Βιβλίο Το τελεσίγραφο
Τίτλος πρωτοτύπου Der Heimweg
Συγγραφέας Sebastian Fitzek
Μεταφραστής Δέσποινα Κανελλοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Τζουλς Τάνμπεργκ εργάζεται σε τηλεφωνική γραμμή βοήθειας για γυναίκες που θέλουν ν’ ακούνε μια καθησυχαστική φωνή την ώρα που επιστρέφουν σπίτι αργά τη νύχτα ή τηλεφωνούν γιατί κινδυνεύουν. Ο Τζουλς δέχτηκε να αντικαταστήσει τον κολλητό του φίλο, Μάγκνους Κάιζερ, έναν δυναμικό, αεικίνητο κάποτε άντρα που τώρα προσπαθεί με δυσκολία να συνηθίσει τη νέα του ζωή σε αναπηρικό αμαξίδιο, στη βάρδια της γραμμής εκείνο το βράδυ. Η Κλάρα ισχυρίζεται πως κάλεσε κατά λάθος, όπως και κατά λάθος πέρασε το κατώφλι του Κακού κι εκτοξεύτηκε σ’ έναν κόσμο που ήταν ακόμα χειρότερος από τους χειρότερους εφιάλτες της. Τι ρόλο παίζει σε αυτό ο άντρας της, ο Μάρτιν; Πώς μεταμορφώθηκε από όμορφη γυναίκα με αυτοπεποίθηση σε υπάκουη και τρομαγμένη σύζυγο και μητέρα; Τι συνέβη εκείνη τη νύχτα στο πολυτελές ξενοδοχείο; Πώς συνδέεται με μια ψυχιατρική κλινική από την οποία συμπτωματικά έχει άσχημες αναμνήσεις και ο Τζουλς, ο οποίος έχει βιώσει μια φριχτή εμπειρία, μια στιγμή που του στέρησε τα πάντα; Γιατί τον κυρίευσε το στεγνό πένθος και γιατί δείχνει αυτοκυριαρχία ενώ τα πάντα μέσα του καταρρέουν;

Όσο ξεδιπλώνονται οι ιστορίες της Κλάρα και του Τζουλς, παράλληλα γνωρίζουμε τον Δολοφόνο του Ημερολογίου, έναν άγνωστο άντρα που έχει ήδη σκοτώσει τρεις γυναίκες κι έχει γράψει στον τοίχο με το αίμα του θύματος την ημερομηνία της δολοφονίας τους. Έχει περάσει ένας χρόνος από το πρώτο θύμα κι εμφανίζεται στην ιστορία με αναπάντεχο τρόπο, απογειώνοντας τις εξελίξεις και δένοντας απρόσμενα και ευφάνταστα την πλοκή. Τώρα, έχει εντοπίσει μια γυναίκα που ικανοποιεί τα πιο σαδιστικά βίτσια του συζύγου της, βιώνει τον απόλυτο ευτελισμό μαζί του αλλά είναι ακόμη κοντά του. Της δίνει διορία λοιπόν να τελειώσει εκείνη τον γάμο της αλλιώς θα τη σκοτώσει κι έτσιμ μέσα από αυτήν τη συγκλονιστική ιστορίαμ γεννώνται κι άλλα ερωτήματα, όπως πώς μεγαλώνει ένα παιδί, κυρίως μια κόρη, σε μια οικογένεια με περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας και πώς γίνεται να θυσιάζει τον εαυτό της ως βαλβίδα εκτόνωσης για να μην ξεσπάει στη μητέρα της ο πατέρας. Πώς θα συντροφέψουν αυτές οι αναμνήσεις και αυτές οι συμπεριφορές το κορίτσι στην ενηλικίωσή του; Πώς θα καθοδηγήσουν τα βήματα του; Θα γίνει ποτέ καλή μητέρα, θα βρει έναν καλό άνθρωπο ή νομοτελειακά θα πέσει στην ίδια παγίδα λες και την αποζητάει;

Ο Sebastian Fitzek και πάλι με ξενύχτησε, χτίζοντας μια αριστοτεχνική πλοκή που παίζει με το μυαλό του αναγνώστη από την πρώτη ως την τελευταία σελίδα. Οι έξυπνα φωτισμένες οπτικές γωνίες, οι εναλλαγές των προσώπων, οι παράλληλες πλοκές που ενώνονται σ’ ένα αρραγές σύνολο με άφησαν απόλυτα ικανοποιημένο, να τρέμω από αγωνία για τις πραγματικές ταυτότητες θύτη και θύματος, από ένταση για την κορύφωση των εξελίξεων και από θυμό για το σημείο στο οποίο φτάνει κάποιος απέναντι στη γυναίκα του. Σαδιστικά παιχνίδια, ταπείνωση και ευτελισμός, απόπειρες αυτοκτονίας, ένα αναπάντεχο χέρι βοηθείας δίνονται με ωμές και καθόλου ωραιοποιημένες περιγραφές και στήνουν έναν αιματοβαμμένο καμβά γεμάτο ανατροπές και εκπλήξεις. Η ζωή της Κλάρα κατεβαίνει όλο και πιο χαμηλά όσο αναρωτιόμαστε αν τελικά κάλεσε ή όχι τη γραμμή βοήθειας, γνωρίζουμε μια γυναίκα που έχει μπλεχτεί για τα καλά σ’ ένα αρρωστημένο περιβάλλον και θα κάνει τα πάντα για να προστατέψει το παιδί της ενώ ταυτόχρονα η γκρίζα φυσιογνωμία του Δολοφόνου του Ημερολογίου κάνει τα πράγματα χειρότερα, αφού ούτε η απειλή θανάτου δείχνει να βοηθάει τις γυναίκες να απαλλαγούν από τους τυράννους τους. Όσο το τέλος πλησιάζει, τόσο εθιζόμαστε στην ανάγνωση, τόσο μπαίνουμε βαθιά στην πλοκή, τόσο παίρνουμε θέσεις και γεμίζουμε σκέψεις ως την τελική αποκάλυψη που φέρνει τα πάνω κάτω.

