Βιβλίο Λαϊκά παραμύθια και μύθοι για την απώλεια και το πένθος
Συγγραφέας Δημήτρης Μάλλης
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ηδύφωνο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Μάλλης συγκέντρωσε κείμενα από όλες τις ηπείρους της γης και τα ζωντάνεψε με λυρισμό και ατμοσφαιρικότητα. Συγκινητικές και τρυφερές ιστορίες ζωντανεύουν με παραστατικότητα και πλούσιο λεξιλόγιο, χαρίζοντάς μας διαχρονικά μηνύματα και μια διακριτική αισιοδοξία. Ιστορίες που μιλούν με τη σοφία και την απλότητά τους για τον θάνατο, την απώλεια, την απουσία καθώς και για τον αγώνα του ανθρώπου για υπέρβαση του πόνου. Πώς βρίσκουμε ανακούφιση στην ελπίδα, πώς συνεχίζουμε να ζούμε και να αγαπάμε, τι κάνουμε όταν μένουμε πίσω; Αυτά και άλλα θέματα απαντώνται με τον πιο τρυφερό τρόπο: μέσα από τα παραμύθια. Γιατί: «Ο θάνατος είναι παντού. Μα κι η αγάπη είναι παντού. Κι όταν η αγάπη δεν νικά τον θάνατο, τον μεταμορφώνει» (σελ. 15). Σύμφωνα με την ψυχολόγο Ελένη Παναγιωτακοπούλου, «τα παραμύθια μάς βοηθούν να εμπλουτίσουμε τη φαντασία μας, να αναστοχαστούμε πάνω σε σημαντικά φιλοσοφικά, ηθικά ή υπαρξιακά ερωτήματα, να περάσουμε καλά, να επικοινωνήσουμε, να μοιραστούμε αγωνίες, χαρές και όνειρα, άρα τελικά να γνωρίσουμε τον κόσμο» (σελ. 11). Χάρη σε αυτά μπορούμε να μιλήσουμε στα παιδιά για τον έρωτα, τον πόνο, την ευτυχία και την απώλεια αλλά, κι όταν μεγαλώσουμε, σε αυτά καταφεύγουμε ώστε να επιστρέψουμε στην παιδικότητά μας όταν η ενήλικη φάση μας έχει προβλήματα.

Στο «Ο καιρός γιατρεύει τις πληγές», η Γιάμι χάνει τον αδελφό της, Γιάμα, και ο θρήνος της συγκινεί τους θεούς που αποφασίζουν να σπρώξουν μακριά το «σήμερα» του θανάτου. Έτσι «κάθε μέρα που έφευγε έπαιρνε μαζί της και ένα αγκάθι από την καρδιά της… απάλυνε ο πόνος της, έγινε ο πόνος μνήμη» (σελ. 27). Στη «Γαζέλα του βεδουίνου», ένας βεδουίνος χάνει τον γιο του και μέσα από την κουβέντα με τη γυναίκα του διαπιστώνουμε πως «Όλοι οι άνθρωποι έχουν γευτεί το μερίδιο της θλίψης». Το ίδιο επιμύθιο έχουν και «Οι σπόροι της μουστάρδας», όπου μια μάνα που έχασε το παιδί της «κατάλαβε πως οι ζωντανοί είναι πολλοί μα οι νεκροί περισσότεροι». Στους «Τρεις δρόμους», ένας πατέρας πεθαίνοντας ζητά από τα τρία παιδιά του να ταξιδέψουν σε άλλους τόπους, σε ξένα μέρη και να γυρέψουν δουλειά για να διώξουν τη φτώχεια τους. Σ’ ένα τρίστρατο, ένας γέρος τους λέει πως ο ένας δρόμος οδηγεί σε μέρος με δουλειά κοντά στο σπίτι όποιου τον διαλέξει, ο άλλος σε πολιτεία μακρινή κι όποιος πάει γυρνάει στα μέρη του μια στο τόσο κι ο τρίτος σε έναν τόπο απ’ όπου δε γύρισε κανείς πίσω. Ποιο μονοπάτι θα ακολουθήσει το καθένα από τ’ αδέρφια και με τι συνέπειες; Πώς συνδέεται αυτή η ιστορία με την απώλεια;

