Βιβλίο Η τρομπέτα που μαρτυράει τα λάθη των μεγάλων
Συγγραφέας Κατερίνα Κωστοπούλου
Εικονογράφος Δήμητρα Παπαδημητρίου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Οσελότος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Κατερίνα Κωστοπούλου έγραψε ένα συναρπαστικό και διασκεδαστικό παραμύθι για τις διαπροσωπικές σχέσεις παιδιών και ενηλίκων. Οι δυο μικροί πρωταγωνιστές βοηθάνε τα παιδιά να κατανοήσουν γιατί και πώς δημιουργούνται συγκεκριμένα συναισθήματα και να μάθουν πώς να συζητάνε με τους μεγάλους ώστε να βρίσκουν λύσεις και να ξεπερνάνε τις συγκρούσεις. Πολλά παιδικά βιβλία εστιάζουν στα συναισθήματα και όχι στους λόγους που αυτά δημιουργούνται, οπότε η συγγραφέας έγραψε αυτήν την υπέροχη ιστορία για να βοηθήσει από τη μια τους μεγάλους να δουν μέσα από τα μάτια των μικρών παιδιών πώς βιώνουν αυτά τις ποικίλες και πολύπλοκες σχέσεις μαζί τους κι από την άλλη τα παιδιά πώς να εκφραστούν καλύτερα και πώς να εντοπίσουν αυτό που νιώθουν, πώς να το χειριστούν, πώς να το συζητήσουν-κοινοποιήσουν. Οι ανθρώπινες σχέσεις, ο πιο δυνατός και σημαντικός δεσμός, είναι γεμάτες ελπίδα και προσδοκία ενός καλύτερου κόσμου, επομένως, χάρη στο παραμύθι, καταφέρνουμε να αγαπήσουμε και να βελτιώσουμε τις πρώτες σχέσεις της τρυφερής ηλικίας των μικρών αναγνωστών.

Η ιστορία ξεκινάει ένα καλοκαίρι, που η Μίρα και ο Ραμί ανακαλύπτουν σε μια σπηλιά τη μαγική τρομπέτα με οδηγίες χρήσης κι αποφασίζουν να τη χρησιμοποιούν εναλλάξ, μήπως και καταλάβουν επιτέλους τους μεγάλους που τόσο τους ταλαιπωρούν. Έτσι, πότε παρακολουθούμε τη ζωή του αγοριού και πότε του κοριτσιού, που συναναστρέφονται όχι μόνο τους γονείς τους αλλά και τη γιαγιά, τη δασκάλα, τον γείτονα, οπότε απολαμβάνουμε όμορφες και καλογραμμένες ιστορίες, γεμάτες ρεαλισμό, εμπνευσμένες από την πραγματικότητα και την καθημερινότητα που όλοι βιώνουμε. Για παράδειγμα, η μαμά δεν αφήνει τον Ραμί σε ησυχία, του λέει να κάνει εκείνο και το άλλο, τον μαλώνει να μην παίζει ασυλλόγιστα κλπ., οπότε το παιδί, χάρη στην τρομπέτα, ανακαλύπτει πως η μαμά του φοβάται μην του συμβεί κάτι κακό, αφού δεν έχει μάθει να τον εμπιστεύεται. Από την άλλη, ο μπαμπάς του τον πιέζει να κάνει πράγματα που δε θέλει ή φοβάται να τα κάνει, οπότε η τρομπέτα του εξηγεί πως χρειάζεται υπομονή και κατανόηση από τον μπαμπά για να τον βοηθάει με αγάπη και χωρίς αυστηρή φωνή.  Επίσης, η δασκάλα, η κυρία Κική, τον μαλώνει αν είναι αφηρημένος στο μάθημα ή δεν ξέρει ν’ απαντήσει, οπότε, χάρη στην τρομπέτα, ο Ραμί καταλαβαίνει πως η δασκάλα του πρέπει να του δείξει εμπιστοσύνη και να έχει περισσότερη υπομονή μαζί του για να βρει τη δική του επίδοση με έναν τρόπο που θα κάνει το μάθημα πιο ενδιαφέρον.