«Αυτή η ιστορία πραγματεύεται το θέμα της ενδοοικογενειακής βίας…Οι περιγραφές ενδέχεται να προκαλέσουν έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις σε άτομα που έχουν βιώσει ή εξακολουθούν να βιώνουν ενδοοικογενειακή βία». Αυτό τονίζει ο συγγραφέας από την αρχή και καταγράφει σημαντικές και χρήσιμες πληροφορίες για το θέμα μιας βίας που μαστίζει όλες τις κοινωνικές τάξεις και δεν έχει να κάνει με συγκεκριμένα περιβάλλοντα. Είναι ένας σφιχτός κλοιός που εμφανίζεται ύπουλα και δηλητηριάζει σχεδόν απαρατήρητα αυτό που κάποτε είχε ξεκινήσει ως μεγάλος έρωτας. Κομπλιμέντα, ψυχαναγκαστικές αποδείξεις αγάπης και προσποιητή μεμψιμοιρία δίνουν σταδιακά τη θέση τους στα λεκτικά και στα σωματικά χτυπήματα. Τι κρατάει τις διαλυμένες ισορροπίες; Μήπως η ελπίδα να ξαναγίνουν τα πράγματα όπως ήταν πριν το μαυρισμένο μάτι; Ναι, ίσως, μόνο που όσο το θύμα περιμένει, η ντροπή μετατρέπεται σε μίσος για τον εαυτό του, γι’ αυτό κλείνεται και δε μιλά ανοιχτά σε άλλους. Πόσο φταίνε σε αυτό οι οικογενειακοί παράγοντες; Πώς διαιωνίζεται αυτή η μάστιγα της ενδοοικογενειακής βίας; Τα κορίτσια περνάνε τα πιο εύπλαστα χρόνια τους με γυναίκες, οι οποίες τα μεγαλώνουν στα πούπουλα και βάσει δικών τους στερεότυπων, δεν τα σκληραγωγούν, αντίθετα, τα διδάσκουν να γίνονται πειθήνια και να υπομένουν τα πάντα, αφού «τα αγόρια είναι αγόρια», δηλητηριάζουν την αυτοπεποίθησή τους και ο ρόλος του «ασθενούς φύλου» εντυπώνεται για πάντα στο μυαλό τους τόσο πολύ που δε βρίσκουν το θάρρος και τη γνώμη να κάνουν αυτό που θέλουν. Μήπως όμως αυτή η άποψη είναι αυστηρή και μονομερής; Ο Sebastian Fitzek, πίσω από τις γραμμές του συναρπαστικού και ανατρεπτικού αυτού μυθιστορήματος, καταγράφει όλες τις απόψεις και όλες τις συμπεριφορές.

«Εδώ και χρόνια όσα συνέβαιναν στην κρεβατοκάμαρα ήταν συνδεδεμένα στο μυαλό της με τον πόνο και τον εξευτελισμό» (σελ. 15). Έτσι αρχίζει μια από τις συναρπαστικότερες ιστορίες ψυχολογικού τρόμου που έχω διαβάσει ως τώρα. «Το τελεσίγραφο» είναι μια νέα εντυπωσιακή κάθοδος στην ανθρώπινη ψυχολογία και ταυτόχρονα μια ανατριχιαστική ιστορία με πανέξυπνα αφηγηματικά ευρήματα που κόβουν την ανάσα. Η γυναικεία σωματική και λεκτική κακοποίηση αποτελεί όπλο στα χέρια ενός δολοφόνου που σπρώχνει τα πράγματα ακόμη περισσότερο με τη διεστραμμένη του λογική ενώ ταυτόχρονα μια γυναίκα κι ένας άντρας έρχονται πιο κοντά μέσω μιας γραμμής βοήθειας. Ανατροπές, εκπλήξεις, ταπείνωση, βία, ελπίδα, αγωνία, όλα αυτά βρίσκονται στις σελίδες του βιβλίου και προκαλούν οργή αλλά σκέψεις.

Βιβλίο Το πείραμα 
Τίτλος πρωτοτύπου Der seelenbrecher
Συγγραφέας Sebastian Fitzek
Μεταφραστής Δέσποινα Κανελλοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Sebastian Fitzek με το «Πείραμα» με έριξε και πάλι στα άδυτα της ψυχιατρικής και του υπνωτισμού, βοηθώντας με να καταλάβω δυσνόητες και πρωτότυπες απόψεις γύρω από τα θέματα αυτά, τις οποίες μάλιστα εντάσσει σε μια σειρά «ψυχικών φόνων», για να το θέσω κομψά, που διαδραματίζονται στο Βερολίνο, με αποκορύφωμα τα γεγονότα στην κλινική. Εκείνη τη νύχτα, ο Κάσπαρ ένας άντρας με απώλεια μνήμης, μια γιατρός, ο διευθυντής του ιδρύματος, οι τρόφιμοι και δύο άντρες που έρχονται λες από το πουθενά παγιδεύονται στο κτήριο στην προσπάθειά τους να ξεφύγουν από τον Ψυχοθραύστη, που αδιαμφισβήτητα έχει βάλει στόχο το επόμενο θύμα του κι αυτό βρίσκεται ανάμεσά τους. Στο κλειστοφοβικό περιβάλλον έχουμε απανωτές ανατροπές και εκπλήξεις, αγωνιώδεις προσπάθειες επιβίωσης, μυστικά που έρχονται σταδιακά στο φως και μια μεγάλη παραμορφωτική έκπληξη ενώ ταυτόχρονα ο Κάσπαρ αρχίζει να θυμάται το παρελθόν του.

