Βιβλίο Το ζευγάρι απέναντι δεν καβγαδίζει πια 
Συγγραφέας Γιώτα Στεφάνου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η βιβλιοπώλης Βέρα γνωρίζει τον οδοντίατρο Γιάννη. Η αρχή είναι απόλυτα ρομαντική και ακολουθεί όλα τα στερεότυπα ενός άρλεκιν, διάβαζα όμως με προσοχή κάθε λέξη γιατί ξέρω πως η Γιώτα Στεφάνου πάντα χτυπάει τον αναγνώστη σε απρόσμενες φάσεις. Απολάμβανα λοιπόν τον κεραυνοβόλο έρωτα, το καρδιοχτύπι, τις συναισθηματικές αναταράξεις, τα πάνω και τα κάτω μιας ενδιαφέρουσας γνωριμίας, τις μελετημένες παρομοιώσεις («…κάθομαι στην καρέκλα του ταμείου ξεφούσκωτη και τσαλακωμένη, παρατημένη, φορεμένη κάλτσα», σελ. 19, «Οι τρόποι της μοιάζουν σπασμωδικοί, λες και τη βασανίζει μια δυσπεψία ή ένα μυστικό», σελ. 33-34), την άδεια ζωή της Βέρας («Βλέπω τα πάντα, ψάχνω τα πάντα, κάνω τα πάντα για να μη μείνω μόνη με τον εαυτό μου», σελ. 20) με την αλκοολική μητέρα της, ενώ μου κρατούσαν συντροφιά ρεαλιστικές καταστάσεις ενός μέσου νοικοκυριού με λεκτικούς νυγμούς είτε για τις γυναίκες που μπλέκουν με παντρεμένους («Υπάρχει ολόκληρος στρατός γυναικών που βολεύεται με τα υπολείμματα του χρόνου διάφορων δειλών αρσενικών που θέλουν και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο», σελ. 30 αλλά ένιωσα χειρότερα με αυτό: «Έφευγα και έπαιρνα μαζί μου, σα δώρο, τα χρησιμοποιημένα προφυλακτικά μας και τις κόκκινες τρίχες των μαλλιών μου που είχαν απομείνει στο σιφόνι της μπανιέρας -η γυναίκα του είναι καστανή», σελ. 31) είτε για τα πρώτα ίχνη κακοποίησης σ’ ένα ζευγάρι είτε για τις λεκτικές αψιμαχίες που χωρίζουν ακόμη περισσότερο ένα αντρόγυνο. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση και η συχνή χρήση ενεστώτα διαρκείας που εναλλάσσεται με αόριστο δίνουν ένταση και ρεαλισμό στην αφήγηση, αν και με αυτόν τον τρόπο φωτίζεται μόνο η Βέρα. Θα ήθελα να δω και την οπτική γωνία του Γιάννη, να μην τον γνωρίζω μόνο μέσα από τα φραστικά του ξεσπάσματα και κάποιες αποσπασματικές σκηνές όπου ήταν παρούσα η γυναίκα του.

Με έξυπνα τρικ περνάμε όλες τις φάσεις της γνωριμίας και μέσα από λίγες και περιεκτικές κουβέντες, λιτά σκηνικά και σωστά διαλεγμένες χρονικές περιόδους καταγράφονται και ζωντανεύουν ο χαρακτήρας του καθενός, οι διαφορετικές απόψεις τους, τα κοινά τους και οι συνήθειές τους. Φτάνουμε στον γάμο και στο παιδί μέσα από απανωτές αλλαγές που κοντράρονται με τις προσδοκίες και τα σχέδιά τους, χωρίς να προλάβουν να βρουν οι δύο αυτοί άνθρωποι τον χρόνο να προσαρμοστούν, να αναρωτηθούν, να ενσωματωθούν, να εγκλιματιστούν: «Το κακό με τους κεραυνοβόλους έρωτες είναι πως οι δύο εραστές δεν προλαβαίνουν να εγκαταστήσουν μεταξύ τους οικειότητα… Είναι σοκαριστικό, είναι αναζωογονητικό αλλά δεν είναι και πολύ χρήσιμο» (σελ. 112). Και ακόμη πιο ξεκάθαρα λίγο παρακάτω: «Το σώμα μου ξέρει λεπτομέρειες για τον Γιάννη… Αλλά πόσα ξέρει το μυαλό μου για τον Γιάννη»; Και φτάνουμε στον γάμο και στο παιδί, με μια εγκυμοσύνη να τρελαίνει τις ορμόνες, με εννιά μήνες να αλλάζουν τα πάνταμέσα και γύρω από τη Βέρα, κυρίως.

