Διδώ Σωτηρίου – Πανος Τουρλης https://www.vivliokritikes.com Βιβλιοκριτικές Tue, 27 Jun 2023 18:52:20 +0000 en hourly 1 https://wordpress.org/?v=6.5.5 https://www.vivliokritikes.com/wp-content/uploads/2019/12/cropped-black-white-computer-icons-book-png-book-icon-32x32.jpg Διδώ Σωτηρίου – Πανος Τουρλης https://www.vivliokritikes.com 32 32 «Δέλτα όπως Διδώ: μικρασιατικές μνήμες», της Μαριάννας Κουμαριανού, εκδ. Καλέντη (Μικρές ιστορίες για μεγάλα γεγονότα #8) https://www.vivliokritikes.com/%ce%b4%ce%ad%ce%bb%cf%84%ce%b1-%cf%8c%cf%80%cf%89%cf%82-%ce%b4%ce%b9%ce%b4%cf%8e-%ce%ba%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%8d/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b4%25ce%25ad%25ce%25bb%25cf%2584%25ce%25b1-%25cf%258c%25cf%2580%25cf%2589%25cf%2582-%25ce%25b4%25ce%25b9%25ce%25b4%25cf%258e-%25ce%25ba%25ce%25bf%25cf%2585%25ce%25bc%25ce%25b1%25cf%2581%25ce%25b9%25ce%25b1%25ce%25bd%25ce%25bf%25cf%258d https://www.vivliokritikes.com/%ce%b4%ce%ad%ce%bb%cf%84%ce%b1-%cf%8c%cf%80%cf%89%cf%82-%ce%b4%ce%b9%ce%b4%cf%8e-%ce%ba%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%8d/#respond Sat, 17 Jun 2023 07:11:41 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=13950 Πώς είναι να ζεις στη Σμύρνη των αρχών του 20ού αιώνα; Πώς συμβιώνανε οι τόσο διαφορετικές μεταξύ τους εθνότητες των Τούρκων, των Ελλήνων, των Εβραίων, των Λεβαντίνων, των Αρμενίων; Γιατί η Σμύρνη θεωρούνταν το Παρίσι της Ανατολής; Πόσο έντονο ήταν το ελληνικό στοιχείο σε αυτήν την πόλη; Ποια ήταν τα ήθη και τα έθιμα των κατοίκων; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται με αφορμή τη ζωή της Διδούς Σωτηρίου στο όγδοο βιβλίο της σειράς «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα».

Βιβλίο Δέλτα όπως Διδώ: μικρασιατικές μνήμες 
Συγγραφέας Μαριάννα Κουμαριανού
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Διδώ Σωτηρίου (1909-2004) γεννήθηκε στον Κιρκιντζέ της Μικράς Ασίας και μετά την καταστροφή του 1922 ήρθε πρόσφυγας στον Πειραιά. Σπούδασε Γαλλική Φιλολογία στην Αθήνα και στο Παρίσι και ξεκίνησε να εργάζεται το 1936 ως δημοσιογράφος σε διάφορα έντυπα. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής υπήρξε δραστήριο μέλος της Εθνικής Αντίστασης και αργότερα υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Συγγραφέων. Το 1959 κυκλοφόρησε το πρώτο της μυθιστόρημα, «Οι νεκροί περιμένουν», κι έκτοτε έγραψε πολλά σημαντικά βιβλία, με κυριότερο εξ αυτών τα «Ματωμένα χώματα», ένα μυθιστορηματικό χρονικό του μικρασιατικού ελληνισμού. Η Μαριάννα Κουμαριανού διασκεύασε τα πρώτα χρόνια αυτής της πλούσιας σε λογοτεχνική και όχι μόνο δράση ζωής σε ένα κείμενο ελκυστικό για παιδιά από 10 ετών και πάνω αλλά και για μεγάλους, αφιερωμένο όχι μόνο στη Διδώ μας αλλά και ευρύτερα στον ελληνικό πολιτισμό της Μικράς Ασίας.

Στο βιβλίο ξεδιπλώνονται οι χαρούμενες στιγμές των Ελλήνων στο Αϊδίνι και τη Σμύρνη, όπου μετακόμισε η οικογένεια της Διδούς το 1917. Ιδιώματα στολίζουν το κείμενο, καταγράφονται οι αγροτικές εργασίες, τα ήθη και τα έθιμα, η ομορφιά των δύο πόλεων, ο ανάκατος πληθυσμός, τα γέλια και οι μυρωδιές. Η αεικίνητη Διδώ παρατηρεί τα πάντα, καταγράφει κάθε λέξη, κάθε συμπεριφορά, κάθε μορφή, κάθε εικόνα της Σμύρνης όπου ζει πλέον έξι χρονών παιδί και στο κείμενο παρεισφρέουν αυθεντικά λόγια της Διδούς Σωτηρίου από τα βιβλία της. Δεκατρείς μαχαλάδες, ο καθένας με το χρώμα του και την ταυτότητά του, όλοι οι κάτοικοι όμως θέλουν να μοιάσουν στην προκοπή και στις δεξιότητες των Ελλήνων. «Ανατολή και Δύση ενώνονταν σε μια γη τόσο εύφορη που όποιος πατούσε το πόδι του εκεί δεν είχε άλλη επιλογή από το να ανθίσει. Ευλογημένος τόπος» (σελ. 47). Σχολεία, χαμάμ, δημόσια κτήρια, η συμβίωση όλων αυτών των ανθρώπων, όλα ζωντανεύουν και στήνουν χορό χαράς και ανεμελιάς. Η συγγραφέας παρασύρεται από τη μαγεία των χαμένων πλέον εικόνων, από όλα αυτά που αγωνίζεται να ζωντανέψει με την πένα της, αφήνεται και μαζί της κι εμείς. Από το 1919 όμως αρχίζουν οι σφαγές, με πρώτο θύμα το Αϊδίνι και τους ηρωικούς προσκόπους του.