Ποιος είναι ο Ψυχοθραύστης που αδειάζει τα θύματά του από ψυχοσυναισθηματική νοημοσύνη και γιατί αφήνει στον τόπο του «εγκλήματος» αινίγματα σαν αυτό: «Με αγοράζεις απλώς για να με πετάξεις αμέσως»; Πώς γίνεται κάποιος να βρεθεί παράλυτος και κατατονικός, χωρίς να έχει πέσει θύμα βιασμού; Τι κοινό έχουν οι γυναίκες που επιλέγει; Η αιτία θανάτου παραμένει γρίφος για τους γιατρούς ενώ παραμένει ανεξήγητο τι ακριβώς υφίστανται τα θύματα στα χέρια του δράστη. Ταυτόχρονα, αναρωτιόμουν ποιος είναι ο Κάσπαρ που βρέθηκε έξω από το ίδρυμα και γιατί δεν έχει καμία ανάμνηση της προηγούμενης ζωής του; Πώς γίνεται να παραμένει η πρακτική του γνώση αλώβητη αλλά όσα τον καθορίζουν συναισθηματικά, δηλαδή όσα στοιχεία συνιστούν την προσωπικότητά του, να έχουν χαθεί; Γιατί ο ψυχίατρος Σάμουελ Ράσφελντ επιμένει στην ιδρυματοποίησή του, αντίθετα με τη Σοφία που θέλει να δώσει δημοσιότητα στην υπόθεση για να βοηθήσουν ουσιαστικότερα τον ασθενή; Ο Κάσπαρ θα προσπαθήσει να το σκάσει γυρεύοντας απαντήσεις την ίδια νύχτα που ένα ασθενοφόρο θα τρακάρει στο καφάο καταστρέφοντας την τηλεφωνική επικοινωνία και κάποιος θα σαμποτάρει το μοναδικό όχημα διαφυγής εν μέσω της χιονοθύελλας που ξεσπάει. Το μυθιστόρημα μετατρέπεται σχεδόν αμέσως σε κείμενο «κλειδωμένου δωματίου», ας το χαρακτηρίσω έτσι έστω κι αυθαίρετα, με την αγωνία να χτυπάει κόκκινο και τα ερωτήματα να απαντώνται σε κρίσιμα σημεία της πλοκής, κλιμακώνοντάς την.

Παράλληλα, στο σήμερα, ένας καθηγητής ξεκινάει ένα πρωτότυπο πείραμα με εθελοντές φοιτητές του και η ιστορία ξεδιπλώνει σταδιακά τον ρόλο της στο μυθιστόρημα, ανατριχιάζοντάς με ακόμη περισσότερο με την αίσθηση του φόβου και της αγωνίας που αποπνέει. Τα ανωτέρω γεγονότα καταγράφονται στον φάκελο του πειράματος (μάλιστα η σελιδοποίηση αλλάζει, δίνοντας την αίσθηση πως όντως διαβάζουμε ιατρική έκθεση), με το όνομα του Βίκτορ Λάρεντς να ξυπνάει αναμνήσεις από την εξίσου συναρπαστική «Θεραπεία», όπου πρωταγωνιστεί. Κι όλα αυτά κλείνουν με τον γνωστό αναπάντεχο τρόπο του συγγραφέα, με αποτέλεσμα μικρές ανατριχίλες να με διαπερνούν και να αναρωτιέμαι αν όλα αυτά είναι πραγματικά γεγονότα ή μυθοπλασία (αλήθεια, να στείλω mail στο παρένθετο post-it που υπάρχει στο βιβλίο με την ηλεκτρονική διεύθυνση;).

«Το πείραμα» είναι ένα δυνατό, ανατρεπτικό ψυχολογικό θρίλερ, γεμάτο αγωνία, ένταση και παραμόρφωση της αλήθειας, ενδιαφέρουσες απόψεις γύρω από τον κόσμο της ψυχιατρικής και της ύπνωσης και το γνωστό «κλείσιμο του ματιού» από τον συγγραφέα στον αναγνώστη. Η ανθρώπινη ψυχή έχει τελικά πολλά μυστικά καλά φυλαγμένα κι αλίμονο αν εντρυφήσει σε αυτά ένας έξυπνος συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων σαν τον Sebastian Fitzek!

Βιβλίο Ο Ασβός
Τίτλος πρωτοτύπου Grävlingen
Συγγραφέας Fredrik P. Winter 
Μεταφραστής Δέσποινα Κανελλοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κάκτος 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Fredrik P. Winter έγραψε ένα ανατριχιαστικό, ατμοσφαιρικό μυθιστόρημα που διαφέρει αρκετά από τα αντίστοιχα αστυνομικά. Έχουμε να κάνουμε μ’ έναν κατά συρροή δολοφόνο που σκοτώνει μια φορά τον χρόνο και η ιστορία ξεκινάει με την εξαφάνιση του πρόσφατου θύματός του, οπότε όλη η δράση εκτυλίσσεται μέχρι την επόμενη επέτειο δολοφονίας, με αποτέλεσμα να υπάρχει άφθονος χρόνος για να εντρυφήσουμε καλύτερα στις κοινωνικές και οικογενειακές συνθήκες μέσα στις οποίες δρουν οι ήρωες που μας συστήνονται με τα ελαττώματα και τα πλεονεκτήματα που έχουν. Χωρίς αίματα και ακραίες περιγραφές αλλά πάντα με ένταση και υφέρπουσα αγωνία ξεδιπλώνεται ένα μυθιστόρημα με ενδιαφέροντες, καθημερινούς χαρακτήρες που προσπαθούν να βελτιώσουν τη ζωή τους, να αρπάξουν ευκαιρίες, να λύσουν την υπόθεση, ακολουθώντας όχι πάντα το σωστό μονοπάτι, κάτι που θα έχει ολέθριες συνέπειες στη συνέχεια. Ακόμη και η καθαυτή δράση του Ασβού είναι πρωτότυπη: εισβάλλει στα σπίτια μέσα από το δάπεδο χωρίς να αφήνει ούτε ένα ίχνος του και απάγει τα θύματά του, τα οποία παίρνει μαζί του πίσω στα λαγούμια που σκάβει, κάνοντάς τα να γκρεμιστούν, οπότε κανείς δεν ξέρει αν τα θύματα είναι ζωντανά ή όχι. Το κείμενο είναι τόσο κλειστοφοβικό που τα ξυσίματα στους τοίχους και τον φόβο στα σκοτεινά υπόγεια τον ένιωθα κι εγώ σε κάθε σελίδα!

