Βιβλίο Το μυστικό των μυστικών
Τίτλος πρωτοτύπου The secret of secrets
Συγγραφέας Dan Brown
Μεταφραστής Χρήστος Καψάλης
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του Dan Brown κινείται στα γνωστά, οικεία και πάντα συναρπαστικά μονοπάτια συνωμοσιολογίας, μυστικών και ανατροπών. Καλοδουλεμένη πλοκή, cliffhangers στο τέλος σχεδόν κάθε κεφαλαίου, σταδιακή κορύφωση της δράσης, ανάμιξη πραγματολογικών στοιχείων με αχαλίνωτη φαντασία, ένας αγαπημένος πρωταγωνιστής, κώδικες και σύμβολα (κεντροπερίβλητα, εικονογράμματα), μυστικά και απειλή κατά της ανθρωπότητας, ανατροπές, ενδιαφέρουσα κεντρική ιδέα που παίρνει βασικές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες, συμπεράσματα ερευνών και πορίσματα και «την προχωράει παρακάτω», σε ένα γνωστικό και γνωσιακό επίπεδο που μπορεί να το εκμεταλλευτεί κάποιος για κακό σκοπό, ένας ισχυρός εχθρός που κρύβεται στα σκοτάδια, απρόσμενες συμμαχίες, προδοσίες, ανθρωποκυνηγητά, μυστικές υπηρεσίες, απαγωγές, επιθέσεις, δολοφονίες, όλα αυτά συγκροτούν άλλο ένα εκπληκτικό μυθιστόρημα δράσης και αγωνίας που με άφησε απόλυτα ικανοποιημένο.

Τη λαμπερή μέρα της διάλεξης της Κάθριν Σόλομον ακολουθούν μια σειρά από φρικιαστικά γεγονότα: η Κάθριν εξαφανίζεται, ο Λάνγκντον κάνει κάτι που θα  τραβήξει την προσοχή της Ούζι, της τσέχικης υπηρεσίας πληροφοριών, με αποτέλεσμα να τον κυνηγάει ο αστυνόμος Όλντριχ Γιανάτσεκ αλλά και ο Μάικλ Χάρις, νομικός εκπρόσωπος της αμερικανικής πρεσβείας. Τα ίχνη για τον εντοπισμό της επιστήμονα είναι κωδικοποιημένα κι ο Λάνγκντον αναλαμβάνει δράση. Αρχαίοι Έλληνες μαθηματικοί, αραβικοί αριθμοί, λατινικό αλφάβητο, ενωχιανά (γλώσσα μέσω της οποίας υποτίθεται ότι τα μέντιουμ επικοινωνούν με τα πνεύματα) παίρνουν και πάλι τη σκυτάλη σ’ έναν αγώνα δρόμου ενάντια στον χρόνο.

Σταδιακά μπαίνουν κι άλλοι χαρακτήρες στο παιχνίδι που θα δείξουν σε κρίσιμα σημεία την πραγματική τους ταυτότητα και τι πραγματικά αποζητούν. Για παράδειγμα, ο Μάικλ Χάρις παίζει έναν ιδιαίτερο ρόλο στην αμερικάνικη πρεσβεία, με αποτέλεσμα να διαπιστώσει αμέσως τι πραγματικά συμβαίνει, μόνο που έχει ήδη αναθέσει στην ερωμένη του, Ντάνα Ντάνεκ, υπεύθυνη των δημοσίων σχέσεων της πρεσβείας, κάτι που θα τη βάλει σε κίνδυνο. Η Δρ Μπριγκίτα Γκέσνερ, κορυφαία Τσέχα νευροεπιστήμονας, επιτυχημένη στον τομέα τεχνολογίας απεικόνισης του εγκεφάλου και στα νευροπληροφοριακά δίκτυα, είναι εκείνη που κάλεσε τη Σόλομον για τη διάλεξη, τι έχει όμως δημιουργήσει με τους συνεργούς της; Γιατί ενδιαφέρεται τόσο πολύ για το βιβλίο της Κάθριν Σόλομον και θέλει σχεδόν με το ζόρι να την οδηγήσει στο εργαστήριό της; Η Σάσα Βέσνα, βοηθός της Μπριγκίτα, είναι μια γυναίκα που ήρθε από τη Ρωσία και παθαίνει κρίσεις επιληψίας, μια κατάσταση που την οδήγησε σ’ ένα παρακμιακό κρατικό ψυχιατρικό ίδρυμα, όπου έζησε «μια ζωή ποτισμένη από τα φάρμακα και τη μοναξιά». Η Μπριγκίτα Γκέσνερ την έφερε στην Πράγα και τη θεράπευσε από τις κρίσεις της, ποιο ήταν όμως το τίμημα; Και τι θα γίνει με τα κενά μνήμης που εξακολουθεί να έχει;

Επίσης, ποιο είναι το μυστηριώδες Γκόλεμ, μια φιγούρα με μανδύα, βαριά υποδήματα, πασαλειμμένο με πηλό στο κεφάλι και γιατί στο μέτωπό του έχουν χαραχτεί τρία εβραϊκά γράμματα; Σε ποιον είναι αφοσιωμένο να προστατεύει και ως πού θα φτάσει για να το καταφέρει; Η πρέσβειρα των Ηνωμένων Πολιτειών στην Πράγα Χάιντε Νάγκελ διαπιστώνει πως ήρθε η ώρα να πάρει την κατάσταση στα χέρια της και να εκδικηθεί όσους τη δελέασαν να πάρει αυτήν τη θέση, αποκρύπτοντάς της τους πραγματικούς λόγους που την ήθελαν σε αυτό το πόστο. Έχουμε όμως και τον Τζόνας Φόκναμ, επιμελητή εκδόσεων στα κεντρικά του Penguin Random House στη Νέα Υόρκη, που είναι έτοιμος να διαβάσει το χειρόγραφο της Σόλομον, όταν μια επίθεση από χάκερ το εξαφανίζει, περνώντας από όλες τις δικλείδες ασφαλείας. Πιστός όμως στην πατροπαράδοτη σχολή έχει εκτυπώσει ένα αντίγραφο, εξ ου και πέφτει θύμα απαγωγής. Όλοι αυτοί οι χαρακτήρες και μερικοί ακόμη αγωνίζονται ο καθένας με τον τρόπο του να φυλάξει κρυμμένο ή να φέρει στο φως ή να ανακαλύψει το μυστικό των μυστικών.

Για άλλη μια φορά, ο Dan Brown έχει εντρυφήσει βαθιά στο θέμα του κι έχει στήσει έναν καλοπλεγμένο ιστό, αποκαλύπτοντας σταδιακά διάφορα πραγματολογικά στοιχεία, οδηγώντας τον αναγνώστη όλο και πιο κοντά στην κεντρική ιδέα εξαιτίας της οποίας η Κάθριν Σόλομον έχει μπει στο στόχαστρο. Ξεκινάμε από τον ορισμό της νοητικής επιστήμης: «Είναι η μελέτη της ανθρώπινης συνείδησης, ένα αντικείμενο που απασχόλησε τον άνθρωπο για αιώνες, μόνο που τα ερωτήματα αυτά τα ερευνούσαμε μέσω της θρησκείας». Οι άνθρωποι αναλογίζονται τη συνείδηση αλλά δυσκολεύονται να την προσδιορίσουν ή και να συζητήσουν γι’ αυτήν. Η μελέτη της ανθρώπινης συνείδησης χωρίζεται σε Υλισμό και Νοητική, με τους υλιστές να θεωρούν πως η συνείδηση είναι υποπροϊόν σωματικών διεργασιών και τους νοητιστές πως η συνείδηση προήλθε από μια θεμελιώδη πτυχή του σύμπαντος που δεν εντοπίζεται καν μέσα στο σώμα. Όλα αυτά γυρίζουν γύρω από τον ανθρώπινο εγκέφαλο που περιέχει 86 δισεκατομμύρια νευρώνες, οι οποίοι σχηματίζουν περισσότερες από 1 τρισεκατομμύριο συνάψεις. Αντιστοιχεί στο μόλις 2% του ανθρώπινου βάρους και καταναλώνει το 20% της ενέργειας και του οξυγόνου του αίματος.