Δώδεκα κεφάλαια γεμάτα με λογιών λογιών πληροφορίες για όλα τα καταστήματα, τους δρόμους, τα θέατρα, τα σχολεία, τις εκκλησίες, για τα πάντα, ένας πλούτος γνώσεων και εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών που ανασυστήνουν μια πόλη που έχει χαθεί για πάντα. Αυτός είναι και ο σκοπός του βιβλίου, να μας γνωρίσει τη Διδώ των πρώτων της χρόνων, να μας ταξιδέψει στον τόπο όπου μεγάλωσε και στα μέρη που την επηρέασαν, να αναβιώσει μικρές και μεγάλες στιγμές του μικρασιατικού ελληνισμού και να μας γνωρίσει τη μικρασιατική άνοιξη των 100 χρόνων που κάηκε και εξαφανίστηκε για πάντα τον Σεπτέμβριο του 1922. Η εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη, που έχει ήδη δώσει εξαίρετα δείγματα τέχνης στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, αποτυπώνει με το δικό του στυλ τις οικογενειακές στιγμές της Διδούς Σωτηρίου ενώ αποτυπώνονται με ρεαλισμό τα τοπόσημα, τα μνημεία και οι περιοχές της Σμύρνης. Καραβάνια από καμήλες και σιδηροτροχιές δημιουργούν μπορντούρες στην κάτω μεριά αρκετών σελίδων ενώ μικρές λεπτομέρειες εμφανίζονται αναπάντεχα στολίζοντας με κομψό τρόπο το κείμενο και συνοδεύοντας τις ολοσέλιδες απεικονίσεις πόλεων, ανθρώπων, ιστορικών στιγμών που οδήγησαν με μαθηματικά ακρίβεια στον χαλασμό και στον ξεριζωμό.

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο όγδοο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για την καθημερινότητα της μικρής Διδούς Σωτηρίου, μιας από τις σημαντικότερες συγγραφείς της ελληνικής λογοτεχνίας, στην υπέροχη, λαμπερή και κοσμοπολίτισσα Σμύρνη με συναρπαστικό και ενδιαφέροντα τρόπο, με μια αφήγηση που ρέει και κυλάει αβίαστα, αποτυπώνοντας γεγονότα που συνοδεύονται στο τέλος του βιβλίου από σύντομο χρονολόγιο της πόλης της Σμύρνης από τα μυθικά και τα αρχαία χρόνια ως την καταστροφή, από ευρετήριο τοπωνυμίων και από βιβλιογραφία.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b4%ce%ad%ce%bb%cf%84%ce%b1-%cf%8c%cf%80%cf%89%cf%82-%ce%b4%ce%b9%ce%b4%cf%8e-%ce%ba%ce%bf%cf%85%ce%bc%ce%b1%cf%81%ce%b9%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%8d/feed/ 0 «Ηλέκτρα», της Διδούς Σωτηρίου, εκδ. Κέδρος https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7%ce%bb%ce%ad%ce%ba%cf%84%cf%81%ce%b1-%ce%b4%ce%b9%ce%b4%cf%8e-%cf%83%cf%89%cf%84%ce%b7%cf%81%ce%af%ce%bf%cf%85/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b7%25ce%25bb%25ce%25ad%25ce%25ba%25cf%2584%25cf%2581%25ce%25b1-%25ce%25b4%25ce%25b9%25ce%25b4%25cf%258e-%25cf%2583%25cf%2589%25cf%2584%25ce%25b7%25cf%2581%25ce%25af%25ce%25bf%25cf%2585 https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7%ce%bb%ce%ad%ce%ba%cf%84%cf%81%ce%b1-%ce%b4%ce%b9%ce%b4%cf%8e-%cf%83%cf%89%cf%84%ce%b7%cf%81%ce%af%ce%bf%cf%85/#respond Tue, 21 Apr 2020 08:05:37 +0000 http://www.vivliokritikes.com/?p=4067 Η Ηλέκτρα Αποστόλου γεννήθηκε το 1921 και οργανώθηκε σε νεαρή ηλικία πρώτα στην ΟΚΝΕ (Ομοσπονδία Κομμουνιστικών Νεολαιών Ελλάδος) και αργότερα στο ΚΚΕ. Το 1934 συμμετείχε με την ελληνική αντιπροσωπεία στο Αντιπολεμικό και Αντιφασιστικό Συνέδριο Γυναικών στο Παρίσι και το 1935 πήρε μέρος στο 6ο Συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς Νέων. Την περίοδο της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά (1936-1941) συνελήφθη και κρατήθηκε για δύο χρόνια στις γυναικείες φυλακές Αβέρωφ, όπου βασανίστηκε. Όταν αποφυλακίστηκε, πέρασε στην παρανομία και συνέχισε την επαναστατική της δράση ως γραμματέας του Γραφείο της ΟΚΝΕ Μακεδονίας-Θράκης. Το 1939 συνελήφθη και εξορίστηκε στην Ανάφη, λίγες μέρες μετά τη γέννηση της κόρης της, Αγνής. Το 1942 μεταφέρθηκε στο Τμήμα Μεταγωγών Αθηνών, παρέδωσε σε φιλική οικογένεια την κόρη της, απέδρασε και ξαναβγήκε στην παρανομία. Ήταν υπεύθυνη για την ομάδα που συνέτασσε και διακινούσε το έντυπο προπαγανδιστικό υλικό στις συνοικίες της Αθήνας. Το 1944 η Ηλέκτρα συνελήφθη τυχαία από γκεσταπίτες, βασανίστηκε και δολοφονήθηκε.