Το μυθιστόρημα ρίχνει το βάρος του στην ψυχοσύνθεση των χαρακτήρων και όχι στο σασπένς και την αγωνία, παρ’ όλ’ αυτά η κλιμάκωση της πλοκής και οι εξελίξεις στις ζωές των ηρώων δεν είναι καθόλου περιττά ή κουραστικά, αν και πιστεύω πως κάλλιστα θα μπορούσαν να λείπουν ή αρκετές σκηνές να είναι πιο σύντομες. Από την άλλη ο συγγραφέας δε δίνει κανένα στοιχείο για την ταυτότητα του δολοφόνου, δεν επεξηγεί αρχικά τι απέγιναν τα θύματα αφού μπήκαν στα λαγούμια κλπ., με αποτέλεσμα όλα όσα αποκαλύπτονται στο τέλος και φωτίζουν την αλήθεια να μη με ανακουφίζουν από την «κάθαρση», αφού ο Winter δε με άφησε να συμμετάσχω στο παιχνίδι του. Όπως έγραψα και πριν, πρωτότυπη πλοκή, ενδιαφέρουσες ψυχογραφίες, κέντρο βάρους στον άνθρωπο και όχι στη δράση, αλλά θα ήθελα κάπου κάπου κι ένα ψιχουλάκι για τον δολοφόνο. Κάθε κεφάλαιο έχει ως μότο αποσπάσματα από το ημερολόγιο του Ασβού, του κατ’ εξακολούθηση δολοφόνου. Διαβάζοντάς τα μόνα τους, δημιουργείται μια έγγραφη κατάθεση ψυχής ενώ αν διαβαστούν μαζί με το κυρίως μυθιστόρημα αυξάνουν την αγωνία για την ταυτότητα του Ασβού και για τα κίνητρα των δολοφονιών του. Οι εισαγωγικές αυτές γραμμές με βύθισαν στον ανατριχιαστικό κόσμο του Ασβού, που περιβάλλεται από αδελφούς και αδελφές που σκάβουν για λογαριασμό του, τον βοηθάνε, τον εξοικειώνουν με τα έγκατα της γης, τον υποστηρίζουν σε κάθε του πράξη. Είναι όμως έτσι ή πρόκειται για άλλο ένα παιχνίδι εντυπωσιασμού από μεριάς του δολφόνου;

Η Επιθεωρήτρια Σεσίλια Βρέντε, που αναλαμβάνει την υπόθεση, στην προσωπική της ζωή νιώθει συναισθηματική ανασφάλεια και τελειώνει κάθε ερωτική γνωριμία πριν γίνει σχέση, νιώθοντας ανεξήγητα οικεία με τη μοναξιά της. Το χάρισμά της είναι η επικοινωνία, ξέρει τι να λέει, πώς να απαντάει. Είναι το αντίθετο του βοηθού της, Γιόνας Αντρέν, που ξέρει να γράφει, τα κείμενά του είναι πάντα χρήσιμα για τους συναδέλφους του και για την εισαγγελία, τα συνοπτικά του συμπεράσματα είναι ανεκτίμητα. Η ιστορία αρχίζει να παίρνει διαστάσεις με τη δημοσίευση ενός μυθιστορήματος με τίτλο «Εγώ είμαι ο Ασβός», όπου στην πλοκή αποτυπώνονται λεπτομέρειες γνωστές μόνο σε όσους έχουν αναλάβει την υπόθεση οπότε δεν έχουν βγει δημόσια κι έτσι ο Κνουτ Λέργενταλ των Εσωτερικών Υποθέσεων αρχίζει έρευνα για πιθανότητες διαρροής πολύτιμων στοιχείων, βάζοντας σε κίνδυνο την καριέρα της Βρέντε. Παράλληλα, η Άνικα Γκράνλουντ, εκδότρια ενός οίκου που έχει καιρό να κάνει μεγάλη επιτυχία και το διοικητικό του συμβούλιο αρχίζει να κλείνει τη στρόφιγγα της χρηματοδότησης, είναι αγχωμένη με το μέλλον της δουλειάς της, προβληματισμένη που δεν έχει αποκτήσει ακόμη παιδιά με τον άντρα της, Μάρτιν, παρ’ όλες τις προσπάθειες, και ψάχνουν να αγοράσουν σπίτι, με τη μοναδική προϋπόθεση να μην έχει υπόγειο. Γιατί τα υπόγεια τη γεμίζουν τρόμο και της ξυπνάνε άσχημα συναισθήματα; Τι κρύβει το υποσυνείδητό της; Όλα αλλάζουν όταν μια μέρα ανακαλύπτει το ανωτέρω δακτυλογραφημένο χειρόγραφο, που όλοι διαπιστώνουν πως θα τους ξελασπώσει όμως τίθενται διάφορα ηθικά και πραγματιστικά διλήμματα: Το έγραψε ο δολοφόνος ή κάποιος άλλος; Πόσο αληθινό είναι; Αν πρόκειται για αυτοβιογραφία, γιατί το έγραψε ο δημιουργός του; Τι επιδιώκει; Ποια η σχέση του με τα αληθινά εγκλήματα που γίνονται κάθε 6 Νοεμβρίου; Γιατί αναγράφεται το όνομα ενός συγγραφέα που έχει εξαφανιστεί μυστηριωδώς εδώ και έξι χρόνια; Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο η Άνικα γίνεται μια αδίστακτη γυναίκα που βλέπει την εταιρεία στην οποία εργάζεται να καταρρέει κι αυτό την πεισμώνει να κάνει τη μόνη κίνηση που θα δώσει το φιλί της ζωής στη δουλειά της. Είναι έτοιμη όμως για τις συνέπειες; Κι αν κάνει λάθος;