Όσο βαθύτερα προχωράμε στην κεντρική ιδέα, τόσο πιο περίπλοκα γίνονται διάφορα συναφή θέματα γύρω από τη συνείδηση, τον φόβο του θανάτου (ο συγγραφέας κατακεραυνώνει: «Ο φόβος του θανάτου είναι ο πατέρας της θρησκείας»!), την άλω και το φωτοστέφανο, την ενόραση, ακόμη και το «σύνδρομο του σοφού», όπου κάποιος, μετά από ατύχημα, μπορεί να εμφανίσει ιδιαίτερες δεξιότητες ή γνώσεις που δεν κατείχε πριν, να παίξει βιολί π. χ. ή να μιλάει μια ξένη γλώσσα (συναρπαστικά και αυθεντικά τα παραδείγματα των ανθρώπων που αναφέρονται). Αυτές οι ανεξήγητες «γνήσιες ανωμαλίες» αμφισβητούν σε θεμελιώδες επίπεδο το υφιστάμενο μοντέλο της συνείδησης και βοηθούν στην αποδοχή πως οι εδραιωμένες επιστημονικές απόψεις για τον τρόπο λειτουργίας του εγκεφάλου έχουν πάψει να είναι επαρκείς. «Είναι καιρός για ένα νέο μοντέλο. Είναι καιρός να ομολογήσουμε ότι δε γνωρίζουμε την απάντηση σε μια απλούστατη ερώτηση: από πού πηγάζουν οι σκέψεις, τα ταλέντα και οι ιδέες μας;» (σελ. 177). Από την άλλη, μπορεί η ανθρώπινη σκέψη όταν εστιάζεται να μεταβάλλει κυριολεκτικά τη χημεία του σώματος; Υπάρχει ζωή μετά τον θάνατο; Γιατί η αγγλική λέξη για το σύμπαν βασίζεται στο uni-versum («τα πάντα ως ένα»); Γιατί οι άνθρωποι αδυνατούν να αντιληφθούν την πραγματικότητα στις γνήσιες διαστάσεις της; Συνεχίζει η συνείδηση πέρα από τον θάνατο;

Φυσικά, διατυπώνονται και καταγράφονται πληροφορίες και για δευτερεύοντα ζητήματα, όπως τι είναι η ενόραση, αν μπορεί κάποιος να προβλέψει το μέλλον και γιατί πάντα ο άνθρωπος κατέφευγε σε αστρολόγους, χαρτορίχτρες κλπ.;  Ο σκεπτικιστής Ρόμπερτ Λάνγκντον δε διστάζει να αποκαθηλώσει μέχρι και τον Νοστράδαμο: έγραψε «εκτενώς, αινιγματικά και κοινότοπα», με αμφίσημες διατυπώσεις και αναφορά σε κοινότοπα γεγονότα, όπως πολέμους, φυσικές καταστροφές και συγκρούσεις εξουσίας κι αυτό μας οδηγεί στο φαινόμενο Μπαάρνουμ («είναι έντονη η επιθυμία του ανθρώπου να διακρίνει προσωπική αλήθεια σε γενικόλογες τοποθετήσεις»). Η θρησκεία είναι και σε αυτό το βιβλίο παρούσα, ώστε να αντιδιαστέλλεται με τον πραγματισμό της νευροεπιστήμης, με ενδιαφέροντα στοιχεία ανάλογα με την εκάστοτε αφορμή. Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο είναι η αναφορά στο φωτοστέφανο, το συνηθέστερο θρησκευτικό σύμβολο του πλανήτη. Είναι ο φωτεινός δίσκος που εμφανίζεται πάνω από το κεφάλι ενός πεφωτισμένου όντος και το εντοπίζουμε στην αιγυπτιακή στήλη του Ρα, στο βουδιστικό φέρετρο του Κανίσκα, σε αναγεννησιακούς πίνακες, όχι μόνο στους αγίους. Εξειδικευμένη μορφή του φωτοστέφανου είναι το ακτινωτό στέμμα που συναντάμε στα κεφάλια του Ώρου, του Πτολεμαίου, του Καίσαρα, ακόμη και του Κολοσσού της Ρόδου ή του Αγάλματος της Ελευθερίας. Ήσσονος σημασίας για την πλοκή αλλά συναρπαστικές είναι οι πληροφορίες για το λογότυπο των Starbucks (δεν είναι γοργόνα αλλά σειρήνα αφού έχει δύο ουρές) και για την ανέλιξη του Penguin Random House, του μεγαλύτερου και σημαντικότερου εκδοτικού οίκου του κόσμου, με 20.000 τίτλους κάθε χρόνο και μεικτά έσοδα πέντε δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενός κολοσσού που ξεκίνησε στις αρχές του 20ού αιώνα από δύο ανθρώπους με ποικίλες και διαφορετικές λογοτεχνικές προτιμήσεις που φάνταζαν «τυχαίες» (random).

Τέλος πάντων, η καθαυτή πλοκή κλιμακώνεται διαρκώς, οι χαρακτήρες αποκαλύπτουν πολλά κρυμμένα μυστικά, όσο βυθιζόμαστε στη νευροεπιστήμη, στα μυστικά του εγκεφάλου, στη μαγεία της συνείδησης και του γύρω μας κόσμου, τόσο αρχίζει να αποκαλύπτεται το μυστικό των μυστικών. Κι όλα αυτά συμβαίνουν κυρίως στην Πράγα: «Ένα μνημείο παγωμένο στον χρόνο», ένας συνδυασμός κτηρίων ρομανικού, γοτθικού, μπαρόκ, αρ νουβό και νεοκλασικού ρυθμού, με περισσότερα από εφτακόσια καμπαναριά και πύργους, μια πόλη που για αιώνες είχε αποτελέσει ευρωπαϊκό κόμβο αποκρυφισμού. Ο Dan Brown έχει πάρει όλα τα τοπόσημα και στήνει αξέχαστες σκηνές δράσης και σασπένς: η Γέφυρα του Καρόλου, ο ποταμός Μολδάβας, η Αίθουσα Βλάντισλαβ του Κάστρου της Πράγας, η πλατεία Σταρομάκ, η Συναγωγή της συνοικίας του Γιοζέφοβ που παραμένει ανέπαφη από τον 13^ο αιώνα, η έπαυλη Πέτσεκ (εδράζεται η Αμερικανική Πρεσβεία), η Βίβλος του Διαβόλου με την ανατριχιαστική ιστορία της δημιουργίας της που απεικονίζει τον Σατανά με περίζωμα από ερμίνα (σύμβολο των γαλαζοαίματων), ο Πύργος Πετρίν, το παλιό Εβραϊκό Νεκροταφείο, το καταφύγιο Φολιμάνκα των 1500 τ.μ., το πιο στοιχειωμένο μέρος της πόλης, το Καφέ Λα Μποέμ, το Κλεμεντίνουμ με τους 20.000 τόμους θεολογικής βιβλιογραφίας (αξέχαστη θα μου μείνει η απόπειρα απόδρασης με άναμμα φωτιάς μέσα σε αυτόν τον σπάνιο και πανέμορφο χώρο) και πολλά άλλα.

