Βιβλίο Καμία προσευχή για τους πεθαμένους 
Συγγραφέας Γρηγόρης Αζαριάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γρηγόρης Αζαριάδης έγραψε ένα δυνατό, γρήγορο, κινηματογραφικό και γεμάτο ένταση μυθιστόρημα που σκαλίζει ελαφρά τις μνήμες του Εμφυλίου και ρίχνει τους χαρακτήρες σ’ έναν κύκλο εκδίκησης, ψεμάτων και αίματος. Το 1986 σε διάφορα ξεχασμένα χωριά της Ελλάδας κάποιοι βρίσκονται δολοφονημένοι και οι κατά τόπους αστυνομικοί, που δεν έχουν αντιμετωπίσει τέτοια βιαιότητα στην καριέρα τους, ζητούν βοήθεια από τους ανωτέρους τους. Ο αριθμός των θυμάτων και κάποιες ομοιότητες τραβούν την προσοχή του Ανθρωποκτονιών κι έτσι ο έμπειρος και ικανός αστυνόμος Πραπέτης αναλαμβάνει τις υποθέσεις, με βοηθό τον υπαστυνόμο Βαλέ. Οι έρευνες φαίνεται πως θα τραβήξουν σε χρόνο και διάρκεια κι όσο τα θύματα αυξάνονται τόσο πυκνώνει το μυστήριο. Από το Σκοτεινό στο Κόκκινο Νερό κι από την Κορωνησία στο Παλιό κάποιος βγάζει από τη μέση με τον ίδιο τρόπο τα θύματά του και αφαιρεί συγκεκριμένα χρηματικά ποσά. Τι κοινό έχουν αυτοί οι άνθρωποι και πώς θα καταφέρει να τους συνδέσει ο Πραπέτης; Γιατί όλα στρέφονται γύρω από τον παπα-Γρηγόρη του Σκοτεινού;

Το μυθιστόρημα είναι πολυπρόσωπο, μιας και έχουμε τέσσερις διαφορετικούς τόπους εγκλήματος και άρα πρέπει να στηθούν αντίστοιχα σκηνικά χωριού, οπότε γνωρίζουμε τους εκάστοτε κατοίκους, παπά, ταβερνιάρη και άλλους επαγγελματίες, καθώς και την ντόπια αστυνομική δύναμη, που ο καθένας τους έχει και διαφορετικό χαρακτήρα. Τα θύματα είχαν εμφανιστεί ξαφνικά πριν από πολλά χρόνια με χρήματα στα χέρια τους και έκαναν κατά κόρον αγαθοεργίες και επενδύσεις στους τόπους τους, με αποτέλεσμα οι κάτοικοι να πίνουν νερό στο όνομά τους. Ναι αλλά κάποιος τους σκότωσε, άρα κάτι συνέβη στο παρελθόν τους. Έντιμοι, ηθικοί, αγαπητοί στον τοπικό πληθυσμό, με σημαντική κοινωνική προσφορά, αν και το χωριό άρχισε να ψιθυρίζει διάφορα γι’ αυτούς. Οι κάτοικοι αναστατώνονται, στις ταβέρνες και στα καφενεία οι γλώσσες παίρνουν φωτιά, ο κόσμος φοβάται, ανησυχεί αλλά και ενθουσιάζεται με τους φόνους. Οι αστυνόμοι Τσαμπούνης, Αναγνωστόπουλος, Κανελλόπουλος, Τσούνης αλλά και Λάλας της Αστυνομικής Διεύθυνσης Θεσσαλονίκης και Κατσώτης και Κατσικογιώργος της Άρτας συνεργάζονται με τον Πραπέτη ώστε να βγάλουν άκρη με αυτό το κουβάρι και να προλάβουν νέα θύματα.

Παράλληλα με την κεντρική πλοκή, κάποια στιγμή μπαίνει στο κάδρο μια κοπέλα που υφίσταται σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία της κι όταν αποφασίζει να κινηθεί νομικά, η εταιρεία την παγιδεύει και την αναγκάζει να υπαναχωρήσει. Την ίδια περίοδο η ετοιμοθάνατη μητέρα της της αποκαλύπτει ότι είναι υιοθετημένη και την κατευθύνει στο Σκοτεινό, όπου ο παπα-Γρηγόρης έχει τις απαντήσεις. Ταυτόχρονα, μέσα από πρωθύστερα, ζωντανεύει η καταραμένη νύχτα της ληστείας, όπου και γνωρίζουμε τα πρόσωπα που ενεπλάκησαν: «Οι ηττημένοι έχουν πάντα περισσότερες ιστορίες ν’ αφηγηθούν. Χαμένοι σύντροφοι. Χαμένα όνειρα. Το μεγαλείο της ήττας… Ήττα, παραίτηση, ματαίωση. Τα κατάλοιπα του Εμφυλίου σε όλη τους τη μεγαλοπρέπεια… Πεταμένοι στο περιθώριο της Ιστορίας» (σελ. 78). Όλοι τους φορτωμένοι με ένα απόθεμα από χαμένα όνειρα που «φλερτάρουν επικίνδυνα με τα όρια της οριστικής ματαίωσης». Τι  πραγματικά συνέβη, τι ψέματα ειπώθηκαν και γιατί και τι ρόλο παίζει ο παπα-Γρηγόρης; Ποιες συνθήκες τον οδήγησαν να φορέσει το ράσο και ποιος ήταν πριν κάνει αυτό το βήμα; «Υπάρχουν κάποια μυστικά που σκοτώνουν» και κυρίως «Δεν πρέπει να βγάζουμε τα φαντάσματα από τους τάφους τους», κανείς όμως από τους χαρακτήρες του βιβλίου δεν άκουσε αυτές τις νουθεσίες, με αποτέλεσμα να έχουμε μια ιστορία εκδίκησης και ανατροπών μέχρι κυριολεκτικά την τελευταία σελίδα.

Ο Γρηγόρης Αζαριάδης επιστρέφει μ’ ένα δυνατό, πολυεπίπεδο και καλοσχεδιασμένο μυθιστόρημα που μας οδηγεί στα σκοτεινά μονοπάτια του Εμφυλίου. Παραστατικές σκηνές και κινηματογραφική αφήγηση, σωστοί και περιορισμένοι διάλογοι που συμβάλλουν στην ταχύτητα των εξελίξεων, λεπτομέρειες που δημιουργούν κατάλληλη ατμόσφαιρα χωρίς να κουράζουν είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός μυθιστορήματος που με γέμισε ένταση και αγωνία και στο τέλος με αποζημίωσε με ρίγη συγκίνησης για τις τελικές αποφάσεις κάποιων πρωταγωνιστών της ιστορίας. Ο Γρηγόρης Αζαριάδης δεν παύει να γράφει μ’ ένα ιδιαίτερο, εντελώς προσωπικό στυλ που γοητεύει και ξαφνιάζει. Παράδοξες και ευφάνταστες παρομοιώσεις και μεταφορές («Φαίνεται ότι η καταιγίδα στέκει αναποφάσιστη, ζυγίζοντας τις εναλλακτικές λύσεις. Να μείνει μετέωρη ή να κατέβει για βραδινή μπαρότσαρκα στο Σκοτεινό;», σελ. 211), λεπτή ειρωνεία («το αβυσσαλέο ντεκολτέ θα έβαζε σε σοβαρό δίλημμα ακόμη και τον ανυποχώρητο σε παρόμοιους πειρασμούς Άγιο Αντώνιο», σελ. 45) αλλά και λυρισμός («Ένας λαμπρός ήλιος ξεμυτίζει δειλά από την κορυφή του βουνού, αφήνοντας υποσχέσεις για μια ζεστή μέρα στην καρδιά του χειμώνα» (σελ. 121), μικρές κοφτές προτάσεις και χρήση ενεστώτα αντί αορίστου ζωντανεύουν το κείμενο και το κάνουν να κυλάει σα νερό. Ο συγγραφέας δε βιάζεται, δεν κάνει σπασμωδικές κινήσεις, δε στριμώχνει πρόσωπα και καταστάσεις για να βγάλει κάτι, αντίθετα, κρατώντας τον έλεγχο της πλοκής, αφήνει πρόσωπα και χαρακτήρες να αναπνεύσουν, να δράσουν, να συμμετάσχουν όπως δει στις εξελίξεις και κρατάει τους άσους του κρυμμένους για την επόμενη αναπάντεχη «γωνία» ανάγνωσης. Ένα μυθιστόρημα για τα βάρη της Ιστορίας και για τα προσωπικά βάρη του καθενός μας.