Τα ίδια βιώνει και η Μίρα, με τη μαμά της να έχει κουραστεί με τη συμπεριφορά της, μιας και το κορίτσι θέλει να κάνει το δικό της, συνήθως κάτι αλλοπρόσαλλο, ή θα λέει πάντα όχι, εξ ου φωνές και καβγάδες μεταξύ τους. Η μικρή ηρωίδα, χάρη στην τρομπέτα, ανακαλύπτει το δικό της μερίδιο ευθύνης στους λόγους των καβγάδων τους (μήπως ενδόμυχα φοβάται πως δε θέλει να φύγει μακριά από τη μαμά της ή έχει συμβεί κάτι στο σχολείο κι αυτό είναι ένας λανθασμένος τρόπος να τραβήξει την προσοχή της και να συζητήσουν; ) ενώ, όταν οι γονείς της της φωνάζουν αν κάνει γκάφες και ζημιές από απροσεξία, διαπιστώνει πως ίσως συμβαίνει κάτι άλλο μέσα τους που εκείνη τη στιγμή δεν ξέρουν πώς να το εκφράσουν! Έχουμε όμως και τη γιαγιά που ανακατεύεται στην ανατροφή της, πιέζοντάς τη να κάνει πράγματα που δε θέλει εκείνη ή οι γονείς της, οπότε, χάρη στην τρομπέτα, βρίσκει τρόπο να ξεφύγει από αυτό το μπέρδεμα.

Οι ιστορίες του βιβλίου ζωντανεύουν με τον καλύτερο τρόπο χάρη στην εικονογράφηση της Δήμητρας Παπαδημητρίου. Ολοσέλιδα και μικρότερα στιγμιότυπα, γεμάτα χρώματα και σωστή προοπτική, ενδιαφέρουσες και ποικίλες οπτικές γωνίες, συνοδεύουν ταιριαστά τα κείμενα και βοηθάνε τα παιδιά να εξοικειωθούν ακόμη περισσότερο με τις περιπέτειες που ζουν η Μίρα και ο Ραμί. Μου άρεσε πολύ που όποτε βρισκόταν η λύση ανάμεσα σε μικρούς και μεγάλους οι εικόνες ντύνονταν από υπέροχες νότες πενταγράμμου και σκόρπια γράμματα, δίνοντας ένα εντυπωσιακό σουρεαλιστικό αποτέλεσμα. Επίσης, η εκφραστικότητα στα πρόσωπα μικρών και μεγάλων δίνεται αδρότατα, αποτυπώνοντας τα εκάστοτε συναισθήματα με άφθαστο ρεαλισμό.

«Η τρομπέτα που μαρτυράει τα λάθη των μεγάλων» είναι ένα υπέροχο και χρήσιμο παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω, που θα τα βοηθήσει να κατανοήσουν με τον καλύτερο τρόπο την πολυπλοκότητα των ανθρώπινων σχέσεων και να ανακαλύψουν τι μπορεί να κρύβεται πίσω από τις δύσκολες και άσχημες στιγμές που ίσως βιώνουν κάποιες στιγμές με τους μεγάλους. Το καλύτερο λοιπόν είναι να μιλάς, να λες τι σε ενοχλεί ή τι προτιμάς, τι σου αρέσει και τι όχι, τι σε στενοχωρεί, σε θυμώνει ή σε κάνει να νιώθεις ντροπή, ώστε και οι άλλοι να εντοπίσουν τα δικά τους λάθη και μαζί να βρεθεί μια όμορφη λύση.

