Βιβλίο Άνθρωπος σε πτώση
Τίτλος πρωτοτύπου Falling man
Συγγραφέας Don DeLillo
Μεταφραστής Έφη Φρυδά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Εστία
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτό που με κράτησε είναι:

-οι συγκλονιστικές περιγραφές του πρώτου και του τελευταίου κεφαλαίου ως προς τις στιγμές της πρόσκρουσης του αεροπλάνου στον πύργο όπου δουλεύει ο Κηθ, πώς αντέδρασαν οι άνθρωποι, πώς σκοτώθηκαν ακαριαία κάποιοι, οι πυροσβέστες που ανεβαίνανε (εις μάτην) να σώσουν κόσμο κλπ.

-φυσικά τα κεφάλαια του Χαμάντ, που αρχικά νόμιζα ότι ο Don DeLillo γράφει για την καθημερινότητα και των μουσουλμάνων στη Νέα Υόρκη μετά τους Πύργους αλλά είναι η ψυχολογική και σωματική προετοιμασία των «εκλεκτών» να ρίξουν το αεροπλάνο στον Πύργο. Εξαιρετική η σκηνή της πτώσης του αεροπλάνου, όπου από τα συναισθήματα του Χαμάντ την ώρα που πεθαίνει περνάμε στα συναισθήματα του Κηθ την ώρα που τραυματίζεται ο Πύργος! Κι όλα αυτά με την αλλαγή μιας πρότασης μόνο, σε ενιαίο κείμενο. απίθανο δέσιμο (αν και ανατριχιαστικό στη σύλληψή του).

Το κείμενο μας δείχνει τη νοοτροπία των Νεοϋορκέζων μετά τα αεροπλάνα, πόσο τους στοιχειώνουν είτε οι εικόνες από την τηλεόραση είτε διά ζώσης (για όσους ήταν μπροστά τότε). Ό, τι και να κάνουν, όσο και να προσπαθήσουν να ξεφύγουν από τον εφιάλτη και τον φόβο πάντα κάτι θα τους θυμίζει εκείνη την ημέρα. Σε γενικές γραμμές, καλό το βιβλίο λοιπόν αλλά η γραφή θα ξενίσει αρκετούς.

Βιβλίο Ογδόντα τρεις ιστορίες μπονζάι για το Σημείο Μηδέν
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Μιχάλης Σιδέρης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ογδόντα τρία διηγήματα λοιπόν, Paul Auster και Joyce Carol Oates, Φίλιππος Δ. Δρακονταειδής και Γιώργος Δουατζής, Μάκης Πανώριος και Λεία Χατζοπούλου-Καραβία μεταξύ πολλών άλλων, Ελλάδα και Βουλγαρία, Ρωσία και ισπανόφωνες χώρες είναι όλα εδώ, σε έναν φροντισμένο και πολυπρισματικό συλλογικό τόμο διηγημάτων σχετικά μικρής έκτασης. Ποικιλία αφηγήσεων, στυλ, τεχνικών, γραφής, οπτικής γωνίας, διαφορετικές και εναλλακτικές αντιλήψεις και κουλτούρες, δημιουργούν μια καινοτόμο πρωτοβουλία που αξίζει την υποστήριξη του κάθε αναγνώστη.

Συγκλονιστικός και ωμά δοσμένος ο παραλληλισμός των δύο χωρών που μπλέχτηκαν στο αιματηρό γαϊτανάκι εκείνου του Σεπτέμβρη στο «Πρωτόγαλα» της Ιωάννας Αμπατζή. Λίγες λέξεις, έντονες εικόνες, κοφτές φράσεις που γεμίζουν την ατμόσφαιρα και συμπληρώνουν κατάλληλα την τηλεοπτική κάλυψη των πτώσεων των Πύργων. Το «Νέα Υόρκη-Σημείο Μηδέν» της Lydia Acevedo είναι μια κραυγή αγωνίας απέναντι στο αχανές Γιατί του σύμπαντος, λέξεις-χαστούκια που σχηματίζουν το τεράστιο ερωτηματικό που πλανάται από τότε πάνω από τη Νέα Υόρκη. Είναι τόσο αυστηρές, έντονες και γεμάτες οι λέξεις του κειμένου που θέλω να το διαβάσω στα ισπανικά! Στο «Σκαληνό» υπάρχει ένα εξαιρετικό θεματικό τρίγωνο που κινείται μεταξύ Δίδυμων Πύργων, πύργων σκακιού πριν το ματ και των δύο πανύψηλων πύργων της κυρα-Παναγιώτας «που τους σώριασαν μέσα σε ένα ξεροπήγαδο οι ταγματασφαλίτες». Απλώς σιωπή, αντίστοιχη με κείνη που ένιωσα διαβάζοντας το «Αργά» του Μανόλη Βενιέρη, αν το θυμάμαι καλά βέβαια, μιας και δάκρυζα από την πρώτη ως την τελευταία λέξη.

