Βιβλίο Φερόμαστε καλά ο ένας στον άλλο
Τίτλος πρωτοτύπου Nos tratamos bien
Συγγραφέας-Εικονογράφος Lucia Serrano
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Γεωργία Νικολοπούλου
Επιμέλεια κειμένου: Πάνος Τουρλής

Το παραμύθι απευθύνεται σε παιδιά από 4 ετών και πάνω και με απλό λεξιλόγιο, γεμάτο όμως σημαντικές και διαχρονικές αλήθειες, δείχνει μέσα από αστεία και όχι μόνο περιστατικά τι πρέπει να κάνουν και πώς να συμπεριφέρονται σωστά. Αποφεύγει τον διδακτισμό και χρησιμοποιεί την όμορφη εικονογράφηση για να βοηθήσει τους μικρούς αναγνώστες να εμπεδώσουν καλύτερα και πιο εύληπτα τις συμβουλές που προσφέρει. Με αυτόν τον τρόπο, τα παιδιά  καταλαβαίνουν γιατί έχει σημασία να φερόμαστε καλά στους φίλους μας. Για παράδειγμα, καμιά φορά μπορεί να είμαστε στεναχωρημένοι και να μιλήσουμε άσχημα χωρίς να το θέλουμε, όμως τα λόγια μας μπορεί να πληγώσουν πολύ τους φίλους μας ακόμα και αν εκείνοι δεν μας το δείξουν.

Επιπλέον, το περιεχόμενο μπορεί να φαίνεται απλό αλλά τα μηνύματα που περνάει είναι τόσο δυνατά που ταιριάζουν ακόμη και στους μεγάλους, οι οποίοι πολλές φορές ξεχνάνε πόσο μπορεί να επηρεάσουν οι πράξεις και τα λόγια τους τους ανθρώπους γύρω τους. Γι’ αυτό πρέπει να σκεφτόμαστε πριν μιλήσουμε: μπορεί να πληγώσουμε ανθρώπους και να θυμούνται την άσχημη συμπεριφορά μας για καιρό. Ειδικά στο σχολείο, πολλές φορές γίνονται αστεία εις βάρος κάποιου παιδιού που σίγουρα δεν τα  δέχεται  κι αυτό του είναι δυσάρεστο. Οφείλουμε λοιπόν να σεβόμαστε τους συμμαθητές μας, τους αγαπημένους μας, τους φίλους μας, τους συναδέλφους στη δουλειά, να τους αφήνουμε να είναι ο εαυτός τους και να τους υπερασπιζόμαστε αν κάποιοι τους ενοχλούν. Όλοι αξίζουμε να μας φέρονται με καλοσύνη.

Το »Φερόμαστε καλά ο ένας στον άλλο» είναι ένα παραμύθι που θα αγγίξει τις ευαίσθητες ψυχές μικρών και μεγάλων γιατί δείχνει ότι η καλή συμπεριφορά φαίνεται ακόμη και στα μικρά πράγματα: πώς μοιραζόμαστε, πώς ζητάμε συγνώμη, πώς λέμε ευχαριστώ, πώς βοηθάμε τους φίλους μας. Είναι μια σημαντική έκδοση για τη διαφορετικότητα και τον σεβασμό που οφείλουμε χωρίς εξαιρέσεις.  Όλοι οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί, διαφορετικά μιλάνε, διαφορετικά φαίνονται, διαφορετικά αισθάνονται κι εμείς δεν πρέπει να τους κοροϊδεύουμε. Το βιβλίο θα βοηθήσει όλους να σκεφτούν ότι ο κόσμος μας θα γίνει πολύ καλύτερος όταν ο καθένας μας φέρεται καλά, σέβεται και δεν πληγώνει τον άλλο. Δυνατά, καίρια και σημαντικά μηνύματα που ζωντανεύουν με μια λιτή και παραστατική εικονογράφηση, γεμάτη χαρούμενα χρώματα και σχέδια, κάτι που κάνει το παραμύθι πιο ευχάριστο στην ανάγνωση.

Βιβλίο Σπίτι από βιβλία κα πηλό 
Τίτλος πρωτοτύπου La librería y la diosa
Συγγραφέας Paula Vázquez
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Paula Vázquez είναι συγγραφέας και ιδιοκτήτρια των βιβλιοπωλείων «Lata Peinada» στη Βαρκελώνη και στη Μαδρίτη, αφιερωμένων στη λατινοαμερικάνικη λογοτεχνία. Στο νέο της μυθιστόρημα, ένα τρυφερό, λυρικό και γλυκόπικρο αυτοβιογραφικό κείμενο, μας εξομολογείται τον φόβο της για τη μητρότητα, τον ψυχοσυναισθηματικό πόλεμό της κατά της πατριαρχίας, τις ελπίδες και τα όνειρά της για τα βιβλιοπωλεία που άνοιξε. Μέσα από ένα δυνατό, ρεαλιστικό κείμενο, γεμάτο σκέψεις, εικόνες και λέξεις που δημιουργούν αδρά στιγμιότυπα, ταξιδεύουμε στη μαγεία της ανάγνωσης, του βιβλίου και των βιβλιοπωλείων από τη μια, στη σκληρότητα και στη γλύκα της μητρότητας από την άλλη. Πρόκειται για την εξομολόγηση μιας γυναίκας που απέβαλλε δυο φορές, που έχασε νωρίς τη μητέρα της, που κατέφυγε από παιδί στο διάβασμα και στη γραφή για να αντέξει τα όσα έζησε. Από το χωριό όπου μεγάλωσε, έναν τόπο κι ένα σπίτι χωρίς βιβλία, με την άφιξη του πλασιέ να τη γεμίζει φως, μας φέρνει στο Μπουένος Άιρες κι από κει στην Ισπανία. Ποικίλες αναμνήσεις και διαφορετικά ερεθίσματα συγκροτούν τον χαρακτήρα της και γεμίζουν τις σελίδες του βιβλίου με παραστατικές και ρεαλιστικές εικόνες, φτιαγμένες από υπέροχες λέξεις και έναν λόγο που κυλάει σα νεράκι.

