Βιβλίο Συνέντευξη με τα κυκλαδικά ειδώλια 
Συγγραφέας Μαίρη Βογιατζή
Εικονογράφος Ράνια Ηλιάδου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ευτύχης είναι ένας ρεπόρτερ που γράφει στην εφημερίδα του σχολείου του και παίρνει συνεντεύξεις από… αγάλματα και εκθέματα μουσείων! Το δεύτερο βιβλίο της σειράς αφορά τα κυκλαδικά ειδώλια, «μια παρέα που γνώρισα πέρσι το Πάσχα στη Νάξο», όπως λέει ο μικρός αφηγητής. Μέσω ερωταποκρίσεων και με εύληπτο τρόπο ξεδιπλώνεται η ιστορία τους, μαθαίνουμε πώς και γιατί κατασκευάζονταν, τι είναι ο κυκλαδικός πολιτισμός, πώς έφτασαν στα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου, τι σημαίνει η λέξη «ειδώλια», τι συμβολίζουν τα σταυρωμένα χέρια τους, τι χαρακτηρίζει τη χάρη και την κομψότητά τους, σε τι χρησιμοποιούνταν, πώς ενέπνευσαν τη σύγχρονη τέχνη κ. π. ά. Μικρές και εύληπτες πληροφορίες, συναρπαστικά εγκυκλοπαιδικά στοιχεία και παιχνίδια βοηθάνε τα μικρά παιδιά να γνωρίσουν καλύτερα αυτά τα πανέμορφα αγαλματάκια και να κατανοήσουν πόσο σημαντικά είναι για την τέχνη του προϊστορικού κόσμου και όχι μόνο.

Το κείμενο συμπληρώνεται από ερωτήσεις που μπορούν να απαντήσουν τα παιδιά, από τον δεκάλογο του καλού ρεπόρτερ μουσείων, κάτι που θα καθοδηγήσει σωστά τους μικρούς αναγνώστες την επόμενη φορά που θα επισκεφθούν ένα μουσείο στο πώς να κινηθούν, τι να παρατηρήσουν, πώς να αγαπήσουν αυτές τις επισκέψεις, καθώς και από άφθονο χώρο για να γράψουν τη δική τους συνέντευξη από ένα έκθεμα. Μαθαίνουμε για τη Νάξο, για την αρχαιοκαπηλία, για τα ειδώλια στα μουσεία του κόσμου και για πολλά άλλα. Η εικονογράφηση της Ράνιας Ηλιάδου είναι αφαιρετική και σουρεαλιστική, με ποικίλες οπτικές γωνίες, βοηθάει το κείμενο με ενδιαφέρουσες απεικονίσεις γύρω από την εποχή και την τέχνη στις οποίες αναφέρεται το κείμενο και αποτυπώνει με τέχνη τις μορφές των ειδωλίων και το νησί της Νάξου που τα φιλοξενεί.

«Συνέντευξη με τα κυκλαδικά ειδώλια» παίρνει αυτήν τη φορά ο Ευτύχης, ο ρεπόρτερ των μουσείων κι έτσι μαθαίνουμε για τη σημασία και την αξία των μαρμάρινων ειδωλίων που δημιουργήθηκαν στις Κυκλάδες. Ένα συναρπαστικό ταξίδι στους προϊστορικούς χρόνους για ένα αντικείμενο που ακόμη και σήμερα αναζητείται ο πραγματικός σκοπός χρήσης του.