Βιβλίο Το μοτίβο του δολοφόνου
Συγγραφέας Γρηγόρης Αζαριάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Το μοτίβο του δολοφόνου» είναι ένα αστυνομικό μυθιστόρημα αρκετά διαφορετικό από όσα έχω διαβάσει μέχρι στιγμής. Από την αρχή σχεδόν κατάλαβα πόσο προσωπικό και χαρακτηριστικό είναι το στυλ αφήγησης της ιστορίας, που κάλλιστα θα μπορούσα να πω, αν διάβαζα ένα άλλο βιβλίο χωρίς όνομα συγγραφέα, πως το έγραψε ο Γρηγόρης Αζαριάδης. Και αυτό δεν είναι καθόλου κακό, αντίθετα η διαφορετικότητα αυτή φέρνει νέο αέρα στη σύγχρονη ελληνική αστυνομική λογοτεχνία. Πρόκειται για ένα κείμενο γεμάτο αντιθέσεις: αποστασιοποιημένο από τα γεγονότα αλλά με συναρπαστική γραφή, ουδέτερο και άχρωμο απέναντι στις εξελίξεις της υπόθεσης της Τρύπη αλλά άμεσο και ρεαλιστικό στα αποσπάσματα του ημερολογίου, περιέχει εντελώς πρωτότυπες και ξεχωριστές παρομοιώσεις και φράσεις που όμως κάποιες αγγίζουν την υπερβολή, με περιγραφές των δρόμων και των περιοχών της Αθήνας που σε παρασέρνουν και σε κάνουν να νιώσεις πως είσαι εκεί αλλά με υπερβολική λεπτομέρεια ενώ το μυθιστόρημα εν συνόλω διεισδύει τόσο πολύ σε άλλες περιπτώσεις, με πάμπολλα ονόματα χαρακτήρων και ηρώων που μπλέκουν στην υπόθεση είτε ως μάρτυρες είτε ως θύματα ή συγγενείς και, παρ’ όλο που το πέρασμά τους είναι σύντομο, το παρελθόν και τα χαρακτηριστικά τους καταγράφονται εκτενέστατα! Όλο αυτό το σύνολο, αν το είχε γράψει κάποιος άλλος, θα μπορούσε να είναι ένα άνευρο, δειλό κείμενο που θα αποπροσανατόλιζε τον αναγνώστη και ίσως τον μπέρδευε, ο συγκεκριμένος συγγραφέας όμως ξέρει πολύ καλά και το αντικείμενό του και την ιστορία του! Ας τα δούμε λοιπόν ένα ένα.

Η αστυνόμος Τρύπη έχει ένα πολύ καλά στελεχωμένο τμήμα και άξιους συνεργάτες, από τους οποίους ο καθένας εργάζεται στην κατάλληλη θέση. Δεν είναι όμως πιόνια της αρχηγού τους ούτε τη μισούν ή αντιδρούν αρνητικά απέναντί της. Η Τρύπη ξέρει να τους ανταμείβει, να χειρίζεται σωστά τις εντάσεις και να κατανοεί τα ανθρώπινα λάθη στα οποία ίσως υποπίπτουν. Μπρίνης, Ντονάς, Φούκουρας και Μόραλης, ο αστυνομικός διευθυντής Σταυρίδης, ο ιατροδικαστής Κουρούτσος και άλλοι είναι συνεργάτες και αγωνίζονται να τα βγάλουν πέρα με τις υποθέσεις που τους ανατίθενται. Κανείς δεν έχει υπερβολικές απαιτήσεις ή μεγαλομανία ούτε εποφθαλμιά κάποια άλλη θέση. Χωρίς να μαθαίνουμε αναλυτικά το παρελθόν των χαρακτήρων, τους βλέπουμε να εργάζονται με τον τρόπο του ο καθένας και να ολοκληρώνουν ό,τι τους ανατίθεται. Με εξαίρεση τον Μόραλη, του οποίου ο πατέρας είχε ασχοληθεί με παλαιότερη υπόθεση παρεμφερή με αυτήν του δολοφόνου που κυνηγάνε τώρα κι έτσι έχουμε την ευκαιρία να δούμε τη μεταξύ τους σχέση, και την Τρύπη, που περιγράφεται η καθημερινότητά της με μια κόρη στην αρχή της εφηβείας και έναν πατέρα να περνάει μαζί της τον ελεύθερο χρόνο, οι άλλοι είναι άνθρωποι-ρόλοι: μπαίνουν, καταγράφουν, ανακρίνουν, σκέφτονται, δουλεύουν σαν καλοκουρδισμένες μηχανές. Αυτό εννοούσα με τη λέξη «αποστασιοποιημένο». Από την άλλη είναι τόσο όμορφο να διαβάζω βιβλία με ομαδική δουλειά και όχι με τον κεντρικό ήρωα-ντετέκτιβ να τα κάνει όλα μόνος του!

Η υπόθεση ξετυλίγεται με τέτοιο τρόπο που ο αναγνώστης νιώθει πως βρίσκεται στα κεντρικά γραφεία της υπηρεσίας, στους τόπους των εγκλημάτων, στο νεκροτομείο ενώ περνάνε από μπροστά του οι άνθρωποι που διερευνούν την υπόθεση. Μαζί με την Τρύπη και τους υπαξιωματικούς σηκώνουμε τα τηλέφωνα, κάνουμε τις έρευνες, ζούμε την ένταση και την απελπισία του αδιέξοδου. Τα κομμάτια του παζλ που θα μας φέρουν ένα βήμα πιο κοντά στον δολοφόνο εμφανίζονται λες σε πραγματικό χρόνο και είναι απότοκα λογικών συμπερασμάτων και αληθοφανών ενεργειών. Μια ανακεφαλαίωση της έρευνας, μια λέξη-κλειδί σε ανάκριση, ένα τηλεφώνημα και ο κλοιός στενεύει. Δεν υπάρχουν σκηνές πιο προσωπικές παρά ελάχιστες (όταν κοιμούνται και κάτι θα σκεφτούν στο διαμέρισμά τους ή στο αμάξι, όταν κάνουν έρωτα και εκφράζουν τη λαχτάρα τους για συντροφιά, όταν ενσκήπτουν πάνω από το πρόβλημα με τη βοήθεια «τρίτης ματιάς» κλπ.). Αν δεν ήταν η συναρπαστική και μεστή γραφή θα τολμούσα να το χαρακτηρίσω non-fiction!

Αυτό ακριβώς είναι το ένα από τα πολλά σημεία που με κέρδισε αμέσως αλλά δεν μπορώ να το κατονομάσω ή να το περιγράψω σαφέστερα. Παρ’ όλο που στις σκηνές του φόνου και στο ανθρωποκυνηγητό που εξαπολύεται υπάρχει σχετική δράση και ένταση, οι διάλογοι δεν ξεχειλώνουν και η καταγραφή της ιστορίας είναι σχεδόν δωρική: πλήρης αναφορά για την ώρα, τηλεφωνήματα, αντεγκλήσεις, διώξεις, πράγματα που κάλλιστα θα μπορούσαν να παρατίθενται σε μια υπηρεσιακή αναφορά. Κι όμως, χωρίς να μπορώ να εντοπίσω το γιατί, οι λέξεις που απέδιδαν αυτήν την ατμόσφαιρα δε με άφηναν να πάρω ανάσα και να προσπεράσω παραγράφους ή σελίδες, ακόμη και στα σημεία που το μοτίβο του δολοφόνου επαναλαμβανόταν ως τεχνικός όρος ή όταν μπήκαμε στη φάση του profiling του εγκληματία, οπότε παρεισέφρησαν απόλυτα τεκμηριωμένοι αλλά στρυφνοί επαγγελματικοί όροι (αυτή η ψυχιατροϊατροδικαστική σε άλλο κείμενο θα είχε φάει κοροϊδία και θα συμπαρέσυρε τη σοβαρότητα της αναγνωστικής μου ματιάς). Επαναλήψεις όρων, πλήρης καταγραφή των ίδιων διαδικασιών (φόνος-πτώμα-ανατομία-ανάλυση του τρόπου θανάτου) ξανά και ξανά κι εγώ να μην μπορώ να προσπεράσω ούτε ένα «και».

Κι όμως αυτό το στυλ γραφής αλλάζει άρδην στα αποσπάσματα του ημερολογίου που παρατίθενται, δείχνοντάς μου πως ο συγγραφέας είναι σε θέση να γράψει ένα πιο «προσωπικό» κείμενο και να αποδώσει συναρπαστικά την ψυχολογία ενός χαρακτήρα, το ιστορικό του και το παρελθόν του. Τα κείμενα που διαβάζει ο δολοφόνος πριν βγει να σκοτώσει έχουν ένταση, αμεσότητα, ειλικρίνεια και διεισδύουν βαθιά στη νοοτροπία του γράφοντος. Οι σκηνές αποδίδονται με ακόμη μεγαλύτερο ρεαλισμό, μου γέννησαν ανάμικτα αισθήματα φόβου και οίκτου και μου εξισορρόπησαν το ντοκιμαντερίστικα λογοτεχνίζον θα έλεγα κείμενο της κυρίως υπόθεσης.