Η Paula Vázquez είναι μια γυναίκα που ερωτεύτηκε, που αγάπησε και που δόθηκε, βιώνοντας μια σειρά από ερωτικές σχέσεις: «μια συλλογή από διασταυρώσεις, σύντομα σταυροδρόμια και μονίμως διακλαδιζόμενα μονοπάτια». Τώρα που παντρεύτηκε, προσπαθεί δύο φορές αλλά μάταια ν’ αποκτήσει παιδί: «Η γαβάθα άδεια. Το σπίτι χαμένο. Πια δεν είχαν σημασία ούτε τα τραπεζομάντιλα ούτε τα παχύφυτα». Πάντως, δεν επεδίωξε να γίνει σύζυγος και να αποκτήσει παιδιά, γιατί «Ήθελα να είμαι άλλου τύπου γυναίκα. Ένας καλύτερος τύπος γυναίκας». Πολεμάει το στερεότυπο πως «μια γυναίκα που δεν απέκτησε παιδί επιβεβαιώνει την αποτυχία και την καταδίκη σε μια ανεκπλήρωτη ζωή», όχι μόνο επειδή είναι η κόρη μιας μητέρας που παντρεύτηκε έναν σύζυγο «με την άθλια δύναμη που παρέχει το χρήμα», μιας γυναίκας που «κατάπινε τις φωνές δαγκώνοντας το πιατόπανο που κρατούσε πάντα στα χέρια της» αλλά γιατί αυτός είναι ο δικός της χαρακτήρας. Δεν είναι λίγες δυστυχώς οι γυναίκες-θύματα που συνάντησε στη ζωή της, άβουλα πλάσματα, υποχείρια των αντρών και δυσανασχέτησε με την ανδροκρατία και την πατριαρχία της εποχής μας και όχι μόνο! Παλεύει, στηλιτεύει, υποστηρίζει, καταρρίπτει είδωλα και θέσφατα με την πένα της και με τον λόγο της.

Η συγγραφέας καταγράφει με ειλικρίνεια και χωρίς να ωραιοποιεί καταστάσεις τις προσπάθειές της να μεταμορφωθεί από γυναίκα σε μάνα, τις δυσκολίες που βίωσε, την κατάθλιψη που την παραμόνευε, τις φοβίες της και τις ελπίδες της ενώ ταυτόχρονα προσπαθούσε να νιώσει και να κατανοήσει πόσο σημαντική είναι μια γυναίκα που δεν απέκτησε παιδιά. Έζησε ως κόρη, άραγε πώς θα είναι, αν κι εφόσον τα καταφέρει, ως μάνα; Και ιδού: «Το πένθος είναι μια συνεχής διαδικασία, έχει όμως επιστρώσεις και διόδους, δεν προχωράει σε ευθεία γραμμή. Ένα από τα πιο πικρά και επίμονα κομμάτια του πένθους είναι η ενοχή. Όλες οι κόρες, σε κάποια στιγμή της ζωής τους, θα νιώσουν ενοχή που είναι κόρες. Το σώμα της μητέρας γερνάει, καμπουριάζει, παρακμάζει ενώ το δικό μας αναπτύσσεται, φουσκώνει, αποκτά καμπύλες, ετοιμάζεται να γεμίσει. Δεν υπάρχει κάτι που μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό» (σελ. 20). Παρ’ όλες τις σκοτεινές γωνίες, το βιβλίο διαπνέεται από αισιοδοξία και δύναμη, χειρίζεται με προσοχή την απώλεια και την ψυχική υγεία που τραυματίζει: «…η ζωή και ο θάνατος δεν είναι αντίθετα αλλά φάσεις, η μία πάνω στην άλλη, ένα ακορντεόν που διπλώνει και ξεδιπλώνει…» (σελ. 20). «Η λογοτεχνία ως συμπληρωματικός τρόπος του πόνου, που τον ταρακουνά και τον κάνει να στριφογυρίζει βίαια ώσπου από την άλλη πλευρά πέφτουν ο σπόρος, η φλόγα, οι στίχοι, η τροφή» (σελ. 21).