Βιβλίο Μέσα από τα σύννεφα
Συγγραφέας Δήμητρα Ζωγραφάκη
Εικονογράφος Δήμητρα Παπαδημητρίου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Διάνοια
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δήμητρα Ζωγραφάκη έγραψε ένα γλυκό παραμύθι για παιδιά από 6 ετών και πάνω γεμάτο όμορφες περιπέτειες και έξυπνες ανατροπές. Η μοναξιά μπορεί να αποτελεί επιλογή αλλά δεν είναι πάντα καλός σύμβουλος και μέσα από την ιστορία καταλαβαίνουμε πως όλα χρειάζονται, αρκεί να υπάρχει μια ισορροπία. Το αγόρι που ονειροπολεί με τα σύννεφα ζει φανταστικές περιπέτειες, με επιμύθιο όμως πάντα τις αρετές της φιλίας, με αποτέλεσμα, χάρη σε κάποιο τυχαίο γεγονός, να γνωρίσει συνομήλικά του παιδιά σ’ ένα γλυκοπωλείο. Το αγόρι είναι συνεσταλμένο και διστακτικό, σύντομα όμως ανοίγεται και διαπιστώνει πως έχανε πολύτιμες στιγμές όσο δημιουργούσε με τη φαντασία του σκηνές μάχης και περιπετειών. Μου άρεσε ο τρόπος χειρισμού όλων αυτών των ιδεών, μιας και η συγγραφέας αφήνει την ιστορία να μιλήσει μόνη της στις καρδιές των μικρών αναγνωστών και δε στηλιτεύει ούτε παρεμβαίνει στο κείμενο. Το τέλος δείχνει με τον καλύτερο τρόπο τα πλεονεκτήματα της εξισορρόπησης μεταξύ μοναξιάς και παρέας.

Η εικονογράφηση της Δήμητρας Παπαδημητρίου είναι υπέροχη και ζωντανεύει με τον καλύτερο τρόπο την ιστορία. Κυριαρχεί το γαλάζιο χρώμα, μιας και μιλάμε για τα σύννεφα που βρίσκονται στον ουρανό, και οι λεπτομέρειες είναι συναρπαστικές. Η πολιτεία αποτυπώνεται σωστά, τα παιδιά της ιστορίας έχουν πολύ όμορφα και εκφραστικά χαρακτηριστικά, υπάρχει άφθονος ρεαλισμός χωρίς περιττές ή κουραστικές λεπτομέρειες, σε γενικές γραμμές είναι μια πολύ καλή επιλογή και θα ενισχύσει τη φαντασία των μικρών παιδιών.

«Μέσα από τα σύννεφα» ζούμε περιπέτειες, φτιάχνουμε ιστορίες, ταξιδεύουμε σε μακρινούς και φανταστικούς τόπους. Όσο συναρπαστικά κι αν είναι όλα αυτά όμως, χρειαζόμαστε πραγματικούς φίλους για να τα μοιραστούμε και να αλληλοεπιδρούμε. Η Δήμητρα Ζωγραφάκη μάς δείχνει τον καλύτερο τρόπο για να γίνει αυτό χάρη σε μια έξυπνη, διδακτική ιστορία.

Βιβλίο Με τα δικά σου φτερά 
Συγγραφέας Χριστίνα Γαβρίλη
Εικονογράφος Κατερίνα Πάικου
Κατηγορία Παραμύθι / Αλληγορία
Εκδότης Memento
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Χριστίνα Γαβρίλη έγραψε ένα γλυκό παραμύθι αφιερωμένο στον αποχαιρετισμό μαμάς και παιδιού όταν το δεύτερο ανοίγει τα φτερά του για να γνωρίσει μόνο του τον κόσμο. Είτε λοιπόν ήρθε η στιγμή του πρώτου αποχωρισμού στο σχολείο είτε του μεγαλύτερου, αυτού της ενήλικης ζωής, στο βιβλίο καταγράφεται η άρρηκτη σχέση μάνας και κόρης που θα παραμείνουν για πάντα μαζί ψυχικά, ό,τι κι αν συμβεί.