«Το μέλλον έρχεται καταπάνω μας όλο και γρηγορότερα, σε καθημερινή βάση» (σελ. 687). Αυτό είναι το βασικό μότο ενός μυθιστορήματος που καταφέρνει να παρασύρει τον αναγνώστη ως την τελευταία σελίδα και που αναλύει βαθιές έννοιες της συνείδησης, της νευροεπιστήμης και της εγκεφαλικής λειτουργίας, κάτι που απαιτεί λίγο χρόνο κατανόησης παραπάνω αλλά το τελικό αποτέλεσμα εντυπωσιάζει. Σίγουρα θα υπάρξουν και ενστάσεις ή εύλογες απορίες, όπως για παράδειγμα η χτυπητή έλλειψη φύλαξης σε ένα σημαντικό μέρος με τη δικαιολογία ότι «δεν είναι σε λειτουργία ακόμη» ή ότι, αντί να το βάλουν στα πόδια αυτοί που βρίσκουν τις αποδείξεις που ζητάνε, προτιμούν να αναλύσει ο ένας στον άλλον τι βρήκαν και πόσο σημαντικές είναι κλπ. Με χιούμορ («Μέσα κοινωνικής δικτύωσης… Το μεγαλύτερο δώρο για τις υπηρεσίες πληροφοριών, από την εποχή που η Καθολική Εκκλησία εφηύρε την εξομολόγηση», σελ. 192), εκπλήξεις, πραγματολογικά στοιχεία, καλογραμμένη πλοκή εκτυλίσσεται μια συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη καλούς και κακούς, προδοσίες και εγκλήματα, ανατροπές και απρόσμενες εξελίξεις, μυστικές υπηρεσίες και επιστημονικά εργαστήρια, γενικά με όλα τα γνωστά και οικεία χαρακτηριστικά γνωρίσματα των μυθιστορημάτων του Dan Brown.

Βιβλίο Η καρέκλα του ελέους 
Τίτλος πρωτοτύπου The mercy chair
Συγγραφέας M. W. Craven
Μεταφραστής Αντώνης Γιαννούλης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι από τα πιο σκοτεινά της σειράς με ήρωες τον Ουάσιγκτον Πόου και την Τίλι Μπράντσο, σε σημείο που πολλές φορές σταματούσα την ανάγνωση είτε λόγω των αιματηρών εικόνων που περιγράφονταν είτε λόγω του ψυχολογικού βάρους που προέκυπτε ως συνέπεια των εξελίξεων. Σκοτάδι και φως παλεύουν αδιάσπαστα και σε κάθε σελίδα βυθιζόμουν όλο και περισσότερο σ’ έναν δρόμο χωρίς γυρισμό. Όπως πάντα, ξεκινάμε σχετικά χαλαρά, όταν το πτώμα ενός άντρα ανακαλύπτεται κάτω από το φέρετρο μιας γυναίκας χάρη σε μια ομάδα ασβών που σκάβουν το έδαφος. Στη συνέχεια, η Στέφανι Φλιν, επιθεωρήτρια και διευθύντρια του SCAS, αναθέτει στον Πόου να βοηθήσει και πάλι την υπαστυνόμο Τζο Νάιτινγκεϊλ σε μια υπόθεση στην Κάμπρια, αυτήν τη φορά με τη βοήθεια και του Λάινους Γιόργκενσεν από το Εθνικό Γραφείο Ελέγχου. Ο Τομέας Ανάλυσης Σοβαρών Εγκλημάτων θεωρείται μια από τις λίγες μονάδες της Εθνικής Υπηρεσίας Δίωξης Εγκλήματος που δε συμβάλλει και πολύ στην ατζέντα κατά της τρομοκρατίας, επειδή όμως κάτι τέτοιο δεν ευσταθεί, κανείς δεν ξέρει τον πραγματικό λόγο που τους «κόλλησαν» τον Λάινους. Ο Πόου τον αντιπαθεί από την αρχή και όντως στην πορεία αποδεικνύεται πως άλλος είναι ο ρόλος του στην ιστορία.

Ταυτόχρονα, με διαρκή πρωθύστερα, παρακολουθούμε τις συνεδρίες του αρχιφύλακα με την Κλάρα Λανγκ, ψυχολόγο ειδικευμένη στη θεραπεία ψυχικού τραύματος, κατόπιν εντολής των ανωτέρω του πρώτου, συνεπεία των γεγονότων της τελευταίας του περιπέτειας που θα ανακαλύψουμε σε αυτό το βιβλίο. Έτσι η πλοκή ξετυλίγεται πότε μέσα από τις συζητήσεις τους και πότε με τα καθαυτά γεγονότα. Οι συνεδρίες αποτελούν μικρά διαλείμματα για ανακεφαλαίωση και ηρεμία πριν συνεχίσουμε την καταβύθιση στον σκοτεινό κόσμο του βιβλίου και χάρη σε αυτές κοιτάμε την υπόθεση από διαφορετικές σκοπιές όσο ψυχαναλύεται ο χαρακτήρας και η συμπεριφορά του Πόου. Επιτέλους, ο αρχιφύλακας, χάρη στις συνεδρίες με την ψυχολόγο, δείχνει την ευαίσθητη και ευάλωτη πλευρά του, με μια συναισθηματική και άκρως ανθρώπινη αντίδραση σε αυτά που βιώνει, που δεν είναι και λίγα! Επιπλέον, η Εστέλ Ντόιλ, μια γυναίκα με περιθωριακή εμφάνιση αλλά άφθαστες γνώσεις εγκληματολογίας και ιατροδικαστικής, με απαξιωτική συμπεριφορά στους αστυνόμους και κοφτερή γλώσσα, έκανε πρόταση γάμου στον άντρα που αγαπάει, τον Πόου, κι εκείνος δέχτηκε! Πώς είναι άραγε η νέα τους καθημερινότητα; Θα καταφέρει η υπόθεση του βιβλίου να τους κρατήσει ενωμένους με τα όσα διαδραματίζονται;

