Διόπτρα – Πανος Τουρλης https://www.vivliokritikes.com Βιβλιοκριτικές Mon, 23 Mar 2026 15:05:33 +0000 en hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.9.4 https://www.vivliokritikes.com/wp-content/uploads/2019/12/cropped-black-white-computer-icons-book-png-book-icon-32x32.jpg Διόπτρα – Πανος Τουρλης https://www.vivliokritikes.com 32 32 «Αν τίποτα δεν πάει σωστά από εδώ, πήγαινε από εκεί», του Marc Colagiovanni, εκδ. Διόπτρα https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%ce%bd-%cf%84%ce%af%cf%80%ce%bf%cf%84%ce%b1-%ce%b4%ce%b5%ce%bd-%cf%80%ce%ac%ce%b5%ce%b9-%cf%83%cf%89%cf%83%cf%84%ce%ac-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b5%ce%b4%cf%8e/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b1%25ce%25bd-%25cf%2584%25ce%25af%25cf%2580%25ce%25bf%25cf%2584%25ce%25b1-%25ce%25b4%25ce%25b5%25ce%25bd-%25cf%2580%25ce%25ac%25ce%25b5%25ce%25b9-%25cf%2583%25cf%2589%25cf%2583%25cf%2584%25ce%25ac-%25ce%25b1%25cf%2580%25cf%258c-%25ce%25b5%25ce%25b4%25cf%258e https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%ce%bd-%cf%84%ce%af%cf%80%ce%bf%cf%84%ce%b1-%ce%b4%ce%b5%ce%bd-%cf%80%ce%ac%ce%b5%ce%b9-%cf%83%cf%89%cf%83%cf%84%ce%ac-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b5%ce%b4%cf%8e/#respond Mon, 23 Mar 2026 15:04:02 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=16531 Ένα παιδί αποφασίζει να ξεφορτωθεί τα άσχημα συναισθήματα που το βαραίνουν και να προχωρήσει στη ζωή του, να τολμήσει, να ρισκάρει. Θα στραφεί όμως κάποτε πίσω σε αυτά που ένιωσε; Αν ναι, τι θα αντικρίσει;

Βιβλίο Αν τίποτα δεν πάει σωστά από εδώ, πήγαινε από εκεί 
Τίτλος πρωτοτύπου When things aren’t  going right, go left
Συγγραφέας Marc Colagiovanni
Εικονογράφος Peter H. Reynolds
Μεταφραστής Γιάννης Καπερναράκος
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Marc Colagiovanni έγραψε μια καταπληκτική ιστορία που δίνει θάρρος, αυτοπεποίθηση και δύναμη στους μικρούς αναγνώστες ώστε να καταφέρουν να κάνουν πράγματα που τους φοβίζουν ή αμφιβάλουν ότι θα φέρουν σε πέρας. Με μια συναρπαστική και ανατρεπτική γραμμική εξιστόρηση, μια μέρα όπου, χωρίς ιδιαίτερο λόγο, τίποτα δεν πηγαίνει σωστά, ο ήρωας της ιστορίας αρχίζει να ρίχνει στο έδαφος τις ανησυχίες του, μετά από έναν ξεκαρδιστικό διάλογο μαζί τους («-Περίμενε, γύρνα πίσω!»). Ναι αλλά τότε αρχίζει να νιώθει αμφιβολίες, τις οποίες φυσικά επίσης εγκαταλείπει. Τώρα μπορεί να σκεφτεί καθαρά και να κάνει πράγματα που κάποτε τον τρόμαζαν, αδιαφορώντας για τους φόβους που κι αυτοί ξώμειναν πίσω και κωφεύοντας στις φωνές των απογοητεύσεων. «Συνειδητοποίησα ότι όσο άφηνα πράγματα πίσω μου, τόσο πιο σίγουρος ένιωθα». Στην ιστορία όμως έχουμε και μια σημαντική ανατροπή που τονίζει με εύσχημο τρόπο πως «μπορούμε να προχωράμε μαζί» με τις αμφιβολίες, τους φόβους και τις ανησυχίες μας, «αρκεί να προσέχουμε να μη μας βαραίνουν». Αν πάντως ο φόβος και το άγχος μας δυσκολεύουν, τότε απλώς συνεχίζουμε τον δικό μας δρόμο.

Η εκπληκτική αυτή και αισιόδοξη ιστορία ζωντανεύει από την εκπληκτική εικονογράφηση του Peter H. Reynolds που ποτίζει τις σελίδες με χρώματα και χαρίζει ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες. Από το μωβ χρώμα της απογοήτευσης και του φόβου περνάμε σε πιο αισιόδοξες νότες κι όσο ο ήρωας της ιστορίας ξεφορτώνεται τα αρνητικά συναισθήματα τόσο πιο ζωηρά γίνονται τα χρώματα. Οι κόκκινες ανησυχίες, οι πράσινες αμφιβολίες, οι κίτρινες απογοητεύσεις και οι πορτοκαλί φόβοι έχουν χαριτωμένες φατσούλες και λάτρεψα τις απανωτές αντιθέσεις στο κρίσιμο σημείο της ιστορίας όπου ο μικρός μας ήρωας απογοητεύεται αλλά ξαναπροσπαθεί αδιαφορώντας για όσα άφησε πίσω του. Η καλογραμμένη ιστορία δε θα μπορούσε να τελειώσει με διαφορετική γωνία λήψης από αυτήν του εικονογράφου που αφήνει το παιδί να ατενίζει τον δρόμο μπροστά του με ονειροπόλο βλέμμα αλλά και ανυπομονησία.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%ce%bd-%cf%84%ce%af%cf%80%ce%bf%cf%84%ce%b1-%ce%b4%ce%b5%ce%bd-%cf%80%ce%ac%ce%b5%ce%b9-%cf%83%cf%89%cf%83%cf%84%ce%ac-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b5%ce%b4%cf%8e/feed/ 0 «Απόδραση από τη Χώρα του Δεν», της Μαρίνας Γιώτη, εκδ. Διόπτρα https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%cf%80%cf%8c%ce%b4%cf%81%ce%b1%cf%83%ce%b7-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7-%cf%87%cf%8e%cf%81%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b4%ce%b5%ce%bd-%ce%b3%ce%b9%cf%8e%cf%84%ce%b7/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b1%25cf%2580%25cf%258c%25ce%25b4%25cf%2581%25ce%25b1%25cf%2583%25ce%25b7-%25ce%25b1%25cf%2580%25cf%258c-%25cf%2584%25ce%25b7-%25cf%2587%25cf%258e%25cf%2581%25ce%25b1-%25cf%2584%25ce%25bf%25cf%2585-%25ce%25b4%25ce%25b5%25ce%25bd-%25ce%25b3%25ce%25b9%25cf%258e%25cf%2584%25ce%25b7 https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%cf%80%cf%8c%ce%b4%cf%81%ce%b1%cf%83%ce%b7-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7-%cf%87%cf%8e%cf%81%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b4%ce%b5%ce%bd-%ce%b3%ce%b9%cf%8e%cf%84%ce%b7/#respond Mon, 23 Mar 2026 14:51:32 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=16526 Το Αγόρι που γνωρίσαμε στο υπέροχο παραμύθι «Γέτι-Η δύναμη του ακόμη» έχει μεγαλώσει κι έχει ξεχάσει τον φανταστικό του φίλο αλλά και τη μοναδική δυνατή λέξη που μπορούσε να πει το Γέτι, μια λέξη που δυνάμωνε το μυαλό του Αγοριού. Η ζωή του παιδιού είναι πλέον γεμάτη από πολλά ΘΕΛΩ κι όσο ΔΕΝ τα καταφέρνει, τόσο τα ΘΕΛΩ του γίνονται πιο απαιτητικά. Θα καταφέρει λοιπόν να σκάσει τη φούσκα που το περιβάλλει και να πραγματοποιήσει τις επιθυμίες του;

Βιβλίο Απόδραση από τη Χώρα του Δεν 
Συγγραφέας-Εικονογράφος Μαρίνα Γιώτη
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Αλληγορία
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρίνα Γιώτη έγραψε μια δυνατή και συναρπαστική περιπέτεια για παιδιά από 8 ετών και πάνω που θα τα εμπνεύσει να πετύχουν αυτά που θέλουν στη ζωή τους, αποφεύγοντας τα ΔΕΝ και βρίσκοντας τη μαγική λέξη-κλειδί που θα τα βοηθήσει να ξεφύγουν απ’ όσα τα κρατάνε πίσω. Κάθε κεφάλαιο και μια καινούργια δοκιμασία, κάθε σελίδα κι ένα βήμα προς την επίτευξη του στόχου: να αποδράσουν από τη Χώρα του Δεν! Με απλά λόγια και μέσα από το παιχνίδι, οι μικροί αναγνώστες θα κατανοήσουν τι είναι η αποθάρρυνση και η ατολμία, η επιμονή και η εξάσκηση και πολλές άλλες έννοιες που θα βελτιώσουν την ψυχολογία τους και θα τα γεμίσουν δύναμη και θέληση να κάνουν αυτό που θέλουν, χωρίς να νοιάζονται για το τι θα πουν οι άλλοι ή αν θα αποτύχουν.

Πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι το Αγόρι, που δεν μπορεί με τίποτα να ξεφορτωθεί μια τεράστια επίμονη φούσκα μέσα στην οποία ζει και κάνουν μαζί κάθε βήμα. Ό,τι θέλει στη ζωή του δεν μπορεί να το αγγίξει εξαιτίας της. Θέλει να κάνει φίλους, να παίξει ποδόσφαιρο, να φωνάξει «είμαι εδώ», μα πάνω απ’ όλα θέλει να τον προσέξει το κορίτσι από την τάξη του που αγνοεί την ύπαρξή του. Η ζωή του πλημμύρισε από όλα αυτά τα θέλω κι όσο δεν κατάφερνε να τα πραγματοποιήσει, τόσο αυτά τον έκαναν να φουσκώνει μέσα του. Έτσι όλα τα θέλω του του φαίνονταν βουνό, ένας σωρός από δυσκολίες που δεν μπορούσε να ξεπεράσει. Πώς θα δραπετεύσει λοιπόν από αυτά τα ΔΕΝ; Οι σκέψεις του αρνητικές: δεν έχει νόημα να προσπαθήσει να ξεφύγει, δε γίνεται, δε θα τα καταφέρει, τι θα γίνει αν φάει τα μούτρα του και οι άλλοι γελάσουν μαζί του, δε θέλει να τον πουν αποτυχημένο… («βαριά λέξη, δεν ήθελε να την κουβαλάει σε έναν τόσο τέλειο κόσμο»), Μέσα στη φούσκα του λοιπόν νιώθει ασφαλής, δεν τον βλέπει και δεν τον ενοχλεί κανείς. Τι είναι όμως αυτή η φούσκα; Από τι είναι φτιαγμένη; Τη βλέπουν οι άλλοι ή μόνο εμείς; Είναι πάντα ίδια ή αλλάζει;

Να όμως που το Κορίτσι που τον ενδιαφέρει κάνει το πρώτο βήμα για να τον πλησιάσει και δημιουργείται μια γλυκιά και τρυφερή φιλία ανάμεσά τους. Το Κορίτσι κατανοεί τη θέση του, σέβεται τους προβληματισμούς του και τον βοηθά: «-Τι σημασία έχει τι λένε οι άλλοι για εσένα; Εσύ τι λες για τον εαυτό σου; -Φοβάμαι ότι θα αποτύχω…-Αν θες μπορώ να σε βοηθήσω. -Και αν αποτύχουμε; -Θα αποτύχουμε διαφορετικά». Το Κορίτσι και το Αγόρι ψάχνουν απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα που τους ταλανίζουν, μέσα από μια συναρπαστική και έξυπνη σειρά ενεργειών και βημάτων αυτοβοήθειας, αυτοπεποίθησης και αυτοβελτίωσης. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε, πως μπορεί κάποιος να δείχνει τέλειος και με τακτοποιημένη ζωή, από την άλλη πλευρά του εαυτού του όμως κρύβονται οι αποτυχημένες εκδοχές και προσπάθειες που έκανε για να φτάσει ως αυτό το σημείο.

Κουίζ, λαβύρινθοι, μυστικοί κώδικες, κρυπτογραφήματα και άλλα παιχνίδια κάνουν τη διαδικασία πιο εύκολη και πιο κατανοητή. Ο καθρέφτης της αμφιβολίας, το δωμάτιο της αποτυχίας, ο δρόμος του τέλειου (ένας τέλειος κόσμος όπου κάνουμε συνεχώς τα ίδια και δεν κάνουμε ποτέ λάθος) και ο δρόμος του εαυτού μας (μια διαρκής περιπέτεια που δεν ξέρεις πού θα σε βγάλει, θα σε ξεβολέψει αλλά θα έχει πολλά να σου χαρίσει) είναι μερικά μόνο από τα δύσκολα σημεία όπου φτάνουν τα παιδιά και πρέπει να πάρουν τη σωστή, ή μάλλον την πιο κατάλληλη, απόφαση. «Όλα όσα θέλεις βρίσκονται από την άλλη μεριά του φόβου σου», αυτό είναι το μότο που συντροφεύει τις επιλογές τους όσο ψάχνουν το μυστηριώδες κλειδί για την απόδραση από τη Χώρα του Δεν.

