπέτειες της Ραμού και της Μπελού στην προσπάθειά τους να κερδίσουν τον κόσμο γύρω τους και να τους εντάξει στο μικρόκοσμό τους.

Δυο πλάσματα, δυο κόσμοι, μία μορφή αγάπης, αυτή που δεν κάνει διακρίσεις.

Βιβλίο Ένας άνθρωπος από μέταλλο
Συγγραφέας Νίκος Αντωνίου
Εικονογράφος Βασίλης Γρίβας
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Μάρκος δυσκολεύεται να κοιμηθεί τα βράδια γιατί έχει βρει τον τρόπο να ταξιδεύει με τη σχολική του τσάντα σε διάφορα μέρη και τόπους, να συναντά άλλους ανθρώπους, να γνωρίζει διαφορετικούς πολιτισμούς. Μια φορά λοιπόν ταξιδεύει σ’ έναν πλανήτη όπου ζουν δυο πλάσματα από μέταλλο, εκ των οποίων το ένα κουτσαίνει. Ο Σεν θέλει να πάει με τον Έπι στην πόλη για να τον ανακυκλώσει και καθ’ οδόν συναντούν διάφορα εμπόδια, χάρη στα οποία ο Μάρκος εξηγεί στους νέους του φίλους σημαντικές έννοιες που αποτελούν τα απαραίτητα χαρακτηριστικά γνωρίσματα για να είναι κάποιος άνθρωπος. Έτσι λοιπόν, πρέπει να νοιαζόμαστε για τους φίλους μας και να μην τους εγκαταλείπουμε στα δύσκολα, να είμαστε συνετοί και να αποφεύγουμε να μπλέκουμε σε κοροϊδίες, να σεβόμαστε τη ζωή κάποιου και να μην του τη στερούμε, να μην αποφασίζουμε να τον παροπλίσουμε όταν μεγαλώσει και «χαλάσει» αλλά τότε να του δείξουμε ακόμη μεγαλύτερη αγάπη και φροντίδα. Ο άνθρωπος «Δεν είναι μόνο αυτό που φαίνεται» και τα πλάσματα μπερδεύονται: «Εσείς οι άνθρωποι κάνετε τα πράγματα δύσκολα». Τότε έρχεται μια κρίσιμη στιγμή για τον Σεν που πρέπει να πάρει μια δύσκολη απόφαση.

Μια πολύ συγκινητική και τρυφερή ιστορία που μαθαίνει στα παιδιά, χάρη στην απειρία δύο γλυκών πλασμάτων, τη σύνεση, την επιλογή και τις συνέπειές της, την αγάπη, τη φιλία και πολλά άλλα με ένα τέλος που δεν το περίμενα και μου έφερε δάκρυα στα μάτια. Με απλό λεξιλόγιο και με αφορμή διάφορα περιστατικά που η αστείρευτη φαντασία του συγγραφέα παραθέτει στο κείμενο μπορούμε να γνωρίσουμε ποικίλα συναισθήματα, να βελτιώσουμε την καθημερινότητά μας και να καταλάβουμε πόσο σημαντικό είναι να υποστηρίζουμε κάποιον που διαφέρει από μας.

Η εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα είναι υπέροχη και ζωντανεύει με τον καλύτερο τρόπο όχι μόνο τον φανταστικό πλανήτη που επισκέπτεται ο Μάρκος αλλά και διάφορα στιγμιότυπα του παιδιού από τα συναρπαστικά ταξίδια του. Ο Σεν και ο Έπι αποτυπώνονται με χαριτωμένα ανθρωπόμορφα χαρακτηριστικά και η ιστορία τους ζωντανεύει με πρωτότυπες οπτικές γωνίες, πληθώρα συναρπαστικών λεπτομερειών από τον πλανήτη τους και απρόσμενες προοπτικές. Πάντως, θα προτιμούσα να υπάρχουν πιο ζωηρά χρώματα κι όχι η επιλογή της σέπιας που χαρίζει μεν μια υποβλητική ατμόσφαιρα αλλά δε δίνει το απαραίτητο φως που χρειάζεται ένα παιδικό βιβλίο για να τραβήξει το βλέμμα των παιδιών.

Μια ιστορία που μαθαίνει στα παιδιά πως οι άνθρωποι δεν καθορίζονται από τα εξωτερικά τους χαρακτηριστικά αλλά από τις επιλογές, τις συμπεριφορές και τις πράξεις τους.