«Η 11^η Σεπτεμβρίου του 2001» του Βλαντιμίρ Βλαντμέλι είναι ένα 20σέλιδο διήγημα που αφορά την επικοινωνία που έχει ένας Ρώσος μετανάστης, εργαζόμενος επιτέλους αξιοπρεπώς στη Μινεάπολη, με τον γιο του, που εργάζεται στους Δίδυμους Πύργους. Σελίδα τη σελίδα ο αναγνώστης περνάει από το χαμόγελο της ρουτίνας πατέρα και γιου που βρήκαν το όνειρό τους στην Αμερική στην άρνηση του εγκεφάλου να δεχτεί ό, τι δείχνει η τηλεόραση κι από κει στην αγωνία αν ο γιος είναι μέσα στο κτήριο. Μέσα από αυτό το υπέροχο κείμενο ξεπηδάνε αρκετοί αντιπροσωπευτικοί τύποι της αμερικανικής ηπείρου (ο σκληρά εργαζόμενος που αδιαφορεί για τα συμβάντα γύρω του και αναπνέει μέσα από την κακεντρέχειά του αν βρίσκει λάθη στους συναδέλφους του, ο διευθυντής-άνθρωπος που συμπαραστέκεται στον εργαζόμενο που έχασε τη γυναίκα του από καρκίνο, ο νεαρός που αγωνιά για τη ζωή του αλλά δε γίνεται να μη χασκογελάσει ως διέξοδο για κάποιες τυχερές στιγμές μες στην ατυχία του ώσπου…). Πιστεύω πως είναι ένα από τα καλύτερα κείμενα της ανθολογίας, ρεαλιστικό, τρυφερό και διεισδυτικό.

Κι εκεί που γελούσα με τη φράση «Αμέρικαν σιντρίμ» στο «Ροκέ επουράνιο» του Δημήτρη Καλοκύρη ή στην κωμικοτραγική σύμπτωση της «Παράπλευρης απώλειας» της Μέρης Λιόντη, η «Ασυγχρονία» της Zulma Quiñones Senati και το «Cubicle coma» της Σοφίας Κιόρογλου με συγκλόνισαν με τα παιχνίδια της μοίρας, της τύχης, της ειμαρμένης, πώς να το πω καλύτερα, και την ικανότητα αυτών των συγγραφέων, σχεδόν δωρικά, να καταγράψουν στο χαρτί τραγικές ιστορίες ανθρώπων που βίωναν εκείνη τη στιγμή. Από την άλλη «Οι άγγελοι του παραδείσου» του Γιώργου Λυκοτραφίτη τολμάνε να περιγράψουν τα αισθήματα ενός αεροπειρατή πριν την πρόσκρουση στους Πύργους, και μάλιστα με τρόπο τόσο αληθινό, γνήσιο και, ναι, τρυφερό! Στις «Διάφορες σημειώσεις» του Paul Auster στάθηκα λίγο περισσότερο στη φράση: «Δεν έχουμε κανένα προηγούμενο γι’ αυτό που έγινε σήμερα και οι συνέπειες αυτής της επίθεσης θα είναι αναμφισβήτητα απαίσιες. Περισσότερη βία, περισσότερος θάνατος, περισσότερος πόνος για όλους. Κι έτσι ξεκινάει τελικά ο εικοστός πρώτος αιώνας» (σελ. 182). Και υπάρχουν κι άλλα πολλά κείμενα, από τα οποία ο καθένας θα ξεχωρίσει κάποιο ή θα το βάλει για πάντα στην καρδιά του.