Βιβλίο Γιαννούλης Χαλεπάς: παραμύθι από μάρμαρο 
Συγγραφέας Μαριάννα Κουμαριανού
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς (1851-1938) γεννήθηκε στον Πύργο της Τήνου και χάρη στη λυρική πένα της Μαριάννας Κουμαριανού γνωρίζουμε με συναρπαστικό τρόπο τα παιδικά του χρόνια, το άφθαστο ταλέντο του και τις δυσκολίες που αντιμετώπισε στην ενήλικη ζωή του. Πόνεσα με τα εμπόδια που του έβαλαν, έκλαψα για τις δυσκολίες που του σάλεψαν το μυαλό και δικαιώθηκα με το τέλος του βιβλίου ότι καμία συνθήκη δεν είναι ικανή να αφανίσει ούτε να εκμηδενίσει το πάθος για δημιουργία. Η σχεδόν ποιητική γραφή με την ιδιάζουσα σύνταξη ζωντανεύει έναν τόπο κι έναν άνθρωπο άκρως σημαντικούς για τον κόσμο της τέχνης και της ομορφιάς. Η Τήνος, ένα πανέμορφο νησί κι ο  Γιαννούλης Χαλεπάς, ένας μάστορας με πανέμορφα έργα, πόσο ιδανικός συνδυασμός! Πόσο όμορφα και κυκλικά αποτυπώνει την καθημερινή ζωή στα χωριά της Τήνου η συγγραφέας, τονίζοντας με πρωτότυπο τρόπο τις εμπειρίες, τα βιώματα και τις αφορμές που ρουφάνε σα σφουγγάρια καλλιτέχνες φτασμένοι σαν τον Χαλεπά. Σαν γέρνει ο ήλιος οι γυναίκες βγαίνουν να υφάνουν όλες μαζί κι η πιο ηλικιωμένη, η πιο σοφή, αφηγείται παραμύθια με δράκους, ξωτικά και νεράιδες, στοιχεία που το πρωί οι τεχνίτες θα πάρουν τον μαντρακά και θα τα ζωντανεύουν με τη μαστοριά τους, φτιάχνοντας τους κόσμους των παραμυθιών που συντρόφευαν τα βράδια τους. «Κάθε γούρνα και μια ιστορία. Κάθε φεγγίτης κι ένα όνειρο στο φως» (σελ. 22). Η εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη, που έχει ήδη δώσει εξαίρετα δείγματα τέχνης στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, συναγωνίζεται το ταλέντο του δημιουργού αποτυπώνοντας με το δικό του στυλ τα έργα του καλλιτέχνη ενώ αποτυπώνονται με ρεαλισμό τα εργαλεία και το εργαστήριο του καλλιτέχνη, η Φιλοστοργία και η Ωραία Κοιμωμένη, ο ίδιος ο Χαλεπάς!

«Όση ομορφιά υπήρχε γύρω του, τόσο χαλεπά ήταν τα χρόνια της ζωής του». Ταλαντούχος και δυστυχισμένος ο Χαλεπάς «γιατί είναι ευχή και κατάρα να είσαι πλασμένος από υλικό παραμυθιών… Γιατί στον κόσμο των ανθρώπων ο θαυμασμός μεταμορφώνεται σε φθόνο και κάποιες φορές γίνεται μίσος. Και το μίσος δεν αφήνει τα όνειρα να ανθίσουν» (σελ. 26). Μέσα από την ιστορία ξεπηδάνε οι δυσκολίες μα και οι ευκαιρίες, τα αριστουργηματικά έργα, οι σπουδές, ο έρωτας με τη Μαριγώ, η ευρωπαϊκή φήμη που απέκτησε, η Ωραία Κοιμωμένη, οι ατέλειωτες παραγγελίες, η πάλη με το μυαλό του, ο εγκλεισμός στο ψυχιατρείο, καταγράφονται τα πάντα με όσες λεπτομέρειες είναι απαραίτητες για να κρατήσουν το παιδί ή και τον ενήλικο που θα διαβάζει αυτό το βιβλίο σε εγρήγορση. Μέσα από τις σελίδες ζωντενύει ένας άνθρωπος σιωπηλός και ήσυχος, ντροπαλός, με ήθος και περηφάνια, που στα τελευταία χρόνια είχε τη μάνα του την κυρά-Γιαννούλα να καταστρέφει ό,τι έφτιαχνε γιατί πίστευε πως η μαρμαροτεχνία έκανε το μυαλό του να σαλέψει κι έτσι πόσα χρόνια τον κρατούσε χώρια από το όνειρο και από τη λύτρωση ταυτόχρονα!