Το μοτίβο του δολοφόνου, ο τρόπος που συνδέθηκαν τα εγκλήματα του παρόντος με τα παρόμοια του παρελθόντος, τα κίνητρα, ο γεωγραφικός περιορισμός και η σταδιακή αποκάλυψη των στοιχείων που θα μπορέσουν να οδηγήσουν στη σύλληψη είναι χαρακτηριστικά απόλυτα λογικοφανή και καθόλου παρατραβηγμένα ή ξεχειλωμένα. Σελίδα τη σελίδα σκιαγραφούνταν μπροστά στα μάτια μου ο ένοχος, ο οποίος τελικά προδόθηκε από κάτι που μόνο ένα εξασκημένο και παρατηρητικό μάτι μπορεί να το συλλάβει (ναι, κατάφερα επιτέλους, χάρη στις λεπτομέρειες που παρατίθενται, να καταλάβω κι εγώ τον εγκληματία!) κι αυτό χάρη σε μια σειρά παραδειγμάτων που εντάσσονται στον κορμό της αφήγησης χωρίς να βροντοφωνάζουν πως είναι εκεί για να αποκαλύψουν την αλήθεια! Ευτυχώς αυτή η μεγάλη αποκάλυψη γίνεται προς το τέλος κι έτσι η αγωνία κορυφώνεται ακόμη περισσότερο. Επιπλέον, ο κύριος Αζαριάδης ουσιαστικά φωτογραφίζει τον δολοφόνο αλλά δεν τον κατονομάζει κι όταν η ιστορία μπαίνει στην τελική ευθεία για τον εντοπισμό και τη σύλληψή του το όνομά του δεν αποκαλύπτεται παρά μόνο στην τελευταία κυριολεκτικά σελίδα! Άλλη μια μεγάλη καινοτομία στην εξιστόρηση μιας αστυνομικής ιστορίας! Βέβαια, το μυθιστόρημα τελειώνει απότομα, κοφτά, με τρόπο που λες και αποδεικνύει πως σκοπός του βιβλίου είναι να περιγράψει με αληθοφάνεια και τεκμηριωμένα τον τρόπο που επιλύεται μια υπόθεση και πώς ολοκληρώνεται ή παραμένει σε εκκρεμότητα, όχι πώς σκιαγραφούνται οι χαρακτήρες ενός έργου ή τι συνέπειες έχει στη ζωή και στην ψυχολογία τους όλη αυτή η περιπέτεια και η ολοκλήρωσή της ή μη. Έφτασα στην τελευταία παράγραφο, όπου υπάρχει μια σοκαριστική σκηνή, και γυρίζω κάθιδρως τη σελίδα, μόνο και μόνο για να αντικρίσω τον… κολοφώνα του βιβλίου! Η ιστορία ολοκληρώνεται, είμαι σίγουρος πως δε συνεχίζεται σε επόμενο βιβλίο, όμως έκανα καιρό να συνέλθω από αυτό το ηχηρό χαστούκι.

Και μέσα σε όλα αυτά κάπου εμφανίζονται οι προσωπικές απόψεις του συγγραφέα για τη σημερινή οικονομική και κοινωνική κατάσταση της χώρας, χωρίς ακρότητες και δασκαλισμούς, απλώς ως φυσική συνέχεια της ζοφερότητας που περιγράφεται στις σκηνές των εγκλημάτων ή του ανθρωποκυνηγητού ή με αφορμή τις περιγραφές κάποιων δευτεραγωνιστών της ιστορίας. Λεπτομερής καταγραφή των σκηνικών δράσης και περιπέτειας, μηχανική σχεδόν και πλήρης αναφορά στις ώρες των δρώμενων και των δράσεων και κάποιες παρομοιώσεις που με ξαφνιάζουν: «Τα βλέμματα του Σταυρίδη και του Βεργίνη θύμισαν μπαλιές που άλλαζαν ο Τζόκοβιτς και ο Ναδάλ στον τελικό του Γουίμπλεντον» (ποιοι είναι αυτοί; ), «Ακόμα κι ένα κομμάτι αληθινού πάγου θα ωχριούσε μπροστά στο βλέμμα της» ή «Τα μάτια της πετούσαν αιματοβαμμένα στιλέτα που καρφώνονταν στα πλευρά της Τρύπη. Ασυναίσθητα, μετακινήθηκε λίγο πιο δεξιά, σε μια προσπάθεια να τα αποφύγει» και το αγαπημένο μου «-Να τον απλώσουμε τώρα στον ήλιο να ξεραθεί;… Τόση ώρα τον χτύπαγες σαν χταπόδι τον έρημο»!

«Το μοτίβο του δολοφόνου» είναι ένα διαφορετικό αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο ένταση, ανατροπές, κοφτούς διαλόγους, ρεαλιστικές σκηνές και ταυτόχρονα είναι λιτό και στεγνό περιγραφικά ενώ κάποια λογοτεχνικά γνωρίσματα που το διανθίζουν έρχονται την κατάλληλη στιγμή για να ξεκουράσουν τον αναγνώστη. Ο συγγραφέας ξέρει πολύ καλά το αντικείμενό του, δεν καταφέρνει όμως να το μεταδώσει με αγάπη ενώ ταυτόχρονα το ύφος του και η επιλογή των σκηνών, των διαλόγων και του λεξιλογίου δίνουν τέτοια ένταση και αληθοφάνεια που παραβλέπεται το ας το πούμε ατόπημα. Πρόκειται για ένα βιβλίο-σκωτσέζικο ντους, μιας και ο κύριος Αζαριάδης ούτε μονοδιάστατα εξελίσσει την υπόθεση ούτε την αγκαλιάζει όσο θα έπρεπε ενώ ταυτόχρονα αυτή η δισυπόστατη θα έλεγα γραφή δίνει τόση ζωντάνια και ενάργεια στην αφήγηση που δεν ήξερα αν έπρεπε να επικεντρωθώ στην υπόθεση ή να απολαύσω το στυλ αγνοώντας τις εξελίξεις! Προκλητικό, διαφορετικό, παίζει με το μυαλό του αναγνώστη από την αρχή ως το τέλος και οποιαδήποτε δείγματα εγωισμού ή υπερφίαλου χαρακτήρα του συγγραφέα που ίσως εμφανίζονται κατά καιρούς είναι αμελητέα και συγχωρούνται εύκολα γιατί η ιστορία είναι μελετημένη και έχει ένταση και νεύρο!

Βιβλίο Η Οργάνωση
Συγγραφέας Γρηγόρης Αζαριάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γρηγόρης Αζαριάδης επιστρέφει μ’ ένα δυνατό, πολυεπίπεδο και καλοσχεδιασμένο μυθιστόρημα που μας οδηγεί στα σκοτάδια των παράνομων κυκλωμάτων και των ανήθικων δοσοληψιών. Καταφέρνει να εντάξει σ’ ένα πυκνογραμμένο κείμενο τις ψυχολογικές διακυμάνσεις ενός ανθρώπου που θέλει να εκδικηθεί για τη δολοφονία της οικογένειάς του, την ανάρρηση στον κόσμο της νύχτας μιας συμμορίας μέσα από μια επικερδή συμφωνία, τις διπλές ταυτότητες ανθρώπων που δεν είναι αυτό που δείχνουν και μια κλιμακούμενη ένταση μέχρι να αποκαλυφθούν τα περισσότερα από τα μπερδεμένα στοιχεία κι όλα αυτά με φόντο μια πολυπλόκαμη Οργάνωση που διοικείται από Επενδυτές, χωρίς να ξέρουμε όμως κάτι παραπάνω από τα ψευδώνυμά τους. Στον προσεκτικά σχεδιασμένο μυθιστορηματικό του ιστό ο συγγραφέας ξεδιπλώνει μια σειρά από περιπέτειες, δολοφονίες, εκβιασμούς και εκτελέσεις και καταγράφει τη μετάβαση μιας σημαντικής συμμορίας από την εποχή του Βασιλιά σε αυτήν του Αφεντικού, με τον Στράτο να είναι το δεξί χέρι και των δύο, ένας έμπιστος άνθρωπος κυρίως για τις δουλειές που χαρακτηρίζονται ως υψηλού ρίσκου. Έχουμε τον σχεδόν πλήρη έλεγχο των σημαντικών φορέων και ανθρώπων της εξουσίας, έχουμε ανακρίσεις, έχουμε έναν αγώνα δρόμου να βρεθούν οι άκρες από ένα άσχημα μπλεγμένο κουβάρι, έχουμε χαρακτήρες που πρωταγωνιστούν για λίγο και ξαναφεύγουν εκόντες ή άκοντες κι όλα αυτά δίνονται με μέτρο, προσοχή και σεβασμό. Δεν μπερδεύτηκα ούτε με τα διαρκή πρωθύστερα ούτε με τα πολλά πρόσωπα ούτε με τα ψευδώνυμα των μελών της Οργάνωσης, αντίθετα, μέσα από σύντομα κεφάλαια που δε με άφηναν να ανασάνω, ταξίδεψα σε μια πλευρά της ζωής που δε θα ήθελα να γνωρίσω τους ανθρώπους της από κοντά.