Ένα βιβλίο γεμάτο υπέροχα και σημαντικά νοήματα αυτοβελτίωσης και αυτοβοήθειας που φέρνει τα παιδιά σε επαφή με έννοιες όπως επιμονή (μας βοηθάει να προσπαθούμε διαφορετικά για να τα καταφέρουμε), εξάσκηση (μας κάνει πιο δυνατούς) και αποδοχή (ακόμη κι αν κάνουμε λάθη, μαθαίνουμε από αυτά). Με την υπέροχη εικονογράφηση του κειμένου, πυροδοτείται η φαντασία των μικρών αναγνωστών, μεταφερόμαστε νοερά στον κόσμο των δύο παιδιών και περπατάμε από το ένα στάδιο αυτογνωσίας στο επόμενο. Η Μαρίνα Γιώτη έγραψε ένα καταπληκτικό κείμενο που θα φέρει κοντά γονείς και παιδιά και θα δημιουργήσει πολύτιμες ώρες επικοινωνίας και συζήτησης ανάμεσά τους.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%cf%80%cf%8c%ce%b4%cf%81%ce%b1%cf%83%ce%b7-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%b7-%cf%87%cf%8e%cf%81%ce%b1-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%b4%ce%b5%ce%bd-%ce%b3%ce%b9%cf%8e%cf%84%ce%b7/feed/ 0 «Ο Καρχαρίνος και τα ψαράκια ζελεδάκια!», του Κωνσταντίνου Δέδε, εκδ. Διόπτρα https://www.vivliokritikes.com/%ce%ba%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%b1%cf%81%ce%af%ce%bd%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%88%ce%b1%cf%81%ce%ac%ce%ba%ce%b9%ce%b1-%ce%b6%ce%b5%ce%bb%ce%b5%ce%b4%ce%ac%ce%ba%ce%b9%ce%b1/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25ba%25ce%25b1%25cf%2581%25cf%2587%25ce%25b1%25cf%2581%25ce%25af%25ce%25bd%25ce%25bf%25cf%2582-%25ce%25ba%25ce%25b1%25ce%25b9-%25cf%2588%25ce%25b1%25cf%2581%25ce%25ac%25ce%25ba%25ce%25b9%25ce%25b1-%25ce%25b6%25ce%25b5%25ce%25bb%25ce%25b5%25ce%25b4%25ce%25ac%25ce%25ba%25ce%25b9%25ce%25b1 https://www.vivliokritikes.com/%ce%ba%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%b1%cf%81%ce%af%ce%bd%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%88%ce%b1%cf%81%ce%ac%ce%ba%ce%b9%ce%b1-%ce%b6%ce%b5%ce%bb%ce%b5%ce%b4%ce%ac%ce%ba%ce%b9%ce%b1/#respond Tue, 24 Feb 2026 18:43:58 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=16476 Ένας μικρός καρχαρίας αγαπά τις λιχουδιές αλλά παραμελεί τη στοματική του υγιεινή, κάτι που θα τον οδηγήσει στον οδοντίατρο. Πώς πρέπει λοιπόν να βουρτσίζουμε τα δόντια μας και πόσο συχνά; Πόσο μας βοηθάει ο οδοντογιατρός και γιατί δεν πρέπει να τον φοβόμαστε;

Βιβλίο Ο Καρχαρίνος και τα ψαράκια ζελεδάκια!
Συγγραφέας Κωνσταντίνος Δέδες
Εικονογράφος Αγγελική Ρελάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κωνσταντίνος Δέδες έγραψε μια συναρπαστική ιστορία που θα βοηθήσει τα παιδιά από 4 ετών και πάνω να κατανοήσουν πόσο σημαντική είναι η φροντίδα των δοντιών τους και ταυτόχρονα θα τα διασκεδάσει με τα παθήματα του γλυκού πρωταγωνιστή του παραμυθιού. Ο μικρούλης Καρχαρίνος λοιπόν ζει στα κοράλλια του βυθού, όπου και έφτιαξε μια μυστική φωλιά για να κρύβει τα αγαπημένα του ψαράκια-ζελεδάκια. Λιχουδιές πολύχρωμες και μαλακές που κολλάνε παντού: στα δόντια του, στα πτερύγιά του, όπου θέλετε! Μια μέρα εξομολογείται στη φίλη του τη σουπιά πως έχει δύο τρύπες στα δόντια του κι εκείνη του συνιστά να τα βουρτσίζει, κάτι που ο Καρχαρίνος δε θέλει: «Γιατί να το κάνω; Τα δόντια μου είναι δυνατά». Σταδιακά όμως αρχίζει ν’ ανησυχεί και ζητάει βοήθεια από τα πλασματάκια της θάλασσας. Δυστυχώς, οι φίλοι του δεν καταφέρνουν να του βρουν λύση κι αναγκάζεται να πάει στον δόκτορα Όκταπους, εκεί όμως τον περιμένει μια έκπληξη! Με λιτές προτάσεις, προσεγμένο λεξιλόγιο και κλιμακούμενη πλοκή ξεδιπλώνεται ένα παραμύθι που τονίζει τη σημασία της στοματικής φροντίδας και χαρίζει ξεκαρδιστικά στιγμιότυπα, όπως ο εφιάλτης του Καρχαρίνου, οι σουρεαλιστικές προτάσεις των φίλων του ως προς το τι να κάνει με τις τρύπες του κ. π. ά.

Η εικονογράφηση της Αγγελικής Ρελάκη είναι γεμάτη ρεαλιστικές λεπτομέρειες, χρώματα, σωστές φωτοσκιάσεις και προοπτικές. Ο βυθός ζωντανεύει απτά με φύκια, κοράλλια, βράχους ενώ τα ψάρια, τα χταπόδια και οι άλλοι κάτοικοι βρίσκονται παντού, χωρίς όμως να επιβαρύνουν τις εικόνες. Ο δόκτωρ Οκτάπους, με τα οκτώ πλοκάμια και άλλες τόσες οδοντόβουρτσες, είναι μια απολαυστική εικόνα που θα βοηθήσει τα παιδιά να θυμούνται το βούρτσισμα. Μου άρεσε επίσης που η Αγγελική απεικονίζει πλάσματα ακόμη και του σκοτεινού βυθού (όπως τα καλαμιδόψαρα) κι όχι μόνο αστερίες, μέδουσες ή ιππόκαμπους. Δόντια, μασέλες, οδοντόβουρτσες και οδοντόκρεμες ξεπετάγονται από παντού κι έτσι η κεντρική ιδέα του παραμυθιού γίνεται αναπόσπαστο κομμάτι της ανάγνωσης.

«Ο καρχαρίας και τα ψαράκια ζελεδάκια» είναι μια απολαυστική ιστορία για τη φροντίδα των δοντιών και στις τελευταίες σελίδες μπορεί να βρει κανείς πληροφορίες για τα παιδικά δόντια, συμβουλές, ακόμη και κωδικό QR Code που παραπέμπει στην αφήγηση του παραμυθιού από τον ηθοποιό Άγγελο Παπαδημητρίου μέσω του JukeBooks.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%ba%ce%b1%cf%81%cf%87%ce%b1%cf%81%ce%af%ce%bd%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%88%ce%b1%cf%81%ce%ac%ce%ba%ce%b9%ce%b1-%ce%b6%ce%b5%ce%bb%ce%b5%ce%b4%ce%ac%ce%ba%ce%b9%ce%b1/feed/ 0 «Μου έκανες δώρο τα Χριστούγεννα», του Κώστα Κρομμύδα, εκδ. Διόπτρα https://www.vivliokritikes.com/%ce%bc%ce%bf%cf%85-%ce%ad%ce%ba%ce%b1%ce%bd%ce%b5%cf%82-%ce%b4%cf%8e%cf%81%ce%bf-%cf%84%ce%b1-%cf%87%cf%81%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%8d%ce%b3%ce%b5%ce%bd%ce%bd%ce%b1/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25bc%25ce%25bf%25cf%2585-%25ce%25ad%25ce%25ba%25ce%25b1%25ce%25bd%25ce%25b5%25cf%2582-%25ce%25b4%25cf%258e%25cf%2581%25ce%25bf-%25cf%2584%25ce%25b1-%25cf%2587%25cf%2581%25ce%25b9%25cf%2583%25cf%2584%25ce%25bf%25cf%258d%25ce%25b3%25ce%25b5%25ce%25bd%25ce%25bd%25ce%25b1 https://www.vivliokritikes.com/%ce%bc%ce%bf%cf%85-%ce%ad%ce%ba%ce%b1%ce%bd%ce%b5%cf%82-%ce%b4%cf%8e%cf%81%ce%bf-%cf%84%ce%b1-%cf%87%cf%81%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%8d%ce%b3%ce%b5%ce%bd%ce%bd%ce%b1/#respond Wed, 17 Dec 2025 16:25:59 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=16301 Μια κοπέλα κι ένας άντρας για διαφορετικούς λόγους ο καθένας αποφασίζουν να περάσουν μόνος τους ο καθένας τα Χριστούγεννα στο Δίλοφο. Φορτωμένοι με τα προσωπικά τους άγχη και προβλήματα, διαπιστώνουν επιπλέον πως μια χιονοθύελλα θα αποκλείσει τα κοντινά τους καταλύματα. Οι συνθήκες τούς φέρνουν κοντά και τίποτα δε θα είναι πια το ίδιο. Πώς λειτουργεί η ηρεμία της φύσης ως αντίβαρο στο στρες της καθημερινότητας στην πόλη; Πώς μπορεί να γεννηθεί ο έρωτας ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς και φαινομενικά αταίριαστους χαρακτήρες όσο οι συνθήκες γύρω δυσχεραίνουν την καθημερινότητά τους; Ποιο είναι το καλύτερο χριστουγεννιάτικο δώρο για μια ψυχή;

Βιβλίο Μου έκανες δώρο τα Χριστούγεννα
Συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κώστας Κρομμύδας έγραψε ένα συναρπαστικό ρομαντικό μυθιστόρημα που μυρίζει ζεστό κρασί και ηπειρώτικη πίτα, αναμμένο τζάκι και έλατο. Μας συστήνει δυο ανθρώπους με διαφορετικές πορείες και καταβολές που έρχονται κοντά κατά τη διαμονή τους στη συναρπαστική ηπειρώτικη φύση και διαπιστώνουν πως ό,τι ξέρουν, ό,τι σκέφτονται και ό,τι νιώθουν δεν έχει σημασία όταν απομονωθούν χωρίς ρεύμα και διαδίκτυο σε ένα παραμυθένιο σκηνικό, όπου χιονίζει ακατάπαυστα. Η ιστορία κλιμακώνεται από κεφάλαιο σε κεφάλαιο, τα άγρια βουνά της Ηπείρου και οι καλοσυνάτοι άνθρωποί της πλαισιώνουν με τον καλύτερο τρόπο τους δύο πρωταγωνιστές και όλα αλλάζουν σταδιακά μαζί με τον καιρό. Ο συγγραφέας δημιούργησε ενδιαφέρουσες ανατροπές, σχεδίασε έξυπνα τον τρόπο που οι δύο πρωταγωνιστές θα έρθουν κοντά, έστησε τη ζωή τους με παρένθετες ιστορίες που κρατάνε το ενδιαφέρον του αναγνώστη και πασπάλισε το βιβλίο του με ίχνη αισιοδοξίας και ρομαντισμού. Πολλά από τα τοπόσημα και από τους ανθρώπους που συναναστρέφονται είναι αληθινά και δημιουργούν άφθαστο ρεαλισμό, με αποτέλεσμα όχι μόνο να νιώθω πως βρίσκομαι στα δωμάτιά τους και στο χιονισμένο τοπίο αλλά και στο τραπέζι της παραμονής των Χριστουγέννων, στο φιλόξενο σπίτι της κυρίας Ανθούλας, να μυρίζω, να γεύομαι, να παρατηρώ τα πάντα.

Η Δάφνη, υπεύθυνη ανάπτυξης πωλήσεων σε εταιρεία αθλητικών ειδών, πρώην πρωταθλήτρια κολύμβησης, την οποία αναγκάστηκε ν’ αφήσει μετά από ένα τραυματικό γεγονός, ανυπομονεί να ξαναδεί τον αγαπημένο της, Μίλτο, που επιστρέφει απ’ την Ιταλία, με τον οποίο θα περάσει τα Χριστούγεννα σ’ ένα σαλέ στο Δίλοφο. Μια σειρά από γεγονότα όμως τη φέρνουν αντιμέτωπη με μια σκληρή αλήθεια και αλλάζει τα σχέδιά της. Ταξιδεύει λοιπόν χωρίς αυτόν, σε μια προσπάθεια να μαζέψει τα κομμάτια της και να βρει τον εαυτό της. Όταν φτάνει στον προορισμό της, η χιονοθύελλα κάνει τα πράγματα δύσκολα αλλά αποφασίζει να προσαρμοστεί στον «αποκλεισμό» και να μείνει μόνη με τις σκέψεις της και τον εαυτό της, να πάρει αποφάσεις, να αναθεωρήσει, να ρισκάρει στα επόμενα βήματα της ζωής της.