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο πέμπτο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για τη ζωή και το έργο του σημαντικού γλύπτη Γιαννούλη Χαλεπά με συναρπαστικό και ενδιαφέροντα τρόπο, με μια αφήγηση που ρέει και κυλάει αβίαστα, αποτυπώνοντας γεγονότα που συνοδεύονται από το χρονολόγιο στο τέλος του βιβλίου.

Βιβλίο Ατελή αγάλματα
Συγγραφέας Κωνσταντίνος Μαρούγκας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αλληγορία
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα διαφορετικό μυθιστόρημα που χρησιμοποιεί ένα δυστοπικό περιβάλλον με ανατρεπτικά γεγονότα ως φόντο για να περάσει μηνύματα γύρω από τη διαφορετικότητα, την αξία της θυσίας για την τέχνη, την εσωστρέφεια, την αλαζονεία και τον διαστρεβλωμένο ρόλο που μπορεί εύκολα να πάρει η παιδεία που δυστυχώς ακόμα στοχεύει «στη συντήρηση της μονοδιάστατης επαναλαμβανόμενης σκέψης» (σελ. 76). Έξι Επαρχίες και η Πρωτεύουσα, αυστηρά περικλεισμένες με τα δικά τους τείχη η κάθε μία, είναι ο τόπος όπου μεγαλώνει ο πρωταγωνιστής. Οι κάτοικοι δεν αντιλαμβάνονται την αδικία ότι κανείς από τις Επαρχίες δεν μπορεί να μεταβεί στην Πρωτεύουσα αν δεν έχει ολοκληρώσει μία από τις Σχολές, γιατί υπάρχει αυτάρκεια στην κάθε μία από αυτές. Επιπλέον όλα είναι τόσο δομημένα και αυστηρά που οι κάτοικοι οφείλουν να υπακούνε στους κανόνες αλλιώς απομακρύνονται, για την προστασία του συνόλου.

Εδώ γεννιέται και μεγαλώνει ο Δημιουργός, γόνος φτωχής οικογένειας που ζει στην Πρώτη Επαρχία, μια περιοχή όπου μένουν κάτοικοι γεννημένοι με ιδιαίτερες ικανότητες. Είναι παιδί βιασμού αλλά οι γονείς του μένουν μαζί χωρίς να του έχουν πει τη φριχτή αλήθεια. Ως παιδί βιασμού αποτελεί μίασμα για την Επαρχία κι αναγκαστικά κλείνεται μες στο σπίτι μαζί με τη μητέρα του κυρίως, μιας και ο πατέρας πρέπει να πάει στη δουλειά. Οι κάτοικοι της Επαρχίας μπαίνουν σε κάποια Σχολή από τα 10 τους χρόνια και μετά, οπότε νωρίτερα είναι στο χέρι των γονιών η μόρφωση και η ανατροφή τους. Ο Δημιουργός μεγαλώνει μόνος, χωρίς φίλους, οπότε πλάθει έναν κόσμο φαντασίας γύρω του, γεμάτο ομορφιές. Το πρώτο του δημιούργημα είναι μια κούκλα φτιαγμένη από κάλτσες και πανιά, ο Γελωτοποιός. Η μητέρα του αγωνίζεται να αποφύγει την ιδρυματοποίηση του παιδιού της ώσπου διαπιστώνει την κλίση του με τις πλαστελίνες και την άμμο και πείθεται να τον αφήσει να παρακολουθήσει τη Σχολή Τέχνης.