«Ο Ασβός» είναι ένα καλογραμμένο ψυχολογικό θρίλερ που θα δυσκολέψει τα βράδια όσων μένουν σε μονοκατοικίες με υπόγεια, γιατί η παραστατική γραφή σίγουρα θα τους γεμίσει με υποψίες και δυσδιάκριτους ψιθύρους αλλά και ξύσιμο νυχιών στο τσιμεντένιο δάπεδο. Χωρίς έντονη δράση αλλά με καλοδουλεμένες πρώτες ύλες, το μυθιστόρημα είναι γεμάτο ανατριχίλα και αγωνία ως το τέλος χωρίς να καταφεύγει σε ωμές περιγραφές. Φωτίζει την ψυχοσύνθεση χαρακτήρων που ολοκληρώνονται όσο φτάνουμε στο τέλος και που αλληλεπιδρούν με συνέπεια και ρεαλισμό σε πραγματικές ή μη καταστάσεις με τέτοιο τρόπο που δεν μπορούσα να σταματήσω την ανάγνωση αν δεν έφτανα στο τέλος. Τελικά, να κατέβω στο υπόγειο με το πλυντήριο και το στεγνωτήριο ή να πλύνω τα ρούχα μου στο χέρι;

Βιβλίο Ο φόνος είναι εύκολος 
Τίτλος πρωτοτύπου Murder is easy
Συγγραφέας Agatha Christie
Μεταφραστής Δέσποινα Κανελλοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το Γουίτσγουντ, σαν άλλο Σεντ Μέρι Μιντ, έχει ενδιαφέροντες κατοίκους: έναν ξιπασμένο εκδότη κίτρινων φυλλάδων και τη γυναίκα του, έναν δικηγόρο, έναν γενικά συμπαθή γιατρό, έναν κομψό μα αλλόκοτο ιδιοκτήτη αντικερί και φυσικά γεροντοκόρες! Σύμφωνα με τα λεγόμενα της ηλικιωμένης συνταξιδιώτισσας του Λουκ: «Είναι πολύ εύκολο να σκοτώσεις -αρκεί να μη σε υποψιαστεί κανένας. Και, βλέπεις, ο άνθρωπος που έχω στο μυαλό μου είναι ο τελευταίος άνθρωπος τον οποίο θα υποψιαζόταν ποτέ κανείς» (σελ. 25). Πρόκειται για ένα αρκετά ενδιαφέρον μυθιστόρημα που ασχολείται κι αυτό, όπως οι «Φόνοι με αλφαβητική σειρά», με έναν κατά συρροή δολοφόνο, την ταυτότητα του οποίου φυσικά δεν μπόρεσα να μαντέψω, ένιωσα όμως μεγάλη ανατριχίλα όταν αποκαλύφθηκε η αλήθεια. Οι συζητήσεις που εκμαιεύει ο Φιτζγουίλιαμ ζωντανεύουν τις συνθήκες του εκάστοτε θανάτου, περισσότερο προβληματίζοντας παρά βοηθώντας τον πρώην αστυνομικό να διαπιστώσει αν πρόκειται για δολοφονίες ή ατυχήματα και ταυτόχρονα χτίζουν σταδιακά με τη γνωστή απαράμιλλη τέχνη της συγγραφέως τους χαρακτήρες, κάνοντάς τους όλους υπόπτους στα μάτια μου ως το ανατρεπτικό φινάλε. Στο τέλος του μυθιστορήματος εμφανίζεται και ο Επιθεωρητής Μπατλ που γνωρίσαμε στο «Μυστήριο των εφτά ρολογιών» και στο «Μυστικό του Τσίμνεϊς», χωρίς όμως να συμβάλλει ιδιαίτερα στη λύση του μυστηρίου.

Το «Ο φόνος είναι εύκολος» κυκλοφόρησε σε Αγγλία και Αμερική το 1939 και είναι η πρώτη προσπάθεια της Agatha Christie να απαγκιστρωθεί από τον Ηρακλή Πουαρό, παρουσιάζοντας έναν νέο λογοτεχνικό ήρωα με αδέξιες και χοντροκομμένες αλλά αποτελεσματικές μεθόδους. Στα ελληνικά υπήρξαν πολλές εκδόσεις του μυθιστορήματος ώσπου κυκλοφόρησε από το Λυχνάρι με τον ίδιο τίτλο και σήμερα (2020) επανακυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μεγαλύτερο σχήμα, με προλογικό σημείωμα και με νέα μετάφραση (της Δέσποινας Κανελλοπούλου). Ως προς το εξώφυλλο ακολουθούν την έκδοση Harper Collins (1995) ενώ έχουν ανακοινώσει πως στόχος τους είναι να κυκλοφορήσουν στα ελληνικά όλα τα αστυνομικά έργα της Agatha Christie.