Η συγγραφέας με άφησε να σκεφτώ πάνω στο ζευγάρι, παραθέτοντάς μου όλες τις εκφάνσεις της κοινής πλέον ζωής τους. Φταίει η εγκυμοσύνη που ήρθε νωρίς; Φταίνε οι ίδιοι για κάποιο συναισθηματικό ή πρακτικό λόγο που τους εμπόδισε να γνωρίσουν / ακούσουν / σεβαστούν ο ένας τον άλλον; Η Βέρα ξανά: «Αλλά έχω κουραστεί. Μου λείπουν οι ωραίες εικόνες, μου λείπουν οι εικόνες που δεν περιέχουν εργάτες και σκαλωσιές» (σελ. 124). Και μέσα από αυτές τις εξελίξεις, η συγγραφέας κάνει διαχρονικές παρατηρήσεις ευρύτερα πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις με τρόπο που δεν είχα σκεφτεί ποτέ: «Οι λεπτομέρειες στον έρωτα είναι η ουσία. Όλοι μπορούν να μιμηθούν τις χοντροκομμένες δηλώσεις, τις αδρές εκφάνσεις του έρωτα, όλοι μπορούν να πουν σωστά τα ερωτόλογα…Ο πραγματικά ερωτευμένος θα ξεχάσει να βάλει το χτεσινοβραδινό φαγητό στο ψυγείο. Ο ερωτευμένος δεν μπορεί να είναι επιμελής. Δεν του μένει μυαλό για να είναι επιμελής» (σελ. 137). Άλλη μια αλήθεια: «Μην υποτιμάς τις ενοχές. Είναι πιο δυνατές και από την αγάπη. Δες τις σχέσεις γύρω μας. Η πιο δυνατή συγκολλητική ουσία τους είναι η ενοχή. Πεθαμένοι γάμοι συντηρούνται από τις ενοχές, κακότροποι δηλητηριώδεις άνθρωποι μένουν γύρω μας γιατί νιώθουμε ενοχές να τους διώξουμε» (σελ. 179). Ακόμη και μια στιγμή ανεμελιάς μέσα σε όλον αυτόν τον κυκεώνα αποκαθηλώνεται σχεδόν αμέσως: «… όλο έβαζα και έβγαζα φορέματα. Συνειδητοποίησα πως είχα μήνες να κάνω κάτι τέτοιο, να αφεθώ σε κάτι ηλίθιο και ξεκούραστο όπως είναι η ματαιοδοξία» (σελ. 235).

Η συνέχεια και οι ανατροπές που ακολούθησαν μ’ έπιασαν εξαπίνης και μου κάρφωσαν ένα σκεπτικό χαμόγελο στα χείλη. Ήξερα πως τα πράγματα θα ξέφευγαν σύντομα από τα κλισέ, απλώς δεν περίμενα τέτοιες εξελίξεις. Κι έτσι βυθίστηκα στον ασφυκτικό κόσμο του Γιάννη και της Βέρας, αναρωτώμενος πλέον όχι τόσο για τα λάθη και ποιος τα έκανε αλλά για τις συνέπειές τους και ποιος θα την πληρώσει περισσότερο. Η ιστορία έχει εκπλήξεις που με άφησαν με ανοιχτό το στόμα, ανατροπές που θα μπορούσαν να συνεχίσουν το ασφαλές κλισέ ενός χιλιοειπωμένου στόρι αλλά απομακρύνθηκαν εγκαίρως από το εύκολο μελό και μια τελική πορεία υψηλών ταχυτήτων που οδηγεί σ’ ένα εξίσου απρόσμενο τέρμα. Η αλλαγή της Βέρας για να προστατέψει το παιδί της, να το υπερασπιστεί από το περιβάλλον που κλήθηκε για να μεγαλώσει, είναι θεαματική και συνδυάζεται με μια αναπάντεχη τελική τροπή κι έναν απρόσμενο δευτεραγωνιστή που ξαφνικά βγαίνει στο φως χωρίς να έχει πει ούτε μία λέξη κατά την αφήγηση αλλά η θέση του είναι καταλυτική. Οι δύο τελευταίες σελίδες είναι εξαίρετες και συμπυκνώνουν όλη την αφηγηματική δεινότητα της συγγραφέως.