Οι «83 ιστορίες μπονζάι» είναι μια συλλογή διηγημάτων για την πολύνεκρη αποφράδα μέρα της 11^ης Σεπτεμβρίου 2001, οπότε η κεντρική ιδέα δεν είναι ευχάριστη ή αισιόδοξη, παρ’ όλ’ αυτά η ποικιλία των εκφραστικών μέσων, η διαφορετικότητα στη γραφή, το ετερόκλητο και αρμονικά συνταιριασμένο σύνολο των γραφόντων συναποτελούν μια πολύ καλή ανθολογία, στην οποία ενυπάρχουν το ρεαλιστικό με το φανταστικό, το χιούμορ με τη συγκίνηση, το δοκίμιο με το διήγημα, η πρωτοπρόσωπη με την τριτοπρόσωπη αφήγηση. Αμερικανοί, Έλληνες, Πακιστανοί και Άραβες ζουν στο πετσί τους ή στη φαντασία τους την τραγική αυτή ημερομηνία κι έτσι για κανέναν η υπόλοιπη ζωή δε θα είναι ποτέ ξανά η ίδια.

Βιβλίο Και τα βουνά μίλησαν
Τίτλος πρωτοτύπου And the mountains echoed
Συγγραφέας Khaled Hosseini
Μεταφραστής Αργυρώ Μαντόγλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία μας ξεκινάει το 1952, στο Σαντμπάχ του Αφγανιστάν, οπότε ο Σαμπούρ, ξαναπαντρεμένος με την Παρβάνα, λόγω φτώχειας αποφασίζει να πουλήσει την ανήλικη κόρη του, Παρί, στο πλούσιο αφεντικό του κουνιάδου του που ζει στην Καμπούλ. Ο Αμπντουλάχ, απόλυτα δεμένος με την αδελφή του, τους συνοδεύει, νομίζοντας ότι απλώς πάνε μια επίσκεψη στην πρωτεύουσα. Ο κύριος και η κυρία Βαχντάτι κολακεύονται από το κοριτσάκι κι όταν έρχεται η ώρα του αποχωρισμού ο ψυχικός κόσμος των δυο παιδιών δε θα είναι ποτέ ξανά ο ίδιος.

Από εκείνο το σημείο και μετά ο συγγραφέας χρησιμοποιεί διαφορετικές χρονικές τοποθετήσεις, διαφορετικούς τρόπους αφήγησης, διαφορετικά πρόσωπα που συνδέονται με την πρωταγωνιστική οικογένεια με τρόπο ευρηματικό, ο οποίος αποκαλύπτεται σιγά σιγά και από τα συμφραζόμενα. Συνεχή μπρος πίσω στον χώρο και στον χρόνο, αφηγήσεις σε πρώτο και τρίτο πρόσωπο, η ιστορία ολοκληρώνεται αργά αργά και τμηματικά, χωρίς βιασύνη, χωρίς επιπολαιότητα. «Οι ζωές τους εκτυλίσσονται με φόντο την ταραχώδη ιστορία του Αφγανιστάν, από την εποχή της προ-σοβιετικής περιόδου και στα χρόνια του πολέμου των Μουτζαχεντίν ενάντια στη Σοβιετική Ένωση μέχρι την άνοδο των Ταλιμπάν και της αμερικανικής εισβολής μετά το τρομοκρατικό χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους. Θα συναντήσουμε επίσης αναφορές και στην ελληνική Ιστορία, στη χούντα των συνταγματαρχών ως τα πρόσφατα επεισόδια στην Αθήνα τον Δεκέμβρη του 2008» (σελ. 468).

Όπως διαβάζουμε και στο επίμετρο από τη μεταφράστρια: «Η χωρίς προσχήματα περιγραφή των σχέσεων ανάμεσα σε μέλη μιας οικογένειας, η καθοριστική ανάγκη κάθε ανθρώπου να μάθει τις ρίζες του, η νομοτελειακή επιρροή που υφιστάμεθα από τη δική μας «άγνωστη» ιστορία -την ιστορία των προγόνων και προκατόχων μας- και η εν μέρει διαμόρφωση της ταυτότητάς μας από τις αποφάσεις άλλων και από γεγονότα που ίσως δε θα μάθουμε ποτέ, είναι θέματα που διαθέτουν μια πανανθρώπινη ποιότητα» (σελ. 465). Και αλλού: «Ο αναγνώστης έχει τη δυνατότητα να παρακολουθήσει τους χαρακτήρες και από άλλη εναλλακτική ή ανατρεπτική σκοπιά αλλά και να τους συναντήσει μέσα στο χρόνο, σε άλλους ρόλους και θέσεις» (σελ. 467).