Με αφορμή το ταξίδι του Δημιουργού προς τη Σχολή που θα σπουδάσει περνάμε μέσα από όλες σχεδόν τις Επαρχίες και γνωρίζουμε συνοπτικά τις ενδιαφέρουσες ομοιότητες και διαφορές που συναντάει κανείς από τόπο σε τόπο. Είναι ευφάνταστος ο τρόπος που ο συγγραφέας χρησιμοποιεί τις εντυπώσεις που αποκομίζει κανείς περνώντας από τις Επαρχίες για να συγκροτήσει μεταφορικά την προσωπικότητα του επιτυχημένου καλλιτέχνη και τα προτερήματα που οφείλει να έχει για να δημιουργήσει. Στη Σχολή ο πρωταγωνιστής έρχεται αντιμέτωπος με τις στερήσεις και την αυτοθυσία που απαιτούνται για να γίνει εμπνευσμένος καλλιτέχνης, μόνο που τα γεγονότα στους τέσσερις αυτούς τοίχους ξεπερνούν κάθε λογική και κάθε πραγματικότητα, δίνοντας έναν αναπάντεχο γκροτέσκο καμβά δράσης. Ο Δημιουργός ξαφνιάζει τους πάντες όταν ανακοινώνει πως δίνει σώμα στις φωνές που έχει στο κεφάλι του, πως νιώθει να υπάρχουν μέσα του ψυχές ανθρώπων που ουρλιάζουν γιατί δε δικαιούνται σώμα εξαιτίας μοχθηρών πράξεων κι αυτό θα είναι η αρχή μιας ανατριχιαστικής καθόδου.

Η ιστορία του Δημιουργού, αν μείνει κανείς στα καθαυτά γεγονότα, είναι ανατρεπτική και συναρπαστική, με εκπλήξεις, ενδιαφέρουσες σκιαγραφίες, έξυπνες παρομοιώσεις και μεταφορές, καθώς και έναν στενό συνεκτικό δεσμό μεταξύ των βασικών ηρώων. Σε δεύτερη ανάγνωση πάντως υπάρχουν σκέψεις γύρω από τον ρόλο της γυναίκας στη ζωή και πώς συγκρούεται η μητρότητα με την ελεύθερη βούληση, γύρω από τις θυσίες του καλλιτέχνη που απαιτούνται για την ύψιστη δημιουργία, για το κόστος που πρέπει να πληρώσει για να έρθουν τα αγάλματα στη ζωή και πολλές άλλες ιδέες που δε βαραίνουν τη δράση ούτε και εντοπίζονται εύκολα, έτσι οποιοσδήποτε μπορεί να παρακολουθήσει το μυθιστόρημα με όποιον τρόπο θέλει. «Ο ίδιος ο καλλιτέχνης έπρεπε να εισχωρήσει στο έργο του. Να υπάρξει μια συνεύρεση που θα καλυπτόταν τόσο γενετικά όσο και καλλιτεχνικά» (σελ. 149). Σταδιακά απομονώνεται ο Δημιουργός από το γύρω περιβάλλον και καταβυθίζεται μαζί με τον αναγνώστη στην ψυχοσύνθεσή του, το κείμενο από ανοιχτό και ποικιλόμορφο αρχίζει να κλείνει σταδιακά και να οδηγεί όλο και σε πιο σκοτεινά βάθη του είναι και της ψυχής. Μέχρι πού θα φτάσει όμως;

Τα »Ατελή αγάλματα» είναι ένα διαφορετικό, πολυεπίπεδο μυθιστόρημα γεμάτο έξυπνα αφηγηματικά ευρήματα, αξιοπρόσεκτα νοήματα και ένα τέλος που αγάπησα ιδιαίτερα. Διαχρονικές σκέψεις και ιδέες γύρω από την ανθρωπότητα γενικά και την τέχνη ειδικά συντροφεύουν τη μοναχική πορεία του Δημιουργού προς την τελειότητα και τις μύχιες πλευρές του εαυτού του, συγκροτώντας ένα κείμενο που διαβάζεται με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους και αξίζει μια δεύτερη ματιά μετά το τέλος της πρώτης.