Μια βιβλιοπώλης γνωρίζει έναν οδοντίατρο. Την ιστορία τους τη γράφει η Γιώτα Στεφάνου. Τίποτα δε θα είναι πια το ίδιο, ούτε γι’ αυτούς ούτε για τον αναγνώστη. Μια ιστορία που ξεφτίζει και παλιώνει μαζί με τους χαρακτήρες και φθείρεται όπως συνεκδοχικά δείχνει το, τάχα μου τυχαία, φθαρμένο, ξεφτισμένο εξώφυλλο. Ένα βιβλίο που με καθήλωσε και μ’ έκανε να σκεφτώ πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις, τις προσδοκίες, τις αλήθειες και την πραγματικότητα που πατά πάνω τους.

Βιβλίο Τι κρύβεις;
Συγγραφέας Γιώτα Στεφάνου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ευσταθία μεγαλώνει σε μια δύσκολη οικογένεια: ο αδερφός της, ο Νίκος, είναι ένας αυτιστικός έφηβος, που ο πατέρας του τον θεραπεύει με ένταση και φωνές, κλειδώνοντάς τον σε ένα σκοτεινό, ηχομονωμένο δωμάτιο για να συνέλθει από τις κρίσεις του. Η μάνα τους προτιμά να πνίγεται στο ποτό. Ζωή μίζερη, δύσκολη, χωρίς ελπίδα και φως. Με τις κραυγές της Ευσταθίας για τις αδικίες της ζωής να μπερδεύονται με τις οιμωγές του Νίκου όταν πετάει φρέσκες ακαθαρσίες στους τοίχους του δωματίου του. Και όλα αλλάζουν, όταν έρχεται η Έρση, ένα κορίτσι που ο Νίκος ερωτεύεται και αλλάζει άρδην χαρακτήρα και συμπεριφορά, χαρίζοντας ανέμελες στιγμές στην οικογένειά του. Και όλα ανατρέπονται όταν μπαίνει και ο Χελωνάνθρωπος στο προσκήνιο.

Η αφήγηση είναι κινηματογραφική, γρήγορη, ασφυκτική, με αναδρομές στο παρελθόν που συμπληρώνουν τα ιστορούμενα του σήμερα. Η Εύα μας αφηγείται τη ζωή της πριν και μετά με λέξεις δυνατές, που προκαλούν πόνο. Μιλάει λες και πετάει κατάμουτρα στον αναγνώστη πέτρες. Δε σιχτιρίζει, δεν αναθεματίζει τη ζωή άπραγη σε μια γωνιά, αντίθετα, έτσι όπως περιγράφει τις θεοκρατικά και προτυπικά επιτρεπόμενες ευτυχισμένες κοινωνικές και οικογενειακές στιγμές τις απογυμνώνει από το ροζ τούλι τους και τις τοποθετεί στις σωστές τους διαστάσεις. Δεν μπορώ να μη σταθώ με περίσκεψη μπροστά σε προτάσεις σαν αυτήν: «Πες μου γιατί να ακολουθείς τους ηθικούς κανόνες, όταν αυτοί οι κανόνες σε σμπαράλιασαν; Γιατί να πιστεύεις σε ένα Θεό, όταν αυτός ο Θεός σου δίνει μόνο φάπες; Γιατί να τρως στη μούρη το τιμωρητικό κακό του δάχτυλο, όταν δεν έχεις νιώσει ποτέ το χάδι του;» (σελ. 92). Προχωρώντας στη σελίδα 269 εντόπισα μια απροκάλυπτη αλήθεια, σε μια απλή πρόταση όλη η έννοια της κατάθλιψης: «Ζούσα από περιέργεια για να δω το τέλος μου». Και τέλος στη σελίδα 336 βρήκα την απόλυτη ταύτιση, μια σκέψη που με καλύπτει απόλυτα αλλά ίσως σε άλλους φανεί μισάνθρωπη ή απωθητική: «Όλα αυτά μόνο και μόνο για να έχω οικογενειακές φωτογραφίες που να αποδεικνύουν πως έκανα το καθήκον μου σ’ αυτή τη ζωή. Πως δηλαδή κατάφερα να ζευγαρώσω και να αναπαραχθώ. Λες και δεν το κατάφεραν αυτό εκατομμύρια ηλίθιοι πριν από μένα».