Στο «Πένθους γέρας» μαθαίνουμε πώς και γιατί ο Δίας χάρισε στο Πένθος τις τιμές που έχουν σχέση με τους πεθαμένους και πώς πρέπει να φέρεται ο άνθρωπος στο πένθος. Γιατί, αν το τιμάει διαρκώς με λύπες και θρήνους, κινδυνεύει από αυτό; Στα «Δυο πιθάρια» έχουμε μια συγκινητική ιστορία για την απώλεια της μάνας, την οποία η κόρη βλέπει σε όνειρο να κουβαλάει δυο πιθάρια. Τι έχουν μέσα αυτά και γιατί είναι ασήκωτα; Η εξήγηση είναι ανατριχιαστική και συγκινητική. Στο ίδιο μοτίβο κινείται και το «Λευκό πουκάμισο», αν και με λιγότερο λυρισμό. Όση τρυφερότητα υπάρχει στην πρώτη ιστορία, τόση δωρικότητα βρίσκουμε στη δεύτερη. Στις «Γυναίκες που έκλαιγαν» ένας πρίγκιπας, στην περιήγησή του στα μέρη της φυλής του, συναντάει δυο γυναίκες που θρηνούν για διαφορετικούς λόγους η κάθε μία και το επιμύθιο είναι ανατριχιαστικό. Στον «Τόπο που οι άνθρωποι δεν πεθαίνουν ποτέ», ένας πλούσιος άνθρωπος που δεν του λείπει τίποτα, άρχοντας σωστός, νιώθει την ανάγκη να βρει έναν τόπο όπου οι άνθρωποι δεν πεθαίνουν ποτέ για να ζήσει με την οικογένειά του κι όταν τον βρίσκει τον περιμένει μια μεγάλη έκπληξη. Στον «Χάρο σε ένα τσόφλι», ένας νεαρός βρίσκει τον Χάρο και μαθαίνει πως ήρθε για τη μητέρα του. Έτσι ο ήρωας της ιστορίας δέρνει τον Χάρο και τον παγιδεύει σ’ ένα τσόφλι από καρύδι, κάτι που θα φέρει απρόσμενες συνέπειες για την ανθρωπότητα, γιατί «Ο Χάρος είναι απαραίτητος για να υπάρχει ζωή».

«Ο Ποντικαλάκης» είναι ένας μικρός σαν ποντικάκι άντρας που παθαίνει ένα ατύχημα κι αυτό θα έχει αλυσιδωτές αντιδράσεις στον περίγυρό του. Απολαυστικό κείμενο, με αφηγηματικές επαναλήψεις που δημιουργούν εξαρχής ένα παιχνίδισμα και δείχνουν τη σημασία της υποστήριξης και της παραμυθίας από φίλους και συγγενείς. «Στο νησί των ψυχών», ένας άντρας χάνει τη σύζυγό του κι αποφασίζει να την ακολουθήσει στον κόσμο των ψυχών, ένα ταξίδι που θα τον μεταμορφώσει και θα τονίσει τη σημασία της οικογένειας. Στο υπέροχο «Πώς οι πεταλούδες ήρθαν στον κόσμο», ο Δημιουργός, από συμπόνια που οι άνθρωποι που δημιούργησε ήταν στενοχωρημένοι λόγω του θανάτου, τους χάρισε τις πεταλούδες. Πώς τις έφτιαξε, γιατί παραμένουν σιωπηλές, σε τι ζήλεψαν τα πουλιά και πολλά άλλα μαγικά αποκαλύπτονται στην πανέμορφη αυτή ιστορία. Τέλος, «Η ψείρα και ο ψύλλος» είναι μια ιστορία απώλειας που χαρίζει τρυφερότητα και χαμόγελο, μιας κι έχουμε ένα διασκεδαστικό ποίημα, με κεντρικό θέμα την ψείρα που πέφτει στην μπύρα. Αυτό οδηγεί σε μια σειρά γεγονότων εντελώς σουρεαλιστικών, «μια φορά κι έναν καιρό».

Το νέο βιβλίο του Δημήτρη Μάλλη είναι μια συλλογή κειμένων που μοιάζουν να μιλούν όλα την ίδια γλώσσα, ένα ψηφιδωτό παρηγοριάς και παραμυθίας που υμνεί το αναπόφευκτο του θανάτου αλλά και απαλύνει τον πόνο εξ αυτού. Τα παραμύθια αυτά τονίζουν πως «η θλίψη απαιτεί τον σεβασμό μα όχι τη λατρεία μας», δηλαδή πως ο πόνος είναι δεκτός και ανθρώπινος, αρκεί να μην αφηνόμαστε στην κατάθλιψη. Η ασπρόμαυρη εικονογράφηση της Έλενας Λεώνη αποπνέει έναν εκπληκτικό ρεαλισμό και αναμιγνύει υποδειγματικά τον σουρεαλισμό με την πραγματικότητα. Φιγούρες και σκιές ανακατεύονται με μορφές που έχουν πιο αδρά χαρακτηριστικά και κινούνται σ’ ένα αφαιρετικό φόντο που όμως δείχνει γεμάτο ένταση και δύναμη. Η συλλογή συμπληρώνεται από τη λιτή και περιεκτική εισαγωγή της Δρ. Ρητορικής Φωτεινής Εγγλέζου και την απαραίτητη βιβλιογραφία.