Ο αρχιφύλακας Ουάσινγκτον Πόου, ντετέκτιβ του SCAS (Τομέα Ανάλυσης Σοβαρών Εγκλημάτων, που υπάγεται στην NCA, την Εθνική Υπηρεσία Δίωξης Εγκλήματος), ζει μόνιμα στην Κάμπρια, στο απομονωμένο Χέρντγουικ Κροφτ, το καταφύγιό του. Ο Τομέας είναι πραγματικά ενδιαφέρων, μιας και ο ρόλος του είναι να αναγνωρίζει κατά συρροή βιαστές και δολοφόνους και να παρέχει αναλυτική υποστήριξη σε κάθε αστυνομική υπηρεσία που είχε να ερευνήσει περίπλοκους φόνους δίχως φανερό κίνητρο. Στο πλάι του είναι η Τίλι Μπράντσο, με προβληματικές κοινωνικές δεξιότητες, που έχει μεγαλώσει αποκομμένη από τον κόσμο αλλά με πτυχίο από την Οξφόρδη στα 16 της, που «παίρνει τα πάντα τοις μετρητοίς και πιστεύει όλα όσα της λένε», που έπεφτε θύμα συναδελφικού bullying, αλλά είναι τρομερή στον προγραμματισμό των υπολογιστών και στις τεχνολογίες, μια «κοινωνική χειροβομβίδα με υπέροχη αθωότητα»! Αγαπημένη μου κακή της συνήθεια είναι το γεγονός πως λέει πάντα αυτό που σκέφτεται, χωρίς να έχει συναίσθηση πως έτσι ίσως προσβάλλει ή σοκάρει τον συνομιλητή της (κάποια περιστατικά όμως με έκαναν να γελάσω ηχηρά). Θα μπορούσε να την πει κανείς και αυτιστική, μόνο που πολλές αντιδράσεις της δεν ανήκουν σ’ έναν τέτοιο χαρακτηρισμό. Αυτοί οι δύο εντελώς αντίθετοι χαρακτήρες έχουν πλέον βρει τα πατήματά τους κι έχουν δέσει πολύ καλά ως συνεργάτες, με αποτέλεσμα αξέχαστες και ξεκαρδιστικές ατάκες αλλά και σκληρή δουλειά. Η συναναστροφή της αθώας κι απονήρευτης Μπράντσο με τον Πόου σταδιακά την έχει αλλάξει εσωτερικά και εξωτερικά, της έχει δώσει περισσότερο θάρρος και αυτοπεποίθηση, αρχίζει πλέον να νιώθει φιλικά απέναντί του και γενικότερα να συνειδητοποιεί πώς είναι να έχεις κάποιον να σε νοιάζεται και να σε βοηθάει. Η κοπέλα μαλακώνει την αψύτητα του Πόου κι εκείνος τη βοηθάει να προσαρμοστεί στον έξω κόσμο, οπότε συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον χωρίς τη χιλιοειπωμένη ερωτική αίσθηση της χημείας που έχω δει σε χιλιάδες άλλα αστυνομικά μυθιστορήματα με πρωταγωνιστές άντρα και γυναίκα ντετέκτιβ. Στο τέλος του βιβλίου η φιλία και η πίστη της Τίλι στον Πόου θα φέρει πιο γρήγορα τη μεγάλη ανατροπή που θα διαλύσει τα πάντα στον αέρα.

Ο Κορνίλιους Γκριν, που βρέθηκε δεμένος στο Δέντρο του Κεραυνού στο Καρλάιλ, λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου. Ήταν χαρισματικός, η παρουσία του επισκίαζε τους άλλους και ταυτόχρονα είχε το ένστικτο να ανακαλύπτει τους φόβους, τις ελπίδες και τις προκαταλήψεις των ανθρώπων και να τα εκμεταλλεύεται! Εξ ου και ίδρυσε και ταυτόχρονα διηύθυνε ένα θρησκευτικό ησυχαστήριο, τα Παιδιά του Ιώβ, μια θρησκευτική οργάνωση που όμως δεν έχει καταφέρει να αναγνωριστεί από τους αρμόδιους φορείς. Τα μέλη της υπακούνε πιστά στον Νόμο του Θεού αλλά δεν κάνουν προσηλυτισμό και αποφεύγουν να τραβήξουν την προσοχή ή να κατηγορηθούν για υποκίνηση μίσους και βίας. Στο Ινστιτούτο Τσάπελ Γουντ, όπου είναι η έδρα τους, ακολουθείται ένα αυστηρό πρόγραμμα για παιδιά και εφήβους με συμπεριφορά που έρχεται σε αντίθεση με τη Βίβλο, στην πραγματικότητα όμως δίνονται ακραίες θρησκευτικές οδηγίες, με σκοπό τη διόρθωση ανεπιθύμητων στοιχείων του χαρακτήρα, όπως η ομοφυλοφιλία που πλήττει την έννοια του γάμου ενώ ταυτόχρονα είναι ξεκάθαρα εναντίον της θεωρίας της εξέλιξης που αντιβαίνει στον Λόγο του Θεού και των εκτρώσεων. Πρόκειται τελικά για θρησκευτική ομάδα ή για σέχτα; Είναι όμως υπεύθυνη και για τον θάνατο του ιδρυτή της; Τι είναι η καρέκλα του ελέους και η θεραπεία αποστροφής; Η ιατροδικαστής Εστέλ Ντόιλ ανακαλύπτει ανάμεσα στα χιλιάδες τατουάζ του πτώματος έξι αλφαριθμητικές αλληλουχίες. Τι σημαίνουν αυτοί οι κωδικοί και σε τι αντιστοιχούν;

Κεντρικό πρόσωπο της ιστορίας είναι μια εξαφανισμένη γυναίκα, η Μπέθανι Μπόουμαν, μια άτακτη και επιθετική έφηβη που το έσκασε από το σπίτι της και γύρισε πέντε χρόνια μετά για να σφάξει την οικογένειά της, όπως δείχνουν τα στοιχεία. Μήπως δεν το έκανε αυτή τελικά; Αν όχι, τότε ποιος; Και πού βρίσκεται η κοπέλα τώρα, τόσα χρόνια μετά; Πώς ήταν οι σχέσεις της με τους γονείς της; Πώς συνδέεται με τη δολοφονία του Κορνίλιους Γκριν και με τα Παιδιά του Ιώβ; Πώς είναι να σε κακοποιούν συναισθηματικά; Ανατρίχιασα με τον τρόπο που ανατράφηκε, χωρίς βιβλία, χωρίς δικά της ρούχα, χωρίς παιχνίδια, με ελάχιστο φαγητό, ίσα για να κρατιέται στη ζωή, γιατί όμως της φέρονταν έτσι οι γονείς της ενώ ξεχώριζαν τ’ αδέλφια της, Ιβ και Άαρον; Πόσο αρρωστημένο μυαλό είχαν και γιατί μισούσαν τόσο πολύ το παιδί τους; Τι συνέβη και η Μπέθανι εξαφανίστηκε οριστικά, απότομα και αμετάκλητα από τις ζωές όλων τους πριν γυρίσει να τους σφάξει; Γιατί εκείνη τη φορά δεν κατέφυγε στη φίλη της, Άλις; Η Άλις Σίμοντς διασταυρώνεται με τον Πόου και την Μπράντσο και τους αποκαλύπτει στοιχεία που ίσως βοηθήσουν στις έρευνες, είναι αλήθεια όμως τα όσα λέει ή έχει κίνητρα για μεγαλύτερη ενοχοποίηση της φίλης της;