Ταυτόχρονα, ξεδιπλώνεται η επαγγελματίας, η βιβλιοπώλισσα, η έμπορος, η γυναίκα που συνδυάζει το όραμα ενός χώρου φιλαναγνωσίας, δημιουργικότητας και έκφρασης με την σκληρή πραγματικότητα των λειτουργικών εξόδων. Το πρώτο βιβλιοπωλείο που άνοιξε με τον φίλο της, Εσέκιελ, ήταν στη συνοικία Ραβάλ της Βαρκελώνης και είχαν ως όραμα μια κοινότητα για παρουσιάσεις, αναγνώσεις, εργαστήρια, με τη λατινοαμερικανική λογοτεχνία στο επίκεντρο, με βιβλία που δεν κυκλοφορούν στην Ισπανία. «Τα βιβλία ήταν για εμάς ένας… φεγγίτης στις ζωές των άλλων, τα βιβλιοπωλεία ήταν οι γενναιόδωροι χώροι που μας επέτρεπαν να συναντηθούμε μαζί τους» (σελ. 27). Γιατί το άνοιξε τόσο μακριά κι όχι στο χωριό των παιδικών της χρόνων; «Η λογοτεχνία για μένα δεν είναι παιδική ηλικία ούτε καταγωγή αλλά ένα ανοιχτό παράθυρο προς ένα πιο πλατύ κομμάτι του κόσμου» (σελ. 51). Τρυφερή η σκέψη που ξεδιπλώνεται: «Ανοίγοντας ένα βιβλιοπωλείο…καθιερώνεις έναν τόπο γεμάτο φωνές και τις άπειρες δυνατότητές τους για διάλογο…οργανώνεις τον χώρο για τη γονιμότητα που συνεπάγονται η ανάγνωση και οι εκβολές της προς τη συζήτηση» (σελ. 56). Διανομείς και ποσοστά έκπτωσης, δόσεις πληρωμών, διαδικαστικά για την εισαγωγή βιβλίων από τη Λατινική Αμερική, επικοινωνιακή στρατηγική, επαφές με το σωματείο βιβλιοπωλών, με ατζέντηδες, με συμβολαιογράφους και εμπορικούς αντιπροσώπους, με εκδότες, «μάθαινα μια καινούργια γλώσσα», γράφει χαρακτηριστικά. Και ευκαιρίας δοθείσης ξεδιπλώνονται ενδιαφέρουσες σκέψεις για την ποίηση και τη γραφή («Ένα εργαστήριο ποίησης δεν είναι απαραίτητο να χρησιμεύει σε κάποιον για να γράψει ποιήματα αλλά πρέπει να χρησιμεύει για να χειραφετηθεί», σελ. 29), καταγράφονται αποσπάσματα χαρακτηριστικών Λατινοαμερικάνων λογοτεχνών κι όλα αυτά δημιουργούν ένα συναρπαστικό βιβλιοφιλικό πλαίσιο.

Το «Σπίτι από βιβλία και πηλό» είναι η προσπάθεια της συγγραφέως Paula Vázquez να κατανοήσει τι συμβαίνει στο σώμα, στη ζωή και στην ψυχή μιας γυναίκας που δεν καταφέρνει να γίνει μάνα και ταυτόχρονα η γλυκόπικρη γεύση ενός επιτυχημένου βιβλιοπωλείου που αφυπνίζει τους αναγνώστες με πρωτότυπες επιλογές και δραστηριότητες. Ειλικρίνεια και αμεσότητα, ποιητικότητα και λυρισμός στις εκφράσεις, μικρά κεφάλαια, πρωτοπρόσωπη αφήγηση είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός βιβλίου που με ταξίδεψε στον μαγικό κόσμο της ανάγνωσης και των βιβλιοπωλείων και ταυτόχρονα μου σύστησε την πραγματική θέση της γυναίκας στη σημερινή εποχή και τι μπορεί να κάνει μακριά από τα στερεότυπα που καταπιέζουν τις επιθυμίες και την αυτοδιάθεσή της.

Βιβλίο Αχ, Όλιβ! 
Τίτλος πρωτοτύπου Oh, Olive!
Συγγραφέας-Εικονογράφος Lian Cho
Μετάφραση Μάρω Ταυρή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η μικρή Όλιβ είναι καλλιτέχνης και ζωγραφίζει πίνακες εντελώς διαφορετικούς από αυτούς που θέλουν οι γονείς της. Ο πατέρας της είναι άριστος καλλιτέχνης τετραγώνων και η μητέρα της τριγώνων, οπότε έχουν απογοητευτεί που το παιδί τους δεν μπορεί να ζωγραφίσει έστω έναν κύκλο. Κανείς τους δεν προσέχει ότι η Όλιβ φτιάχνει χρωματιστούς πίνακες γεμάτους απ’ ό,τι επιθυμεί η καρδιά της. Ακανόνιστα σχήματα, «μουτζούρες», ατίθασα χρώματα, δημιουργούν ένα καθαρά προσωπικό στυλ που κάνει χαρούμενη τη μικρή ηρωίδα αλλά απογοητεύει γονείς και δασκάλους. Όταν επιτέλους κάποιος παραδέχεται πως του αρέσουν τα έργα της Όλιβ, το κοριτσάκι γεμίζει αυτοπεποίθηση και αρχίζει να δείχνει στον κόσμο πώς να εμπλουτίσει την αισθητική του και να δεχτεί τη διαφορετική ματιά.

Πρόκειται για μια υπέροχη, συναρπαστική αλληγορία για την επιθυμία των γονιών να ακολουθήσουν τα παιδιά τα δικά τους βήματα και όχι να δημιουργήσουν και να ακολουθήσουν αυτό που πραγματικά εκείνα θέλουν. Μια υπέροχη ιστορία για την αυτοπεποίθηση και την εμπιστοσύνη στις προσωπικές δυνάμεις και δυνατότητες που ξεδιπλώνεται μέσα από οικεία στον μικρό αναγνώστη περιστατικά, όπως τη σχολική τάξη, το οικογενειακό περιβάλλον κλπ. Η εικονογράφηση της Lian Cho, που έγραψε και το κείμενο, τονίζει ακόμη περισσότερο τα μηνύματα της ιστορίας, μιας και στο ασπρόμαυρο και γκρι φόντο των πρώτων καρέ ξεδιπλώνεται η πολυχρωμία του χαρακτήρα της Όλιβ κι όταν φτάνουμε στο σημείο καμπής της πλοκής, το χρώμα αρχίζει να κερδίζει ολοένα και περισσότερο χώρο στις σελίδες, ώσπου στο τέλος όλοι διαπιστώνουν πόσο λάθος έκαναν με την Όλιβ και βυθίζονται σ’ έναν χρωματιστό καμβά! Οι φροντισμένες λεπτομέρειες, όπως ο πατέρας και η μητέρα που μοιάζουν με τα σχήματα που απεικονίζουν (τετράγωνος εκείνος, τρίγωνη εκείνη, αντίστοιχο και το πλαίσιο γύρω τους), οι ολοσέλιδες εικόνες που εναλλάσσονται με μικρά καρέ και οι αστείες συναρπαστικές σκηνές που ζωγράφισαν τα παιδιά όταν αποφάσισαν να ακολουθήσουν την τεχνική της Όλιβ σε ένα απολαυστικό δισέλιδο είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα της εικονογράφησης. Η Όλιβ χαράζει τον δικό της δρόμο, ας την ακολουθήσουμε!