Βιβλίο Αναλφάβητος 
Τίτλος πρωτοτύπου Das geschenk
Συγγραφέας Sebastian Fitzek
Μεταφραστής Δέσποινα Κανελλοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Sebastian Fitzek, με αφορμή μια ιδιαιτερότητα την οποία κανείς απ’ όσους ξέρουν να γράφουν και να διαβάζουν δεν έχει σκεφτεί, δημιουργεί ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα αγωνίας και σασπένς, με χιλιάδες ερωτήματα που όταν απαντηθούν δίνουν τη θέση τους σε άλλα κι όλα μαζί συγκροτούν έναν σφιχτοδεμένο ιστό αλήθειας και ψεμάτων που με παρέσυρε και με συγκλόνισε. Δεν έχουμε όμως μόνο αγώνα δρόμου ενάντια στην αλήθεια και την απελευθέρωση του έφηβου κοριτσιού αλλά και πολλά περιστατικά που απαντούν ή ασχολούνται με το αέναο ερώτημα: υπάρχει Κακό μέσα μας; Ποιο ρόλο παίζει η κληρονομικότητα; Αν το αφήσουμε να μας κυριέψει, πόσο πολύ θα πονέσουμε και θα πληγώσουμε τους άλλους; Μπορούμε να το ελέγξουμε μονάχα χάρη στην ανατροφή μας; Έχει το δικαίωμα η επιστήμη να κάνει κάποιους ανθρώπους πειραματόζωα, αδιαφορώντας για τις συνέπειες, που ίσως και να χειροτερέψουν τον χαρακτήρα και την προσωπικότητά τους; Ο συγγραφέας χαρίζει απανωτές ανατροπές και εκπλήξεις, παίζει με τις οπτικές γωνίες, χύνει άφθονο αίμα, παραθέτει τροφή για σκέψη κι όλα αυτά σε μια πλοκή που κλιμακώνεται από σελίδα σε σελίδα, αφήνοντάς με χωρίς ανάσα να προσπαθώ να φτάσω στο τέλος αυτού του γοητευτικού και ταυτόχρονα φριχτού ταξιδιού.

Η ιστορία στα πρώτα κεφάλαια μας πηγαίνει πότε στο χτες και πότε στο σήμερα για να θέσει σωστά τις βάσεις πάνω στις οποίες θα ξεδιπλωθεί μια αφάνταστη πλοκή και στη συνέχεια αρχίζει ένα ταξίδι που κανείς δεν ξέρει πού θα τον βγάλει. Ένα 13χρονο κορίτσι, παγιδευμένο σ’ ένα αμάξι, ζητάει βοήθεια από τον Μίλαν Μπεργκ, και η κοπέλα του, Λεάντρα, δέχεται να τον βοηθήσει. Ο πατέρας του ζει πλέον σ’ ένα γηροκομείο πολυτελείας και αναβιώνει το μοιραίο βράδυ της φωτιάς που έκαψε το σπίτι του, σκότωσε τη γυναίκα του και κατέστρεψε συμπεριφορικά τον γιο του. Ο Γιάκομπ με τη γυναίκα του οργανώνουν μια απαγωγή, μόνο που τα κίνητρά τους είναι πολύ βαθύτερα και συνδέονται αναπόσπαστα με το παρελθόν του Μίλαν, από το οποίο νόμιζε ότι ξέφυγε. Ένα ετοιμόρροπο τροχόσπιτο φιλοξενεί ανείπωτο πόνο από τα μαρτύρια που υφίστανται οι επιβάτες του από ένα διεστραμμένο μυαλό. Κι όλα αυτά ενώνονται με τέτοιο τρόπο που, όταν το φως χύνεται διάπλατο πάνω στην ιστορία, τοποθετώντας τα γεγονότα στις πραγματικές τους διαστάσεις, με κόπο κατάφερα να κλείσω το στόμα μου από την ευρηματικότητα του συγγραφέα. Βέβαια, οι καταστάσεις ήταν τόσο ευφάνταστες που φοβόμουν πως όλα θα επιλύονταν όπως και στη «Θεραπεία», μιας και κατά καιρούς πετάγονταν λέξεις-κλειδιά που με προσανατολίζανε κατά κει, αλλά τελικά η μαγεία ενός καλού μυθιστορήματος είναι αυτό που συνάντησα εδώ: ο συγγραφέας παίζει με το μυαλό του αναγνώστη, όχι για να τον κοροϊδέψει αλλά για να τον συναρπάσει και ποτέ δεν επαναλαμβάνεται ούτε καταφεύγει σε εύκολες λύσεις εντυπωσιασμού.

Κι όλα αυτά ξεκίνησαν από μια «απλή», κεντρική ιδέα: τι σημαίνει να είσαι αναλφάβητος (και ακόμη πιο σπάνια αλεκτικός, δηλαδή να μην μπορείς νοητικά να διαβάσεις ποτέ λέξεις) στη σημερινή κοινωνία, όπου τα πάντα κινούνται βάσει του γραπτού λόγου; Μέσα από το μυθιστόρημα βιώνουμε τον τρόπο σκέψης και τις φοβίες ενός ανθρώπου που δεν ξέρει γραφή κι ανάγνωση, κάτι που τον αποξενώνει από στοιχειώδεις κινήσεις στη ζωή: λίστα για το σουπερμάρκετ, συμπλήρωση αιτήσεων κλπ. Ο Μίλαν συγκεκριμένα είχε μεν μάθει το αλφάβητο και μπορούσε ν’ αναγνωρίσει λέξεις και αριθμούς αλλά δεν είχε γράψει ποτέ του ορθογραφία ή έκθεση. Δεν μπορεί να διαβάσει ούτε μια πρόταση αν δεν το κάνει κάποιος άλλος για λογαριασμό του και δεν πρόκειται ποτέ να παραδεχτεί το μυστικό του, γιατί φοβάται ότι θα τον περιγελάσουν ή παρατήσουν, ακόμη και απολύσουν αν τον ανακαλύψουν σε κάποια εργασία π. χ. Πώς θα καταφέρει λοιπόν να βγάλει άκρη σε μια ιστορία μυστηρίου και αγωνίας το αφήνω στον αναγνώστη να το ανακαλύψει, αρκεί να μην το ξεκινήσει βράδυ, γιατί θα ξενυχτήσει.