Γροθιά στο στομάχι η συμπεριφορά των Μπόουμαν στο παιδί τους («…όσοι κακοποιούν την οικογένειά τους γίνονται εξαιρετικά καλοί στο να το καλύπτουν. Δεν ελέγχουν απλά το θύμα, ελέγχουν το αφήγημα», σελ. 173), ένα κορίτσι που τελικά μεγαλώνει με πολλά σύνδρομα, όπως αυτό του απορριφθέντος παιδιού, που το αναπτύσσουν όσα δεν εισπράττουν αγάπη από τους ανθρώπους που πρέπει να τα αγαπούν και να τα φροντίζουν. Αν μάλιστα η απόρριψη συνεχιστεί ως την εφηβεία, το παιδί δε θα νιώθει την ασφάλεια και τη σταθερότητα που είναι θεμελιώδη για τη συναισθηματική ανάπτυξη, οπότε θα είναι πολύ τυχερό αν ενηλικιωθεί χωρίς να έχει πάρει ατυχείς αποφάσεις. Η αρρωστημένη κατάσταση στο σπιτικό της δεν είναι τίποτα μπροστά στα όσα διαδραματίζονται στα Παιδιά του Ιώβ από τέρατα που νιώθουν θεοί και, με πρόσχημα τις θεραπείες αποστροφής, αναγκάζουν αθώους να έρθουν αντιμέτωποι με τη σκοτεινή πλευρά του εαυτού τους. Κι όλα αυτά στην Κάμπρια, «…ουσιαστικά μια μικρή χώρα ανάμεσα στη Σκωτία και την Αγγλία», όπου «η γη μύριζε πρόβατα, άγριο ρείκι και εκατοντάδες άλλα πράγματα». Οι λεπτοδουλεμένες βελονιές στα ψυχογραφήματα των ηρώων συνοδεύονται από παραστατικές περιγραφές τόπων, τοπίων και ατμόσφαιρας και όσο πλησιάζουμε στο τέλος η μια ανατροπή ακολουθεί την άλλη, με αποτέλεσμα να μην ξέρω τι θα μάθω στην επόμενη σελίδα, στο επόμενο κεφάλαιο και να μένω ξάγρυπνος ως το τέλος. Ταυτόχρονα, ο συγγραφέας παραθέτει ενδιαφέροντα πραγματολογικά στοιχεία, όπως ο Νόμος του Μπένφορντ και η τελετουργική δολοφονία / αυτοκτονία 909 μελών του Ναού του Λαού το 1978 που είχε ιδρύσει ο Τζιμ Τζόουνς, καθώς και αρκετούς προβληματισμούς γύρω από τα θέματα που αναπτύσσει στο βιβλίο. Τονίζει πως η Βίβλος δεν πρέπει να ερμηνεύεται κυριολεκτικά, μιας και δεν είναι αλάνθαστη. Μας λέει απλά ποιοι είμαστε, από πού προερχόμαστε και πού πηγαίνουμε, είναι μετα-αφηγητική, ένας οδηγός για μια καλή ζωή και όχι πανάκεια. Επίσης, «Η μεγαλύτερη απειλή για τη φυτική δημοκρατία αυτή τη στιγμή δεν είναι ο ισλαμικός φονταμενταλισμός, είναι η άκρα δεξιά» (σελ. 90).

«Η καρέκλα του ελέους» είναι μια σκληρή και τραγική ιστορία, γεμάτη αλήθειες που δεν πρέπει να βγουν στο φως, φριχτά μυστικά και σχεδόν απάνθρωπη πλοκή. Η υπόθεση περιπλέκεται όλο και περισσότερο, οι κλιμακούμενες εξελίξεις μπλέκουν ολοένα και πιο πολύ την κατάσταση, οι ανώτεροι αξιωματικοί αποκτούν χοντρούς μπελάδες για τους οποίους πρέπει να λογοδοτήσουν και ο Πόου μας αφήνει για αρκετές σελίδες με την αγωνία για το τι, πότε, γιατί και πώς πήγε στραβά και κατέληξε στην ψυχολόγο. Για άλλη μια φορά, μικρές απροσδιόριστες και αναπάντεχες λεπτομέρειες αποκαλύπτουν αίτια θανάτου και κίνητρα, ανατρέπουν θεωρίες, εμπλουτίζουν την ιστορία, οδηγούν σε κορύφωση της αγωνίας. Το κουβάρι ξεμπλέκεται αριστοτεχνικά, με σύντομα κεφάλαια ενώ μια βεντάλια χαρακτήρων διευκολύνουν ή δυσκολεύουν τις έρευνες. Η «Καρέκλα του ελέους» είναι ένα μυθιστόρημα στο οποίο τρυπώνουν η ατμόσφαιρα και το κλίμα των έργων του Chris Carter και το οποίο απολαμβάνει η V. C. Andrews. Στο τέλος παρατίθεται και συνέντευξη του συγγραφέα, όπου, δε μας φτάνει που το βιβλίο τινάζει στον αέρα τα όσα ξέραμε ως τώρα για την ιστορία των κεντρικών χαρακτήρων, τώρα μαθαίνουμε πως το επόμενο μυθιστόρημα είναι μεταβατικό ώστε το μεθεπόμενο να δώσει νέο αέρα και να οδηγήσει αλλού τους ήρωες και την ιδέα των βιβλίων! Ουφ….

Βιβλίο Νάντια: Αθώα ή ένοχη;
Τίτλος πρωτοτύπου Nadia
Συγγραφέας Elisabeth Norebäck
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Elisabeth Norebäck έγραψε ένα καλό αστυνομικό μυθιστόρημα με διαρκείς ανατροπές και εκπλήξεις που δε με άφησαν στιγμή σε ησυχία. Η Λίντα, κόρη της δημοφιλούς τραγουδίστριας Κάθι Άντερσον, μιας από τις πιο κοσμαγάπητες καλλιτέχνιδες, με αμέτρητες περιοδείες και νικήτρια της Eurovision τη δεκαετία του 1970, συλλαμβάνεται για τον φόνο του συζύγου της και μουσικού παραγωγού Σίμον Χους και φυλακίζεται. Η ιστορία του βιβλίου ξεκινάει όταν η Λίντα συνέρχεται από την επίθεση που δέχτηκε από συγκρατούμενή της και κρατείται στο νοσοκομείο. Όταν επιστρέφει στη φυλακή τα πράγματα έχουν αλλάξει κι έτσι καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα. Έχουν περάσει έξι χρόνια από την καταδίκη της, έχει παραιτηθεί από κάθε μάχη για αναψηλάφιση της δίκης της, αναπολεί τις στιγμές με τον άντρα της, το διαζύγιο που θα έπαιρναν τελικά, τις μαγικές στιγμές με τον σύντροφό της, Άλεξ Λάγκερμπεργ, την ουδέτερη και μάλλον αποστασιοποιημένη στάση της αδελφής της, Μικαέλα και πολλά άλλα. «Όλοι ξέρουν ποια είναι και τι έχει κάνει», η ίδια όμως δεν ξέρει πώς έφτασαν εδώ τα πράγματα. Καταδικασμένη σε ισόβια, έχει μεταμορφωθεί σε μιαν άγνωστη γυναίκα, αδιάφορη και άχρωμη.

Μπορεί το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου να αφορά την καθημερινότητα της Λίντα στη φυλακή, με συνεχόμενα πρωθύστερα όμως επιστρέφουμε στο παρελθόν της και ζούμε τα γεγονότα που οδήγησαν στη δίκη, τα κενά μνήμης από το επίμαχο βράδυ, την οικονομική άνεση που είχε και τα φώτα της δημοσιότητας που απολάμβανε μεγαλώνοντας με τη μητέρα της, το διαζύγιο των γονιών της και την επιλογή της Μικαέλα να πάει με τον πατέρα τους, τον γάμο της με τον Σίμον και πολλά άλλα. Η γρήγορη, σχεδόν κινηματογραφική αφήγηση, με τις διαρκείς εναλλαγές σκηνών με κρατούσε σε αγωνία και με έβαζε να ψάχνω για την παραμικρή λεπτομέρεια που θα οδηγούσε στην αλήθεια και θα ξεκαθάριζε την ενοχή ή την αθωότητα της Λίντα. Στη φυλακή «είμαστε πολύ μακριά από το σπίτι μας, εξοστρακισμένες από τον πολιτισμό, άγνωστο για πόσα χρόνια» (σελ. 34). Πώς είναι η ζωή της Λίντα στη φυλακή, με ποιες γίνεται φίλη, ποιες τη βάζουν στο μάτι, κάνει καλό που δείχνει τουπέ και αέρα, έστω κι αν το κάνει αθέλητα, γιατί την επέλεξε η Αντριάνα Χάνσεν, η Βασίλισσα του Μπίσκοπσμπεργ, για ευνοούμενή της; Μια επαναλαμβανόμενη ρουτίνα σ’ έναν χώρο με σκληρούς  κανόνες επιβίωσης, σε μια χώρα που δεν έχει πολλές γυναικείες φυλακές, με αποτέλεσμα οι καταδικασμένες για κλοπή και άλλα ελαφρά παραπτώματα να συναγελάζονται στο ίδιο μέρος με στυγνές εγκληματίες!