Η ιστορία ξεκινάει το 1987, με την οικογένεια Ιωάννου να ξεκληρίζεται από πληρωμένους δολοφόνους, γλυτώνει όμως ο πεντάχρονος γιος της οικογένειας. Ο παππούς του τον κρατάει κοντά του και προσπαθεί να του εμφυσήσει θετικές εικόνες, απόψεις και στάση ζωής, μαθαίνοντάς του για το Σκοτάδι και το Φως, για την άβυσσο που, όσο την κοιτάμε εμείς άλλο τόσο μας κοιτάει κι αυτή και μας ρουφάει χωρίς να το καταλάβουμε. Το παιδί μεγαλώνει γεμάτο πάθος για εκδίκηση αλλά ο παππούς του του συνιστά υπομονή, βλέποντας το μέγεθος του μίσους του. «Δεν πρέπει ν’ αφήσεις το Κακό να μπει μέσα σου…Το Κακό θα σε καταστρέψει και η ζωή σου δε θα ‘χει κανένα νόημα», τον συμβουλεύει (σελ. 26). Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που ο νεαρός παίρνει το ψευδώνυμο Μαύρος κι αρχίζει να παρεισφρέει στην κλίκα του Αφεντικού, μόνο που αρχίζει μια πορεία με αμφίβολα αποτελέσματα. Θα βρει τους δολοφόνους της οικογένειάς του; Θα καταφέρει να μείνει αλώβητος ή θα παρασυρθεί από το σκοτάδι; Θα αλλάξει σε κάτι καλύτερο ή θα γίνει αυτό που απεύχεται ο παππούς του;

Ως προς την αστυνόμο Τρύπη και την ομάδα της, έχουμε μηδαμινές εξελίξεις σε προσωπικό επίπεδο, με τον δημοσιογράφο Καρυπίδη να είναι ακόμη στο πλάι της και με την κόρη της, Νεφέλη, να μεγαλώνει λίγο ακόμη. Σε επαγγελματικό επίπεδο όμως, η δράση δεν έχει τέλος, μιας και αναλαμβάνει την εξιχνίαση της διπλής δολοφονίας του εισαγγελέα Πάρη Τρωάδη και της ερωμένης του, Κασσάνδρας Λοκρού, συνοδού κυρίων με κάθε επόμενο στοιχείο να την οδηγεί όλο και πιο κοντά σε μια θανάσιμη αναμέτρηση. Ποια υπόθεση ερευνούσε ο Τρωάδης και θέλησαν να του κλείσουν το στόμα; Πώς συνδέεται η εκτέλεσή του με ένα έγκλημα από το μακρινό παρελθόν; Πώς θα καταφέρουν τα στάδια της εξιχνίασης να οδηγήσουν την Τρύπη στα ίχνη του Αφεντικού; Πώς θα έρθει αντιμέτωπη με την Οργάνωση; Στο μυθιστόρημα συναντάμε χαρακτήρες ήδη γνωστούς από προηγούμενα βιβλία της σειράς αλλά και καινούργιους, όπως οι υπαστυνόμοι Φούκουρας και Μόραλης, ο Μαύρος Βαρόνος, που είχε αποχωρήσει από την ΕΛΑΣ υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες, ο αρχιφύλακας Μπρίνης, ο αστυνομικός διευθυντής Μπελκάντης, επικεφαλής της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Εγκλημάτων κατά Ζωής και Ιδιοκτησίας, ο ταξίαρχος Βεργίνης, ειδικός σύμβουλος του αρχηγού της ΕΛΑΣ, με εξαιρετική αναλυτική ικανότητα και διαολεμένη ευφυία, ο Λοκρός που δούλευε στη Δίωξη Ναρκωτικών και αποτάχτηκε με τη ρετσινιά της διαφθοράς, χωρίς να αποδειχτεί κάτι και πολλοί άλλοι.

Ο Γρηγόρης Αζαριάδης δεν παύει να γράφει μ’ ένα ιδιαίτερο, εντελώς προσωπικό στυλ που γοητεύει και ξαφνιάζει. Παράδοξες και ευφάνταστες παρομοιώσεις και μεταφορές («…το μόνο που ακούγεται είναι οι μικρές, πνιχτές κραυγές τους καθώς κατευθύνονται πλησίστιοι στο λιμάνι ενός ανεπανάληπτου οργασμού», σελ. 46), λεπτή ειρωνεία (όπως το όνομα του κακόφημου κέντρου διασκέδασης «Ξένοιαστη παιδούλα»), κοφτές προτάσεις, εναλλαγές μεταξύ παρατατικού, αορίστου και ενεστώτα διαρκείας, λιτοί διάλογοι, διαχωρισμός κεφαλαίων σε ημερομηνίες και ώρες οπότε μπορούμε να παρακολουθούμε τα γεγονότα χωρίς να χανόμαστε ή να μπερδευόμαστε, ακόμη και «κλείσιμο ματιού» στον κόσμο της αστυνομικής λογοτεχνίας όταν επιλέγει το Πουαρίδης για όνομα ιδιωτικού ερευνητή ή όταν μας συστήνει τον θείο Γιώργο Μαιγκρέ και τον ανιψιό Γιώργο Σιμενό. Ο συγγραφέας Αστεριάδης πάλι; Πόσο εύκολα θα μπορούσαμε να τον χαρακτηρίσουμε ως alter ego του Γρηγόρη Αζαριάδη, που θέλει έτσι να βοηθήσει την αστυνόμο Τρύπη με τα ευρήματά του; Χμ….

Από ποιους αποτελείται η πολυδαίδαλη Οργάνωση που ελέγχει μια μεγάλη γκάμα παράνομων δραστηριοτήτων, όπως ναρκωτικά, πορνεία, εκβιασμοί, ξέπλυμα χρήματος, συμβόλαια θανάτου; Πόσο δύσκολα μπορούν να βγουν τα ίχνη της στο φως, όταν μάλιστα η κάθε γκάμα, εν είδει υπουργείου, διοικείται από ένα άτομο που έχει την απόλυτη ευθύνη επί του θέματός του; Πώς συνδέεται η συμμορία του Αφεντικού μαζί της; Έχει αποσυρθεί ο Βασιλιάς; Και αν ναι, ποιος τη διοικεί τώρα και πίσω από ποιο ψευδώνυμο κρύβεται; Μια υπερκυβέρνηση του οργανωμένου εγκλήματος που ελέγχει τα πάντα, κόμματα, δικαστική εξουσία και πολιτικούς φορείς χτίζει έναν θεαματικό ιστό γύρω από τους χαρακτήρες του μυθιστορήματος και δίνει την ευκαιρία στον συγγραφέα να γράψει ένα κείμενο σφιχτοδεμένο, που θέλει αμέριστη προσοχή και ταυτόχρονα είναι συναρπαστικό, ανατρεπτικό και άκρως ρεαλιστικό. Αν προσθέσουμε σ’ αυτά το οικείο υποδόριο χιούμορ και τις εξεζητημένες, αναπάντεχες παρομοιώσεις, ε, έχουμε τότε ένα καλό, στιβαρό αστυνομικό μυθιστόρημα που αντικατοπτρίζει έστω και σε μεγαλύτερο μέγεθος από την πραγματικότητα αλήθειες του καιρού και της εποχής μας. Χάρηκα ιδιαίτερα για το τέλος γιατί δείχνει ξεκάθαρα πως θα υπάρξει και συνέχεια της μονομαχίας της Τρύπη (το θέλω πολύ, πάντως, αν δεν είναι στα άμεσα σχέδια) και του επιτελείου της με τον αόρατο εχθρό. Ο Γρηγόρης Αζαριάδης δε βιάζεται, δεν κάνει σπασμωδικές κινήσεις, δε στριμώχνει πρόσωπα και καταστάσεις για να βγάλει κάτι, αντίθετα, κρατώντας τον έλεγχο της πλοκής, αφήνει πρόσωπα και χαρακτήρες να αναπνεύσουν, να δράσουν, να συμμετάσχουν όπως δει στις εξελίξεις και κρατάει τους άσους του κρυμμένους για την επόμενη αναπάντεχη «γωνία» ανάγνωσης. Ενδιαφέρον και ασφυκτικό, το συνιστώ ανεπιφύλακτα.

Βιβλίο Παλιοί λογαριασμοί 
Συγγραφέας Γρηγόρης Αζαριάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη επανακυκλοφόρησε δέκα χρόνια μετά την πρώτη του εμφάνιση στα ράφια των βιβλιοπωλείων και έχει ακόμη πολλά να πει. Όποιος θέλει ένα βιβλίο με δράση, ανατροπές, εκπλήξεις, κυνήγι ενάντια στον χρόνο θα το ευχαριστηθεί. Εξίσου ενδιαφέρον όμως είναι και για όποιον θέλει να διαβάζει πίσω από τις γραμμές, να εντοπίζει υποδόρια κοινωνικά και όχι μόνο μηνύματα, να βλέπει τους χαρακτήρες να συνδέονται με επόμενα βιβλία και να αλλάζουν, να ωριμάζουν, να ολοκληρώνονται. Ο συγγραφέας μου απέδειξε τελικά πως από την αρχή σχεδόν ήταν διατεθειμένος να χτίσει το δικό του λογοτεχνικό σύμπαν και να χαράξει την πορεία του στην αστυνομική λογοτεχνία μ’ ένα καθαρά δικό του είδος γραφής, απόλυτα προσωπικό και αναγνωρίσιμο που με χαρά απόλαυσα και στα επόμενα βιβλία του. Πολλές σκέψεις όμως με κατέκλυσαν αφού τελείωσα το συγκεκριμένο μυθιστόρημα κι ένιωσα την ανάγκη να ξεφυλλίσω και τα επόμενα της σειράς, με το «Μοτίβο του δολοφόνου» να έχει τον πρώτο λόγο. Στους «Παλιούς λογαριασμούς» έχουμε μια σημαντική αναφορά στην εξέλιξη της πορείας που ακολούθησε η γενιά του Πολυτεχνείου, μέσα από τις ευκολίες που τελικά ενστερνίστηκαν ο Δημήτρης Δαρεμής, ο Γιώργος Καριπίδης και τα επόμενα θύματα. Οι άνθρωποι που μεγάλωσαν με την αλυσίδα των τανκς ακόμη στ’ αυτιά τους τι απέγιναν; Ακολούθησαν τα όνειρα και τις ελπίδες που ζυμώνονταν ακροπατώντας σ έναν Μάη του ’68 ή συμβιβάστηκαν; Γιατί δε συνέχισαν να πολεμούν για τα ιδεώδη τους; Πόσο μεγάλο ρόλο έπαιξε η προσωπική επιλογή και πόσο οι κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές αλλαγές που ακολούθησαν; Πώς κατάφερε να παρεισφρήσει σ’ αυτόν τον δρόμο η ακροδεξιά και με τι συνέπειες; Το μυθιστόρημα φωτίζει μια άλλη πλευρά των εξελίξεων που βίωσε και των δρόμων που ακολούθησε η γενιά του Πολυτεχνείου, ρίχνοντας το βάρος στη σκοτεινή πλευρά των επιλογών.