Βιβλίο Ηλέκτρα
Συγγραφέας Διδώ Σωτηρίου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η αξεπέραστη Διδώ Σωτηρίου, φίλη και συναγωνίστρια της Ηλέκτρας Αποστόλου, αφηγείται σ’ αυτήν τη νουβέλα τον αγώνα και τα κατορθώματα αυτής «της κόρης της Ελλάδας». Το κείμενο γράφτηκε την περίοδο 1959-1960 και δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στην ανθολογία αντιστασιακού διηγήματος (επιμέλεια Θέμου Κορνάρου) και συγκεκριμένα στον δεύτερο τόμο με τίτλο «Αρματωμένη Ελλάδα», που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αναγέννηση. Φέτος συμπληρώνονται εβδομήντα χρόνια από την άγρια δολοφονία της Ηλέκτρας Αποστόλου και δέκα χρόνια από τον θάνατο της Διδώς Σωτηρίου.

Φαντάζομαι ότι δε χρειάζεται να σας γράψω για το γάργαρο, ρέον, άμεσο, αληθινό, προσωπικό, αξεπέραστο, μελίρρυτο, καλογραμμένο ύφος και στυλ της Διδούς Σωτηρίου. Τα λόγια περισσεύουν και περιττεύουν. Ο Κέδρος τιμά τη μεγάλη συγγραφέα φέρνοντας στο φως τη νουβέλα «Ηλέκτρα» σε αυτοτελή έκδοση και χαρίζει στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει άλλη μια ηρωική γυναίκα της Εθνικής Αντίστασης, μια εμβληματική φιγούρα της Κατοχής και του αγώνα κατά των κατακτητών. Θα σταθώ ιδιαίτερα στη συγκίνηση που μου προκάλεσε ο ξεσηκωμός του 1942 κατά της επιστράτευσης των Ελλήνων από τις δυνάμεις Κατοχής. Πόσο μα πόσο έντονα, ομαδικά και παθιασμένα κινήθηκαν οι Έλληνες σα μια γροθιά κατά των Γερμανών και με την τόλμη τους, το θάρρος τους, το σθένος τους ανέτρεψαν τις αποφάσεις ισχυρών κοσμοκρατόρων, όπως θεωρούσαν τους εαυτούς τους οι κατακτητές, κι αναβλήθηκε η επιστράτευση! Γιατί στην εποχή μας δε γίνονται τόσο έντονες κινητοποιήσεις για το κοινό καλό; Πόσο πολύ μας έχει διαφθείρει και απομακρύνει η ευκολία της τεχνολογίας και ο ωχαδερφισμός της τηλεόρασης; Θλίβομαι….

Διαβάστε τα δυνατά, διαχρονικά λόγια της Διδούς Σωτηρίου και ζήστε μια δύσκολη και ηρωική ταυτόχρονα εποχή, όπου «τα παιδιά του λαού, που έγραφαν ανορθόγραφα τα συνθήματα, ήξεραν να γράφουν αλάθητα τις πιο λαμπρές και ηρωικές σελίδες της σύγχρονης Ιστορίας μας» (σελ. 67).

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7%ce%bb%ce%ad%ce%ba%cf%84%cf%81%ce%b1-%ce%b4%ce%b9%ce%b4%cf%8e-%cf%83%cf%89%cf%84%ce%b7%cf%81%ce%af%ce%bf%cf%85/feed/ 0