«Ο αναλφάβητος» είναι ένα δυνατό, ανατρεπτικό θρίλερ γεμάτο αγωνία και ένταση, πρωτότυπες εξελίξεις, σημαντικές και διαχρονικές σκέψεις πάνω στην ανθρώπινη φύση και μ’ ένα μεγάλο μυστικό που θα δώσει τις πραγματικές διαστάσεις της ιστορίας με τέτοιο τρόπο που δεν μπορούσα να πιστέψω τον βαθμό ευφυούς χειρισμού της πλοκής. Πώς γίνεται να ξεκινάει κανείς να γράφει εμπνευσμένος από ανθρώπους που είναι σχετικά αποκλεισμένοι κοινωνικά λόγω του αναλφαβητισμού τους και να γεμίσει αυτήν την ιδέα με διαρκείς ανατροπές και αναπάντεχα γεγονότα, με τα οποία μπλέκει το παρελθόν και το παρόν σ’ ένα μπερδεμένο κουβάρι; Ο Sebastian Fitzek με κέρδισε και πάλι!

Βιβλίο Σεπτέμβρης
Τίτλος πρωτοτύπου September
Συγγραφέας Rosamunde Pilcher
Μεταφραστής Δέσποινα Κανελλοπούλου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ως προς το «Σεπτέμβρη», παρακολουθούμε δυο φιλικές οικογένειες σε ένα χωριό της Σκοτίας που ετοιμάζονται για τον Σεπτεμβριάτικο χορό. Υπάρχει ένα τραγούδι που λέει «Από το Μάη ως το Δεκέμβρη είναι πολλές οι μέρες αλλά λιγοστεύουν όταν φτάνει ο Σεπτέμβρης». Πανέμορφο και λυρικότατο. Θέλω να πάω κι εγώ στο χωριό αυτό της Σκωτίας, να μυρίσω τα λουλούδια, να γευτώ τις τοπικές νοστιμιές, να ζήσω τον μικρόκοσμο. Αρχιτεκτονική, νοοτροπία, ατσάλινοι και αδύναμοι χαρακτήρες, μελαγχολία φθινοπώρου και ελπίδα για νέες αποφάσεις, δεν ξέρω για τι να πρωτομιλήσω. Όλοι οι χαρακτήρες ζουν κι ανασαίνουν δίπλα σου, σκύβουν πάνω από τις σελίδες μαζί σου και σε συντροφεύουν στο ξεφύλλισμα. Από παντού ξεχύνεται ο Σεπτέμβρης και η μελαγχολία που τον συνοδεύει εν όψει του μακριού, ατέλειωτου χειμώνα, ειδικά στη Σκοτία, όπου τα σπίτια αλλά και γενικά τα χωριά είναι απομακρυσμένα και οι καιρικές συνθήκες δύσκολες. Οπότε το Σεπτέμβρη έχουμε ξεφάντωμα, πάρτι και γνωριμίες.

Θα σταθώ στην Παντόρα, μία από τις ηρωίδες του βιβλίου, την πιο τραγική. Ενώ παρακολουθούμε δύο οικογένειες, τις έχθρες, τα ερωτικά τρίγωνα και τα συναισθήματα χαράς και λύπης, από την αρχή φωτίζεται ένα πρόσωπο, διακριτικά αλλά ουσιαστικά. Η Παντόρα. Που είχε ξελογιάσει έναν παντρεμένο κι εκείνος της είχε υποσχεθεί πράγματα αλλά αφοσιώθηκε στον γάμο του τελικά και την ξέχασε. Κι η Παντόρα παράτησε το χωριό της, τους δικούς της και τα όνειρά της για να φύγει με έναν πλούσιο Αμερικάνο. Μετά από 20 χρόνια την καλούν στο πάρτι του Σεπτέμβρη. Και δέχεται. Κι όλο το χωριό την περιμένει με φόβο, ανυπομονησία και περιέργεια. Κι όμως όπως αποδεικνύεται, η Παντόρα δεν ήρθε για να χωρίσει, ούτε για να τιμωρήσει, ούτε για να εκδικηθεί. Θέλει να ξαναζήσει τον Σεπτέμβρη του χωριού της, να ζήσει τον δικό της Σεπτέμβρη. Είναι όμως έτσι ή κρύβεται κάτι άλλο πίσω από αυτήν την απόφαση; Τι συνέβη στη ζωή της Παντόρα όλο αυτό το διάστημα;

Ένα καταπληκτικό γυναικείο βιβλίο, ένας ύμνος στη γυναικεία ψυχολογία, ένα μυθιστόρημα που δείλιασα να τελειώσω για να μη με εγκαταλείψει νωρίς η μυρωδιά του φθινοπωρινού αποχαιρετισμού.

Βιβλίο Η θέση 7Α
Τίτλος πρωτοτύπου Die therapie
Συγγραφέας Sebastian Fitzek
Μεταφραστής Δέσποινα Κανελλοπούλου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Συναρπαστικό από την αρχή ως το τέλος, με πολλές παράλληλες ιστορίες τρόμου, αγωνίας και ψυχικού εκφοβισμού που συνδέονται όλο και πιο σφιχτά όσο φτάνουμε στο τέλος, συγκροτώντας μια ενιαία και άρτια ιστορία με πολλές παραμέτρους και ακόμη περισσότερους υπόπτους. Ποια είναι η μυστηριώδης φωνή στο τηλέφωνο; Ποιος κρύβεται πίσω από όλη αυτήν τη σκευωρία και γιατί; Τι θέλει ν’ αποδείξει στον κόσμο ο vegan απαγωγέας της κόρης του Κρούγκερ; Τι ρόλο παίζουν σε αυτήν την περιπέτεια η μέθοδος του Προγνωστικού Ψυχολογικού Ελέγχου; Πώς μπορεί το παρελθόν να επιστρέψει δριμύτερο και άκρως απειλητικό; Πώς μπορείς να οδηγήσεις πίσω στην ψυχασθένεια κάποιον που κατάφερες να θεραπεύσεις;