Βιβλίο Ο φράχτης
Τίτλος πρωτοτύπου La cerca
Συγγραφέας-Εικονογράφος Alfredo Soderguit
Μετάφραση Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Φραγκίσκη και η Αντωνία είναι δύο μικρά κορίτσια με διαφορετικές κοινωνικές και οικονομικές καταβολές. Η μία έρχεται για διακοπές στο μέρος όπου μεγάλωσε η άλλη και κάποια στιγμή συναντιούνται και μοιράζονται κοινές καλοκαιρινές αναμνήσεις. Να όμως που σταδιακά χάνονται, αποξενώνονται, χαράζουν δικές τους πορείες αλλά  χρόνια μετά θα ξαναβρεθούν με απρόσμενο τρόπο.

Η συγκινητική ιστορία του Alfredo Soderguit με λιτή αφηγηματική έκφραση και λίγες προτάσεις καταφέρνει να στήσει μια τρυφερή ιστορία και να την ξεδιπλώσει σε βάθος χρόνου, συστήνοντάς μας δυο κορίτσια που περνάνε τα καλοκαίρια τους μαζί, που ακολουθούν τελικά διαφορετικούς δρόμους (η μία στο πανεπιστήμιο, η άλλη με δυο δουλειές για να επιβιώσει) και στο τέλος έρχεται μια ανατροπή γεμάτη γλύκα. Με τη δύναμη των εικόνων του ο Alfredo Soderguit δείχνει δυο ξεχωριστούς κόσμους που αρχικά ξεδιπλώνονται παράλληλα, στη συνέχεια ενώνονται και μετά ξαναστήνονται πλάι πλάι, δείχνοντας το φυσικό εμπόδιο του φράχτη που χωρίζει τα σπίτια των κοριτσιών αλλά και το νοητό εμπόδιο του χρόνου που τις απομακρύνει ξανά. Με άφθαστο ρεαλισμό και ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες που μου θύμισαν bande dessinée, οι εικόνες στήνουν έναν συναρπαστικό μικρόκοσμο, το πενάκι του συγγραφέα και καλλιτέχνη μεγαλώνει τα κορίτσια, η οπτική γωνία είναι κυρίως από πάνω προς τα κάτω μέχρι τη γνωριμία οπότε φτάνουμε στην ίδια ευθεία με τις μικρές ηρωίδες, οι φωτοσκιάσεις είναι μελετημένες, οι απεικονίσεις των κοινών στιγμών είναι και μια ολόκληρη ιστορία η κάθε μία τους. Πρόκειται για μια τρυφερή και συγκινητική ιστορία για την αιώνια φιλία και για τα κοινωνικά, φυλετικά ή άλλα εμπόδια που αυτή καταρρίπτει, γραμμένη με τρόπο που συγκινεί.

Βιβλίο Λούσι: ένα διαφορετικό καλωσόρισμα
Τίτλος πρωτοτύπου Lucy: una bienvenida diferente
Συγγραφέας-Εικονογράφος Pato Mena
Μετάφραση Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Λούσι είναι η καινούργια μαθήτρια στην τάξη και η δασκάλα ζητά από τα λαγουδάκια της να της φερθούν καλά και να παίζουν όλοι μαζί. Αμέσως εκείνα αρχίζουν να ψάχνουν τρόπους για να προσεγγίσουν τη Λούσι και συζητάνε για τα χόμπι και την καθημερινότητά τους, για την οικογένειά τους, για τα αγαπημένα τους φαγητά, ώστε μέσα από τις διαφορετικές αυτές απόψεις τους να βρουν κοινά στοιχεία με τη νεοφερμένη και να την καλωσορίσουν στην τάξη χωρίς να τη φέρουν σε δύσκολη θέση. Ο Pato Mena έγραψε μια έξυπνη ιστορία για παιδιά από 4 ετών και πάνω που τονίζει πως ουσιαστικά κανείς δε διαφέρει από τον άλλον και μάλιστα ίσως υπάρχουν και περισσότερα κοινά στοιχεία απ’ ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς. Βρήκα ευρηματικό το γεγονός πως τα λαγουδάκια «κάνουν πηγαδάκι» χωρίς να έχουμε δει τη Λούσι και μαθαίνουμε τι τρώνε, πώς έρχονται στο σχολείο, ποια είναι τα χόμπι τους, πόσα άτομα έχει η οικογένειά τους (λαγουδάκια γαρ), μόνο και μόνο για να φτάσουμε στην τελευταία σελίδα και να δούμε μια Λούσι ολόιδια με τους συμμαθητές της και να διαβάσουμε έναν απλό χαιρετισμό! Η εικονογράφηση του ιδίου είναι εξίσου απλή με βασικές γραμμές και μεγάλα σχήματα για να βοηθήσει ακόμη περισσότερο τους μικρούς αναγνώστες να αποτυπώσουν την ιστορία που ακούνε ή προσπαθούν να διαβάσουν οι ίδιοι. Η «Λούσι: ένα διαφορετικό καλωσόρισμα» είναι μια γλυκιά και πρωτότυπη ιστορία για τη διαφορετικότητα.