Από την άλλη, ο ψυχοθεραπευτής Ορέστης Μακρής δίνει με βαριά καρδιά την κόρη του στην πρώην σύζυγό του για χριστουγεννιάτικες διακοπές στο Ντουμπάι, κουρασμένος από τα εμπόδια που εκείνη βάζει διαρκώς ανάμεσά τους. Δε θέλει να είναι πατέρας-επισκέπτης, ξέρει πως χάνει πολύτιμες στιγμές με το παιδί του αλλά δεν μπορεί να παλεύει άλλο: «Ήθελα με κάθε τρόπο να ξέρει πως θα ήμουν πάντα εκεί, για ό,τι χρειαζόταν. Όχι επειδή έτσι έπρεπε αλλά επειδή το είχα εγώ ανάγκη» (σελ. 18). Το επιτηδευμένο εορταστικό κλίμα τον απωθεί κι αποφασίζει να ξεφύγει απ’ όλα αυτά ως την Πρωτοχρονιά. Άλλωστε, συνηθίζει να απομονώνεται τακτικά σε μέρη με ελάχιστη ανθρώπινη δραστηριότητα. Ένα σπίτι στο Δίλοφο, τζάκι και βιβλία, τι άλλο να ονειρευτεί; Το τρίξιμο των ξύλων στο τζάκι, οι νιφάδες που στροβιλίζονται πριν καταλήξουν στο έδαφος, η ησυχία, ο ήχος του αέρα ανάμεσα στα δέντρα, η ηρεμία, η απομόνωση δημιουργούν τις ιδανικές διακοπές για τον Ορέστη: «Δεν ένιωθα μοναξιά αλλά μια γλυκιά αίσθηση πληρότητας…ακόμα και η καρδιά μου ένιωθα πως χτυπούσε πιο αργά, λες και είχε συγχρονιστεί με το περιβάλλον». Εκεί συναντά τη Δάφνη: «Ήμαστε μόνοι και μαζί. Χωρίς διακοπές από ειδοποιήσεις, χωρίς ανάγκη να δείξουμε τίποτα σε κανέναν. Κι όσο περνούσε η ώρα, αυτό το «τίποτα» έγινε το πιο πλήρες που είχα ζήσει εδώ και καιρό» (σελ. 246).

Με εναλλάξ πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις γνωρίζουμε πότε τον έναν και πότε τον άλλον που φτάνουν σε γειτονικά σαλέ σχεδόν ταυτόχρονα κατά τη διάρκεια μιας από τις χειρότερες χιονοθύελλες της περιοχής. Εξερευνούν το κοντινό χωριό, προμηθεύονται τρόφιμα και νερό, έχουν την προσοχή του ιδιοκτήτη που κινείται με χιονοσκούτερ και τελικά γνωρίζονται καλύτερα. Δυο άνθρωποι που αναζητούν τη μοναξιά και την απομόνωση για διαφορετικούς λόγους θα έρθουν κοντά, θα ρίξουν τις άμυνές τους, θα αλλάξουν και θα γνωρίσουν χαρακτηριστικά του εαυτού τους που δεν ήξεραν. Η παραμονή των Χριστουγέννων με τους κατοίκους του χωριού, η γνωριμία με την κυρία Ανθούλα, η θαλπωρή και η ζεστασιά από το τζάκι, οι ακατάπαυστες χιονοπτώσεις, όλα αυτά δημιουργούν ένα ιδανικό ρομαντικό περιβάλλον και αξέχαστες, άκρως ρεαλιστικές σκηνές.

Ταυτόχρονα, όσο ξεδιπλώνεται διακριτικά και βήμα προς βήμα η ρομαντική ιστορία του Ορέστη και της Δάφνης, ο συγγραφέας βρίσκει την ευκαιρία να τους εντάξει σ’ ένα ενδιαφέρον δίπολο: από τη μια η τρέλα των γιορτών στην μπλοκαρισμένη από κίνηση Πανεπιστημίου και στο πηγμένο από κόσμο κέντρο της Αθήνας («Παντού επικρατούσε ένταση και νεύρα…κάποιοι πλακώνονταν στη μέση του δρόμου για ασήμαντες αφορμές», σελ. 14) κι από την άλλη η γαλήνη του σαγηνευτικού ηπειρώτικου τοπίου («Όλοι οι ήχοι είχαν υποταχτεί στη δύναμη της φύσης» και «Ο χρόνος εδώ πέρα μοιάζει να κρατά πιο πολύ, γιατί ό,τι κάνεις έχει αξία»). Πόσο κακό λοιπόν κάνει στην ψυχή μας η εξεζητημένη χριστουγεννιάτικη ατμόσφαιρα των πόλεων; «Με μελαγχολούσαν οι προσδοκίες των ανθρώπων για τις γιορτές και πάντα ένιωθα ένα μικρό άγχος να περάσω καλά αυτές τις μέρες» (σελ. 13). Και πόση αλήθεια βρίσκουμε σε μια σειρά προτάσεων: «Αυτή η ξαφνική απομόνωση έμοιαζε σαν κάποιος να είχε πατήσει παύση, για να θυμηθούμε πώς είναι να είσαι παρών και να κουβεντιάζεις σε βάθος με έναν άλλον άνθρωπο. Να τον κοιτάς στα μάτια και να μην ψάχνεις το κινητό σου. Να τον ακούς να ανασαίνει δίπλα σου, να γελάει, να λέει ιστορίες που αλλιώς ίσως να μην είχαν ειπωθεί ποτέ…» (σελ. 246).

Το μυθιστόρημα «Μου έκανες δώρο τα Χριστούγεννα» είναι η πιο ζεστή χριστουγεννιάτικη ιστορία που έχω διαβάσει ως τώρα, μια τρυφερή υπενθύμιση πως η αγάπη έρχεται όταν είσαι έτοιμος να τη δεχτείς αφήνοντας χώρο στη σιωπή για να αφουγκραστείς την καρδιά σου και ένας φόρος τιμής σε όσα αγνοούμε τρέχοντας πίσω από την απαιτητική καθημερινότητά μας. Χάρη στη γραφή του Κώστα Κρομμύδα συμπόνεσα, ένιωσα, κατανόησα τους ανθρώπους που δε θέλουν τις γιορτές, με την παραμονή των Χριστουγέννων να είναι η πιο δύσκολη όλη της χρονιάς γι’ αυτούς, και απόλαυσα μια γλυκιά, διακριτική ερωτική ιστορία που με συγκίνησε. Αλήθεια, πώς είμαστε μακριά από τον πολιτισμό; Θα επιβιώσουμε; Κι όμως: «Αρκετοί άνθρωποι θεωρούν τη φύση εχθρό τους αλλά για μένα ήταν ο καθρέφτης στον οποίο μπορούσα να κοιτάξω καθαρά τη ζωή μου και να την επαναπροσδιορίσω» (σελ. 172). Επίσης, πότε και γιατί απαρνηθήκαμε τα έθιμα και τις δοξασίες του τόπου μας, τις συνήθειες που μας έφερναν κοντά και τώρα λησμονήθηκαν, καταργώντας τη ζεστή ατμόσφαιρα των ημερών; Δεν προλάβαινα να σημειώσω σημαντικές διαχρονικές αλήθειες: «Η ενσυναίσθηση…Αυτή μας δείχνει τον δρόμο για να καταλάβουμε ότι η ατομικότητα και ο εγωισμός λυγίζουν μπροστά στη μεγαλύτερη δύναμη που διαθέτει η ανθρώπινη ψυχή. Και δεν είναι τίποτα παραπάνω από το χέρι που απλώνεται για να βοηθήσει κάποιον δίπλα του. Σώζοντας όχι μόνο τον άλλον αλλά και τον ίδιο σου τον εαυτό» (σελ. 153). Μια δυνατή, ρεαλιστική και παραστατική ιστορία, γεμάτη ζωντανές εικόνες, απαλές μυρωδιές και έντονα συναισθήματα.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%bc%ce%bf%cf%85-%ce%ad%ce%ba%ce%b1%ce%bd%ce%b5%cf%82-%ce%b4%cf%8e%cf%81%ce%bf-%cf%84%ce%b1-%cf%87%cf%81%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%bf%cf%8d%ce%b3%ce%b5%ce%bd%ce%bd%ce%b1/feed/ 0 «Ο Ρόκο είναι μάγος», της Μαρίας Ρουσάκη & «Κάποιος μ’ αγαπάει», της Βάσως Μαυρίδου, εκδ. Διόπτρα (Τάμι και Ρόκο #3) https://www.vivliokritikes.com/%ce%bf-%cf%81%cf%8c%ce%ba%ce%bf-%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b1%ce%b9-%ce%bc%ce%ac%ce%b3%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%ac%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%bf%cf%82-%ce%bc-%ce%b1%ce%b3%ce%b1%cf%80%ce%ac%ce%b5%ce%b9/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25bf-%25cf%2581%25cf%258c%25ce%25ba%25ce%25bf-%25ce%25b5%25ce%25af%25ce%25bd%25ce%25b1%25ce%25b9-%25ce%25bc%25ce%25ac%25ce%25b3%25ce%25bf%25cf%2582-%25ce%25ba%25ce%25ac%25cf%2580%25ce%25bf%25ce%25b9%25ce%25bf%25cf%2582-%25ce%25bc-%25ce%25b1%25ce%25b3%25ce%25b1%25cf%2580%25ce%25ac%25ce%25b5%25ce%25b9 https://www.vivliokritikes.com/%ce%bf-%cf%81%cf%8c%ce%ba%ce%bf-%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b1%ce%b9-%ce%bc%ce%ac%ce%b3%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%ac%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%bf%cf%82-%ce%bc-%ce%b1%ce%b3%ce%b1%cf%80%ce%ac%ce%b5%ce%b9/#respond Fri, 14 Nov 2025 15:16:54 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=16202 Από τις εκδόσεις Διόπτρα κυκλοφόρησαν δύο νέα βιβλία για παιδιά από 4 ετών και πάνω που θα τα μάθουν βασικές έννοιες, όπως η αγάπη και σημαντικές αξίες, όπως η οικογενειακή γαλήνη.

Βιβλίο Ο Ρόκο είναι μάγος
Συγγραφέας Μαρία Ρουσάκη
Εικονογράφος Ναταλία Καπατσούλια
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η αγαπημένη σειρά των παιδιών «Τάμι και Ρόκο», με ήρωες δύο αδέλφια που ζουν διάφορες περιπέτειες με την οικογένειά τους, εμπλουτίστηκε με νέο τίτλο. Η Τάμι και ο Ρόκο είναι δύο μικρά και χαριτωμένα πλασματάκια που υποδύονται διάφορους ρόλους παίζοντας, αντικατοπτρίζοντας έτσι στιγμές του στενού μα και του ευρύτερου περιβάλλοντος στο οποίο μεγαλώνουν. Μέσα από έξυπνες και διασκεδαστικές ιστορίες μαθαίνουμε με τον καλύτερο τρόπο για τις σκέψεις, τις επιθυμίες και τα όνειρα καθώς και για την αχαλίνωτη φαντασία όχι μόνο των πρωταγωνιστών των βιβλίων μα και όλων των παιδιών του κόσμου. Στο βιβλίο «Ο Ρόκο είναι μάγος» ο μικρός μας ήρωας εξαφανίζει με το «μαγικό του ραβδί» όσα τον κάνουν να μουτρώνει: την μπανιέρα για να μην πλυθεί, τις σούπες, ακόμη και τους γονείς του. Η αδελφή του όμως γλυτώνει γιατί τον βάζει να σκεφτεί τι θα απογίνει χωρίς αυτά που εξαφάνισε: η μαμά φτιάχνει λαχταριστά γλυκά, ο μπαμπάς τού διαβάζει παραμύθια κλπ. Μήπως λοιπόν ήρθε η ώρα να αλλάξει γνώμη; Και πώς θα επανορθώσει;

Η εικονογράφηση της Ναταλίας Καπατσούλια είναι υπέροχη, γεμάτη ζωηρά χρώματα και υπέροχες σκηνές. Μέσα από ολοσέλιδα και μικρότερα καρέ ξεπηδάνε με παραστατικότητα και ρεαλισμό οι μαγικές κινήσεις του Ρόκο που εξαφανίζει σχεδόν όλα τα μέλη της οικογένειάς του, οι ευτυχισμένες οικογενειακές τους στιγμές, η κουβέντα με την αδελφή του κ. ά. Σωστοί φωτισμοί, συναρπαστικές λεπτομέρειες, προσεγμένη προοπτική, ποικίλες οπτικές γωνίες ζωντανεύουν τις ιστορίες με τον καλύτερο τρόπο. Ο Τάμι και ο Ρόκο ήρθαν για να βοηθήσουν τα παιδιά να βελτιώσουν τη συμπεριφορά τους και να αποδεχτούν τα όρια των δυνατοτήτων τους. Ελάτε να τους γνωρίσουμε!

Βιβλίο Κάποιος μ αγαπάει
Συγγραφέας Βάνα Μαυρίδου
Εικονογράφος Αγγελική Ρελάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο σκίουρος αρχίζει να βρίσκει δώρα στην πόρτα του δέντρου του: ένα λουλούδι, μια ζωγραφιά, ένα πιάτο ζεστή βελανιδόσουπα και ρωτάει όλα τα ζώα του δάσους για να βρει ποιος του τ’ αφήνει. Οι «ύποπτοι» μειώνονται, η αγωνία μεγαλώνει, μήπως όμως τελικά δεν έχει και τόση σημασία ποιος είναι αλλά ότι «κάποιος μ’ αγαπάει»; Η Βάνα Μαυρίδου έγραψε μια τρυφερή ιστορία που μαθαίνει στα παιδιά πώς είναι να νιώθεις την αγάπη κάποιου και πόσο θετικά συναισθήματα σου γεννάει κάτι τέτοιο.