Ένα παζλ πόνου, απορίας, αδυναμίας, ελπίδας, αγωνίας, κατακραυγής για την άδικη μοίρα που επιφυλάσσει ο κάθε πόλεμος στους αμάχους. Γράψιμο εκπληκτικό, πολυεπίπεδο, ιστορία πολυδιάστατη, ποικιλία εκφράσεων (αφήγηση σε πρώτο πλάνο, συνέντευξη σε περιοδικό, επιστολή και άλλα), αληθινοί χαρακτήρες, τραγικοί ήρωες, πανεθνικό και πανανθρώπινο μήνυμα αισιοδοξίας και αγωνίας για το αύριο ενός αιματοβαμμένου λαού, όλα αυτά συνθέτουν ένα καταπληκτικό ψηφιδωτό που δεν μπόρεσα να το αφήσω από τα χέρια μου αν δεν το τελείωνα.

Βιβλίο Οι γέφυρες του Λονδίνου
Τίτλος πρωτοτύπου London bridges
Συγγραφέας James Patterson
Μεταφραστής Νίκος Σπυριδάκης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δεν αντιλέγω ότι οι «Γέφυρες του Λονδίνου» έχουν σασπένς, εκπλήξεις και αναπάντεχα γεγονότα όμως αν έχεις απολαύσει την αληθοφάνεια του Tom Clancy και του Frederick Forsyth δύσκολα θα νιώσεις κερδισμένος από το νέο μυθιστόρημα του James Patterson. Ένας μεγάλος εχθρός που τρομοκρατεί τους ηγέτες του κόσμου χωρίς να κάνει λάθη, έχει καταστρώσει τα πάντα στην εντέλεια έχοντας προβλέψει τις πιθανές αντιδράσεις των εχθρών του και με όργανά του στις κατάλληλες θέσεις και στιγμές, τα οποία φυσικά δολοφονεί για να μην αφήνει μάρτυρες ενώ ταυτόχρονα καταφέρνει να στέλνει τον Κρος από το ένα αδιέξοδο στο άλλο είναι μια απίθανα αληθοφανής περίπτωση. Παρ’ όλ’ αυτά πέρασα καλά και ξεφύλλιζα το βιβλίο αναρωτώμενος πώς θα τελειώσει όλη αυτή η περιπέτεια, ειδικά όταν τινάζονται στον αέρα η γέφυρα Κουάντικο της Νέας Υόρκης, άλλο ένα τοπόσημο της πόλης εξίσου σημαντικό με τους Δίδυμους Πύργους αλλά και αυτή του Ουεστμίνστερ στο Λονδίνο και ένα μικρό μέρος του Παρισιού! Εντάξει, είχε μια γερή ανατροπή αλλά κι αυτήν την πήρε σχεδόν αμέσως πίσω ο συγγραφέας, παίζοντας για τελευταία φορά με τον αναγνώστη (και τα νεύρα του) πριν τελειώσει το μυθιστόρημα.

Η βομβιστική επίθεση στο Σάνραϊζ Βάλεϊ της Νεβάδα, με το οποίο ξεκινάει το βιβλίο, μια ανεξήγητη και χωρίς προφανή σκοπό ενέργεια, συνασπίζει τα στελέχη του FBI, της CIA και της Υπηρεσίας Εσωτερικής Ασφάλειας ενώ αιματηρές επιθέσεις σε Γερμανία και Σκοτία ξεσηκώνουν τον Βρετανό Πρωθυπουργό, τον Γερμανό Καγκελάριο και τον Αμερικανό Πρόεδρο. Οι εκτελέσεις γίνονται εν ψυχρώ, πράκτορες και αστυνομικοί σε Παρίσι και Λονδίνο έρχονται και φεύγουν από τη ζωή του Κρος εν ριπή οφθαλμού. Χάος, τρόμος, αίμα και βαναυσότητα, ακριβώς ό,τι άφησε πίσω της η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους: «Κανείς δεν μπορεί να βάλει στοίχημα για τίποτε στις μέρες μας. Τα πάντα μπορούν να συμβούν και, αργά ή γρήγορα, το πιθανότερο είναι ότι θα συμβούν. Δε δείχνουμε να γινόμαστε ευφυέστεροι ως είδος, απλώς όλο και πιο παλαβοί. Ή, το λιγότερο που μπορεί να πει κανείς, πολύ πιο επικίνδυνοι. Απίστευτα, αφόρητα πιο επικίνδυνοι» (σε. 270). Δολοφονίες, ανατινάξεις, εκτελέσεις, παγίδες, άφθονο ξύλο και ανθρωποκυνηγητό περιέχονται εδώ σε χορταστικό βαθμό! Μάλιστα ο ήρωάς μας ταξιδεύει κυριολεκτικά σε όλη την Ευρώπη (Λονδίνο, Παρίσι, Ζυρίχη, Νίκαια), όχι μόνο στην Αμερική (Σιάτλ, Άινταχο), μέχρι και Γκουαντάναμο!