Βιβλίο Θα σε φροντίσω
Τίτλος πρωτοτύπου Avrò cura di te
Συγγραφέας Maria Loretta Giraldo
Εικονογράφος Nicoletta Bertelle
Μετάφραση Μάρω Ταυρή
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένας μικροσκοπικός σπόρος κάποτε ένιωθε χαμένος μέσα στον απέραντο κόσμο. Η Γη τον φρόντισε τυλίγοντάς τον με το μαλακό της χώμα, το Νερό τον πότισε με σταγόνες, ο Ουρανός τον ζέστανε με τον ήλιο κι έτσι ο σπόρος ένιωσε ασφαλής, μεγάλωσε κι έγινε δέντρο. Με τη σειρά του λοιπόν ανταπέδωσε την καλοσύνη που βίωσε φροντίζοντας ανάμεσα στα κλαριά του ένα πουλάκι που έφτιαξε φωλίτσα. Κι ο κύκλος της καλοσύνης συνεχίζεται με τους ήρωες του παραμυθιού να βοηθάνε ο ένας τον άλλον με τρυφερό και συγκινητικό τρόπο. Είναι μια υπέροχη ιστορία για την καλοσύνη και τη δοτικότητα με ήρωες διάφορα φυσικά και έμβια στοιχεία του περιβάλλοντος, κάτι που βοηθάει τα μικρά παιδιά να κατανοήσουν επίσης το πώς μεγαλώνουν και αναπτύσσονται τα φυτά και σε τι βοηθάνε τα φυσικά στοιχεία ώστε ο σπόρος να γίνει δέντρο και καρπός. Η καλοσύνη και η φροντίδα είναι απαραίτητα για τη ζωή μας και για την ψυχική μας υγεία κι ο συγγραφέας φροντίζει να το τονίσει μέσα από απλά, καθημερινά παραδείγματα που θα συναρπάσουν τα μικρά παιδιά. Η εικονογράφηση της Nicoletta Bertelle  είναι λιτή, με μεγάλες λεπτομέρειες και με πλούσια χρώματα. Αποτυπώνει το δέντρο, το πουλί, τους καρπούς, την ίδια τη φύση με τέτοιο τρόπο που πυροδοτεί τη φαντασία των μικρών παιδιών και τα βοηθάει να δουν με τα ίδια τους τα μάτια πώς ο σπόρος γίνεται δέντρο. Μια γλυκιά και τρυφερή ιστορία που μυρίζει αγκαλιά και δοτικότητα.

Βιβλίο  Τα φώτα του Σεπτέμβρη
Τίτλος πρωτοτύπου Las luces de Septiembre
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Τρόμου
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για το τελευταίο αυτοτελές μυθιστόρημα της Τριλογίας της Ομίχλης, μιας τριλογίας που αποτελείται από έναν κύκλο ιστοριών με πολλά κοινά στοιχεία και ταυτόχρονα για το τρίτο μυθιστόρημα που δημοσίευσε ο Carlos Ruiz Zafon (κυκλοφόρησε το 1995), ο οποίος το χαρακτηρίζει «νεανικό μυθιστόρημα». Ξανακυκλοφόρησε το 2017 «με τον τρόπο που θα έπρεπε να γίνει από την αρχή», όπως υποστηρίζει ο ίδιος ο συγγραφέας και είναι ένα άρτιο, καλογραμμένο και συναρπαστικό μυθιστόρημα τρόμου και φαντασίας, όπου αναμιγνύεται ο ρεαλισμός με το υπερφυσικό στοιχείο, ένα από αυτά τα βιβλία που μάλλον θα έγραφε ο Χουλιάν Καράξ στη «Σκιά του ανέμου. Είμαστε στη Νορμανδία του 1937 και συγκεκριμένα στο Γαλαζολίμανο, όπου έχει αποσυρθεί ο πλούσιος εφευρέτης και κατασκευαστής παιχνιδιών Λάζαρος Γιαν και μένει στο Κρέιβενμουρ, μια περίτεχνα φτιαγμένη έπαυλη δίπλα στο δάσος, απ’ όπου ατενίζει τα ερείπια του εγκαταλειμμένου εργοστασίου παιχνιδιών που είχε κάποτε. Το αρχοντικό Κρέιβενμουρ μοιάζει με κάστρο ή ακόμη και καθεδρικό ναό, με την πρόσοψή του γεμάτη γκαργκόιλ και αγγέλους σκαλισμένα στην πέτρα. Ταυτόχρονα, η Σιμόν Σοβέλ, μετά τον θάνατο του συζύγου της, πνίγεται στα χρέη που άφησε εκείνος πίσω του και ζει στην απόλυτη φτώχεια, μαζί με τα παιδιά της, Ιρέν και Ντοριάν. Σα θαύμα εμφανίστηκε η πρόταση του Λάζαρου Γιαν να προσλάβει τη Σιμόν ως οικονόμο στο σπίτι του. Η οικογένειά της μπορεί να μείνει στο Σπίτι του Κάβου, ένα λιτό οίκημα στο ακρωτήρι από την άλλη πλευρά του δάσους. Εκεί είναι χτισμένο το χωριό του Γαλαζολίμανου κι εκεί απλώνεται η δαντελωτή παραλία που τη βάφτισαν Ακρωτήρι του Εγγλέζου. Στη θάλασσα υπάρχει το νησάκι του φάρου, το οποίο οι ντόπιοι λένε πως είναι στοιχειωμένο: τις τελευταίες μέρες του καλοκαιριού βλέπει κανείς φώτα κατά το σούρουπο, τα φώτα του Σεπτέμβρη. Ποια είναι η μυστηριώδης γυναίκα που λέγεται πως είχε ξανοιχτεί στη θάλασσα με ένα ιστιοφόρο αλλά πνίγηκε όταν έπεσε στα βράχια του νησιού; Γιατί δε βρέθηκε το πτώμα της;