Η συγγραφέας έφτιαξε ένα ικανοποιητικό ψυχογράφημα μιας γυναίκας που ζει άνετα οικονομικά, που αγαπάει τη μουσική, που πιστεύει σ’ έναν δίκαιο και με ίσες ευκαιρίες για όλους κόσμο, μόνο που αυτό το συννεφάκι διαλύεται όταν συλλαμβάνεται. Δυστυχώς για εκείνη, πέρασε αρκετό καιρό απομονωμένη σε κελί μέχρι την ημερομηνία της δίκης, μια τυπική διαδικασία που ακολουθεί η Σουηδία, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την ψυχολογική καταρράκωση του κατηγορουμένου. Ρεαλιστικές απεικονίσεις εγκλεισμού, κίνδυνος από παντού, λογιών λογιών δεσμοφύλακες, οι οποίοι είτε διαφυλάσσουν την τάξη και την ασφάλεια είτε καταχρώνται την εξουσία τους με κάθε τρόπο είτε φιλοδοξούν να βοηθήσουν ουσιαστικά τις κρατούμενες και συζητούν μαζί τους αλλά άδικα, γιατί στη φυλακή αλλάζεις προς το χειρότερο, σκληραίνεις, εκμεταλλεύεσαι πριν σε εκμεταλλευτούν.

Ως προς την καθαυτή ιστορία του φόνου, την οποία μαθαίνουμε από τις διαδικασίες της δίκης, με τις καταθέσεις, τις αγορεύσεις, τις αναπαραστάσεις, και τις σποραδικές αναμνήσεις της Λίντα, ξεδιπλώνεται με τις μικρές ψηφίδες που ανέφερα πριν κι από ένα άτυπο δεύτερο μέρος και εφεξής, με συγγραφική μαεστρία, πέφτουν ξεκάθαρες υποψίες σε συγκεκριμένο πρόσωπο μόνο και μόνο για να φτάσουμε σε ένα τέλος που φωτίζει τη σωστή πλευρά των πραγμάτων και ανατρέπει τις εξελίξεις. Είναι μια επιλογή που έχω διαβάσει και σε άλλα μυθιστορήματα, η κλιμάκωση όμως μου χάρισε ένταση, μου φώτισε σωστά τα γεγονότα και με βοήθησε να καταλάβω τι πραγματικά κρύβεται από πίσω με αληθοφανή τρόπο. Α, ναι, ξέχασα, ποια είναι η Νάντια, είπαμε; Υπάρχει και γι’ αυτό απάντηση, η οποία εντάσσεται στην αλλαγή της οπτικής γωνίας των ως τότε γεγονότων που περιέγραψα πιο πάνω.

Το νέο μυθιστόρημα της Elisabeth Norebäck με συνεπήρε και μου έδειξε με ωμό και ρεαλιστικό τρόπο τα προβλήματα εγκλεισμού σε μια φυλακή και τις επιπτώσεις στην ψυχολογία και στην καθημερινότητα μιας γυναίκας που ίσως τελικά να είναι αθώα. Πώς μεταμορφώνεται μια κοπέλα που ζούσε μια άνετη οικονομικά ζωή σε ένα πλάσμα προκλητικό, εριστικό και χωρίς ελπίδα; Γιατί θυμάται μόνο αποσπασματικά εκείνη τη νύχτα; Γιατί καταδικάστηκε σε ισόβια; Υπήρξαν ελαφρυντικά ή όχι; Ποιοι στάθηκαν πλάι της και ποιοι την εγκατέλειψαν; Είναι ένα μυθιστόρημα που παίζει με το μυαλό του αναγνώστη από την αρχή ως το τέλος και μου χάρισε ένα δυνατό φινάλε.

Βιβλίο Φόβος ενστίκτου
Τίτλος πρωτοτύπου Primal fear
Συγγραφέας William Diehl
Μεταφραστής Στέλλα Μίμη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δικαστικό θρίλερ, σχετικά στατικό ως προς τη δράση. Ο δικηγόρος, που παρουσιάζεται ως χαλαρός, λέτσος κι όμως τόσο έξυπνος και εύστροφος, καταφέρνει να κερδίσει μια μεγάλη δίκη και να χρεώσει σε πολιτεία ΚΑΙ κομητεία εκατομμύρια. Για εκδίκηση, του πασάρουν την υπόθεση του φόνου του αρχιεπισκόπου. Αρχικά με συνεπήρε, μου άρεσαν οι περιγραφές και τα σκηνικά του μυθιστορήματος. Όμως όταν μπήκε στη μέση η διχασμένη προσωπικότητα…Τζέκυλ και Χάιντ δηλαδή. Όσα γράφονται στο κείμενο στηρίζονται σε σοβαρές μελέτες του συγγραφέα στον τομέα της ψυχιατρικής και έμαθα πολλά για τη σχιζοφρένεια και τη διχασμένη προσωπικότητα. Δυστυχώς όμως (πάντα προσωπικά) δυσκολεύομαι να τη δεχτώ, ειδικά σε ένα βιβλίο-θρίλερ. Παρ’ όλ’ αυτά, οι τμηματικές αποκαλύψεις σοκάρουν. Οι σκηνές στο δικαστήριο με τις συνεχείς ανατροπές, κι ας μιλάμε για ένα άτομο με δυο προσωπικότητες, αγωνιώδεις και καλοδουλεμένες. Η ανατροπή έρχεται με την τελευταία πρόταση του βιβλίου: κι αν ο καλός είναι η δεύτερη προσωπικότητα του κακού κι όχι το αντίστροφο; Έξυπνο και καλοδουλεμένο.