Η «Νυφίτσα» που γνωρίσαμε στο 5ο βιβλίο της σειράς «Οι τέσσερις Ιππείς» (τρία χρόνια πριν κατά τον συγγραφέα) ή Τζέφρι Σέιφερ είναι πειθήνιο εκτελεστικό όργανο του Λύκου και οδηγεί τον Κρος σε απανωτές γκάφες ενώ συνεχίζει να κάνει αυτό που του αρέσει πάρα πολύ: να σκοτώνει. Φυσικά έχουμε κι εδώ ένα σοβαρό ατόπημα, μιας και ο ύποπτος Σέιφερ καταφέρνει να φτάσει στο Λονδίνο και να μπει ανενόχλητος στο σπίτι της νύφης του, όπου ζουν οι κόρες του. Δεν άλλαξε διεύθυνση η γυναίκα μετά τα αιματηρά γεγονότα; Δεν υπήρξαν μέτρα ασφαλείας όταν άρχισε να εμφανίζεται το πρόσωπο του Σέιφερ στις τρομοκρατικές επιθέσεις; Επίσης, δεν μπόρεσα να πιστέψω το πόσο εύκολα ολοκληρώθηκε η διαμάχη μεταξύ Κρος και Σέιφερ, τη στιγμή που τα πάντα ήταν απόλυτα ενορχηστρωμένα ως σχέδιο μέχρι την παραμικρή λεπτομέρεια, σχεδόν αν όχι τυχαία τουλάχιστον άσκεφτα, για να μην ξαναπώ ρηχά. Πάντως γενικότερα η ανάμιξη της Νυφίτσας δεν κατάφερε να μπλέξει ιδιαίτερα το ήδη φορτωμένο κείμενο ενώ ο Κρος από την αρχή σχεδόν ήξερε πως είχε να κάνει με δύο εχθρούς, άρα αναρωτιέμαι γιατί διάλεξε ο συγγραφέας τον συγκεκριμένο αντίπαλο, ειδικά έτσι όπως τον έβγαλε από τη μέση.

Σε προσωπικό επίπεδο, βλέπουμε τον τρίχρονο Άλεξ Τζούνιορ (τέσσερις μήνες μετά το προηγούμενο βιβλίο) να ζει με τη μαμά του στο Σιάτλ, με τον Άλεξ τον επισκέπτεται κάνα δύο φορές. Η υπόθεση αυτή βάζει σε κίνδυνο και πάλι την οικογένειά του, τη δεκάχρονη πλέον Τζάνι, τον δωδεκάχρονο Ντέιμον και τη θρυλική Νάνα Μάμα ενώ η Τζαμίλα Χιουζ καταλαβαίνει πόσο σοβαρά και ρεαλιστικά είναι τα εμπόδια στη σχέση της μαζί του και δεν αφορούν μόνο τη γεωγραφική απόσταση. Ελπίζω πραγματικά να χειριστεί σωστά ο Patterson αυτό το σοβαρό ηθικό δίλημμα και σε επόμενο βιβλίο να δω έναν άκρως αληθινό, απόλυτα ρεαλιστικό χαρακτήρα, που θα πάρει μιαν απόφαση και θα διαλέξει τι πρέπει να κάνει στην υπόλοιπη ζωή του. Σίγουρα δεν είναι εύκολο για κάποιον της δράσης, της έντασης και των γρίφων να αποσυρθεί, πρέπει να υπάρχει όμως μια χρυσή τομή στην οποία να μπορεί να κινείται όπως θέλει χωρίς να βάζει σε κίνδυνο την οικογένειά του. Ονειροβατώ, ε; Για να δούμε λοιπόν τι άλλο έχει στο μυαλό του ο συγγραφέας.

«Οι γέφυρες του Λονδίνου» είναι η επόμενη περιπέτεια του Άλεξ Κρος στη γνωστή σειρά βιβλίων και μια απόπειρα του συγγραφέα να γράψει πολιτικό θρίλερ με σασπένς και αγωνία, αλλάζοντας επίπεδο αφηγηματικού μοτίβου.

ΥΓ. Το εξώφυλλο του βιβλίου προέρχεται από την πλούσια συλλογή της Λέσχης Φίλων Κόμικς.