Οι ανωτέρω απορίες και τα συμπεράσματα προκύπτουν αβίαστα και καθόλου κουραστικά μέσα από την πορεία των εξελίξεων που καταγράφει ο Γρηγόρης Αζαριάδης στο μυθιστόρημα, όπου συναντάμε για πρώτη φορά τη δυναμική, ανοιχτόμυαλη, απρόσιτη Τρύπη κι έναν χαρακτήρα που θα συναντήσουμε σε εντελώς διαφορετική θέση σε επόμενα βιβλία. Ο υπαστυνόμος Μίραλης, επίμονα αναλυτικός και με ισχυρό ένστικτο, προϊστάμενος του Τμήματος Ανθρωποκτονιών, αναλαμβάνει την υπόθεση. Οι συνεργάτες του ασχολούνται με ένα κομμάτι της έρευνας ο καθένας: η αρχιφύλακας Τρύπη (παντρεμένη με διευθυντή πωλήσεων γνωστής πολυεθνικής και μητέρα μιας τετράχρονης κόρης, εργασιομανής, οργανωτική, με μεγάλες αναλυτικές ικανότητες, δημιουργική και ευφυής), οι αρχιφύλακες Μπρίνης (κοντά στα πενήντα, με δύο διαζύγια στο ενεργητικό του, αθεράπευτος εραστής του ωραίου φύλου, γλεντζές, ανοιχτοχέρης, με επιμονή κι αφοσίωση στη δουλειά) και Ντονάς (παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών, χαμηλών τόνων, συνεπής οικογενειάρχης, εργάζεται εξίσου πολλές ώρες χωρίς να βαρυγκομάει, μπας και καταφέρει να ξεπληρώσει το δάνειό του για το σπίτι τους) και άλλοι. Μαζί τους είναι ο πολύπειρος κι απρόσιτος αστυνομικός διευθυντής Βεργίνης που κοντεύει να βγει στη σύνταξη και ο αρχηγός της αστυνομίας, Μάρκος Μπελούνης, που λόγω της κατάστασης, πιέζεται αφόρητα άνωθεν. Είναι άκρως ενδιαφέροντες και αληθινοί χαρακτήρες, με ποικίλες σχέσεις που επιπλέον επηρεάζονται από τις εξελίξεις, δημιουργώντας μια μικρή εστία μέσα στη χιονοστιβάδα των γεγονότων που απειλούν να τινάξουν στον αέρα κάθε έννοια δικαιοσύνης.

Ο πρώτος νεκρός, Δημήτρης Δερεμής κάποτε ήταν μέλος μιας παρέας πολιτικοποιημένων παιδιών και προοδευτικών νεαρών. Συν τω χρόνω, συμβιβάστηκε όπως αρκετοί προοδευτικοί της γενιάς του κι έγινε άξιος συνεχιστής της δυναστείας του πεθερού του, διευθυντή ομίλου κερδοφόρων κατασκευαστικών επιχειρήσεων με πολλά δημόσια έργα στο ενεργητικό του. Στο ίδιο μοτίβο κινούνται και τα επόμενα θύματα, κλείνοντας ασφυκτικά μια θηλιά γύρω από τον λαιμό του Μίραλη. Η πλοκή προχωράει σχεδόν αβίαστα, με κάποιες από τις προσπάθειες του Υπαστυνόμου Μίραλη και της αρχιφύλακα Τρύπη να πέφτουν σε αδιέξοδα, κάτι που ίσως κουράσει αφού το νήμα πιάνεται πολλές φορές από την αρχή, όσο πλησίαζα όμως προς το τέλος τόσο μεγάλωνε η αγωνία μου για την τελική αποκάλυψη. Αξιομνημόνευτα είναι τα παιχνίδια μυαλού που αναπτύσσονται μεταξύ Μίραλη και Βαρόνου, παρασύροντας τον τελευταίο λόγω ενθουσιασμού σε τέτοιο βαθμό που οδηγούμαστε σ’ ένα σημείο χωρίς επιστροφή. Το προσωπικό ύφος του συγγραφέα, που στη συνέχεια το εξέλιξε σε επόμενα μυθιστορήματά του, κάνει αισθητή την παρουσία του, με ιδιαίτερες παρομοιώσεις, ενδιαφέρουσες περιγραφές και ολοζώντανη ατμόσφαιρα: «…τα κρουασανάκια βουτύρου είχαν κάποιες έστω μακρινές ομοιότητες με τα γαλλικά τους ξαδέρφια. Όταν τα έφερνες βέβαια κοντά στο στόμα, μπορούσες ν’ αφουγκραστείς τον επιθανάτιο ρόγχο της αλλοτινής φρεσκάδας» (σελ. 29).

Αντιεξουσιαστικός χώρος, Αριστερά και τα πρώτα βήματα του σοσιαλισμού κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας είναι το αρχικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται η ιστορία. Όλα δείχνουν πως ο δολοφόνος έχει εμμονή με την αντιεξουσιαστική ιδεολογία και πως η σταδιακή μετάλλαξη των θυμάτων ίσως να αποτελεί το κίνητρο των δολοφονιών. «…μέσα απ’ τη διαφθορά, τις μίζες και την εξαγορά ανθρώπων και συνειδήσεων, έχτισαν μια αυτοκρατορία πιο βρόμικη απ’ αυτήν που ήθελαν να καταργήσουν» (σελ. 325). Στα τελειώματα της Δικτατορίας βγήκαν παρέες φοιτητών που κάτω από καθοδήγηση προσχωρούσαν στον αντιεξουσιαστικό χώρο, εν αντιθέσει με τις κομματικές νεολαίες της εποχής, με στόχο όχι απλώς να ρίξουν τη χούντα αλλά και να γκρεμίσουν τη σάπια κοινωνία, ώστε να οικοδομήσουν στη θέση της μια δίκαιη, ελευθεριακή κοινωνία. Μπορεί να βρήκαν πρόσφορο έδαφος τότε, επιζούν όμως μέχρι σήμερα; Και με ποια μορφή; Ο συγγραφέας καταθέτει ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις: «Όλοι ξέρουμε τι έγινε μετά τη Δικτατορία. Με την έλευση του θείου απ’ το Παρίσι κι αργότερα του καθηγητή εξ Αμερικής εγκαταστάθηκε μια αστικού τύπου δημοκρατία που βασικά δεν έφερε καμία ριζοσπαστική αλλαγή στην κοινωνία. Απλώς κάναμε κάνα δυο μερεμέτια» (σελ. 324).