Βιβλίο Στη σκιά του Αυγερινού
Συγγραφέας Σοφία Βόικου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τερέζα Βολάνη, κόρη του ισχυρού αστού και στρατηγού Αλέξανδρου Βολάνη και της Αμαλίας, αδερφή του διπλωμάτη Θεμιστοκλή. Απότομη, σκαιή, αχάριστη, πείσμων, επίμονη, εγωίστρια, κακομαθημένη, αυστηρή με όλους αλλά κυρίως με τον εαυτό της. Ένα αγρίμι που διψά για αγάπη, στήριξη, σιγουριά, ένα άδολο και αληθινό χάδι. Ο πατέρας της αρνείται επισταμένως να την αφήσει να γραφτεί στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών και επιπλέον σαμποτάρει τις προσπάθειές της. Η απόπειρά του να της βρει γαμπρό είναι η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Έξαλλη το σκάει μες στη νύχτα και καταφεύγει στο ατελιέ του διάσημου γλύπτη Άγγελου Αυγερινού, εφάμιλλου σε ταλέντο του Μιχάλη Τόμπρου και όχι μόνο.

Άγγελος Αυγερινός: γλύπτης, ταλαντούχος και μονομανής, με ερωτική σύντροφο την Άννα και εκτός γάμου γιο τον Θεοφάνη. Το ατελιέ του είναι ξακουστό σε όλη την Αθήνα κι ας αρνείται επίμονα να τον αναγνωρίσει η Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών. Ενδιαφέρουσα προσωπικότητα, ο χαρακτήρας του σκοινοβατεί ανάμεσα στη σχιζοφρένεια, την παραφροσύνη, το ταλέντο και την απίστευτη αγάπη που έχει για το ωραίο. Η Τερέζα μπαίνει στη ζωή του ζευγαριού και την ανατρέπει για πάντα. Κι αντί να πιαστούν οι δυο γυναίκες στα χέρια, με ήρεμο και πολιτισμένο και διακριτικό τρόπο περιμένουν πότε θα ταπεινωθεί η μια στα μάτια του Άγγελου για να υπερηφανευτεί. Οι προβλέψεις της Άννας πραγματοποιούνται και η Τερέζα από μαθήτρια γίνεται μούσα και μετά ερωμένη. «Στον πήρα τον Άγγελο», λέει η μια, «να τον χαίρεσαι», λέει η άλλη, που ξέρει πόσο σύντομα είναι αυτά τα τερτίπια του γλύπτη.

Ένα απίθανο ερωτικό τρίγωνο, σκηνές απείρου κάλλους, σκαμπανεβάσματα στις ζωές των ηρώων και όλα αυτά με φόντο την Ευρώπη και ειδικότερα την Ελλάδα της δεκαετίας του 1930. Η Νύχτα των Κρυστάλλων, η καθιέρωση του Χίτλερ ως μόνου ηγέτη στη χώρα του, η απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου, το πραξικόπημά του, η δικτατορία του Μεταξά συμβαίνουν ταυτόχρονα και επηρεάζουν τα κεντρικά πρόσωπα της ιστορίας μας. Διακριτική η αφήγηση της Ιστορίας, σποραδική, κάτι που κάνει πιο έντονη την ουσία του μυθιστορήματος. Ειλικρινά, ίσως η ιστορία φανεί παρατραβηγμένη και δυσαρεστήσει η εξέλιξη αυτού του απρόσμενου έρωτα (σα να συνταιριάζεις τη φωτιά με το ατσάλι), όμως το καλογραμμένο κείμενο και η συγγραφική δεινότητα σε πείθει και σε παρασέρνει. Δεν ψάχνεις δικαιολογίες, δεν ψάχνεις αφορμές, δε ρωτάς, απλώς αφήνεσαι να απολαύσεις το χρώμα της αγάπης, να δεις πώς με τρόπο μαγικό πέφτει πάνω στο έντονο κόκκινο του πάθους το μαύρο του πένθους και πώς η απόχρωση που φτιάχνουν μαζί αυτά τα δυο είναι το κερασί της ζωής. Ο καμβάς μας είναι διάσπαρτος από μουτζούρες, λεκέδες, σκιές, αδρές γραμμές και χρώματα. Και η Τερέζα να προσπαθεί αρχικά να στηρίξει τον Αυγερινό, να θυσιαστεί και να του χαρίσει δικά της δημιουργήματα για να ξαναβγεί στην αφρόκρεμα των εκλεκτών καλλιτεχνών κι όταν μένει έγκυος κι ο Αυγερινός απαιτεί την έκτρωση να κάνει μια πράξη που θα αλλάξει ριζικά τις ζωές όλων τους.