Βιβλίο Αναζητώντας την Κυρά της Φυλακωπής 
Συγγραφέας Δημήτρης Μάλλης
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Μάλλης έγραψε μια συναρπαστική ιστορία γεμάτη ανατροπές και πολύτιμα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία για τον τόπο δράσης και όχι μόνο. Με κλιμακούμενη πλοκή, δράση και σασπένς παρακολουθούμε τις περιπέτειες τριών παιδιών που ψάχνουν ένα πολύτιμο άγαλμα στο ηφαιστειογενές νησί της Μήλου, ακολουθώντας τα ίχνη από κάποια μυστηριώδη σημάδια που βρίσκουν τυχαία σε διάφορα σημεία. Όλα ξεκινάνε όταν ο πατέρας του Φραγκίσκου και του Αβέρκη έρχεται με τους γιους του στο νησί για λογαριασμό της εταιρείας όπου δουλεύει ώστε να διορθώσει μια βλάβη. Ο δεκάχρονος Φραγκίσκος είναι μες στην γκρίνια: δεν ήθελε να έρθει, τον ενοχλούν το σπίτι του θείου Ευγένιου με τις παλιατσαρίες και τα αρχαία του, η υγρασία, ο μεγαλύτερος αδελφός του που παριστάνει την κινητή εγκυκλοπαίδεια. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν ο θείος τούς ξεναγεί στο νησί κάνοντας μάθημα ιστορίας, η εγγονή του όμως, η Αφροδίτη, κερδίζει την καρδιά του παιδιού! Από την άλλη, ο  Αβέρκης έχει εκπληκτική μνήμη και πολλές γνώσεις ποικίλης ύλης, παρατηρεί και καταγράφει στο μυαλό του κάθε λεπτομέρεια, μέχρι και τις αναχωρήσεις-αφίξεις των καϊκιών στο λιμάνι, αναστατώνεται όταν αλλάζει το πρόγραμμά του και στο τέλος κάνει μια σημαντική ανακάλυψη που θα βοηθήσει σημαντικά στην περιπέτεια των παιδιών.

Μέσα από απανωτές ανατροπές, λιτούς διαλόγους και άκρως ρεαλιστικές περιγραφές του νησιού ξεδιπλώνεται ένα παιχνίδι συνωμοσίας με θύμα τον θείο Ευγένιο που ήταν ο διευθυντής του αρχαιολογικού μουσείου της Μήλου. Δεν παύει στιγμή να κατηγορεί τον Κυριάκο που πήρε τη θέση του ότι εκείνος έκλεψε το πολύτιμο άγαλμα, την Κυρά της Φυλακωπής, γιατί κατάφερε να εκμεταλλευτεί την κατάσταση και να γίνει διευθυντής. Τι συνέβη όμως πραγματικά την ημέρα της ληστείας; Τι συμβολίζουν τα γράμματα γύρω από τα κυκλαδικά ειδώλια που βρίσκουν χαραγμένα ή ζωγραφισμένα τα παιδιά σε διάφορα σημεία του νησιού; Ποιοι είναι οι μυστηριώδεις Ιταλοί που πέφτουν πάνω τους, κρατώντας ένα μυστηριώδες κουτί, γιατί μιλούν χαμηλόφωνα και τι σχέση έχουν με την ιστορία; Ο συγγραφέας διανθίζει το κείμενο με ενδιαφέρουσες σκέψεις σχετικές με την αρχαιοκαπηλία και τον σεβασμό στο παρελθόν μιας χώρας και θέτει ένα δίλημμα: οι αρχαιότητες πρέπει να μεταφέρονται από δω κι από κει για να τις θαυμάζει ο κόσμος ή να εκτίθενται μόνο στον τόπο που δημιουργήθηκαν;

Η δράση, όπως αναφέρθηκε, διαδραματίζεται στη Μήλο, η οποία ζωντανεύει παραστατικότατα. Χαιρετάμε τον πέτρινο σχηματισμό στην είσοδο του λιμανιού της που θυμίζει αρκούδες, γευόμαστε τη λαδένια, την καρπουζόπιτα, τα πιταράκια και την ξινομυζήθρα της, περπατάμε στις κατακόμβες, κολυμπάμε στην ηφαιστειακή παραλία του Παλαιοχωρίου με το γεωθερμικό της πεδίο, γνωρίζουμε την Τρυπητή, τον Αδάμαντα, το Κλέφτικο, τα Πολλώνια, τις Θειάφες όπου σταμάτησε ο χρόνος στα ορυχεία όπου εξόρυσσαν θειάφι κι είχε στηθεί μια μικρή αυτόνομη σχεδόν πολιτεία κ. π. ά. Μου άρεσαν ιδιαίτερα οι περιγραφές της υποβρύχιας κατάδυσης και πόσο παραστατικά ζωντανεύει ο συγγραφέας τον κόσμο του βυθού και τη μαγεία μιας τέτοιας εμπειρίας.

Τρία παιδιά, «Αναζητώντας την κυρά της Φυλακωπής», θα ζήσουν μια συναρπαστική, ανατρεπτική περιπέτεια που κλιμακώνεται σταδιακά, με έξυπνους γρίφους, ρεαλιστικές περιγραφές, σοβαρούς κινδύνους και φυσικά σασπένς. Θα καταφέρουν να βρουν τη λύση του μυστηρίου και να αποκαταστήσουν την τιμή και την αξιοπρέπεια του θείου Ευγένιου;