Οι «Παλιοί λογαριασμοί», με αφορμή αληθινά γεγονότα, όπως η αποχή των φοιτητών από τα μαθήματά τους στο Αμερικανικό Κολέγιο τη δεκαετία του 1970 για πάνω από έξι μήνες, σουλατσάρουν σε Στρέφη και Εξάρχεια, Γκάζι και Μεταξουργείο, ακούνε τον επιθανάτιο ρόγχο παλαιών ιδεολογιών αλλά και αφουγκράζονται το ξύπνημα ενός νάνου που ίσως γίνει γίγαντας ανάλογα με τον προσωπικό χειρισμό του καθενός από μας και την πορεία των εξελίξεων. Είναι ένα μυθιστόρημα που παίζει με το μυαλό του αναγνώστη από την αρχή ως το τέλος, θέτοντας απρόσμενα διλήμματα, αποκαθηλώνοντας ή αγιοποιώντας χαρακτήρες. Το έξυπνο τέλος που βάζει τα πράγματα στη θέση τους και ταυτόχρονα αφήνει μια ανοιχτή ερμηνεία γύρω από όσα διαδραματίστηκαν με άφησε με κομμένη ανάσα. Αλήθεια, ανακαλύψατε τον χαρακτήρα που θα σταθεί στο πλάι της Τρύπη ως υφιστάμενός της σε επόμενο μυθιστόρημα της σειράς;

Βιβλίο Σκοτεινός λαβύρινθος
Συγγραφέας Γρηγόρης Αζαριάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η τέταρτη υπόθεση της αστυνόμου Τρύπη, που διαδραματίζεται τρία χρόνια μετά το προηγούμενο βιβλίο, το «Μοτίβο του δολοφόνου», είναι άλλο ένα ταξίδι στους σκοτεινούς δρόμους της Αθήνας και ταυτόχρονα ένα κείμενο πλούσιο σε κινηματογραφικές εικόνες, απρόσμενες παρομοιώσεις και αδιάκοπες σκηνές έντασης και δράσης. Είναι ένα πολυπρόσωπο μυθιστόρημα, με εκτελεστές, εντολείς, δολοφόνους, νονούς της νύχτας, μπράβους, βαποράκια, προστάτες και πόρνες, που καταφέρνει μια κατά βάσιν μονοδιάστατη ιστορία να τη γεμίσει με πληροφορίες που ζωντανεύουν ανάγλυφα έναν κόσμο που είναι καλύτερα να μη γνωρίσεις. Η καταγραφή της ώρας, η αποτύπωση των διαδρομών που χαράζουν οι ήρωες, με τις λεωφόρους, τους δρόμους και τα σοκάκια να περνάνε μπροστά από τα μάτια του αναγνώστη με υψηλή ταχύτητα, η διαρκής εναλλαγή πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης, ο ευρηματικός τρόπος κάλυψης των κενών από γεγονότα περιόδων με τη χρήση μέλλοντα είναι χαρακτηριστικά γνωρίσματα ενός συγγραφέα που ξέρει να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον και να ντύνει με σημαντικές λεπτομέρειες και την παραμικρή τυπική διαδικασία. Κοφτές, μικρές προτάσεις εναλλάσσονται με μεγαλύτερες και περιγραφικές, καλολογικά στοιχεία και αναπάντεχες παρομοιώσεις συμβιώνουν με λουτρό αίματος και τη σκοτεινή πλευρά του υποκόσμου κι όλα αυτά συνθέτουν ένα ιδιότυπο αστυνομικό μυθιστόρημα που δεν ξεφεύγει από το στυλ των προηγούμενων, δεν παύει όμως να είναι εξίσου ενδιαφέρον.

Σε τριτοπρόσωπη αφήγηση εξιστορείται το κυρίως κείμενο, σε πρώτο πρόσωπο εκφράζει η Σοφία Μαυρονικόλα τον τρόπο σκέψης της, τα αρνητικά και τα θετικά συναισθήματά της, την πάλη της ανάμεσα στο ένστικτο και στη λογική και σε όσα άλλα συνθέτουν την προσωπικότητά της και αιτιολογούν κάθε της αντίδραση. Πρώτη φορά μάλιστα συναντώ σε μυθιστόρημα τη χρήση μέλλοντα, που καλύπτει με ευρηματικό τρόπο όσα γεγονότα δεν έχουν σημασία ή επαναλαμβάνονται στο κείμενο, όπως: «Το βράδυ της 15^ης Γενάρη 2015, στο βιβλίο συμβάντων της ομάδας του Τμήματος Εγκλημάτων Κατά Ζωής θα καταγραφούν τα ακόλουθα γεγονότα» (σελ. 230) και κατά τον αυτό τρόπο θα μάθουμε για τις διακοπές των Χριστουγέννων: «Ο Σταυρίδης με τη σύζυγο και τη μικρή Λένια θα εκδράμει στα γραφικά Τρίκαλα… Ο Βεργίνης μετά της συζύγου θα εγκατασταθεί στην οικία του παιδικού του φίλου…» κλπ. (σελ. 183). Αυτά τα χωρία πάντως δεν παρατίθενται στεγνά, σα να διαβάζεις αστυνομική αναφορά, αλλά διαδραματίζονται πολλά μικρά και μεγάλα γεγονότα σε αυτές τις γραμμές, υπάρχει αναφορά στο παρελθόν και στο παρόν και διάφορα άλλα μικρά σημεία που δημιουργούν ένα νανο-σύμπαν μέσα στο κυρίως σύμπαν!

Το ύφος του κυρίου Αζαριάδη ακροβατεί και σε αυτό το μυθιστόρημα ανάμεσα στη στυγνή καταγραφή των γεγονότων και την εις βάθος διείσδυση στην ψυχολογία πρωταγωνιστών και δευτεραγωνιστών. Η ειρωνική του ματιά απέναντι στα κακώς κείμενα της σημερινής εποχής δεν κρύβεται, δημιουργώντας αναπάντεχες περιγραφές μα πάνω απ’ όλα πρωτότυπες παρομοιώσεις και μεταφορές: «Ο νομικός σύμβουλος θυμίζει πλάτανο σε πλατεία απομακρυσμένου χωριού του Πηλίου. Επιβλητικός. Πανύψηλος. Λίαν ευτραφής» (σελ. 96). Προσέξτε εδώ με τι τρόπο μετατρέπονται σε ανθρωπομορφικά τα στοιχεία της φύσης: «Σε κάποια κοντινή παραλία, κάποιος Αγαμέμνων θυσιάζει κάποια μικρή Ιφιγένεια κι ένα ανεπαίσθητο ούριο αεράκι σηκώνεται νωχελικά κι αρχίζει να σπρώχνει αργά το καθηλωμένο πλοίο της έρευνας» (σελ. 200). Και φυσικά υπάρχει και η αγαπημένη μου υφέρπουσα ειρωνεία: «Κύρια καθήκοντά τους η εξασφάλιση προστασίας κι η διακίνηση ναρκωτικών. Επιπροσθέτως, όταν απαιτηθεί, καβαλάνε τα αυτοκίνητα, μαζί με κάμποσα άλλα παιδιά, και πηγαίνουν να παραδώσουν Μαθήματα Επαναφοράς στην Ορθή Συμπεριφορά σε όσους δεν κατανοούν πλήρως τους όρους του παιχνιδιού» (σελ. 102).

Μου άρεσε πολύ το γεγονός πως κάποιος, κι ειδικά μια γυναίκα, θέλει να πάρει εκδίκηση για την οικογένειά της κι έτσι μας δίνεται η ευκαιρία να αναλογιστούμε, χάρη και στα παραδείγματα του κυρίου Αζαριάδη και στα αποτελέσματα των πράξεων, πόσο λεπτά όρια υπάρχουν ανάμεσα στην αυτοδικία και την ηθική. Θες να πάρεις εκδίκηση, μισείς, είσαι γεμάτος θυμό, τη σκανδάλη όμως θα την πατήσεις; Είσαι έτοιμος δηλαδή να γίνεις ένας δολοφόνος; Τα αντικρουόμενα αυτά στάδια δίνονται με υπέροχο, ανάγλυφο θα έλεγα τρόπο και προς επίρρωση έρχεται η αρχαία κλασική γραμματεία, με παράδειγμα από την «Ηλέκτρα» του Σοφοκλή, που θέλει ν’ αποκατασταθεί η δικαιοσύνη και να ξεπλυθεί η προσβολή από τη δολοφονία του πατέρα της, Αγαμέμνονα: «πότερα δικαστήν ή δικηφόρον λέγεις;», δηλαδή: «Τι προτιμάς, έναν δικαστή ή έναν τιμωρό;» ρωτάει τον χορό που αποζητάει κάποιον να επιφέρει τη δικαιοσύνη.

Η αστυνόμος Τρύπη έχει ένα πολύ καλά στελεχωμένο τμήμα και άξιους συνεργάτες, από τους οποίους ο καθένας εργάζεται στην κατάλληλη θέση. Δεν είναι όμως πιόνια της αρχηγού τους ούτε τη μισούν ή αντιδρούν αρνητικά απέναντί της. Η Τρύπη ξέρει να τους ανταμείβει, να χειρίζεται σωστά τις εντάσεις και να κατανοεί τα ανθρώπινα λάθη στα οποία ίσως υποπίπτουν. Μπρίνης, Μαντάς, Μπελούση, Φούκουρας και Μόραλης, ο αστυνομικός διευθυντής Σταυρίδης, ο ιατροδικαστής Κουρούτσος και άλλοι είναι συνεργάτες και αγωνίζονται να τα βγάλουν πέρα με τις υποθέσεις που τους ανατίθενται, ακριβώς όπως και στο «Μοτίβο του δολοφόνου». Κανείς δεν έχει υπερβολικές απαιτήσεις ή μεγαλομανία ούτε εποφθαλμιά κάποια άλλη θέση. Χωρίς να μαθαίνουμε αναλυτικά το παρελθόν των χαρακτήρων, τους βλέπουμε να εργάζονται με τον τρόπο του ο καθένας και να ολοκληρώνουν ό,τι τους ανατίθεται. Εδώ μάλιστα έχουμε και μια ξεκάθαρη δήλωση: «Σίγουρα χρειάζεται ο ηγέτης αλλά πάνω απ’ όλα είναι η ομάδα» (σελ. 435). Και είναι τόσο όμορφο να διαβάζω βιβλία με ομαδική δουλειά και όχι με τον κεντρικό ήρωα-ντετέκτιβ να τα κάνει όλα μόνος του! Η υπόθεση ξετυλίγεται με τέτοιο τρόπο που ένιωθα πως βρίσκομαι στα κεντρικά γραφεία της υπηρεσίας, στους τόπους των εγκλημάτων, στο νεκροτομείο, στα καταγώγια και στα σκυλάδικα της εθνικής, στα βρώμικα της Μαβίλη και στα μισοσκότεινα δρομάκια στο πλάι της λεωφόρου Αθηνών ενώ περνούσαν από μπροστά μου οι άνθρωποι που διερευνούν την υπόθεση. Μαζί με την Τρύπη και τους υπαξιωματικούς σήκωνα τα τηλέφωνα, έκανα τις έρευνες, ζούσα την ένταση και την απελπισία του αδιέξοδου.