Η Σιμόν Σοβέλ θα επιβλέπει τη δουλειά της μαγείρισσας Χάνα και των περιστασιακών υπηρετών, θα διαχειρίζεται και θα συντηρεί την περιουσία του Λάζαρου Γιαν, θα συναναστρέφεται τους εμπόρους και τους προμηθευτές του χωριού, θα προσέχει την αλληλογραφία και τον ανεφοδιασμό και θα προμηθεύεται νέα βιβλία για τον Λάζαρο. Γιατί όμως δεν επιτρέπεται να ανοίγει την αλληλογραφία από Βερολίνο που φτάνει με μαθηματική ακρίβεια κάθε εννιά μέρες; Τι περιέχουν αυτοί οι φάκελοι που δεν πρέπει να μάθει κανείς άλλος; Απαγορευμένα σημεία είναι το εργοστάσιο, τα δωμάτια των πάνω ορόφων και η δυτική πτέρυγα όπου ζει η γυναίκα του παιχνιδοποιού. Αυτοματοποιημένες μηχανές, μινιατούρες, κούκλες, παιχνίδια γεμίζουν τις σελίδες του βιβλίου και δείχνουν το εύρος και το μέγεθος της φαντασίας του αδικοχαμένου συγγραφέα. Μαγεία, ομορφιά και εξυπνάδα είναι η πρώτη εντύπωση, στην πραγματικότητα όμως ο Γιαν αντανακλά τον λαβύρινθο της μοναξιάς του σε όλα αυτά τα τεχνουργήματα: «Κάθε κάτοικος αυτού του μαγικού κόσμου, κάθε δημιουργία, ήταν απλώς ένα δάκρυ που χύθηκε στη σιωπή» (σελ. 28). Αλήθεια, πώς είναι η ζωή στο χωριό συγκριτικά με το πολύβουο Παρίσι; «Σε αυτό το χωριό τα κρυολογήματα ήταν είδηση και οι ειδήσεις ήταν πιο μεταδοτικές από τα κρυολογήματα» (σελ. 38). Επίσης: «Η ζωή έμοιαζε φαινομενικά ήρεμη και απλή, ταυτόχρονα όμως είχε περισσότερες πτυχώσεις κι από αραχνοΰφαντη κουρτίνα» (σελ. 39). Άλλωστε το ότι ο απομονωμένος Γιαν παραγγέλνει σωρηδόν βιβλία έχει τραβήξει έντονα το ενδιαφέρον του τοπικού  κουτσομπολιού.

Η οικογένεια της Σιμόν είναι πολύ ενδιαφέροντες χαρακτήρες, με τη δεκαπεντάχρονη Ιρέν να ερωτεύεται και τον μικρότερο Ντοριάν να ασχολείται με τη χαρτογραφία, χαμένος στον κόσμο του και στα τετράδιά του, χωρίς φίλους. Στο χωριό ζει ο Ισμαέλ, ξάδελφος της Χάνα, ορφανός, που βοηθάει τον θείο του, Κριστιάν Ιπέρ, στο ψάρεμα, έναν άντρα που, βλέποντας την έντονη τουριστική κίνηση το καλοκαίρι θέλει να καταπιαστεί ως έμπορος ή ξενοδόχος για να βελτιώσει το εισόδημά του και τις συνθήκες ζωής της οικογένειάς του. Μοναδικές αγάπες του Ισμαέλ είναι η θάλασσα και η μοναξιά. Πρότυπό του είναι ο Όρσον Γουέλς και τα σίριαλ για το ραδιόφωνο που γράφει, κάτι που θέλει πολύ να κάνει κι εκείνος. Η Ιρέν και ο Ισμαέλ ερωτεύονται, σύντομα όμως η μοίρα τους φέρνει αντιμέτωπους με τον πραγματικό κίνδυνο που κρύβεται πίσω από τη γαλήνια όψη του τόπου και η σχέση τους θα δοκιμαστεί σκληρά. Ο ιερέας Λοράν Σαβάν, ο σχεδόν ισόβιος δήμαρχος Ερνέστ Ντιζόν, ταμίας του δημοτικού συμβουλίου και εκ πεποιθήσεως ανύπαντρη Αντουανέτα Φαμπρέ, ο τσαγκάρης και αστρολόγος Σαφόν, η μητέρα της Χάνα, Ελιζαμπέτ Ιπέρ, που εργάζεται στον φούρνο, ένα μαγαζί που συνδυάζει πρακτορείο ειδήσεων, υπηρεσία πληροφοριών και εταιρεία παροχής συμβουλών, κυρίως επί αισθηματικών προβλημάτων, με «ζεστά κρουασάν και φρέσκα νέα από το πρωί ως το βράδυ» (σελ. 59) είναι μια ενδιαφέρουσα επιλογή χαρακτήρων που συγκροτούν το κοινωνικό σύνολο και αλληλοεπιδρούν με την οικογένεια Σοβέλ. Ταυτόχρονα, αρχίζει να ξεδιπλώνεται το παρελθόν του Λάζαρου Γιαν ενώ μια μυστηριώδης σκιά  κινείται ύπουλα στις σκοτεινές γωνίες κτηρίων και ψυχών, με τις ανατριχίλες να έρχονται απανωτά όσο ξεδιπλώνεται μια ιστορία φρίκης και τρόμου που θα στοιχειώσει και πάλι το χωριό.