Η εικονογράφηση της Αγγελικής Ρελάκη είναι υπέροχη και απολαυστική, με λεπτομέρειες που θα τραβήξουν την προσοχή των παιδιών και με ποικίλες οπτικές γωνίες. Ο σκίουρος έχει μια γλυκύτατη φατσούλα, η ζωγράφος ρακούν είναι συμπαθέστατη, ο ασβός είναι άκρως ρεαλιστικός κι όλα αυτά τα πλάσματα έχουν τους δικούς τους χώρους, απόλυτα ενταγμένους στο φυσικό περιβάλλον του δάσους. Δεν ξέρω πού να πρωτοεστιάσω: στη γλυκύτατη μουρίτσα του σκίουρου όταν γεμίζει απορία για όσα γίνονται γύρω του, στο ατελιέ της ρακούν όπου απολαμβάνουμε ζωόμορφες απεικονίσεις από το Φιλί του Κλιμτ και τη Μόνα Λίζα, στο υπέροχο δεντρόσπιτο του ήρωα της ιστορίας μας, στη γεμάτη τρυφερότητα στιγμή που το ζωάκι κοιμάται αγκαλιά με το μαξιλάρι του σε μια σκηνή που ξεχειλίζει ηρεμία και τρυφερότητα; Υπέροχες εικόνες που συντροφεύουν υποδειγματικά το κείμενο.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%bf-%cf%81%cf%8c%ce%ba%ce%bf-%ce%b5%ce%af%ce%bd%ce%b1%ce%b9-%ce%bc%ce%ac%ce%b3%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%ac%cf%80%ce%bf%ce%b9%ce%bf%cf%82-%ce%bc-%ce%b1%ce%b3%ce%b1%cf%80%ce%ac%ce%b5%ce%b9/feed/ 0 «Αχαρτογράφητα νερά», της Άννας Γαλανού, εκδ. Διόπτρα https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%cf%87%ce%b1%cf%81%cf%84%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%ac%cf%86%ce%b7%cf%84%ce%b1-%ce%bd%ce%b5%cf%81%ce%ac-%ce%ac%ce%bd%ce%bd%ce%b1-%ce%b3%ce%b1%ce%bb%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%8d/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b1%25cf%2587%25ce%25b1%25cf%2581%25cf%2584%25ce%25bf%25ce%25b3%25cf%2581%25ce%25ac%25cf%2586%25ce%25b7%25cf%2584%25ce%25b1-%25ce%25bd%25ce%25b5%25cf%2581%25ce%25ac-%25ce%25ac%25ce%25bd%25ce%25bd%25ce%25b1-%25ce%25b3%25ce%25b1%25ce%25bb%25ce%25b1%25ce%25bd%25ce%25bf%25cf%258d https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%cf%87%ce%b1%cf%81%cf%84%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%ac%cf%86%ce%b7%cf%84%ce%b1-%ce%bd%ce%b5%cf%81%ce%ac-%ce%ac%ce%bd%ce%bd%ce%b1-%ce%b3%ce%b1%ce%bb%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%8d/#respond Wed, 12 Nov 2025 17:45:28 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=16196 Μια γυναίκα με προτροπή των γονιών της αναγκάζεται να παντρευτεί έναν άντρα μεγαλύτερό της μόλις τελειώνει το σχολείο. Η ζωή είναι δύσκολη και σκληρή και κάποια στιγμή φτάνει στο σημείο όπου διαπιστώνει πως πλέει σε αχαρτογράφητα νερά. Τι θα κάνει λοιπόν από κει και πέρα;

Βιβλίο Αχαρτογράφητα νερά 
Συγγραφέας Άννα Γαλανού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Άννα Γαλανού καταγράφει την ιστορία της Ειρήνης Μπαλτά-Νανούρη, μιας γυναίκας που παγιδεύεται επί είκοσι χρόνια σ’ έναν γάμο παραμυθένιο, γεμάτο πλούτη και οικονομική άνεση. Ο άντρας της αδιαφορεί για τα αισθήματα και τις επιθυμίες της, γίνεται βίαιος στον έρωτα, την αγνοεί. Τρία παιδιά αποκτούν μαζί και τελικά ο κόμπος φτάνει στο χτένι όταν η μοίρα φέρνει στη ζωή της Ειρήνης ένα δίλημμα. Η συγγραφέας δεν έγραψε ένα απλό ρομαντικό μυθιστόρημα με μια γυναίκα που παγιδεύτηκε σ’ έναν γάμο και γνωρίζει κάποιον που ονειρεύεται να τη σώσει. Αντίθετα, γυρίζει και πάλι, όπως σ’ όλα της τα βιβλία, την πλάτη στις ευκολίες και στα κλισέ και δημιουργεί μια ολοκληρωμένη ενδιαφέρουσα προσωπικότητα που δε διστάζει να παραδεχτεί τα λάθη της.

Το κείμενο έχει να κάνει με τη διεισδυτική μα καθόλου κουραστική σκιαγράφηση μιας γυναίκας που δεν κρύβει τίποτα στην πρωτοπρόσωπη αφήγησή της και με αυτά που βιώνει φωτογραφίζονται όλες οι γυναίκες που δυστυχώς βρίσκονται και θα βρεθούν στη θέση της. Μπορεί κάποια στιγμή στην ιστορία να έρχεται κάτι αναμενόμενο, αυτό όμως είναι η αφορμή για να αποδυθούμε σε αγώνα δρόμου, επίδειξη ισχύος και παιχνίδι γάτας με ποντικιού. Όσα δεν ήξερε η Ειρήνη αρχίζουν να βγαίνουν στο φως και η ευμάρεια, το κύρος, η δύναμη του εταιρικού κολοσσού του άντρα της αρχίζουν να μπάζουν νερά, με αποτέλεσμα όλοι πλέον οι χαρακτήρες να έρχονται αντιμέτωποι με γεγονότα που δεν μπορούν να ελέγξουν. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση επιτρέπει στην Ειρήνη να μιλήσει με ειλικρίνεια, να καταθέσει σκέψεις και προβληματισμούς, να κάνει συγκρίσεις, να παρατηρήσει και να σχολιάσει, να παραδεχτεί τα λάθη της («Δεκαέξι χρονών ήμουν. Ούτε την πείρα είχα, αλλά ούτε και το σθένος να πάω κόντρα σε όλους και σε όλα»), ακόμη και να ανοιχτεί στον αναγνώστη: «…αυτό το κεφάλαιο με πονάει πολύ και αρνούμαι προς το παρόν να συνεχίσω».

Βήμα προς βήμα ανατέμνεται με χειρουργική ακρίβεια η ζωή της πρωταγωνίστριας, καταγράφονται οι σχέσεις της με τους γονείς της και τον θείο της, το προξενιό,  η σκληρή και μοναχική καθημερινότητά της, πώς απέκτησε τα παιδιά της και πώς τα μεγάλωσε και πολλά άλλα. Όσα ζει από μέρα σε μέρα την αλλάζουν και την επηρεάζουν: «…έγινα τελείως διαφορετική απ’ ό,τι ήμουν πριν. Υπήρχαν στιγμές, και μάλιστα πολλές, που κι εγώ η ίδια δεν αναγνώριζα τον εαυτό μου», παραδέχεται. Από υπάκουη και ασήμαντη κόρη μεταμορφώνεται σε κυρία Νανούρη, παραμένει όμως εσωστρεφής, χωρίς φίλες, με ελάχιστες και τυπικές επαφές με γονείς και αδελφό. Η Ειρήνη αντιδρά, όπως είναι φυσικό, αφού δεν καταλαβαίνει γιατί μπλέκει με έναν άντρα μεγαλύτερό της κατά την υπόδειξη της οικογένειάς της. Ένα κοριτσάκι είναι, που δεν έχει ιδέα από σχέσεις και άντρες, παρά μόνο ό,τι διάβασε σε περιοδικά ή είδε στην τηλεόραση. Τελικά, η πρώτη της ερωτική φορά την τραυματίζει σωματικά και ψυχικά («Δεν είμαι βίαιος άνθρωπος εγώ, απλώς σε ήθελα πολύ», δικαιολογείται ο σύζυγος και ακόμη χειρότερα «με εξιτάρει που αντιδράς σαν αγριοκάτσικο») ενώ στη συνέχεια «δεν ένιωθα και τίποτα το συγκλονιστικό», παραδέχεται κι εκείνη. Έτσι όμως γίνεται κάθε φορά, με αποτέλεσμα η ίδια να τρομάζει που δε νιώθει τίποτα για τον άντρα της, δεν της λείπει όταν ταξιδεύει ή ξενυχτάει μακριά της, δεν τον αποζητάει, ούτε καν τον ζηλεύει: «…μετά το σεξ ακολουθούσε μια ευθεία γραμμή. Ένα τέλμα». Φόβος, ανασφάλεια, έλλειψη εμπειρίας τη ρίχνουν στον βυθό κι αφήνει τις μέρες να διαδέχονται η μία την άλλη ομοιόμορφα.

Photo by Aida L on Unsplash

Όταν έρχονται τα παιδιά στη ζωή της, η πεισματάρα Δέσποινα, ο ευαίσθητος Σωκράτης και ο αδιάφορος Πάνος, τα πράγματα δε γίνονται καλύτερα, ειδικά όταν φτάνει η μοιραία στιγμή που θα τους θέσει όλους προ των ευθυνών τους. Προς τιμήν της η συγγραφέας αποφεύγει τα παιδικά τους χρόνια και καταγράφει τις πιο σημαντικές στιγμές από την εφηβεία τους. Βλέπουμε τις προστριβές μεταξύ τους λόγω της ηλικίας όσο η Ειρήνη συνεχίζει να μαραζώνει στο χρυσό κλουβί της, αναπολώντας τώρα πόσο γρήγορα και όμορφα πέρασαν τα χρόνια μαζί τους. Όπως είναι αναμενόμενο, σύντομα θα τα αποχωριστεί για τις σπουδές τους στο εξωτερικό κι όποτε αυτό συμβεί τη φοβίζει η ερημιά της ψυχής της. Ακόμη και με τα παιδιά που απέκτησε, ακόμη και που εκπαίδευσε τον εαυτό της να συμπεριφέρεται σαν αστή, καλοαναθρεμμένη κυρία, μέσα της παρέμενε ένα κορίτσι με τρελά όνειρα.

Ποιος είναι λοιπόν ο Περικλής Νανούρης που μεταμόρφωσε ένα όμορφο κορίτσι με όνειρα σε άβουλο, υποχείριο πλάσμα; Σπούδασε οικονομικά και μέσα σε πέντε χρόνια απογείωσε την εταιρεία υποδημάτων του πατέρα του. Ηγέτης πλέον ενός σημαντικού ομίλου, με πολλά ταξίδια στο εξωτερικό και μεγάλη περιουσία, δημιουργεί εχθρούς και εκτινάσσει το χρηματιστήριο. Σε προσωπικό επίπεδο είναι ερωτομανής και χωρίς σεβασμό προς το άλλο φύλο: «Οι γυναίκες θέλουν λεφτά και σεξ, μ’ αυτά λύνουν όλα τα προβλήματά τους». Γιατί λοιπόν παντρεύτηκε την Ειρήνη; Έξυπνος επιχειρηματίας, ξέρει από τακτικές, αγνοεί τις φήμες ότι είναι μπλεγμένος σε διάφορα, εξ ου και η δυσθεώρητη επιτυχία του ομίλου του, να όμως που έρχεται η στιγμή και τα πάντα θα βγουν στο φως. Στο σημείο μηδέν λοιπόν βλέπουμε πώς μεταμορφώνεται ένας κακός, αριβίστας, αδιάφορος άντρας σε θηρευτή και παίχτη χωρίς δισταγμούς, οπότε τα πάντα θα διαλυθούν γύρω του, έχει όμως ρόλο σε αυτό η γυναίκα του;

Οι γονείς της Ειρήνης πίνουν νερό στο όνομα του γαμπρού, με τη μάνα να είναι μια υποταγμένη γυναίκα που διαιωνίζει το πρότυπο της υπακοής στον σύζυγο: «… βασίλισσα θα σ’ έχει. Άσε λοιπόν τα κλάματα και τα πείσματα και κοίτα να τον συνηθίσεις, γιατί αυτός θα είναι ο άνδρας σου. Πάει και τελείωσε»! (σελ. 16). Άνθρωποι που επηρεάστηκαν από τα χρήματα, μιας και δύσκολα τα έφερναν βόλτα (την κόρη τους την έντυναν με μεταποιημένα φορέματα της μητέρας), ψευτοπουριτανοί και θρησκόληπτοι από τη μια, παζάρεψαν χωρίς ενδοιασμό την κόρη όταν είδαν τον γαμπρό-λαχείο από την άλλη. Ακόμη κι όταν το παιδί τους τους εκμυστηρεύτηκε κάποια πράγματα, την πρόγκηξαν: «Έκανε ένα λάθος ο Περικλής, νέος είναι, συγχώρεσέ τον»! Πόσο άσχημο είναι να μη βρίσκεις αποκούμπι ούτε στην ίδια σου τη μάνα, που νομίζει ότι ξέρει καλύτερα από σένα: «-Βασανίζομαι, δεν το βλέπεις; Θέλεις να πεθάνω; -Άνδρας σου είναι… Σ’ αγαπά και νοιάζεται για σένα. Εσύ μόνο δόξα τω Θεώ πρέπει να λες, δεν ξέρεις πόσο τυχερό κορίτσι είσαι» (σελ. 103). Η οικογένεια αυτή όμως είχε τους δικούς της λόγους να εγκρίνει τον «γάμο» και το βάρος της αποκάλυψης είναι αβάσταχτο, χωρίς όμως αυτό να αλαφρώνει τον άσχημο ρόλο που έπαιξαν στη ζωή του κοριτσιού τους. Μέσα από τη σχέση μάνας-κόρης εξυψώνεται μια κραυγή για τη διαιώνιση πεπερασμένων και επικίνδυνων για την ψυχική υγεία μιας γυναίκας αντιλήψεων, σε μια προσπάθεια να σπάσει αυτή η αλυσίδα.