Τέλος, παρ’ όλο που έχουμε να ξετυλίξουμε ένα κουβάρι ακολουθώντας συγκεκριμένα βήματα (εντολέας – μεσάζων – δολοφόνος), ακόμη και η πραγματική ταυτότητα του εντολέα ήταν έκπληξη, γιατί ως το σημείο της ανατροπής ο συγγραφέας είχε ρίξει εσκεμμένα το φως του αλλού, παρασύροντάς με σ’ ένα παιχνίδι γάτας και ποντικιού ώσπου να μου αποκαλύψει τι και ποιος κρύβεται πίσω από την εκτέλεση. Σύμφωνα με τον κόσμο της νύχτας και για λόγους ασφαλείας κανείς δεν ξέρει άλλον από τον ανώτερό του στην περίεργη αυτήν αλυσίδα, οπότε και σε περίπτωση που κάτι πάει στραβά να μην εξαρθρωθεί όλο το κύκλωμα. Έτσι κι εδώ, αυτά τα πρόσωπα αναζητούνται από την ομάδα της Τρύπη και τη Σοφία, μόνο που «άλλα συγγραφεύς κελεύει» κι έτσι κάποιες αλλαγές οδηγούν την υπόθεση αλλού, μπλέκοντάς την και ταυτόχρονα κάνοντάς την πιο συναρπαστική. Φυσικά, εφόσον έχουμε να κάνουμε με τον κύριο Αζαριάδη, δεν περίμενα πως όλα θα είχαν ευτυχή και αναμενόμενη κατάληξη, η αλήθεια απέχει παρασάγγας απ’ όσα δείχνει η αρχή του μυθιστορήματος.

Ο «Σκοτεινός λαβύρινθος» είναι άλλο ένα διαφορετικό αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο ένταση, ανατροπές, κοφτούς διαλόγους, ρεαλιστικές σκηνές και ταυτόχρονα λιτό και στεγνό περιγραφικά ενώ κάποια λογοτεχνικά γνωρίσματα που το διανθίζουν έρχονται την κατάλληλη στιγμή για να ξεκουράσουν τον αναγνώστη. Ο συγγραφέας ξέρει πολύ καλά το αντικείμενό του και το στυλ γραφής του και η επιλογή των σκηνών, των διαλόγων και του λεξιλογίου δίνουν ένταση και αληθοφάνεια. Προκλητικό, διαφορετικό, παίζει με το μυαλό του αναγνώστη από την αρχή ως το τέλος και χαρίζει πολλές σελίδες έντασης και σασπένς!

Βιβλίο Σκοτεινές υποθέσεις
Επιμέλεια Αντώνης Γκόλτσος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο ανατριχιαστικό, ματωμένο και ασφυκτικό «Ε94» της Νίνας Κουλετάκη, η Μαρσέλλα από τους Αγίους Σαράντα αφηγείται στην Αστυνομία τη ζωή της, το πώς δραπέτευσε από την Αλβανία στην Κέρκυρα για μια καλύτερη ζωή αλλά κατέληξε πόρνη, το πώς γνώρισε έναν άνθρωπο που της άλλαξε για πάντα τη ζωή και πώς οδηγήθηκαν όλα στο φριχτό, αιματηρό τέλος. Πρωτοπρόσωπη αφήγηση και καλπάζων ρυθμός έφτιαξαν μια θηλιά αγωνίας, με τη δράση να κλιμακώνεται από σελίδα σε σελίδα, την πρωταγωνίστρια να αφηγείται κοφτά, ταραγμένα, απελπισμένα τα όσα συνέβησαν και μαζί της ήταν σα να βίωνα κι εγώ τα δεινά της. Ελπίδες που διαψεύστηκαν, εκδίκηση, προδοσία για μια δόση ηρωίνης, η οδός Ευριπίδου με τις μυρωδιές της και η Ευρωπαϊκή Οδός 94 που εκείνο το βράδυ έτρεχε να κρυφτεί από τη ματωμένη βροχή και το αποτρόπαιο θέαμα που σύντομα θα τη σκέπαζε είναι τα συστατικά ενός καλογραμμένου, ανατρεπτικού και ασφυκτικού διηγήματος.

Στον «Κόκκινο Λύκο» του Κώστα Μουζουράκη, ένας μηχανικός φτάνει σε ένα ελληνικό χωριό, κοντά στο οποίο γίνονται γεωτρήσεις πετρελαίου διαταράσσοντας την οικολογική ισορροπία του τόπου και την ησυχία των κατοίκων. Φυσικά δεν είναι ευπρόσδεκτος όμως φέρνει σε πέρας τη δουλειά για την οποία προήλθε. Μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων-κλειδιά, στο διήγημα ξεδιπλώνεται το παρελθόν του μέρους, που στοιχειώθηκε από τον «Κόκκινο Λύκο», έναν μοναχικό πολεμιστή που έκανε μεγάλη ζημιά σε αντίστοιχα κλιμάκια ερευνών πριν από τον πόλεμο. Τα ανδραγαθήματά του καταγράφονται με ζωντάνια και ταυτόχρονα θανάσιμες συνέπειες για όσους επιτέθηκαν στο περιβάλλον του. Η υπέροχη και τόσο αγαπημένη γραφή του Κώστα Μουζουράκη ζωντανεύει παραστατικά τις εγκαταστάσεις γεωτρήσεων και μου χάρισε μια συγκλονιστική ανατροπή, ανεβάζοντας την πλοκή σε άλλα ύψη! Χαρακτήρες απαραίτητοι ως σύνδεσμοι ανάμεσα στο χτες και το σήμερα, ανεξήγητες συναισθηματικές αντιδράσεις, ένας μυστηριώδης πρωταγωνιστής και ένα εκρηκτικό φινάλε που βάζει τα κομμάτια του παζλ στη σωστή τους θέση είναι τα γνωρίσματα ενός διηγήματος που σφύζει από ζωντάνια και ξεχωρίζει με τις αποκαλύψεις του.

«Ο παππούς με τον άσπρο σκύλο» του Φίλιππου Φιλίππου, είναι κι αυτό από τα αγαπημένα μου. Στην αρχή πίστεψα πως είχα να κάνω με τη δομή ενός κλασικού whodunit, με τους υπόπτους να εμφανίζονται διαδοχικά και να παίζει ο καθένας τους τον δικό του ρόλο, όλοι μέλη μιας οικογένειας, με τον αφηγητή Στάθη, δημοσιογράφο στο επάγγελμα, να αναρωτιέται ποιος κρύβεται πίσω από μια σειρά απαγωγών, ληστειών και θανάτων σε αυτό το περιβάλλον όμως στο τέλος έμεινα με ορθάνοιχτο στόμα για την τελική αποκάλυψη και κυρίως για το πόσο έξυπνα παίζει ο συγγραφέας με τον αναγνώστη με υπονοούμενα! Ο Στάθης λοιπόν γνωρίζει την Πετρούλα μετά από μια διαδήλωση του Πολυτεχνείου. Το κορίτσι έχει σχέση με τον Σάββα ενώ η μητέρα της, Αμαλία, είναι αρραβωνιασμένη με τον Τρύφωνα, λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του συζύγου της. Μέλος της οικογένειας είναι και ο παππούς που ζει με τον σκύλο του, τον Κρέοντα. Διάφορα γεγονότα αρχίζουν να εξελίσσονται με κινηματογραφική ταχύτητα από την ημέρα της γνωριμίας του Στάθη με την Πετρούλα, ακονίζοντας το ένστικτο του πρώτου και προετοιμάζοντάς τον για κάτι κακό. Κινηματογραφικές εναλλαγές σκηνών, στακάτοι διάλογοι, σταδιακή παράθεση της ιστορίας κι όχι μονοδιάστατη από την αρχή αφήγηση, ένιωσα πως ήμουν κι εγώ μέλος αυτής της μυστηριώδους οικογένειας κι αναρωτιόμουν μαζί με τον αφηγητή τι κακό θα συμβεί και ποιος κρύβεται από πίσω. Ένταση, εκπλήξεις και αγωνία δε με άφησαν λεπτό σε ησυχία.