Με τρυφερότητα και ειλικρίνεια, η συγγραφέας καταγράφει κάθε της συναίσθημα, φόβο, απορία, άγνοια, λάθος, αντικατοπτρίζοντας έτσι κάθε μητέρα που βλέπει το παιδί της να ανοίγει τα δικά του φτερά. Το κείμενο είναι γραμμένο σε ποιητική μορφή με ομοιοκαταληξίες και έχει τη δύναμη σε τέσσερις μόλις στίχους κάθε φορά να ζωντανεύει συναρπαστικές και ρεαλιστικές καταστάσεις που βιώνουν όσες διαβάσουν το παραμύθι αυτό. Στην αριστερή σελίδα μιλάει η μητέρα, στη δεξιά το κορίτσι της, με την πρώτη να προσπαθεί ν αφουγκραστεί τον εαυτό της, το παιδί της και τη σχέση τους, να παλεύει με το άγχος του αποχωρισμού, να χαίρεται αλλά και να φοβάται. Από σελίδα σε σελίδα η σχέση μάνας και κόρης γίνεται πιο έντονη, πιο άμεση, πιο ζεστή, με το παιδί να υποστηρίζει τη γυναίκα που την έφερε στον κόσμο, να την πειράζει με τρυφερότητα, να τη βοηθάει. -«Ποτέ δεν ήσουνα δικό μου, ήσουν αστέρι δανεικό μου». -«Το ξέρω, μου το λες συχνά! Μα άσε μου σιγά-σιγά το χέρι… Δεν είμαι πια και τόσο δα!» και «Άλλωστε, ξέρω πως θα είσαι εκεί κοντά. Αν χρειαστεί, θα σε φωνάξω δυνατά». Στο τέλος υπάρχουν σημειώματα προς τους γονείς που θα τους βοηθήσουν να αντιμετωπίσουν καλύτερα το «αντίο» και προς τους εκπαιδευτικούς.

Η εικονογράφηση της Κατερίνας Πάικου είναι «ονειρική»! Σ’ ένα υπέροχο γαλάζιο κυρίως φόντο ξεδιπλώνονται οι εικόνες του κειμένου που αποτυπώνουν με άφθαστο ρεαλισμό τα μικρά περιστατικά μεταξύ μάνας και κόρης. Φαντασία και ρεαλισμός μπλέκονται υποδειγματικά και μας ταξιδεύουν στον ψυχικό κόσμο της μητέρας και στη σχολική πραγματικότητα του παιδιού. Τα συναισθήματα της μαμάς αποτυπώνονται με υπέροχο φαντασιακό τρόπο στο πρόσωπό της (μα τι όμορφες γωνίες!) και ταυτόχρονα η ζωή της κόρης είναι γεμάτη παιχνίδια, βιβλία, αγκαλιές. Πολλές φορές μάλιστα μικρότερες εικόνες ενσωματώνονται σε μια μεγαλύτερη, δημιουργώντας ακόμη πιο ονειρικές καταστάσεις.

Βιβλίο Γελωτοασπίδες
Συγγραφέας Φιλιώ Κ. Λαζανά
Εικονογράφος Δήμητρα Παπαδημητρίου
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Memento
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σ’ ένα πολύ όμορφο χωριό, οι κάτοικοι δε γελούσαν ποτέ. Ένα πέπλο μιζέριας και δυστυχίας το σκεπάζει, με την γκρίνια και το παράπονο να έχουν τον πρώτο λόγο στα χείλη των ανθρώπων. Ακόμη και τα παιδιά δε γελούσαν, γιατί δεν άκουσαν ποτέ αυτό τον ήχο, μάλιστα στο σχολείο μάθαιναν, εκτός από γραφή, ανάγνωση και αριθμητική, «τρόπους να γκρινιάζουν και δικαιολογίες για να κλαίγονται»! Επιπλέον, όσες φορές κάποιος γέλασε τυχαία ή αυθόρμητα, μεγάλες συμφορές βρήκαν το χωριό κι έτσι το γέλιο απαγορεύτηκε αυστηρά.