Η έρευνα που έχει κάνει ο συγγραφέας ως προς τις συνθήκες πτήσης και τις ψυχολογικές παραμέτρους που υφίσταται κάποιος την ώρα του αεροπορικού ταξιδιού, σε συνδυασμό με τη συναρπαστική και ρεαλιστική γραφή, δημιούργησαν ένα κλειστοφοβικό περιβάλλον από το οποίο δεν μπόρεσα να ησυχάσω παρά μόνο στο τελευταίο κεφάλαιο. Ειλικρινά, αν το είχα πάρει μαζί μου σε τέτοιο ταξίδι, μιας κι έχω επίσης σοβαρά θέματα με το αεροπλάνο, δε θα το τελείωνα γιατί ο παραμικρός θόρυβος εκεί μέσα θα με τρέλαινε ακόμη περισσότερο. Μικρές τεχνικές λεπτομέρειες, ψυχολογικά τεστ και στατιστικές μελέτες, θετικά τα περισσότερα στο σύνολό τους ως προς την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια ενός τέτοιου ταξιδιού, δε θα με ηρεμούσαν εν πτήσει, αντίθετα θα με αγχώνανε ακόμη περισσότερο, αν σκεφτεί κανείς πως ψάχνουμε και για έναν υποψήφιο δολοφόνο που ταξιδεύει μαζί με τον Κρούγκερ! Πώς μπορεί δηλαδή να ηρεμήσει κάποιος όταν διαβάζει κάτι σαν αυτό: «Αλλά δεν είχε σκεφτεί το πιο κοινό και επικίνδυνο όπλο, τη μοναδική βόμβα που μπορεί να κουβαλήσει κυριολεκτικά ο καθένας μέσα στο αεροπλάνο και δεν μπορεί να εντοπιστεί από κανένα απολύτως ανιχνευτή στον κόσμο, είχε λησμονήσει το τέλειο όπλο μαζικής καταστροφής: την ανθρώπινη ψυχή!» (σελ. 115).

Η αφήγηση κινείται μεταξύ της πτήσης του Κρούγκερ, της απαγωγής της Νέλε και της βοήθειας που προσφέρει η Φελίτσιτας Χάιλμαν στον ψυχίατρο να βρει την κόρη του λίγες ώρες πριν παντρευτεί! Μέσα σε περίπου 470 σελίδες μαθαίνουμε για τις παρελθοντικές σχέσεις μεταξύ των ηρώων, για τον τρόπο που αυτές επηρεάζουν το σήμερα και για νέους χαρακτήρες που συνταξιδεύουν με τον Κρούγκερ και ίσως να μην είναι αυτό που δείχνουν! Οι ανατροπές είναι απανωτές, οι εκπλήξεις έρχονται η μία πίσω από την άλλη, τα γεγονότα μπαίνουν αργά και σχεδόν σαδιστικά στη σωστή τους θέση και το παζλ παίρνει την τελική του μορφή λίγες σελίδες πριν δοθεί το μεγάλο φινάλε. Ίσως κάποια σημεία να φανούν υπερβολικά, όπως το γεγονός πως μια γυναίκα που έφτασε στο στάδιο του τοκετού πέφτει θύμα απαγωγής και αποπειράται να δραπετεύσει ενώ το μωρό έχει σχεδόν έρθει στον κόσμο ή το πώς συνεννοείται ο γνωστός μας κι από τη «Θεραπεία» δόκτωρ Μάρτιν Ροτ με ένα θύμα ώστε να βοηθήσει καλύτερα τις έρευνες της αστυνομίας, είναι όλα όμως τόσο καλά γραμμένα, η δράση είναι τόσο καταιγιστική και η έρευνα τόσο κοπιώδης και τεκμηριωμένη που προχωράς με ανυπομονησία στη συνέχεια των γεγονότων. Μου άρεσε πολύ και ο τρόπος με τον οποίο κατάφερε να αποδομήσει ο Κρούγκερ τον ψυχισμό της ασθενούς του, μιας γυναίκας που είχε θεραπεύσει και τώρα εκβιάζεται να την επαναφέρει στην ψυχασθένειά της για να ρίξει το αεροπλάνο και να μην πεθάνει η Νέλε! Μου φάνηκαν εξαιρετικά η μέθοδος που ακολουθήθηκε και ο τρόπος που άρχισε να γκρεμίζεται το οικοδόμημα που είχε χτίσει ο γιατρός!

«Η θέση 7Α», η πιο ατυχής θέση σε αεροπορική τραγωδία, με στατιστικές μελέτες περί βέβαιου θανάτου για όποιον κάθεται σ’ αυτήν, είναι μια νέα κλειστοφοβική περιπέτεια αγωνίας του Sebastian Fitzek, με σασπένς και αναπάντεχα γεγονότα που με άφηναν με ανοιχτό στόμα σε κάθε σελίδα. Μελετημένη πλοκή, σφιχτοδεμένες εξελίξεις, ρεαλιστικοί χαρακτήρες που αλλάζουν στάσεις κι απόψεις όσο προχωρά το βιβλίο και νέα ερωτήματα που όλα θα βρουν τις απαντήσεις τους στο τελευταίο κεφάλαιο είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα του μυθιστορήματος που δεν μπορούσα ν’ αφήσω από τα χέρια μου! Οι παρατηρήσεις και οι ευχαριστίες του συγγραφέα είναι άκρως ευφάνταστες και διαφωτιστικές! Πρώτη φορά διάβασα ολόκληρο ένα τέτοιο κεφάλαιο σε βιβλίο, χάρη στο χιούμορ και την ειλικρίνεια του Sebastian Fitzek!