«Κολυμπώ σε μια θάλασσα χωρίς ορίζοντα…σε αχαρτογράφητα νερά… ακυβέρνητη»! διαπιστώνει η ηρωίδα του νέου μυθιστορήματος της Άννας Γαλανού, θα βρεθεί όμως κάποιος να την ακούσει, να τη δει, να την αγαπήσει; Κι αν ναι, με τι συνέπειες; Πόσο άσχημο είναι για μια γυναίκα να υποκύπτει στον σύζυγο, να μην έχει προσωπική ζωή, ενδιαφέροντα, ταυτότητα και πώς μπορεί να αλλάξει αυτό; Πώς μπορεί να εισχωρήσει ο ανατρεπτικός έρωτας σ’ ένα περίκλειστο χρυσό κλουβί και να δώσει στην Ειρήνη το κίνητρο που χρειάζεται για να σταθεί στα πόδια της; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σε ένα μυθιστόρημα γεμάτο ρεαλισμό και ποικίλα συναισθήματα.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%cf%87%ce%b1%cf%81%cf%84%ce%bf%ce%b3%cf%81%ce%ac%cf%86%ce%b7%cf%84%ce%b1-%ce%bd%ce%b5%cf%81%ce%ac-%ce%ac%ce%bd%ce%bd%ce%b1-%ce%b3%ce%b1%ce%bb%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%8d/feed/ 0 «Ο μικρός φαραώ και το μυστικό τραγούδι του Νείλου», του Βαγγέλη Ηλιόπουλου, εκδ. Διόπτρα (Οι κατάσκοποι της γεωγραφίας #10) https://www.vivliokritikes.com/%ce%bf-%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%81%cf%8c%cf%82-%cf%86%ce%b1%cf%81%ce%b1%cf%8e-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%84%ce%bf-%ce%bc%cf%85%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bf%cf%8d%ce%b4/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25bf-%25ce%25bc%25ce%25b9%25ce%25ba%25cf%2581%25cf%258c%25cf%2582-%25cf%2586%25ce%25b1%25cf%2581%25ce%25b1%25cf%258e-%25ce%25ba%25ce%25b1%25ce%25b9-%25cf%2584%25ce%25bf-%25ce%25bc%25cf%2585%25cf%2583%25cf%2584%25ce%25b9%25ce%25ba%25cf%258c-%25cf%2584%25cf%2581%25ce%25b1%25ce%25b3%25ce%25bf%25cf%258d%25ce%25b4 https://www.vivliokritikes.com/%ce%bf-%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%81%cf%8c%cf%82-%cf%86%ce%b1%cf%81%ce%b1%cf%8e-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%84%ce%bf-%ce%bc%cf%85%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bf%cf%8d%ce%b4/#respond Wed, 05 Nov 2025 17:32:08 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=16183 Οι Κατάσκοποι της Γεωγραφίας ταξιδεύουν στον κόσμο και με την εφαρμογή Πορτολάνος λύνουν παράξενα μυστήρια! Στο ένατο βιβλίο της σειράς, δυο παιδιά και μια ηλικιωμένη γυναίκα θα ψάξουν να βρουν έναν εξαφανισμένο αρχαιολόγο, θα βυθιστούν στον κόσμο της αρχαιοκαπηλίας και θα μαγευτούν από τα μυστήρια της Αιγύπτου. Η περιπέτεια αρχίζει!

Βιβλίο Ο μικρός φαραώ και το μυστικό τραγούδι του Νείλου
Συγγραφέας Βαγγέλης Ηλιόπουλος
Εικονογράφος Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο ένατο βιβλίο της σειράς «Οι κατάσκοποι της γεωγραφίας», ο Μανόλης με τους γονείς του θα ταξιδέψουν με τον Σύνδεσμο Ελλήνων Αιγυπτιωτών στη χώρα του Νείλου και των Φαραώ. Είναι ένα ταξίδι που ο πατέρας του παιδιού ήθελε πολύ να κάνει, μιας και οι πρόγονοί του είχαν φύγει στην Αίγυπτο, σε μια πολυπολιτισμική χώρα με μεγάλο πλούτο, για μια καλύτερη ζωή. Στο ταξίδι θα τους συντροφεύσει η κυρία Σοφία, φίλη της προγιαγιάς και η μικρή Ζωή, κόρη παιδικής φίλης του μπαμπά, με τους γονείς της, οι οποίοι επίσης είχαν μεγαλώσει στην Αίγυπτο. Ο Μανόλης δυσαρεστείται γιατί το κορίτσι είναι τέλεια μαθήτρια, μιλάει ασταμάτητα και ρωτάει συνέχεια, όταν τον μυεί όμως στον Πορτολάνο και γνωρίζονται καλύτερα αλλάζει γνώμη.

Σύντομα αυτή η ενδιαφέρουσα και ετερόκλητη παρέα θα μπλέξει με τη μυστηριώδη εξαφάνιση ενός αρχαιολόγου και μ’ ένα κύκλωμα αρχαιοκαπηλίας. Η κυρία Σοφία ήταν δασκάλα κα μουσειολόγος, οπότε ξέρει πολλά και ζητά τη βοήθεια των δύο παιδιών για να λύσουν ένα μυστήριο! Ακολουθώντας το πρόγραμμα της εκδρομής αλλά κάνοντας και τις δικές τους αλλαγές γνωρίζουν μυστηριώδεις συνομιλητές, μπαίνουν στους τάφους της Κοιλάδας των Βασιλέων, διαμένουν στο ξενοδοχείο όπου έγραψε η Αγκάθα Κρίστι το «Έγκλημα στον Νείλο» και μπλέκουν με καταστάσεις που θα τους βάλουν σε κίνδυνο.

Το βιβλίο είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο, σε μια χώρα που έχει πάνω από 5000 χρόνια ιστορίας και μια δυνατή, ανατρεπτική περιπέτεια που με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος. Ο συγγραφέας μάς ταξιδεύει σχεδόν σε όλα τα σημαντικά σημεία της Αιγύπτου: στις τεράστιες και επιβλητικές πυραμίδες, στη μυστηριώδη Σφίγγα, στο καινούργιο τεράστιο αιγυπτιακό μουσείο με τα εκατό χιλιάδες εκθέματα, στην αγορά του Χαν ελ-Χαλίλι, στον Άγιο Γεώργιο και στη γέφυρα με τα λιοντάρια του Καΐρου, στον Νείλο, στο Λούξορ και στην Κοιλάδα των Βασιλέων, στο Ασουάν με τους ναούς της νήσου Φίλαι που μεταφέρθηκαν αλλού εν όψει βύθισης και σε πολλά άλλα μέρη, που εξακολουθώ να τα έχω νωπά στο μυαλό μου από το αντίστοιχο ταξίδι που έκανα κι εγώ αρκετά χρόνια πριν.

Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή είναι λεπτομερής, παραστατική, πολύχρωμη, με ολοσέλιδες ή μικρότερες εικόνες που αποτυπώνουν σωστά την πόλη και τις εκφράσεις των χαρακτήρων, τα τοπόσημα κι έτσι ταξιδεύουμε κι εμείς μαζί με τους ήρωες αυτής της περιπέτειας σε τόπους μακρινούς και ενδιαφέροντες. Ειδικά σε αυτό το βιβλίο οι εικόνες συναγωνίζονται σε ατμοσφαιρικότητα το κείμενο και δημιουργούν υπέροχα στιγμιότυπα, όπως η μαγευτική ανατολή στις Πυραμίδες που τις στεφανώνει μ ένα χρυσό φως, η επιβλητική εικόνα του ξενοδοχείου Winter Palace, η Κοιλάδα των Βασιλέων κλπ. Η φιγούρα μάλιστα της κυρίας Σοφίας έχει πολύ γλυκά χαρακτηριστικά και αποτυπώνεται με άφθαστο ρεαλισμό, ακριβώς όπως μια ζωηρή και αεικίνητη κυρία της ηλικίας της στην πραγματική ζωή.

Πότε ενώθηκαν η Άνω και η Κάτω Αίγυπτος δημιουργώντας το πρώτο κράτος στην ιστορία της ανθρωπότητας; Ποιες είναι οι τρεις περίοδοι στην ιστορία της αρχαίας Αιγύπτου; Τι είναι τα ιερογλυφικά; Πόσα μυστικά κρατάνε ακόμη οι πυραμίδες στους τοίχους τους και πώς θα βοηθήσει η τεχνολογία να τα ανακαλύψουμε; Τι ήταν στην πραγματικότητα ο θεός Ανούβης; Πώς πέθανε ο Τουταγχαμών και πώς ανακαλύφθηκε ο τάφος του; Πόσο μεγάλη ζημιά προκάλεσαν οι τυμβωρύχοι αφαιρώντας κτερίσματα από τους τάφους, πώς δρούσαν και πώς τους αντιμετωπίζει η αιγυπτιακή κυβέρνηση; Αυτά και άλλα ερωτήματα βρίσκουν απάντηση στις σελίδες του μυθιστορήματος του Βαγγέλη Ηλιόπουλου που μας ταξιδεύει σε μια μαγευτική και μυστηριώδη χώρα.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%bf-%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%81%cf%8c%cf%82-%cf%86%ce%b1%cf%81%ce%b1%cf%8e-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-%cf%84%ce%bf-%ce%bc%cf%85%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%84%cf%81%ce%b1%ce%b3%ce%bf%cf%8d%ce%b4/feed/ 0 «Γυναίκα από βελούδο», του Φρέντυ Γερμανού, εκδ. Διόπτρα https://www.vivliokritikes.com/%ce%b3%cf%85%ce%bd%ce%b1%ce%af%ce%ba%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b2%ce%b5%ce%bb%ce%bf%cf%8d%ce%b4%ce%bf-%ce%b3%ce%b5%cf%81%ce%bc%ce%b1%ce%bd%cf%8c%cf%82/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b3%25cf%2585%25ce%25bd%25ce%25b1%25ce%25af%25ce%25ba%25ce%25b1-%25ce%25b1%25cf%2580%25cf%258c-%25ce%25b2%25ce%25b5%25ce%25bb%25ce%25bf%25cf%258d%25ce%25b4%25ce%25bf-%25ce%25b3%25ce%25b5%25cf%2581%25ce%25bc%25ce%25b1%25ce%25bd%25cf%258c%25cf%2582 https://www.vivliokritikes.com/%ce%b3%cf%85%ce%bd%ce%b1%ce%af%ce%ba%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b2%ce%b5%ce%bb%ce%bf%cf%8d%ce%b4%ce%bf-%ce%b3%ce%b5%cf%81%ce%bc%ce%b1%ce%bd%cf%8c%cf%82/#respond Wed, 01 Oct 2025 16:02:52 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=7027 Ο Φρέντυ Γερμανός μας συστήνει μια «γυναίκα από βελούδο», μια εμβληματική φιγούρα της ελληνικής Ιστορίας που έζησε στην καρδιά των πολιτικών εξελίξεων του 19ου αιώνα και βίωσε έναν έρωτα που αντικαταστάθηκε γρήγορα από μίσος. Η Σοφία Τρικούπη (1838-1916), κόρη του διπλωμάτη και πρωθυπουργού Σπυρίδωνα Τρικούπη, ήταν μια γυναίκα που πέρασε πολλά παραμένοντας αφοσιωμένη στον αδελφό της, επίσης πρωθυπουργό Χαρίλαο Τρικούπη. Έξυπνη, φλεγματική, προσγειωμένη, ερωτευμένη, μας καλωσορίζει στη ζωή της.  

Βιβλίο Γυναίκα από βελούδο
Συγγραφέας Φρέντυ Γερμανός
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα απλό, λιτό, περιεκτικό, ρεαλιστικό, μεστό κείμενο που ζωντανεύει με ενάργεια, ακρίβεια και σεβασμό την εποχή, τα πρόσωπα και τις εξελίξεις στην Ελλάδα των μέσων και των τελών του 19ου αιώνα. Η αφήγηση εμπλουτίζεται από χαρακτηριστικές φράσεις, αποσπάσματα αυθεντικών επιστολών, αληθοφανείς διαλόγους και «πιπεράτα» αλλά διακριτικά σχόλια του συγγραφέα πάνω στο θέμα που διαπραγματεύεται. Βήμα προς βήμα ξεδιπλώνεται προσεκτικά και τεκμηριωμένα η προσωπικότητα μιας γυναίκας που γεννήθηκε στο Λονδίνο και συναναστράφηκε με επιφανείς προσωπικότητες του 19ου αιώνα ενώ στη συνέχεια τάχθηκε στη φροντίδα του αδελφού της κατά τη διάρκεια της πολιτικής του καριέρας. Σημαντικό κομμάτι της ζωής της είναι ο φημολογούμενος έρωτάς της για τον Θεόδωρο Δηλιγιάννη, μετέπειτα αντίπαλον δέος του Χαρίλαου Τρικούπη στον πολιτικό στίβο, μια σπίθα που δεν πρόλαβε να γίνει φωτιά. Αυτή η γνωριμία και το ευρύτερο διπλωματικό, πολιτικό και κοινωνικό υπόβαθρο της εποχής αναπτύσσει έξοχα ο Φρέντυ Γερμανός, αναμιγνύοντας αξιέπαινα τη φαντασία με την πραγματικότητα και ιστορώντας γεγονότα που σε άλλα βιβλία φαίνονται βαρετά αλλά εδώ τα «ρούφηξα» και άρχισα να ψάχνω για περισσότερες λεπτομέρειες.