Μια μέρα τα τρία παιδιά του Σαράντου του γανωτή ακούνε από κάτι περαστικούς για το γέλιο κι αρχίζουν να ψάχνουν τι είναι, τι σημαίνει, γιατί δεν υπάρχει στις ζωές τους. Μαζί μ’ έναν ανέλπιστο σύμμαχο αναλαμβάνουν μια σημαντική αποστολή: να πάνε στη Σπηλιά του Γέλωτα και να φέρουν τις γελωτοασπίδες, αρκεί να μην κιοτέψουν, να μη μαλώσουν, να μη χωριστούν. Εμπόδια, αναποδιές, προκλήσεις, κίνδυνοι θα δυσκολέψουν αυτό το μαγικό ταξίδι και τα παιδιά πρέπει να παλέψουν με τον εαυτό τους και με τους πειρασμούς, θα καταφέρουν λοιπόν να φτάσουν ως το τέλος και να παραμείνουν ενωμένα; Ο δυνατός και αδείλιαστος Πυγμαλίωνας, η μικροσκοπική και εύθραυστη Συνετή και ο κλαψιάρης Ευτύχης, με άλλα λόγια η καρδιά, η γροθιά και η ζυγαριά, είναι γραφτό να λύσουν την κατάρα που έχει πέσει στο χωριό. Η λογική, ο δυναμισμός και ο συναισθηματισμός που εκπροσωπούν τα παιδιά της ιστορίας συναποτελούν την προσωπικότητα ενός ηγέτη, σύμφωνα με τη θεωρία του καθηγητή εφαρμοσμένης ψυχολογίας Ντικ Γουόλεν. Φυσικά δεν έχουμε όλοι αυτές τις ιδιότητες στον ίδιο βαθμό και αυτό το αποδεικνύει η ιστορία με τις ανατροπές της, τονίζοντας πως πρέπει να προσπαθήσουμε να δουλέψουμε με τον εαυτό μας ώστε να φτιάξουμε μια ισορροπημένη προσωπικότητα. Μια πολύ ενδιαφέρουσα αλληγορία για όσα μπορεί να πετύχει μια ηγετική φυσιογνωμία.

Σε γενικές γραμμές, η Φιλιώ Λαζανά έγραψε μια εκπληκτική ιστορία, γραμμένη σαν παραμύθι αλλά για μεγάλα παιδιά, γεμάτη με όλα τα συναρπαστικά γνωρίσματα του είδους: κυνήγι θησαυρού, φυλακτά, κατάρες, φανταστικοί τόποι με μαγικά ονόματα και διαχρονικές πανανθρώπινες αλήθειες. Το κείμενο είναι μια έξυπνη παραβολή για το γέλιο και πώς αυτό μικραίνει όσο μεγαλώνει ο άνθρωπος, αφού οι έγνοιες τον βαραίνουν και τον κάνουν να βουλιάζει. Το γέλιο «έχει την όψη της ευτυχίας, τα χρώματα του ουράνιου τόξου, τη ζεστασιά της αγκαλιάς και τη γλύκα του μελιού. Κι όσο για τον ήχο του, κελαρύζει με τρόπους αμέτρητους, όσες και οι ψυχές των ανθρώπων» (σελ. 31).  Πολύ όμορφες περιγραφές, απολαυστικές επεξηγήσεις και διευκρινίσεις για μερικά από τα περιστατικά της αφήγησης (πώς εδραιώθηκε η κατάρα, γιατί δεν αποκαλύπτεται το όνομα του χωριού, ποιος έφερε τώρα στο φως την ιστορία και με ποιον τρόπο, πώς ζούσε η οικογένεια των τριών παιδιών, πώς συμπεριφερόταν ο δάσκαλος κ. π. ά.), πλούσιο λεξιλόγιο, ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις, τρυφερά καλολογικά στοιχεία, άφθονα μικρά περιστατικά που πλαισιώνουν ταιριαστά την κεντρική ιδέα, όλα αυτά δημιουργούν ένα κράμα φανταστικής ιστορίας και αυθεντικών λαογραφικών παραδόσεων.

Η εικονογράφηση της Δήμητρας Παπαδημητρίου είναι ταιριαστή με το περιεχόμενο του κειμένου και ζωντανεύει με ενάργεια, αδρές γραμμές, υπέροχα χρώματα και καλοδουλεμένη μίξη ρεαλισμού με φαντασία ένα συναρπαστικό και γεμάτο νοήματα κείμενο. Χρησιμοποιεί ποικίλα χρώματα ταιριαστά με το σημείο που κειμένου που αναπαριστά, δημιουργεί εικόνες-πίνακες γεμάτους ομορφιά και στήνει ένα παραμυθένιο και ταυτόχρονα ρεαλιστικό τοπίο.