Το υπέροχο Παρίσι, η Μέκκα της ζωγραφικής στο Μεσοπόλεμο και όχι μόνο τότε, μας καλωσορίζει με το βλέμμα της συγγραφέως, μας ταξιδεύει στη Μονμάρτη, στην Πιγκάλ, στη διαβόητη \”Κυψέλη\” (βίλα του Αλφρέντ Μπισέ που τη μετέτρεψε σε κοινόβιο με 64 δωμάτια-ατελιέ για νέους άπορους καλλιτέχνες) και μας συστήνει τη Γερτρούδη Στάιν, τον Ματίς, τον Πικάσο, τη Ζοζεφίν Μπέικερ και τη λεοπάρδαλή της, Τσικίτα, μας εξηγεί τον φωβισμό, τον κυβισμό, μας κάνει να καταλάβουμε πόση ανάγκη είχαν οι καλές τέχνες να γυρίσουν την πλάτη στο παρελθόν και να στραφούν σε ένα πιο ανεξάρτητο, δημιουργικό, ελεύθερο μέλλον.

Αγαπημένη μου μορφή του μυθιστορήματος, η ανδρόγυνη Καλυψώ, που σαν άλλη σειρήνα παρασύρει στα δίχτυα της τους εύφημους, πολιτισμένους και καθώς πρέπει άντρες της Αθήνας, οι οποίοι την άλλη αμέσως μέρα κατακρίνουν και λοιδωρούν αυτούς ακριβώς τους ανθρώπους! Ένα πλάσμα δυστυχισμένο, ένας άνθρωπος διωγμένος από το σπίτι, που επιζεί κάνοντας νούμερα βαριετέ σε θέατρο. Προδομένος από τους εφήμερους εραστές, αγωνίζεται να βρει επιτέλους έναν άνθρωπο με τον οποίο θα πάρει μια ανάσα, θα ησυχάσει και φαίνεται να τον βρήκε στον μυστηριώδη νυχτερινό επισκέπτη του, την ταυτότητα του οποίου δε μαθαίνουμε παρά μόνο όταν πρέπει, ώστε η αποκάλυψη να συνοδεύεται από ανατροπή. Η Καλυψώ συνδέεται φιλικά με την Τερέζα και αλληλοϋποστηρίζονται.

Θα σταθεί στο πλάι του Αυγερινού η Τερέζα; Τι θα συμβεί στη σχέση του με την Άννα και πόσο έντονη αλλαγή θα επιφέρει το απύθμενο μίσος που θα πετάξει λόγια σκληρά και κοφτερά τη στιγμή που δεν πρέπει; Θα παραμείνει στη σκιά του καλλιτέχνη ή θα πάρει την ώθηση που απαιτείται για να ανοίξει τα δικά της φτερά στο Παρίσι; Ο Θεμιστοκλής θα καταλάβει επιτέλους πόσο δεσποτική είναι η μητέρα του και πόσο μεγάλη οδύνη έφερε στις ζωές των παιδιών της η άτεγκτη στάση της απέναντι στην κοινωνία και τον καθωσπρεπισμό; Θα ανοίξει και τα δικά του φτερά στον έρωτα, παρακούοντας τη μητέρα του; Ατμοσφαιρικό, τεκμηριωμένο, καλογραμμένο, θα καταλάβετε από την αρχή σχεδόν ότι ξεφεύγει από την κλασική θεματολογία του ελληνικού μυθιστορήματος κι ελπίζω να σας αρέσει όσο άρεσε και σε μένα. Πηγή έμπνευσης του βιβλίου υπήρξε η Καμίλ Κλοντέλ, μούσα και ερωμένη του Ωγκύστ Ροντέν.