Η Σοφία Τρικούπη ήταν μια γυναίκα που μπήκε ανάμεσα σε δύο άντρες, οι οποίοι ακόμη και μετά θάνατον έχουν γυρισμένη την πλάτη ο ένας στον άλλον ως ανδριάντες έξω από το κτήριο της Παλαιάς Βουλής! Μεγάλωσε στην αυλή της βασίλισσας Βικτωρίας: «Κανένα άλλο, ίσως, κορίτσι του καιρού της δεν είχε γνωρίσει τόσο νωρίς όλους τους Μεγάλους που χάραζαν τότε, νωχελικά, τη μοίρα της Ευρώπης». Έμαθε από νωρίς να ζει συντροφιά με την Ιστορία κι έπαθε σοκ με τη μετάβασή της στην Αθήνα εκείνης της εποχής. Ήταν μια γυναίκα από βελούδο, όπως τη χαρακτήρισαν ο ποιητής Άλφρεντ Τέννυσον, ο Γεώργιος Α΄ και φυσικά ο Θεόδωρος Δεληγιάννης. Αλήθεια, τι θα γινόταν αν ο τελευταίος δεν άκουγε κανέναν παρά μόνο την καρδιά του και ζούσε τον έρωτά του με τη Σοφία; «Είναι παράξενο πόσο η μοίρα… μιας χώρας ή ενός κόσμου ολόκληρου κρέμεται καμιά φορά από ένα κρεβάτι»! Οι ιστορικοί δεν τα παραδέχονται αυτά, «πόσα όμως ξέρουν, εδώ που τα λέμε, … για την Ιστορία; Πόσα καταλαβαίνουν για τα κρυφά, ανθρώπινα πάθη που τη γράφουν καμιά φορά, πίσω από την πλάτη τους;»  (σελ. 12). Τι συνέβη κι απομακρύνθηκαν; Γιατί μάζεψε τόσο μίσος και μνησικακία που ανάγκασε τελικά τη Σοφία να πει νοερά: «Καληνύχτα σας, κύριε Δεληγιάννη. Κρατήστε τη χολή σας, κρατάω το βελούδο μου» (σελ. 210);

Μια υπέροχη, δυνατή, συγκλονιστική και συναρπαστική ιστορία ζωής που ξεδιπλώνεται ταυτόχρονα και παράλληλα με τα σημαντικότερα κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά γεγονότα της περιόδου, όπως τα Ιουνιανά του 1863, η ένωση των Ιονίων Νήσων, οι κρητικές επαναστάσεις, η επιλογή του Γεωργίου για βασιλιά (πώς επιλέχτηκε ο Γεώργιος για βασιλιάς όσο «το στέμμα του ελληνικού θρόνου τριγυρνάει από τη μια ευρωπαϊκή Αυλή στην άλλη σαν λεπρό ορφανό») αλλά και η προσωπική του ανάμιξη στις εξελίξεις και στο απανωτό ανεβοκατέβασμα κυβερνήσεων, καθώς και η επιθετικότητα του Τρικούπη στο πρόσωπό του, η χρεοκοπία του 1896, όλα αυτά σε μια Αθήνα που αλλάζει ερωτικά τοπία την ίδια στιγμή που η Ελλάδα αλλάζει κυβερνήσεις! Πώς σπούδασε ο μεγάλος αυτός άντρας στο εξωτερικό και τι θυσίασε από την προσωπική του ζωή, πώς και γιατί γράφτηκε το άρθρο «Τις πταίει» και ποιες ήταν οι συνέπειές του στη ζωή τους (το Παλάτι με λάθος αποφάσεις τον έκανε λαϊκό ήρωα, «Τα κελιά είναι περίεργα θερμοκήπια, Σοφία. Καμιά φορά γεννάνε πρωθυπουργούς»), ποιες ήταν οι ταραγμένες σχέσεις με τον Γεώργιο («Δεν έχουμε κράτος, Σοφία, έχουμε παζάρι!»), πώς δημιουργήθηκαν τα μεγάλα έργα («ο Τρικούπης ξοδεύει, ο Δεληγιάννης μαστιγώνει»); Και ταυτόχρονα ποια ήταν η σχέση της Σοφίας με τον αδελφό της, που το χαμόγελό του το κράταγε μόνο για κείνη,  ποια ήταν η συνθηματική τους γλώσσα και τα μυστικά τους, τι ρόλο έπαιξε ο παπαγάλος από τη Ζανζιβάρη (ο τελευταίος σύντροφος ζωής της Σοφίας), πώς χάραξαν μια κοινή διαδρομή αποθέωσης και λιθοβολισμού, πώς γινόταν να μαλακώνουν ο αγέλαστος πρωθυπουργός και η αλύγιστη αδερφή του πίσω από τις κλειστές πόρτες;

Παρακολουθούμε επίσης τη ζωή του Θεόδωρου Δεληγιάννη, που τιθάσευσε την αμαζόνα Σοφία και ξύπνησε τη γυναίκα μέσα της («μετά τον στοχαστικό Τρικούπη, ο ορμητικός εραστής»), ένας πολιτικός που ως παιδάκι αποτυπώθηκε στον πίνακα του φον Ες «Η άφιξη του Όθωνα στο Ναύπλιο» αλλά έριξε τον βασιλιά αργότερα, που έγινε από στενογράφος υπουργός και σταδιακά έχτισε μιαν αντιπαλότητα με τον Τρικούπη κι όσο γερνούσε τόσο γέμιζε μίσος που τον οδηγούσε σε σπασμωδικές και απάνθρωπες κινήσεις: «-Πρέπει να μάθεις να γερνάς Δεληγιάννη. Ν’ αποχαιρετάς τη ζωή γλυκά, σαν πουλί που κελάηδησε στη νιότη σου. Όχι σαν θηρίο που σου τη σπάραξε» (σελ. 210). Υπάρχουν επίσης κι άλλα πρόσωπα όπως οι Ρόκκος Χοϊδάς, Ανδρέας Κάλβος, Τερέζα Μακρή, Κωστής Παλαμάς, Εμμανουήλ Ροΐδης, Ανδρέας Συγγρός, Κλεάνθης Τριανταφύλλου και πολλοί άλλοι, οι «δορυφόροι» του μυθιστορήματος, με απρόσμενες εμφανίσεις που απογειώνουν την πλοκή κι εμπλουτίζουν τις εξελίξεις.

Ο συγγραφέας σέβεται τα ιστορικά πρόσωπα και δε βγάζει αυθαίρετα συμπεράσματα, μάλιστα επιμένει να καταγράφει ακριβοδίκαια όλες τις όψεις του νομίσματος. Τονίζει: «Πάλι είμαστε στην άχαρη θέση να ψυχαναλύουμε… ύστερα από εκατόν δέκα χρόνια. Δεν ωφελεί ούτε μπορούμε» (σελ. 152). Τα ελάχιστα σχόλιά του είναι πάντα αιχμηρά και ταυτόχρονα κομψά, δείχνουν άνθρωπο που έχει ζήσει πολλά κι έχει μια πείρα ζωής: «Αστείοι που είναι οι πεθαμένοι έρωτες όταν τους κοιτάς από μακριά» (σελ. 160). Μάλιστα, πολλές φορές συναντάμε αλήθειες που βρίσκουν απήχηση ακόμη και στο σήμερα, κάτι που κάνει τα κείμενα του Φρέντυ Γερμανού διαχρονικά και δεν τ’ αφήνουν να «παλιώσουν» ποτέ: «Τι ξέρουν οι κακόμοιροι οι γιατροί γι’ αυτό το δολοφονικό πύον που βγάζουν τα σπυριά της πολιτικής. Δεν θα βρεθεί ποτέ το φάρμακό τους» (σελ. 170). Και: «Δεν μπορείς να κάνεις κράτος αν δεν σε κάνει πρωθυπουργό ο λαός» (σελ. 172). Ταυτόχρονα παραμένει τυπικός και προσγειωμένος: «Πίσω από τις γραμμές αυτές…. δεν υπάρχει η υπερβολή ενός ποιητή αλλά η ακρίβεια ενός ρεπόρτερ» (σελ. 226). Αυτή η μαγική πένα λοιπόν, αυτός ο ταλαντούχος συγγραφέας και δημοσιογράφος, ζωντανεύει με αληθοφάνεια και υπέροχες σκηνές τη ζωή της Σοφίας Τρικούπη, του αδελφού της Χαρίλαου, του αντιπάλου τους Θεόδωρου Δεληγιάννη και όλων των σημαντικών προσώπων που πρωτοστάτησαν στην ελληνική ιστορία του 19ου αιώνα. Άλλο ένα ιστορικό μυθιστόρημα που έχει ακόμη λόγο ύπαρξης στα ράφια και στις ζωές μας.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b3%cf%85%ce%bd%ce%b1%ce%af%ce%ba%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%ce%b2%ce%b5%ce%bb%ce%bf%cf%8d%ce%b4%ce%bf-%ce%b3%ce%b5%cf%81%ce%bc%ce%b1%ce%bd%cf%8c%cf%82/feed/ 0 «Το ψυχόμετρο», της Ρέας Βιτάλη, εκδ. Διόπτρα https://www.vivliokritikes.com/%cf%84%ce%bf-%cf%88%cf%85%cf%87%cf%8c%ce%bc%ce%b5%cf%84%cf%81%ce%bf-%cf%81%ce%ad%ce%b1-%ce%b2%ce%b9%cf%84%ce%ac%ce%bb%ce%b7/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25cf%2584%25ce%25bf-%25cf%2588%25cf%2585%25cf%2587%25cf%258c%25ce%25bc%25ce%25b5%25cf%2584%25cf%2581%25ce%25bf-%25cf%2581%25ce%25ad%25ce%25b1-%25ce%25b2%25ce%25b9%25cf%2584%25ce%25ac%25ce%25bb%25ce%25b7 https://www.vivliokritikes.com/%cf%84%ce%bf-%cf%88%cf%85%cf%87%cf%8c%ce%bc%ce%b5%cf%84%cf%81%ce%bf-%cf%81%ce%ad%ce%b1-%ce%b2%ce%b9%cf%84%ce%ac%ce%bb%ce%b7/#respond Sun, 24 Aug 2025 05:58:51 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=16024 «Τρεις γυναίκες. Τρεις μακριές σιωπές. Τους έπρεπε να σπάσουν. Έσπασαν». Με αφορμή την πάλη τους με τον καρκίνο και κυρίως λόγω του χώρου των νοσοκομείων όπου παλεύουν. Κατεβαίνουν στο -1, στο -2, όχι του κτηρίου αλλά της ψυχής τους. «Μέσα τους κατεβαίνουν». Τρεις ιστορίες σιωπής που κατέθεσαν αντίστοιχες γυναίκες στη συγγραφέα.

Βιβλίο Το ψυχόμετρο
Συγγραφέας Ρέα Βιτάλη
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ρέα Βιτάλη μας συστήνει τρεις διαφορετικές γυναίκες που παλεύουν με τον καρκίνο και τα προσωπικά τους προβλήματα η κάθε μία. Με πρωτοπρόσωπες αφηγήσεις, ρεαλισμό, αντικειμενικότητα και μερικά καλολογικά στοιχεία που στολίζουν τις διαχρονικές αλήθειες του κειμένου γνωρίζουμε τρεις προσωπικότητες που κουβαλάνε δυσβάσταχτα βάρη που τις αναγκάζουν να μείνουν πίσω στην ψυχοσύνθεσή τους, να μην προχωρήσουν, να μην απολαύσουν, να μην κερδίσουν. Βήμα προς βήμα γνωρίζουμε τις καταβολές τους, τον χαρακτήρα τους, τις οικογένειες που δημιουργούν, πώς βυθίζονται σταδιακά στον εαυτό τους και κλείνονται μέσα του.

Η πρώτη ιστορία είναι η φιλία ανάμεσα σε δυο γυναίκες που γνωρίστηκαν τη δεκαετία του 1970 στην κατασκήνωση και έκτοτε έδεσαν παρά την απόσταση που τους χωρίζει. Σε πρώτο πρόσωπο, η Εριέττα αφηγείται τη ζωή της Μιμίκας, που μεγάλωσε σ’ ένα σπίτι στην επαρχία με γλυκύτητα και τρυφερότητα, σε «μια παραδοσιακή, δεμένη και κεφάτη οικογένεια», μ’ έναν ήπιων τόνων μπαμπά και μια δοτική μαμά. Οι όμορφες, γλυκές αναμνήσεις της εφηβείας ζωντανεύουν με ενάργεια: η Μιμίκα περιμένει πώς και πώς να προβάρει τα ρούχα της φίλης της, τα μοντέρνα, που μυρίζουν Αθήνα, η Εριέττα νιώθει έναν αέρα ελευθερίας, μακριά από την επιτήρηση της μητέρας της. Καπνίζουν κρυφά, παραγγέλνουν νεσκαφέ, μεγαλώνουν.