Βιβλίο Φως σε μαύρο ουρανό
Συγγραφέας Ελένη Πριοβόλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Εφηβικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αρχικά νόμισα πως έμπαινα σ’ ένα δυστοπικό παραμύθι, έτσι όπως παρουσίαζε η συγγραφέας το περιβάλλον του Ντίνου, με πείνα και ψάξιμο σκουπιδιών στους ντενεκέδες. «Για μήνες υποσιτιζόμουνα», αυτή είναι η πρώτη πρόταση του μυθιστορήματος ενώ στη συνέχεια τα πράγματα έγιναν πιο δύσκολα: «Ένα βράδυ έδωσα μάχη για ένα μισοφαγωμένο σάντουιτς». Σύντομα όμως κατάλαβα πως αυτό είναι μια πραγματικότητα και δυστυχώς τη βιώνουν πολλά νέα παιδιά σχεδόν σε όλο τον κόσμο, απότοκη ποικίλων αφορμών. Με σφιγμένη καρδιά λοιπόν συνέχισα την ανάγνωση και ξεκίνησα να γνωρίζω ένα από τα χιλιάδες παιδιά που κινούνται στο «τυφλό σημείο» του βλέμματός μας όσο εμείς προχωράμε την ανετότερη ζωή μας.

Με πρωτοπρόσωπη αφήγηση που χαρίζει αμεσότητα και γρήγορο ρυθμό, ξεδιπλώνεται μια συναρπαστική ιστορία για εφήβους και όχι μόνο. Η πλοκή κλιμακώνεται, ενδιαφέροντες χαρακτήρες μπαίνουν στη ζωή του νεαρού και η νύχτα παρουσιάζει το δικό της φως πάνω στον μαύρο ουρανό της. Ο Ντίνος είναι μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα, ακριβοδίκαιος, αξιοπρεπής και φιλότιμος. Είναι πολύ καλός στα μαθηματικά, ζει γι’ αυτά και τον ταξιδεύουν μακριά από την καθημερινότητά του. Η αφαγία όμως και το δύσκολο οικογενειακό περιβάλλον ρίχνουν τις επιδόσεις του στο σχολείο: «Τι να πω; Ότι πάλι με περίμεναν στο σπίτι τα κολλημένα μακαρόνια, μια μάνα αλλόκοτη, τυλιγμένη μόνιμα στους καπνούς του τσιγάρου, να μη σηκώνεται από το λάπτοπ, ένας πατέρας φευγάτος ή μέσα στα νεύρα και μια αδερφή να μυξοκλαίει όλες τις ώρες»; (σελ. 17). Κι όμως κάποτε όλα ήταν καλά και σχετικά ρόδινα, απλώς άλλαξαν τα πάντα απ’ όταν ο πατέρας έμεινε στον άσο.

Ο αφηγητής είναι ένας έφηβος της εποχής μας, με τις αμφισβητήσεις του, την επιθυμία του για ήπια εκδίκηση, χωρίς ακρότητες και υπερβολές. Έχει δεχτεί ερεθίσματα και βιώματα τα οποία προσπαθεί να ταιριάξει σε ό,τι λέγεται ζωή αλλά σκαλώνει. Προτιμά να γυρίζει στους δρόμους, να κωφεύει στους καβγάδες, να ανασαίνει εκτός σπιτιού. Λιτός και περιορισμένος ο ίδιος, του κάνει εντύπωση η αγάπη του ανθρώπου για τα λεφτά και η μανία του να διαλέγει μεγάλα και ακριβά πράγματα, που αντιβαίνουν στη δωρικότητα των βασικών αναγκών του. Ο δρόμος τον βοηθάει να κατεβάσει την κουκούλα του μπουφάν του πίσω από την οποία κρυβόταν από συστολή και αδυναμία, να παρατηρεί, να εξερευνά, να γνωρίσει τελικά τον ίδιο του τον εαυτό. Ας του συγχωρέσουμε όμως και μια επαναστατικότητα: «Μέσα στο σπίτι και το σχολείο δεν μαθαίνεις την αλήθεια του δρόμου. Μαθαίνεις ό,τι θέλουν να γίνεις. Οι γονείς και οι δάσκαλοι. Η τηλεόραση και ο υπολογιστής. Εκεί έξω άρχισα να βλέπω τη ζωή με πιο ελεύθερο μάτι και αυτό μου άρεσε» (σελ. 81).

Η σχέση του με τον πατέρα του, έναν άντρα που ξεκινάει γκρινιάρης, κακότροπος και βίαιος για να γίνει χειρότερος από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, καταγράφεται απόλυτα ρεαλιστικά και πειστικά, χωρίς ακρότητες και αφηγηματικές ευκολίες. Οι συγκρούσεις είναι απανωτές, οι επαφές τους μολύνονται με λεκτική και σωματική κακοποίηση κι όσο κι αν οι καταστάσεις με προετοιμάζανε για μια μεγάλη αποκάλυψη η συνέχεια στις εξελίξεις ήταν σωστά μελετημένη και μακριά από κοινοτοπίες. Ο Ντίνος γνωρίζει κι ενδιαφέροντες ανθρώπους από Ιράκ και Αφρική, που ο καθένας σηκώνει τον δικό του σταυρό κι έτσι η συγγραφέας εμπλουτίζει το κείμενο με τις ιστορίες τους, τονίζοντας τις δυσκολίες που αντιμετώπισαν για μια θέση στον ήλιο (κρίμα που στην Ελλάδα γι’ αυτούς έχει σχεδόν πάντα συννεφιά). Τα πράγματα δυσκολεύουν όταν ο αφηγητής βρεθεί μπλεγμένος σε επιδρομές των Δρομοφυλάκων, που θέλουν να καθαρίσουν τη «βρωμιά» από την περιοχή τους.