Το σκοτεινό δάσος, το ερειπωμένο εργοστάσιο και η ίδια η έπαυλη πυροδοτούν τη φαντασία του συγγραφέα ο οποίος αποτυπώνει με μαγευτικό τρόπο τις σκηνές του μυθιστορήματος. Η πλοκή κλιμακώνεται, οι χαρακτήρες αντιμετωπίζουν προκλήσεις που θα τους αλλάξουν και τα διλήμματα που θα τεθούν θα είναι κοφτερά. Το μυθιστόρημα μου χάρισε τις πιο ανατριχιαστικές στιγμές της ως τώρα αναγνωστικής μου πορείας και δε με άφηνε να κοιμηθώ τα βράδια. Είναι τέτοιος ο χειρισμός και η μαγεία των λέξεων που δημιουργούν την κατάλληλη υποβλητική ατμόσφαιρα χωρίς πολλές περιγραφές και περιττές παραγράφους. Λέξεις λοιπόν, λέξεις, λέξεις, αυτή είναι μία από τις κυριότερες απολαύσεις του κειμένου ενός συγγραφέα που άλλαξε το σύγχρονο λογοτεχνικό και αναγνωστικό σύμπαν! Λέξεις που δημιουργούν ρεαλιστικές εικόνες και τις ζωντανεύουν με άφθαστη τέχνη χαρίζοντάς μας χρώματα και ποικίλες οπτικές γωνίες. Εκπληκτικές περιγραφές, άψογος χειρισμός της γλώσσας, ένα κλειστοφοβικό περιβάλλον να με καταδιώκει σε κάθε σελίδα είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός κειμένου που με άφησε ξάγρυπνο. Λυρικές παρομοιώσεις και ευρηματικές μεταφορές στολίζουν το κείμενο χωρίς να το βαραίνουν: «…η βροχή της προηγούμενης νύχτας είχε σμιλέψει στα σύννεφα κάστρα από βαμβάκι πάνω από την εκτυφλωτική γαλάζια απεραντοσύνη…» (σελ. 44). Και αργότερα: «Ένα λιβάδι από αστέρια απλωνόταν πάνω στην μπλε κουβέρτα που κάλυπτε τον κόλπο και η ματωμένη σφαίρα του ήλιου βυθιζόταν στον ορίζοντα σαν δίσκος από πυρωμένο σίδερο» (σελ. 89). Επιτέλους συναντάμε και λίγο χιούμορ: «…οι μόνοι κάτοικοι του Γαλαζολίμανου που δε γνώριζαν τον υποτιθέμενο κεραυνοβόλο έρωτα του Ισμαέλ Ιπέρ για την καινούργια, την Ιρέν Σορβέλ, ήταν τα ψάρια και οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι» (σελ. 59). Κεντρικός άξονας της ιστορίας είναι αυτές οι διαπιστώσεις: «-Δεν πρέπει να πιστεύεις όλα όσα βλέπεις. Η εικόνα της πραγματικότητας που μας παρέχουν τα μάτια μας είναι απλώς μια ψευδαίσθηση, μια οφθαλμαπάτη…Το φως είναι μεγάλος ψεύτης» (σελ. 31). Κυρίως όμως: «Η μαγεία είναι απλώς μια προέκταση της φυσικής».

«Τα φώτα του Σεπτέμβρη με έμαθαν να θυμάμαι τα βήματά σου που ξεθώριαζαν στην παλίρροια», αυτά γράφει ο Ισμαέλ στην Ιρέν δέκα χρόνια μετά την περιπέτειά τους στο Γαλαζολίμανο. Μόνος πλέον ο Ισμαέλ, περιμένει την παλίρροια του Σεπτέμβρη να του επιστρέψει κάτι παραπάνω από αναμνήσεις. Τον χωρίζει ένας πόλεμος και τουλάχιστον εκατό γράμματα από την Ιρέν κι ακόμη αναπολεί τις ημέρες του 1937. Έτσι ολοκληρώνεται ένα από τα πιο τρυφερά και ταυτόχρονα ανατριχιαστικά μυθιστορήματα του σημαντικού Ισπανού συγγραφέα, ο οποίος ταιριάζει ευρηματικά το σκοτάδι και τις σκιές της κεντρικής ιστορίας με τη σκιά του ναζισμού που έπεσε στην Ευρώπη δύο χρόνια μετά. «Τα φώτα του Σεπτέμβρη» είναι ένα αξέχαστο ταξίδι στο μοναδικό σύμπαν που ήξερε τόσο καλά να ζωντανεύει ο Carlos Ruiz Zafon και ταυτόχρονα ο τελευταίος κρίκος μιας σειράς υποβλητικών και σκοτεινών ιστοριών. Απανωτές εκπλήξεις, πλούσια πλοκή, χιλιάδες ερωτήματα που βρίσκουν απαντήσεις όταν πρέπει, γεγονότα που είναι απότοκα ενεργειών που έλαβαν χώρα στο παρελθόν, χαρακτήρες που διώκονται από κάτι φρικτό και είναι δέσμιοι ενός παρελθόντος για το οποίο δε γνωρίζουν και δε φταίνε, σασπένς και απανωτές εκπλήξεις, ανατριχίλα και καλολογικά στοιχεία είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου που διαβάζεται αυστηρά με αναμμένο φως.