Η Μιμίκα «Γελούσε πολύ, χαιρόταν πολύ, τραγουδούσε πολύ, έκλαιγε πολύ εύκολα, συγκινούνταν πολύ, έτρωγε πολύ», μόνιμος καβγάς με τη μητέρα της το πάχος της. «Ένα πλάσμα-παιδί με ψυχοσύνθεση “πολύ”», ζουν μαζί με τη φίλη της τους έρωτες, τη συμπαράσταση, μόνο που στην επαρχία, αν είσαι γυναίκα στα τριάντα και με δύο αποτυχημένους δεσμούς, αυτό είναι στίγμα, «πάταγε πια σε ηλικίες ναρκοπέδιο». Τι να κάνει η Μιμίκα, πότε οι γονείς, πότε οι θείες («πόσες θείες που είχαν λόγο και άποψη αντιστοιχούσαν σε κάθε ελληνικό σπίτι;… Αυτός ο άτιμος περίγυρος που σφίγγει, σφίγγει…», σελ. 20), υπαναχωρεί και βρίσκει το καλό παιδί, έναν δημόσιο υπάλληλο που δίνει έμφαση στο «μήνας μπαίνει, μήνας βγαίνει» και αδιαφορεί για την εκάστοτε μέρα, χαράμι στον μήνα. Μια πρόταση γάμου φλατ, μια ευαίσθητη σιωπή κι ένα διστακτικό, χαζά αμήχανο «μπράβο» πέφτει στη φιλία των κοριτσιών. «Άσχημα καλός», «υποτονικός και ηδονικά απαισιόδοξος» ο γαμπρός, γιατί παραδόθηκε αμαχητί η πληθωρική Μιμίκα στον πράο και αδιάφορο Γιώργο της; «Αναστενάρης να πατήσει με ίσιο βλέμμα σε κάρβουνα ρουτίνας ζωής» η Μιμίκα. «Η ζωή της ήταν φλατ. Το πιο ύπουλο παπούτσι. Το λογαριάζεις άνετο αλλά σου καταστρέφει τα πόδια χωρίς να το καταλάβεις» (σελ. 29). Μια σειρά από γεγονότα θα ανησυχήσουν την Εριέττα και ταυτόχρονα θα τη φέρουν σε δύσκολη θέση όταν συνειδητοποιεί πως πνίγηκε στη δική της ρουτίνα και δε στάθηκε όσο θα έπρεπε στη φίλη της από κοντά. Θα προλάβει λοιπόν να αλλάξει τη στάση της; Τι απέγινε η Μιμίκα σε αυτόν τον γάμο, τι συνέβη με τον άντρα της όταν μεγάλωσαν τα παιδιά που απέκτησαν κι έφυγαν από το σπίτι;

Η δεύτερη ιστορία αφορά τη σεξουαλική κακοποίηση της αφηγήτριας μεταξύ επτά και έντεκα ετών από έναν ηλικιωμένο έμπιστο φίλο της μητέρας της. Η πρωτοπρόσωπη αφήγησή της είναι γροθιά στο στομάχι, όχι μόνο στις περιγραφές της κακοποίησης (με παιδική ματιά, κάτι που το κάνει πιο σκληρό) αλλά και στη στάση της μητέρας και του αδελφού της. Ο «παππούς», όπως έλεγαν τότε τα παιδιά όλους τους ηλικιωμένους, ήταν ασίγαστος και άφρενος, το κοριτσάκι φοβόταν να μιλήσει, «Ένας περίεργος φόβος διαχεόταν παντού, ανακατευόταν με ντροπή και μετά παραπάνω φόβος» (σελ. 54). Ο αδελφός της τότε κάτι είχε δει, κάτι είχε καταλάβει, «Και στους δυο μας πάλευαν λογάκια, μάχη έδιναν μέσα μας» (σελ. 55). Οργή προκαλεί η φράση «Δεν υπάρχει πιο περίεργο συναίσθημα από την ντροπή. Τη λούζονται όσοι δεν τη δικαιούνται και την κλοτσάνε όσοι τους αντιστοιχεί» (σελ. 55) αλλά και η στάση της μάνας, όταν το παιδί επιμένει πως δε θέλει να μένει το βράδυ με τον «παππού» και τη «γιαγιά» κι εκείνη το ρωτάει: «Τι θα πάθετε να μείνετε ένα βράδυ;» Ήταν άραγε ανυποψίαστοι όλοι οι γύρω της ή «έντρομοι της αλήθειας»;

Χρόνια αργότερα, που η αφηγήτρια θα μιλήσει, βιώνει ένα ακόμη μεγαλύτερο σοκ: «-Αυτά που μου είπες να τα ξεχάσεις. Να μην τα πεις σε κανέναν. Δεν έγιναν ποτέ»! Πώς λοιπόν θα μεγαλώσει αυτό το κορίτσι, η «αλλιώς» της επαρχιακής πόλης, όπου οι καλοθελητές «σνίφαραν ζωή από τις ζωές των άλλων»; Πώς θα είναι οι σχέσεις της με τα άλλα αγόρια; Η συγγραφέας είναι καταπέλτης και καταγράφει με ρεαλισμό τα παιδιά «της ελληνικής, στερημένης επαρχίας» του 1970 που προβάριζαν ρόλους ενηλικίωσης με φόβο. Η πρωταγωνίστρια της ιστορίας είναι μια κοπέλα που «τρέχει μπροστά από την πληγή της, σπάζοντας σε ταχύτητα και το φράγμα του ήχου» και αδιαφορεί απέναντι στους ψιθύρους: «Με πόσους θα βγει ετούτη»; Με όσους! Άλλωστε: «Μπορεί τις ελλείψεις τους να ενώνουν οι άνθρωποι. Κι αυτό να το λέμε έρωτα» (σελ. 64). Κι όταν μεγαλώνει, αυτό το «δεν έγινε ποτέ, μην το πεις πουθενά» την έχει στοιχειώσει και παίζει κρυφτό με θέματα που πρέπει να τα αντιμετωπίσει κατά πρόσωπο πριν είναι αργά για τη ζωή της. Κι όταν η μάνα της διαγιγνώσκεται με διπολική διαταραχή, τα πράγματα γίνονται χειρότερα, οι εξελίξεις επιταχύνονται. Το θέμα της παρενόχλησης και της κακοποίησης δε σηκώνει ευγένειες: «…θα σέβεστε πάντα το Όχι κάθε ανθρώπου. Και όποιο κορίτσι ερωτευτείτε να το αντιμετωπίζετε, πέρα από έρωτά σας, και σαν φιλαδελφή σας. Ώστε…ο γονιός της να είναι ήσυχος ότι είναι στα καλύτερα χέρια» (σελ. 80).

Στην τρίτη ιστορία γνωρίζουμε μια γυναίκα με κατάθλιψη που αναβιώνει τη ζωή της, τον γάμο της, το παρελθόν της, μέσα από ένα κείμενο-ποταμό που δυστυχώς δεν κατάφερα να παρακολουθήσω, αν και η συγγραφέας έδωσε τον καλύτερό της εαυτό αφηγηματικά, γιατί δεν έχουμε τόσο σκηνές και περιστατικά όσο μια καταιγίδα συναισθημάτων, όμορφων λέξεων που προσπαθούν να αποτυπώσουν τον ψυχισμό της αφηγήτριας και λιγότερο τι την οδήγησε στην κατάθλιψη και στο σημείο όπου ξεκινάει η ιστορία της. «Πόσο αδιαφόρησα για τον πόνο της ψυχής μου; … Με ξόδευα ως άτρωτη, ως σιδερένια, ως αθάνατη. Τι σπάταλη» (σελ. 101). Στο τέλος η συγγραφέας, που επίσης πάλεψε με τον καρκίνο, παραθέτει αυτοβιογραφικά κείμενα: «Ο καρκίνος είναι μια σειρά ευκαιριών, μακάρι να μη γίνει σειρά χαμένων ευκαιριών» (σελ. 118). Σεβάστηκε τον καρκίνο, μελέτησε την πορεία του ήσυχα, της δόθηκε η ευκαιρία να δει τόσα και τόσα και κατάλαβε πως ο φόβος θα γίνει δύναμη και πρέπει να τον εργαλειοποιήσει ο καθένας απ’ όσους καλείται να ανέβει αυτό ντον γολγοθά. «Το ψυχόμετρο» της Ρέας Βιτάλη είναι το κοντέρ πόνου που βιώνει η κάθε μία από τις τρεις γυναίκες που μας συστήνει και οι ιστορίες τους ζωντανεύουν με άφθαστο ρεαλισμό, ωμή ειλικρίνεια, τρυφερότητα και αισιοδοξία.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%cf%84%ce%bf-%cf%88%cf%85%cf%87%cf%8c%ce%bc%ce%b5%cf%84%cf%81%ce%bf-%cf%81%ce%ad%ce%b1-%ce%b2%ce%b9%cf%84%ce%ac%ce%bb%ce%b7/feed/ 0 «Η φόνισσα των μυρμηγκιών», της Πασχαλίας Τραυλού, εκδ. Διόπτρα https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7-%cf%86%cf%8c%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%83%ce%b1-%cf%84%cf%89%ce%bd-%ce%bc%cf%85%cf%81%ce%bc%ce%b7%ce%b3%ce%ba%ce%b9%cf%8e%ce%bd-%cf%84%cf%81%ce%b1%cf%85%ce%bb%ce%bf%cf%8d/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b7-%25cf%2586%25cf%258c%25ce%25bd%25ce%25b9%25cf%2583%25cf%2583%25ce%25b1-%25cf%2584%25cf%2589%25ce%25bd-%25ce%25bc%25cf%2585%25cf%2581%25ce%25bc%25ce%25b7%25ce%25b3%25ce%25ba%25ce%25b9%25cf%258e%25ce%25bd-%25cf%2584%25cf%2581%25ce%25b1%25cf%2585%25ce%25bb%25ce%25bf%25cf%258d https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7-%cf%86%cf%8c%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%83%ce%b1-%cf%84%cf%89%ce%bd-%ce%bc%cf%85%cf%81%ce%bc%ce%b7%ce%b3%ce%ba%ce%b9%cf%8e%ce%bd-%cf%84%cf%81%ce%b1%cf%85%ce%bb%ce%bf%cf%8d/#respond Wed, 13 Aug 2025 09:01:01 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=15997 Δυο μοναχικές γυναίκες ζουν σ’ ένα νεοκλασικό στα Εξάρχεια, είναι φίλες, κάνουν παρέα η μία στην άλλη, αποτελούν μια διακριτική παρουσία η μία στη ζωή της άλλης, ώσπου η νεότερη κάνει απόπειρα αυτοκτονίας και η άλλη προσπαθεί να καταλάβει τι συμβαίνει στην ευαίσθητη ψυχή της φίλης της. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν η αυτόχειρας κατηγορείται για απόπειρα ανθρωποκτονίας.

Βιβλίο Η φόνισσα των μυρμηγκιών 
Συγγραφέας Πασχαλία Τραυλού
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα συγκινητικό και τρυφερό μυθιστόρημα, αφιερωμένο στη μοναξιά της ανθρώπινης ψυχής, στις συνέπειες του εγκλεισμού κατά τη διάρκεια του κορονοϊού και στον μαγικό κόσμο της λογοτεχνίας και της συγγραφής. Μου σύστησε δυο υπέροχες γυναίκες, απόλυτα αληθινές, με σημαντικό οικογενειακό παρελθόν και ποικίλα ερεθίσματα που δημιούργησαν την ψυχοσύνθεση που παρακολουθούμε να ανατέμνεται χειρουργικά από κεφάλαιο σε κεφάλαιο. Κεντώντας πάνω στις ολοκληρωμένες προσωπικότητές τους, η Πασχαλία Τραυλού μας δείχνει πώς επηρεαζόμαστε όλοι από τις παιδικές μας αναμνήσεις και τα βιώματα των πρώτων χρόνων ζωής, πώς γίνεται κάποιος να δείχνει διαφορετικός απ’ ό,τι πραγματικά είναι και πόσο δύσκολα και με τι κόστος κρύβουμε τον πραγματικό μας εαυτό από τους γύρω μας. Το μυθιστόρημα έχει αρκετές στιγμές μελαγχολίας και κατάθλιψης αλλά κατά βάση είναι αισιόδοξο, μιας και η περιπέτεια στην οποία μπαίνει η Γλυκερία για να κατανοήσει τη φίλη της, Διώνη, έχει γλυκόπικρες στιγμές, λίγο χιούμορ μα πάνω απ’ όλα νότες αυτοπεποίθησης και απαντοχής.

Βρισκόμαστε λοιπόν στα Εξάρχεια, λίγες μέρες μετά την έναρξη της καραντίνας του 2020, σ’ ένα διώροφο νεοκλασικό. Η Γλυκερία Βούρβαχη, η ιδιοκτήτρια, είναι χήρα, με «μια σύνταξη που φάνταζε σαν χαρτζιλίκι μπροστά στην ακρίβεια». Ο εγκλεισμός την έχει θυμώσει γιατί ήρθαν τα πάνω κάτω στην καθημερινότητά της. Περίμενε πώς και πώς να απαλλαγεί από το κάτεργο της θέσης όπου δούλευε και όπου μπήκε με μέσον του νονού της για χάρη του πατέρα της, μιας κι η ίδια δεν το θέλησε ποτέ. «Ένα χαμομηλάκι στο χωράφι της ζωής η Γλυκερία, μια ταπεινή και απόλυτα συμβιβασμένη ύπαρξη, έμοιαζε αόρατη δίπλα στη Διώνη που έκανε τα πάντα για να διαφέρει» (σελ. 13). Έσερνε το ωράριό της, υπέμενε τον εξάψαλμο προϊσταμένων και διευθυντών και επέστρεφε στο σπίτι της, όπου μεγαλουργούσε στην κουζίνα και στο πλέξιμο, πράγματα που αναστύλωναν την καταρρακωμένη της αυτοπεποίθηση: «έκλεινε αεροστεγώς τις πίκρα της μες στα βαζάκια των γλυκών και των μαρμελάδων της, θαρρώντας πως έτσι δεν θα μπορούσαν να το σκάσουν και να πειράξουν την καρδιά της» (σελ. 33). Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο μαθαίνουμε πώς ήταν η ζωή της με τον άντρα της και τα παιδιά τους που πλέον ζουν στο εξωτερικό, «μια επιπολαιότητα πασπαλισμένη με την άχνη του έρωτα και τη στρυχνίνη της ασυνεννοησίας και της ανέχειας» (σελ. 31), ποιες οι σχέσεις των γονιών της μαζί τους και πολλά άλλα.