Βιβλίο Ορκίσου, Άλεξ Κρος
Τίτλος πρωτοτύπου Cross my heart
Συγγραφέας James Patterson
Μεταφραστής Χρήστος Μπαρουξής
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο 21ο βιβλίο της σειράς, οι νέες υποθέσεις που ανέλαβε ο ντετέκτιβ ήταν μια αναμενόμενη σειρά ανακρίσεων, ερευνών και υποθέσεων, με πιο ανατριχιαστική αυτήν της απαγωγής των βρεφών από μια γοητευτική και πειστική γυναίκα. Με τη βοήθεια όμως ενός ανθρώπου που τον παρακολουθεί στενά, ο Κρος καταφέρνει να βρει την άκρη και να τις λύσει, μόνο και μόνο για να δεχτεί απροετοίμαστος το συγκλονιστικό νέο της απαγωγής των συγγενών του. Στο βιβλίο αυτό επιτέλους είδα μετά από καιρό τον Άλεξ Κρος να πιάνει δουλειά ως profiler και όχι μόνο ως ντετέκτιβ που ερευνά με ένστικτο και / ή βάσει τεκμηρίων. Ειλικρινά όμως, όσο ρεαλιστικά κι επιστημονικά κι αν καταγράφηκε, η περίπτωση της τετραπλής σχιζοφρενούς προσωπικότητας ενός ενόχου μου φάνηκε αρκετά παρατραβηγμένη (τέσσερις φωνές μέσα σ’ ένα κεφάλι; δύσκολο μεν, πιθανό όμως, αν και ο τρόπος γραφής δε με έπεισε). Ο τρόπος με τον οποίο οι δύο απαγωγείς πλησίασαν την οικογένεια, πώς την παρακολουθούσαν και πότε και με ποιον τρόπο έκαναν την κίνησή τους δόθηκαν με κλιμακούμενη αγωνία και ένταση. Φυσικά, μετά την απαγωγή και μέχρι να τελειώσει το κείμενο, είχαμε πολλές σελίδες με τις σκέψεις του Άλεξ Κρος, τον θυμό του, την οργή που ένιωσε, την απελπισία του κλπ., κάτι που γέμισε πολλές σελίδες ενώ τελειώνει σε κρίσιμο σημείο, αφήνοντάς με σε αγωνία μέχρι να βγει το επόμενο βιβλίο, μια τακτική που προσωπικά δεν τη θεωρώ σωστή.

Για άλλη μια φορά, η ταυτότητα των ενόχων αποκαλύπτεται από την αρχή σχεδόν στον αναγνώστη, ο οποίος βασίζεται πλέον μόνο στις ανατροπές και στα εμπόδια για να τον κρατήσουν ως το τέλος. Επομένως, όποιες σκέψεις εκφράσω επί της προσωπικότητας του απαγωγέα, στηρίζονται σε πράγματα που γίνονται γνωστά από τα πρώτα κεφάλαια. Ο απαγωγέας λοιπόν είναι διδάκτωρ φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και ασχολείται με τη δημιουργική και ευρηματική εφαρμογή των φιλοσοφικών μεθόδων στα σύγχρονα προβλήματα, π.χ. στις κατά συρροήν δολοφονίες. Το βιβλίο του «Ο τέλειος εγκληματίας» ασχολείται με δύο άλυτες υποθέσεις μαζικών δολοφονιών ώστε να βρει τον τέλειο εγκληματία για να μελετήσει και να προσδιορίσει την ταυτότητά του, να συγκροτήσει δηλαδή τη φιλοσοφική του κοσμοθεωρία. Για τον λόγο αυτόν, βοηθάει και τον εχθρό του να λύσει τις υποθέσεις που τον απασχολούν! Ταυτόχρονα, όπως έγραψα και πριν, είναι διεστραμμένος ερωτικά και δολοφονεί για ερωτική έξαψη με τη σύντροφό του διάφορα θύματα («Οι φόνοι δεν ήταν μόνο το ακαδημαϊκό του πεδίο, ήταν μέρος της ζωής του. Η πιο μεγαλειώδης πράξη στην ανθρώπινη κωμωδία: η εξάλειψη της ύπαρξης, ένας εκστατικός παροξυσμός βίας που έβαζε τέλος στην παράδοξη και άσκοπη φύση της ζωής», σελ. 61).

Αυτή η παρανοϊκή προσωπικότητα, που βρήκε το τέλειο ταίρι σε μια γυναίκα που δε δίστασε να ρίξει τον πατριό της στα γουρούνια επειδή έδερνε τη μάνα της (ναι, όσο παρατραβηγμένο κι αν ακούγεται κι αυτό, τα γουρούνια είναι παμφάγα και η σάρκα είναι μια ωραία λιχουδιά γι’ αυτά), βάζει κοριούς και κάμερες στο σπίτι των Κρος και βήμα το βήμα στήνει μια αριστοτεχνική παγίδα που θα φτάσει τον πρωταγωνιστή στα όριά του. Τώρα, πώς γίνεται ο Άλεξ Κρος να βρει τα μικρόφωνα και τις κάμερες του απαγωγέα και όχι αυτά του Ρον Τζούντισι που επίσης τον παρακολουθούσε στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς, μιας και δεν είχε ιδέα ότι τον είχε παγιδέψει κι αυτός, είναι απορίας άξιον.

Το βιβλίο μου φάνηκε πιο φλύαρο από τα άλλα της σειράς, ειδικά με τον τρόπο σκέψης και αντίληψης του απαγωγέα, που κατέφευγε συχνά πυκνά σε φιλοσοφικούς μονολόγους. Αρκετές φορές μακρηγορούσε και καθυστερούσε έτσι την κυρίως δράση. Επίσης, πρώτη φορά συναντώ πολλές αναφορές σε τηλεοπτικές σειρές ως μέρος της καθημερινότητας ενός μέσου Αμερικανού, τις υποθέσεις των οποίων κάποιες φορές παραλλήλιζε ο Κρος με τη δική του καθημερινότητα (Walking dead, Sopranos, Two and a half men κλπ.), ο οποίος Κρος πρώτη φορά αποκαλεί τη Νάνα Μάμα «γιαγιά του» σε συζητήσεις τους ή κατά την αφήγηση, κάτι που μου έκανε εντύπωση. Γιατί δεν ακολουθήθηκε άραγε το οικείο αφηγηματικό στυλ και λεξιλόγιο τόσων βιβλίων; Σε γενικές γραμμές πιστεύω πως, όσο έντονη και συναρπαστική είναι η κεντρική ιδέα του μεγάλου χτυπήματος σ’ έναν ντετέκτιβ ολκής, άλλο τόσο υπήρξε αντικείμενο κακοδιαχείρισης κατά την εξέλιξη της πλοκής. Αν προσθέσουμε δε σ’ όλ’ αυτά και την επανεμφάνιση της Άβα, της έφηβης που είχαν κάνει μέλος της οικογένειάς τους οι Κρος και η οποία θεωρήθηκε νεκρή στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς, «Τρέξε, Άλεξ Κρος!», νομίζω πως έχουμε να κάνουμε με λανθασμένη και μη ρεαλιστική αντιμετώπιση.

Το «Ορκίσου, Άλεξ Κρος» είναι άλλη μια εξιχνίαση κατά συρροή δολοφονιών και απαγωγών αλλά κι ένα σημείο καμπής στη σειρά των βιβλίων με τον διάσημο Αφροαμερικανό ντετέκτιβ, μιας και τίποτα μέσα του δε θα είναι πια το ίδιο μετά την απαγωγή της οικογένειάς του.

ΥΓ. Το εξώφυλλο του βιβλίου προέρχεται από την πλούσια συλλογή της Λέσχης Φίλων Κόμικς.