Ιδιαίτερη και αναπάντεχη είναι η φιλία του νεαρού μ’ έναν ηλικιωμένο άστεγο, μέσω του οποίου ζωντανεύουν οι έντονες ιστορικά και κοινωνικά στιγμές του χτες, οι οποίες συγκρίνονται με το σήμερα όχι για το ποια θα υπερβεί την άλλη αλλά ως συνολικό μάθημα ζωής που πρέπει να καταλάβουμε ώστε να γίνουμε καλύτεροι και να ερμηνεύουμε, αν όχι να προλαμβάνουμε, το μέλλον μας. Μάλιστα, η τραγική ειρωνεία που βγαίνει από αυτά τα χείλη με μούδιασε: «Βρήκα το μαγαζί να καίγεται… Το ξαναέστησα, σε πείσμα των καιρών. Με συνέλαβαν, με φυλάκισαν… Μέχρι που ήρθε η Δημοκρατία και το έκανε κι εκείνη… Η Δημοκρατία, που λες, φορούσε κουκούλα. Πετούσε πέτρες, μολότοφ, ξερίζωνε πεζοδρόμια…» (σελ. 72-73).

Το λεξιλόγιο είναι σωστό κι εξίσου μετρημένο, ακροβατεί ανάμεσα στην πνευματική καλλιέργεια και την εκφραστική μόδα των συνομηλίκων. Ο Ντίνος αγαπάει τη νύχτα αλλά όχι την κακή πλευρά της, επαναστατεί αλλά δε φτάνει στα άκρα, αντιδρά αλλά δε βιαιοπραγεί. Και κάπου βαθιά κρυμμένη μέσα του υπάρχει και μια ρομαντική πλευρά: «Λένε πως η νύχτα είναι σκληρή. Αντίθετα, εγώ πιστεύω πως το φως της μέρας σκληραίνει τα πράγματα. Στο σκοτάδι δεν φαίνεται η ασχήμια» (σελ. 67). Το χιούμορ έρχεται αναπάντεχα και γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της αφήγησης: «Ρε, δεν είναι για πέταμα οι μεγάλοι. Αν δεν σου κάνουν τον ξερόλα και δεν τους τον κάνεις κι εσύ, τότε γίνονται φίλοι σου» (σελ. 103).

Ελευθερία, αυτονομία, δικαιοσύνη και αξιοκρατία είναι θεμελιώδεις έννοιες που παρουσιάζονται στις σελίδες του μυθιστορήματος και συστήνονται στον αναγνώστη με εύληπτο και λιτό τρόπο, χωρίς διδακτισμό και κούνημα δακτύλου. Μέσα από μια σειρά γεγονότων και διαρκών ανατροπών, η συγγραφέας δείχνει με τον καλύτερο τρόπο την αξία τους και πόσο πολύ βοηθάνε μια προσωπικότητα να ολοκληρωθεί λίγο ακόμη αν τις χρησιμοποιεί σωστά. «-Όλος ο κόσμος κόλαση, φίλε. Πώς τον κάνει καλύτερο; -Άμα καλυτερέψει ο καθένας τον εαυτό του, τότε μπορεί κάτι να αλλάξει… Ζήσε Μάη μου, δηλαδή» (σελ. 92).

Το «Φως σε μαύρο ουρανό» είναι ένα υπέροχο, σκληρό και τρυφερό, διασκεδαστικό και συγκινητικό μυθιστόρημα για αναγνώστες από δεκαέξι ετών και πάνω που δείχνει με έξυπνο και καλογραμμένο τρόπο την εμπιστοσύνη που οφείλουμε να έχουμε στις δυνάμεις μας, την πίστη στην αξία μας, την επιμονή να ξεπερνάμε εμπόδια καθώς και να μένουμε άνθρωποι με σεβασμό και ηθικές αξίες και αρχές, κάτι που ελλείπει όλο και περισσότερο στην εποχή μας. Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη ιστορία, γεμάτη συναισθήματα και γεγονότα, που ζωντανεύει έναν διακριτικό ήρωα της εποχής μας και φωτίζει με ελπίδα και σθένος την πορεία του.