Βιβλίο Ο Πρίγκιπας της Ομίχλης 
Τίτλος πρωτοτύπου El Príncipe de la Niebla
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Τρόμου
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο «Πρίγκιπας της ομίχλης» είναι το πρώτο μυθιστόρημα που δημοσίευσε ο Carlos Ruiz Zafon και ο ίδιος το χαρακτήριζε νεανικό. Από το 1993 ξανακυκλοφόρησε το 2006 «με τον τρόπο που θα έπρεπε να γίνει από την αρχή», όπως υποστηρίζει ο ίδιος στον πρόλογο, και αποτελεί το πρώτο μέρος μιας τριλογίας που αποτελείται από έναν κύκλο ιστοριών με πολλά κοινά στοιχεία. Πρόκειται για ένα άρτιο, καλογραμμένο και συναρπαστικό μυθιστόρημα τρόμου και φαντασίας, όπου αναμιγνύεται ο ρεαλισμός με το υπερφυσικό στοιχείο και καταγράφει τις περιπέτειες της οικογένειας Κάρβερ που μετακομίζουν σε μια παραθαλάσσια πόλη και η ζωή τους αλλάζει για πάντα. Το 1943 λοιπόν, την ημέρα των γενεθλίων του Μαξ Κάρβερ, ο συνονόματος πατέρας του, ωρολογοποιός και εφευρέτης, ανακοινώνει στην οικογένειά τους πως την επόμενη μέρα φεύγουν μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος. Ο Μαξ και τ’ αδέλφια του, Αλίσια και Ιρίνα, δέχονται το νέο με ποικίλα αισθήματα αλλά σύντομα ο τόπος τούς κερδίζει με την αύρα του και την ομορφιά του τοπίου γύρω του. Ο Μαξ αντικρίζει πρώτη φορά στη ζωή του θάλασσα κι αυτό τον μαγεύει, μόνο που σύντομα θ’ αλλάξει γνώμη γιατί στον βυθό κρύβεται κάτι φρικιαστικό. Ταυτόχρονα, η ιδιαιτερότητα του ρολογιού του σταθμού κι ένας πορτοκαλής γάτος είναι τα πρώτα που τραβούν την προσοχή του παιδιού, μόνο που κάτι συμβαίνει με αυτά. Επιπλέον, το σπίτι δείχνει να συμπεριφέρεται παράξενα και να τυλίγεται από κάτι ανατριχιαστικό και υπερφυσικό, απότοκο λες μιας άτυπης κατάρας που το κυνηγάει από τότε που χτίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1920. Εκεί παραθέριζε η οικογένεια του γιατρού Ρίτσαρντ Φλάισμαν, με τον Τζέικομπ να είναι το μοναχοπαίδι τους αλλά πνίγηκε το 1936 στην παραλία μπροστά στο σπίτι. Τα παιδιά αρχίζουν να αισθάνονται άβολα και παράξενα και όταν γνωρίζουν τον νεαρό Ρόλαντ τίποτα δε θα είναι πια το ίδιο.

Το μυθιστόρημα μου χάρισε τις πιο ανατριχιαστικές στιγμές της ως τώρα αναγνωστικής μου πορείας και δε με άφηνε να κοιμηθώ τα βράδια. Είναι τέτοιος ο χειρισμός και η μαγεία των λέξεων που δημιουργούν την κατάλληλη υποβλητική ατμόσφαιρα χωρίς πολλές περιγραφές και περιττές παραγράφους. Ειδικά όταν τα πράγματα αρχίζουν να χειροτερεύουν και γνωρίζουμε τον κακό της ιστορίας, Καΐν, ένα μοχθηρό πλάσμα που μαζεύει γύρω του τα φτωχόπαιδα των γειτονιών και πραγματοποιεί κάθε τους ευχή με αντάλλαγμα την πλήρη αφοσίωση και υποταγή στις διαταγές του, δε γίνεται να συνεχίσεις χωρίς αναμμένο φως! Λέξεις λοιπόν, λέξεις, λέξεις, αυτή είναι μία από τις κυριότερες απολαύσεις του κειμένου ενός συγγραφέα που άλλαξε το σύγχρονο λογοτεχνικό και αναγνωστικό σύμπαν! Λέξεις που δημιουργούν ρεαλιστικές εικόνες και τις ζωντανεύουν με άφθαστη τέχνη χαρίζοντάς μας χρώματα και ποικίλες οπτικές γωνίες. Πόσο ιδιαίτερη είναι η αγάπη του συγγραφέα απέναντι στη φύση, την οποία στήνει με αξέχαστες παρομοιώσεις και μεταφορές («Όταν έβρεχε δυνατά, ο Μαξ ένιωθε πως ο χρόνος σταματούσε. Ήταν σαν ανακωχή κατά την οποία ο καθένας μπορούσε να αφήσει οτιδήποτε έκανε εκείνη τη στιγμή και να σταθεί απλώς να παρακολουθεί από το παράθυρο το θέαμα εκείνης της ατελείωτης κουρτίνας δακρύων του ουρανού με τις ώρες», σελ. 48)! Πόσα διαφορετικά στιγμιότυπα του ίδιου τόπου σε διαφορετικές χρονικές στιγμές (πρωί, μεσημέρι, βράδυ) και πόσο ποικιλόμορφα αυτά διατυπώνονται με ένα λεξιλόγιο πλούσιο, όμορφο, διακριτικά λυρικό και άκρως απαραίτητο για τη σωστή ατμόσφαιρα του μυθιστορήματος: «Η καταιγίδα ξέσπασε πάνω από το χωριό σαν αλλόκοτο θέαμα περιφερόμενου πανηγυριού» (σελ. 47)!

«Είναι λάθος να πιστεύει κανείς πως τα όνειρα γίνονται πραγματικότητα χωρίς να προσφέρει κάτι σε αντάλλαγμα» (σελ. 104) και «Και τίποτα δεν έχει τόση δύναμη όσο μια υπόσχεση» (σελ. 113). Αυτός είναι ο βασικός θεματικός άξονας του πρώτου βιβλίου της Τριλογίας της Ομίχλης και γύρω από αυτόν υφαίνονται οι ζωές του Μαξ και της Αλίσια, του Ρόλαντ και του Βίκτορ, οι οποίοι πρέπει να αντιμετωπίσουν τον Καΐν και να βγουν ζωντανοί από τα δελεαστικά ανταλλάγματα που τους προσφέρει ενώ ταυτόχρονα πρέπει να ξεφύγουν από τις υπερφυσικές του δυνάμεις που μπορούν να καταστρέψουν τις ζωές τους για πάντα. Ένταση, αγωνία, σασπένς, ανατριχίλα, ρεαλισμός και φαντασία είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός κειμένου που με άφησε με κομμένη ανάσα ως το τέλος.