Βιβλίο Και ήρθε μια αράχνη
Τίτλος πρωτοτύπου Along came a spider
Συγγραφέας James Patterson
Μεταφραστής Γιάννης Γαλάτης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτή είναι η πρώτη υπόθεση του διάσημου ντετέκτιβ του James Patterson, Άλεξ Κρος που έχει φανατικούς αναγνώστες ενώ τα βιβλία του μέχρι στιγμής είναι 27. Το βιβλίο «…και ήρθε μια αράχνη» γράφτηκε είκοσι επτά ολόκληρα χρόνια πριν κι αυτό φαίνεται σε πολλά σημεία. Ομολογώ πως έχοντας ήδη διαβάσει τη σειρά με τη Γυναικεία Λέσχη Φόνων, τη σειρά NYPD Red και κάποια από τα αυτοτελή του συγγραφέα περίμενα ένταση και σασπένς, αν όχι δυνατές ανατροπές. Ναι, κάτι υπάρχει, όμως ειδικά μέχρι τη σκηνή του δικαστηρίου η πλοκή μού φάνηκε σαν αποσυντονισμένη και αποπροσανατολισμένη. Ο θύτης δεν ξέρει τι να πρωτοκάνει ώστε να ξεπεράσει σε διασημότητα τον απαγωγέα του μωρού του Λίντμπεργκ: να κρατήσει ομήρους σε φαστφουντάδικο, να σκοτώνει μαύρους σαν άλλος άγγελος λυτρωτής μιας και διαλέγει «καμένα χαρτιά», να απάγει παιδιά, τι; Μια σειρά δολοφονιών, η απαγωγή των παιδιών, η ψύχωση του απαγωγέα με τον Λίντμπεργκ (συστήνεται ως «Γιος του Λίντμπεργκ»), η διαρκής ερώτηση «πού είναι το κοριτσάκι» (με την παρατραβηγμένη απάντηση) μα πάνω απ’ όλα η δικαιολογία περί διχασμένης ή πολλαπλής προσωπικότητας ήταν στοιχεία που δε με ενθουσίασαν (δε θα αναφερθώ στην αναίτια μετά θάνατον σωματική και σεξουαλική κακοποίηση του πτώματος του αγοριού που ήταν εντελώς περιττή και δεν «τιμωρήθηκε»).

Ειδικά το θέμα της προσωπικότητας έχει εξαντληθεί σε πολλά ανάλογου στυλ αστυνομικά βιβλία, με προεξάρχον για μένα το «Primal fear» (στα ελληνικά κυκλοφόρησε επίσης από τα Bell με τον τίτλο «Φόβος ενστίκτου»). Επομένως εδώ, η συνεχής αλληλοεπικάλυψη των προσωπικοτήτων, πότε με τον καλοκάγαθο Γκάρι Μέρφι και πότε με τον σατανικό Γκάρι Σόνετζι, δε με έπεισε καθόλου ούτε με έκανε να νιώσω σασπένς για το ποιος είναι στην πραγματικότητα μέσα στο σώμα του απαγωγέα. Επίσης, η εναλλαγή πρωτοπρόσωπης (Κρος) και τριτοπρόσωπης αφήγησης με αποσυντόνισε λίγο. Και ναι, υπάρχουν κενά και χάσματα στην εξέλιξη της πλοκής (ποιος άναψε τον φλεγόμενο σταυρό, θυμίζοντας μέρες Κου Κλουξ Κλαν και κυρίως γιατί; Πώς μπορεί ένας άνθρωπος να δουλεύει ως δάσκαλος ενώ στην οικογένειά του αναφέρει άλλο επάγγελμα και γενικά πώς μπορεί μια τέτοια προσωπικότητα να συναναστρέφεται τόσο πολύ με τους στόχους του, τα παιδιά; κλπ.)

Σίγουρα δε θα ήθελα άλλη μια κλασική, κλισέ ιστορία με τη γνωστή αλληλουχία: φόνοι-ύποπτοι-ένοχος-ομολογία, απλώς στο βιβλίο μου φάνηκε τόσο χαλαρή η εξέλιξη της ιστορίας και τόσο αμήχανη η παράθεση των παράλληλων γεγονότων που μου έκανε εντύπωση πόσο εξελίχθηκε από τότε ο συγγραφέας. Η σχετικά μεγάλη ανατροπή έρχεται όταν διαπιστώνεται πως το κοριτσάκι δεν είναι πια στα χέρια του απαγωγέα, οπότε γεννιούνται νέα ερωτήματα και η ιστορία αρχίζει να ανεβαίνει λίγο σε ένταση. Ο χειρισμός αυτής της εξέλιξης πάντως δεν ήταν και πολύ πειστικός, μιας και όποιος συνδέεται με αυτό το κόλπο δεν είχε το σωστό κίνητρο για να προβεί σε κάτι τέτοιο. Απλώς ένα κομμάτι αυτής της αλήθειας ήταν μια αποκάλυψη που δεν την περίμενα, κι αυτή δέθηκε απόλυτα με την προσωπική ιστορία του Άλεξ Κρος.

Ο Άλεξ Κρος λοιπόν είναι περίπου στα 40,  με διδακτορικό στην ψυχολογία, ζει και εργάζεται στα γκέτο της Ουάσιγκτον με τα δύο του παιδιά, την τετράχρονη Τζανέλ και τον εξάχρονο Ντέιμον. Η οξύθυμη, αυστηρή και παλαιών αρχών γιαγιά του τον μεγάλωσε μόνη της από τα 8 του ενώ η γυναίκα του, Μαρία, δολοφονήθηκε από αγνώστους πριν από τρία χρόνια, αφήνοντάς του τραυματικές μνήμες. Ο άνθρωπος Άλεξ Κρος είναι μια προσωπικότητα διεισδυτική, ευρηματική, ευφυής, ένας πατέρας που αγωνίζεται να εξισορροπεί τις σκληρές κατά καιρούς ώρες εργασίας με την ανατροφή των παιδιών του. Ευτυχώς, η επικεφαλής των πρακτόρων των Μυστικών Υπηρεσιών Τζέζι Φλάναγκαν είναι μια γυναίκα που έρχεται στην ώρα της για να τον βοηθήσει να ξεκλειδωθεί, να αφεθεί και, γιατί όχι, να ερωτευτεί ξανά. Αυτή η ανορθόδοξη σχέση τους δίνει την αφορμή στον συγγραφέα να περιγράψει τις φυλετικές διαφορές που υπήρχαν τότε (ήταν όμως τόσο έντονες και τόσο διαδεδομένες τη δεκαετία του 1990; ) στην αμερικανική κοινωνία, μιας και η διαφυλετική σχέση των δυο τους δεν είναι καλοδεχούμενη.

Το βιβλίο «…και ήρθε μια αράχνη» είναι η πρώτη περιπέτεια με τον Άλεξ Κρος, αφορά τη σύλληψη και την καταδίκη ενός απαγωγέα με διχασμένη προσωπικότητα ενώ ταυτόχρονα η αναπάντεχη εξαφάνιση της απαχθείσας κόρης του Υπουργού Οικονομικών δίνει μια άλλη διάσταση στην πλοκή. Ειλικρινά φαίνεται ξεκάθαρα πως πρόκειται για τα πρώτα βήματα του συγγραφέα στο αστυνομικό θρίλερ ενώ μικρολεπτομέρειες όπως ότι άκουγαν κασέτες ή χάλαγαν φιλμ βγάζοντας άφθονες φωτογραφίες περιγράφουν μια εποχή τόσο κοντινή και ταυτόχρονα τόσο μακρινή σε νεότερους αναγνώστες!  Το βιβλίο έγινε ταινία το 2001, με πρωταγωνιστές τον Μόργκαν Φρίμαν και τη Μόνικα Πότερ (στα ελληνικά ως «Η μέθοδος της αράχνης»).

ΥΓ. Το εξώφυλλο του βιβλίου προέρχεται από την πλούσια συλλογή της Λέσχης Φίλων Κόμικς.