Από την άλλη έχουμε τη Διώνη Σπυροπούλου, που νοικιάζει το διπλανό διαμέρισμα στον δεύτερο όροφο, «κισσός ολόκληρος που όρθωνε το ανάστημά της πάντα ψηλότερα από τους άλλους, για να έχει τη θέα που ήθελε απ’ τη ζωή» (σελ. 13). Είναι εσωστρεφής και με αδιαφανή ιδιοσυγκρασία, συνάδελφοι και φίλες με τη Γλυκερία, «δυο κόντρα άνθρωποι», με την οποία γνωρίστηκαν στη δημόσια υπηρεσία όπου δούλευαν λίγο πριν η Γλυκερία συνταξιοδοτηθεί. Η Διώνη σχεδιάζει δύο ταξίδια τον χρόνο για να ανασαίνει και να αντέχει την τοξικότητα των συναδέλφων της, γενική διευθύντρια ούσα, με ευθύνες και πιέσεις ανωτέρων, παρ’ όλο που ξεκίνησε μετατρέποντας το καθήκον σε όραμα και την ανία σε έξαψη. Επιπλέον, η Διώνη είναι και συγγραφέας, κάτι που προστέθηκε στις αιτίες χλευασμού στη δουλειά της, έχει γράψει αρκετά μυθιστορήματα κι έχει γίνει αγαπητή από το περιορισμένο αναγνωστικό ελληνικό κοινό. Μαθαίνουμε λοιπόν για τη ζωή της μέσα από μικρά ψήγματα, για την πρωτοφανή δύναμη με την οποία έφυγε από έναν γάμο που δεν την ικανοποιούσε μόλις τακτοποιήθηκε ο γιος της στη ζωή του και για μερικά ακόμη.  Καταγράφονται συγκινητικές στιγμές συντροφιάς και σιωπηλής φιλίας, η ανησυχητική μοναξιά της Διώνης, η σιωπηλή παρουσία της που αντιδιαστέλλεται με την οξυδέρκεια και την πραότητα της Γλυκερίας κι όλα αυτά δημιουργούν έναν τρυφερό και συγκινητικό δεσμό, με ολοζώντανες εικόνες αγάπης και μοναξιάς. Πόσο γλυκό ο ήχος από το πληκτρολόγιο της μίας να έχει γιατρέψει τις αϋπνίες της άλλης!

Photo by Andy Holmes on Unsplash

Τελικά, η Διώνη κάνει απόπειρα αυτοκτονίας και όσα ήξερε και ένιωθε η Γλυκερία για κείνη καταρρέουν. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα μάλιστα όταν ο αστυνόμος Μάρκος Ανεμογιάννης ανακοινώνει στη χήρα ότι η φίλη της είναι ύποπτη για απόπειρα φόνου! Προσπαθεί λοιπόν η Γλυκερία βήμα προς βήμα να ξαναμπεί στη ζωή της Διώνης, μέσα από τις κοινές τους αναμνήσεις, μέσα από όσα παρατήρησε, ένιωσε και είδε να ανασυγκροτήσει ολόκληρη την προσωπικότητα της φίλης της, ώστε να δει ποια πραγματικά είναι, να μάθει τι της συνέβη και κυρίως να τη βοηθήσει ουσιαστικά να κερδίσει τη μάχη με τη ζωή. Τελικά βρίσκει ένα πρωτόλειο κείμενο, κάτι μεταξύ ημερολογίου και μαρτυρίας, κι εκεί ανακαλύπτει ανομολόγητα μυστικά. Στις σελίδες του ξεδιπλώνεται όλη η ζωή της Διώνης από την παιδική ηλικία ως το σήμερα μέσα από μια συγκινητική εξομολόγηση καρδιάς και ταξιδεύουμε πίσω στην Κύπρο τον Ιούλιο του 1974, στην Τρίπολη όπου επέστρεψε η οικογένειά της μετά την εισβολή, τον αγώνα που έκαναν μαμά και παππούς να μεγαλώσουν σωστά εκείνη και την αδελφή της, πώς γνωρίστηκαν οι γονείς της, πώς ήταν η πόλη και ο κόσμος εκείνη την εποχή από ηθικής και όχι μόνο πλευράς, πόσο σκληρά και ψυχρά διαπαιδαγωγήθηκε από μια μάνα που ήξερε μόνο το ξύλο και πολλά άλλα. «Τα τραύματα αυξάνονταν και πληθύνονταν όσο η πίεση θέριευε και η καταπίεση τσαλάκωνε περισσότερο την ήδη τραυματισμένη μου παιδικότητα» (σελ. 200).

Καίρια ερωτήματα τίθενται από τη συγγραφέα για την ανατροφή των παιδιών και το πώς διαμορφώνονται οι χαρακτήρες μας: Φταίει η μάνα ή το παιδί; Το παιδί αναπόφευκτα θα «μαϊμουδίσει» την ανατροφή από τον γονιό στο δικό του, σωστά; Τι συνέπειες έχεις να αποφασίζεις για το παιδί σου χωρίς να το ρωτάς τι πραγματικά θέλει; «…οι γυναίκες σέρνουμε σαν βαρίδια τα ελλείμματά μας και η μητρότητα από μόνη της δεν μας καθαγιάζει και δεν διαλύει τα σκότη μας» (σελ. 203). Σκληρές και τρυφερές εικόνες εναλλάξ, η αφοσίωση της μικρής Διώνης στη μελέτη και στο διάβασμα, η αντιδιαστολή με την πιο επαναστατική αδελφή της, η επανάσταση μετά την εφηβεία, οι προσπάθειες της Διώνης να ισορροπήσει ανάμεσα στα θέλω της και στα πρέπει της μάνας της, νέοι πόλεμοι σε κάθε φάση της ζωής της, ο έρωτας στη σκιά του φόβου και πάνω απ’ όλα το καταφύγιο στη συγγραφή, σκηνές από τη ζωή μιας πεταλούδας φυλακισμένης στο κουκούλι μιας κάμπιας. Η προσωπικότητα της Διώνης αναδύεται μέσα από ένα κείμενο-ποταμό που ίσως αδυνατίζει την ένταση που δημιουργούν τα αίτια της αυτοκτονίας και το αν και κατά πόσο είναι όντως ένοχη, εξ ου και θα προτιμούσα να υπήρχαν αυτά τα ψήγματα διάσπαρτα στο μυθιστόρημα σε αντιδιαστολή με το σήμερα. Παρ’ όλ’ αυτά, τα άψογα ψυχογραφήματα, οι συναρπαστικές ιστορίες της ζωής της Διώνης και τα καίρια διαχρονικά μηνύματα με κράτησαν ως το τέλος, όπου κι ανταμείφθηκα, μιας και αρχίζει να εμφανίζεται μια καλοπλεγμένη σκευωρία που οδήγησε την πρωταγωνίστρια σε αυτά τα απονενοημένα διαβήματα. Αυτές οι νέες εξελίξεις που φέρνουν στην επιφάνεια το απόλυτο κακό με γέμισαν αγωνία, έβαλαν τα τελευταία κομμάτια του παζλ στη θέση τους και με οδήγησαν σ’ ένα τέλος λυτρωτικό.

Το μυθιστόρημα είναι γραμμένο σε τριτοπρόσωπη γραφή κυρίως, μέχρι να φτάσουμε στη γραπτή εξομολόγηση της Διώνης, οπότε έχουμε εναλλαγή με πρωτοπρόσωπη. Μου άρεσε μάλιστα που επιλέχθηκε στην κρίσιμη στιγμή η οπτική γωνία του Λεωνίδα, του σπάνιελ της Διώνης, που χάλασε τον κόσμο όταν λιποθύμησε η αφεντικίνα του κι έτσι τη βρήκε η Γλυκερία. Η συγγραφέας έχει δύο κύριους θεματικούς άξονες αναφοράς: τον μαγικό κόσμο της συγγραφής και τις συνθήκες και τις συνέπειες του κορονοϊού. Μέσα από φράσεις γνωστών συγγραφέων (Έλενα Φεράντε και Γκιγιόμ Μουσό δίπλα στον Όσκαρ Ουάιλντ και τον Τζον Ίρβινγκ κ. ά.) και καταθέσεις ψυχής της ίδιας της Πασχαλίας Τραυλού διαπιστώνουμε πόσο όμορφο και πόσο σκληρό είναι να είσαι συγγραφέας, άλλος ένας από αυτούς που «μοχθούσαν πάνω από τα χαρτιά τους για να κερδίσουν το έπαθλο της λύτρωσης που προσφέρει η έκφραση». Πόσο σημαντική είναι γι’ αυτούς η «αλαφροΐσκιωτη αταραξία» τους και πόσο όμορφη εικόνα δίνει η «απόκοσμη γαλήνη» στο βλέμμα τους όσο είναι βυθισμένοι στο γραπτό τους. Η δημιουργός του βιβλίου δε χαρίζεται: «Οι συγγραφείς καθορίζονται από τις ψυχικές πληγές τους…και η πρώτη ύλη για να εκφραστεί κανείς συγγραφικά ήταν η τραγικότητα με την οποία τις προσέγγιζαν» (σελ. 78). «Κι αν τύχει κι ευτυχήσει ένας συγγραφέας, τότε πρέπει να επινοήσει ένα τραύμα για να μπορέσει να ξαναγράψει» (σελ. 82). Έχει θέση αυτός ο ρομαντισμός, αυτή η δικλείδα ασφαλείας που μας απομακρύνει από τα δύσκολα, στη σημερινή εποχή; «…το να είναι κάποιος συγγραφέας σε έναν κόσμο που καταπίνει ό,τι αδυνατεί να καταλάβει είναι μια πράξη ηρωική και όχι απλώς ένα έργο με αμοιβή» (σελ. 481).

Photo by Jenny Chambers on Unsplash

Από την άλλη, καταγράφονται όλοι οι φόβοι, οι ανασφάλειες, η οργή των ανθρώπων που κλείστηκαν στα σπίτια τους κατά τη διάρκεια του κορονοϊού, μέσα από υποκειμενικές απόψεις και ρεαλιστικές περιγραφές. Όλα αυτά: «…διέλυσαν τις αντιστάσεις που έχουν οι άνθρωποι στην τρέλα, στην κατάθλιψη και στη βία, με συνέπεια να κατακρεουργούν άλλοι τον διπλανό τους και άλλοι τον ίδιο τον εαυτό τους « (σελ. 128). Επίσης, η ματιά της συγγραφέως είναι διεισδυτική και η γραφή της στήνει με ενάργεια και ζωντανεύει την περιοχή των Εξαρχείων: «Είχε θέα…σε όλο, τέλος πάντων, τον παράδοξο συρφετό αλλοπρόσαλλης ανθρώπινης δυστυχίας, φανατισμού και χαλαρότητας, που μπορούσε να προσφέρει τροφή στη σκέψη και πρωτότυπες ιδέες στο γόνιμο μυαλό μιας συγγραφέως» (σελ. 13). Εξίσου ζωντανά αποδίδεται και η ατμόσφαιρα σε μια δημόσια υπηρεσία, ήδη από τη δεκαετία του 1960: «υπήρχαν άφθονες κερκόπορτες και ελάχιστες δικλείδες ασφαλείας από επίορκος τυχοδιώκτες ή μακρυχέρηδες». Άλλωστε, αυτό είναι και το εργασιακό περιβάλλον της πρωταγωνίστριας, η μισή της ζωή, η αρένα όπου θα στηθεί μια μεγάλη δολοπλοκία εις βάρος της, εξ ου και τα, ίσως υπερβολικά λεπτομερή, πραγματολογικά στοιχεία περί ιεραρχίας, νόμων, τρόπου εργασίας και εξυπηρέτησης κλπ.

«Η φόνισσα των μυρμηγκιών» είναι ένα δυνατό, βαθιά ανθρώπινο και άκρως ρεαλιστικό μυθιστόρημα που δείχνει το μέγεθος αντοχής της ανθρώπινης ψυχής, αφήνει τις εξελίξεις να στηλιτεύσουν από μόνες τους τις συνέπειες ανατροφής που επιλέγουν ορισμένοι γονείς (κυρίως από άγνοια και ως φερέφωνα των αντιλήψεων των δικών τους γονιών) και μας ταξιδεύει στον σκληρά μαγικό και μαγικά σκληρό κόσμο της γραφής. Το κοριτσάκι που πατούσε τα μυρμήγκια με το ποδήλατό του είναι τελικά αθώα ή ένοχη; Γιατί αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει; Επιτέθηκε όντως στη γυναίκα που τώρα χαροπαλεύει στο νοσοκομείο; Τι ρόλο παίζει το σπουργιτάκι που τρυπώνει στο σπίτι της Διώνης όσο ψάχνει η Γλυκερία την αλήθεια; Πόσο εύκολο είναι να πάρουμε τη ζωή στα χέρια μας, σπάζοντας τον συνεκτικό δεσμό με τους γονείς μας; Μια πραγματικά αξέχαστη και βαθιά ανθρώπινη ιστορία.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7-%cf%86%cf%8c%ce%bd%ce%b9%cf%83%cf%83%ce%b1-%cf%84%cf%89%ce%bd-%ce%bc%cf%85%cf%81%ce%bc%ce%b7%ce%b3%ce%ba%ce%b9%cf%8e%ce%bd-%cf%84%cf%81%ce%b1%cf%85%ce%bb%ce%bf%cf%8d/feed/ 0