Στο «Τελευταία έξοδος… Στρώμη» του Γρηγόρη Αζαριάδη, «ένας τύπος που λήστεψε την ίδια του τη συμμορία, μια γκόμενα που σούφρωσε τα φράγκα μιας κλίκας εμπόρων ναρκωτικών κι ένα μέλος επαναστατικής ομάδας» βρίσκονται στο απομονωμένο χωριό της Στρώμης μια χειμωνιάτικη μέρα, κυνηγημένοι οι δύο πρώτοι από τους εχθρούς τους που επιτέλους ανακάλυψαν τα ίχνη τους. Τι θα συμβεί λοιπόν; Θα γλυτώσουν και αυτήν τη φορά ή θα σταθούν να τους αντιμετωπίσουν; Και με τι συνέπειες; Το κείμενο είναι γραμμένο με προτάσεις μικρές και κοφτές, σα σενάριο που βασίζεται στην εικόνα, περιέχει τις γνωστές, ιδιαίτερες και ρηξικέλευθες παρομοιώσεις του συγγραφέα («Ο δρόμος στριφογυρίζει σαν φίδι που ανακλαδίζεται νωχελικά τις πρώτες στιγμές ενός καθυστερημένου πρωινού ξυπνήματος», σελ. 11), άφθονα όπλα ενώ μια μεγαλειώδης σκηνή γκανγκστερικού φινάλε οδηγεί σε μια φρενήρη ανάγνωση. Ο περιορισμένος χώρος της έκτασης ενός διηγήματος ήρθε σε σύγκρουση με τη φαντασία του συγγραφέα, που φάνηκε πως ήθελε να συστήσει λίγο περισσότερο κάποια πρόσωπα στον αναγνώστη. Από την άλλη, η έλλειψη κύριων ονομάτων και οι επιθετικοί προσδιορισμοί που τα αντικαθιστούσαν, σε συνδυασμό με τα συνεχή πισωγυρίσματα στο παρελθόν και το παρόν και μάλιστα σε διαφορετικές χρονικές αφετηρίες, με μπέρδεψαν αρκετά ώστε να ξεκινήσω το διήγημα από την αρχή τουλάχιστον δύο φορές. Θεωρώ έξυπνη ιδέα το να εκφράζουν σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση τις σκέψεις τους οι τρεις ήρωες την ώρα της αιματηρής συμπλοκής, που βρίθει οπλικών περιγραφών και της μάχης εν συνόλω, γεμίζοντας έτσι με κάτι διαφορετικό τις τελευταίες σελίδες που ίσως, αν περιέγραφαν μόνο το τελικό ξεκαθάρισμα, να ήταν πιο αδύναμες από το υπόλοιπο κείμενο. Οι σκέψεις αυτές όμως που μου γνώρισαν σημαντικά κομμάτια της ψυχοσύνθεσης των ηρώων και κάποιων παρελθοντικών γεγονότων μου έδωσαν ένα αντιφατικό κρεσέντο, μιας και γνώριζα ανθρώπους που ίσως τελικά αποχαιρετούσα μετά την έκβαση της μάχης.

«Οι έρωτες είναι χαμένα βήματα», γράφει ο Σέργιος Γκάκας. Με αυτό το ρομαντικό στιχάκι από φλαμένκο ξεδιπλώνεται άλλο ένα επεισόδιο από τη ζωή του Συμεών Πιερτζοβάνη, που πρωταγωνιστεί στα βιβλία του συγγραφέα «Κάσκο» και «Στάχτες», αυτήν τη φορά με μια φυγά που βρίσκεται αναπάντεχα στη ζωή του κι η ιστορία της δεν είναι η αληθινή. Με ιδιόρρυθμη αφήγηση, αναφορές σε Ρέημοντ Τσάντλερ και άλλα είδη λογοτεχνίας, καθώς και ταινίες, το διήγημα ξεκινάει αλλιώς για να καταλήξει αλλιώς. Δυνατό, ρεαλιστικό, ανατρεπτικό, με την κεντρική ιδέα να ξεδιπλώνεται μέσα από τις αναμνήσεις του πρωταγωνιστή και πάντα τη μοιραία γυναίκα να κινεί τα νήματα.

«Η επιστροφή ή Το τέρας στο πατάρι» του Αντώνη Γκόλτσου, ήταν μια έκπληξη για μένα, μιας και ο συγκεκριμένος συγγραφέας κάνει κυριολεκτικά ένα άλμα στο μέλλον και περιγράφει την ιστορία ενός ανθρώπου που ζει στην Αίγινα του 2030, με ένα τυραννικό καθεστώς πάνω από τη χώρα. Δομές, αξίες και συστήματα που μου θύμισαν τον «Κύκλο» του Dave Eggers και μια Αθήνα εντελώς αλλαγμένη (κυλιόμενα πεζοδρόμια, κάμερες παρακολούθησης, ειδικά σκάφη που ελαχιστοποιούν το θαλάσσιο ταξίδι κ. π. ά.). Παρ’ όλ’ αυτά δεν μπόρεσα να παρακολουθήσω την εξέλιξη της πλοκής, μιας και είχε πολλές ορολογίες και ιστορικά γεγονότα γύρω από τη φωτογραφία και τις τεχνικές της, αν και η «επανάσταση» που σχεδίαζε κάποιος εναντίον του συστήματος μέσω της απαγορευμένης αναλογικής φωτογραφίας (το σύστημα επιτρέπει μόνο την ψηφιακή) ήταν αρκετά ενδιαφέρουσα. Επίσης το κείμενο ξεδιπλώθηκε με ελάχιστες περιγραφικές σκηνές και έμφαση κυρίως στην εσωτερικότητα του πρωταγωνιστή, που βιώνει ένα λυτρωτικό τέλος. Το διήγημα αυτό είναι μια καλή απόπειρα του συγγραφέα για κάτι έξω από τα συνηθισμένα.

Τέλος, στο διήγημά της «Βουίζει η ψυχή μου» η Έλενα Χουσνή με καθήλωσε από τις πρώτες σχεδόν λέξεις: «Από τα σκουπίδια ενός κόσμου, καταλαβαίνεις πώς είναι ο κόσμος» και «Όλα τα συναισθήματα έχουν ήχους. Η ομορφιά γελά κελαρυστά, η ασχήμια φωνάζει, η στενοχώρια βουίζει -και η χαρά βουίζει. Η οργή στενάζει, ο θυμός κροταλίζει, η απορία σφυρίζει» (σελ. 444). Είναι η ιστορία δύο αστέγων που έχουν μάθει να κάνουν τα πάντα μαζί, ώσπου ένα βράδυ δέχονται επίθεση και ο ένας χάνει τη ζωή του. Πώς θα είναι η ζωή για τον άλλον; Πώς προχωράς, ήδη απορριγμένος, σε κάτι ήδη εγκαταλειμμένο, όπως η ζωή σου όντας άστεγος; «Έχουν φτιάξει δεκάδες ιστορίες μαζί αλλά δεν έχουν μοιραστεί καμιά δική τους» (σελ. 461). Και τώρα; Με ένα ιδιαίτερο λεξιλόγιο κι ένα στυλ γραφής γεμάτο παρομοιώσεις και μεταφορές, η κυρία Χουσνή με ξενάγησε σ’ έναν κόσμο που δεν πλησιάζει κανείς πέρα του ενός μέτρου και μόνο σε γιορτές και αργίες («ευκαιριακή ευγένεια» το χαρακτηρίζει). Κάθε της λέξη κι ένα χαστούκι στην υποκρισία όλων μας, ένα χάδι στην εκτεθειμένη σάρκα των ανθρώπων που κοιμούνται έξω όσο εμείς χωνόμαστε όλο και πιο μέσα. Κι ο επιζών άστεγος γίνεται σκιά των ανθρώπων που τους επιτέθηκαν («Είναι σκιές. Σκιές που γκρεμίζουν. Τους ήδη γκρεμισμένους», σελ. 482). Θα εκδικηθεί; Αυτός είναι ο στόχος του; Θα τα καταφέρει; Θα έρθει σε αντιπαράθεση με το άδικο ή θα κρυφτεί ξανά στα σκοτεινά υπόγεια που τον φιλοξενούνε κάθε βράδυ; Μια υπέροχη αντιπαράθεση αδικίας, με καταπληκτικό λεξιλόγιο και όμορφη, ξεχωριστή ατμόσφαιρα.

Οι «Σκοτεινές υποθέσεις» είναι μια προσεγμένη ανθολογία διηγημάτων που ταξιδεύουν τον αναγνώστη από την Αθήνα στον Αλμυρό κι από τους Αγίους Σαράντα στα Πατήσια, από το σήμερα στο μέλλον, από την ανήσυχη ζωή ενός φυγά σε ένα σατανικό σχέδιο εκδίκησης κι από την άστεγη ζωή σε μια άλλη, καλά τακτοποιημένη, γεμάτη όμως αμφιβολίες κι ερωτηματικά. Ποικίλα στυλ γραφής, ιδιαίτερη θεματολογία, απόπειρες επιστημονικής φαντασίας και κινηματογραφικού σεναρίου, χαρακτήρες καθημερινοί αλλά και πρωτότυποι, ρεαλιστική αφήγηση και καλολογικά στοιχεία, αυτά και άλλα πολλά χαρακτηριστικά γνωρίσματα θα βρει κάποιος σε αυτήν την ξεχωριστή εκδοτική πρόταση αστυνομικής λογοτεχνίας.