Όλα αυτά έγιναν τότε, με αποκορύφωση μια δολοφονία. Τώρα, στο παρόν, η Εύα έχει φτάσει στην κορυφή της καταξίωσης, άδεια από αισθήματα, ψυχή και έρωτα, ειδικά μετά από ό,τι έγινε εκείνο το βράδυ. Ενώ δηλαδή στο παρελθόν απογυμνώνονται οι άνθρωποι και οι οικογενειακές σχέσεις, στο παρόν απογυμνώνεται η πρωταγωνίστρια, που πλέον έχει τη δύναμη και τις αντοχές να τα βάλει σε μια σειρά και να τιμωρήσει όσους έβλαψαν εκείνη και τον αδερφό της. Αυτή η στροφή στη ζωή της θα τη φέρει αντιμέτωπη με τις συνέπειες των επιλογών της και άλλη μια φορά θα έρθουν τα πάνω κάτω. Ποιος σκότωσε εκείνο το βράδυ; Ποιος είναι ο αθώος και ποιος ο ένοχος; Γιατί ο Χελωνάνθρωπος έκανε τελετές μαύρης μαγείας; Γιατί ο Νίκος ανέβηκε έναν δύσκολο γολγοθά χωρίς ουσιαστική βοήθεια από την αδελφή του;

Ένα υπέροχο, δυνατό κοινωνικό μυθιστόρημα, γεμάτο ένταση, αλήθειες, μυστικά, κλειδωμένα σπίτια, συγκαταβατικές σιωπές ενοχής, ένα κείμενο που δε με άφησε σε ησυχία από την αρχή σχεδόν. Δεχόμουν χαστούκια, μου θύμιζε οικείες καταστάσεις που έχω ζήσει κι εγώ ή θέλω να αποφύγω, η Ευσταθία ή Εύα είναι μια γυναίκα-αράχνη παγιδευμένη στον ίδιο της τον ιστό κι ενώ κατασπαράζει τις μύγες που την πλήγωσαν αρχίζει να τρώει και τις δικές της σάρκες. Όπως γράφει και η ίδια: «Με γελαστές παρέες της πλάκας ή εραστές που έμοιαζαν με φαγητό από ντελίβερι: γρήγορη, λαίμαργη κατανάλωση, βάρος στο στομάχι και ναυτία μετά» (σελ. 163-164). Αλήθεια, αναγνώστη μου, εσύ τι κρύβεις; Θα στο φέρει στην επιφάνεια η συγγραφέας ή θα εξακολουθείς να το κρύβεις κάτω από τον μπουφέ του εγωισμού και της αυταπάτης;

Βιβλίο Ο κάμπος με τις κούκλες
Συγγραφέας Γιώτα Στεφάνου
Κατηγορία Χιούμορ / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στην αρχή το βιβλίο μού φάνηκε ελαφρύ, απλώς έρεε με το ερωτηματικό ποια είναι η πραγματική ζωή της Νίνας και αν κάποιος επίτηδες χάλασε τα φρένα του αυτοκινήτου της ώστε να τη βγάλει από τη μέση (νιάου, νιάου). Όταν όμως επανέρχονται οι θύμησες, η ιστορία αλλάζει ριζικά. Η ξαδέλφη Νταίζη, ένας κισσός που λατρεύει το χρήμα και μπορεί να χρησιμοποιήσει τη γοητεία της για να κάνει τα πάντα, κόρη πλούσιας γαιοκτήμονος από την Αρλ που παντρεύτηκε τον θείο της Νίνας, παρκαρισμένη από τον πατριό της στην οικογένεια της Νίνας, κάνει ό,τι μπορεί για να καλοπεράσει. Δε διστάζει να κάνει εραστή της ακόμη και τον θετό της θείο και η Νίνα πρέπει να κάνει κάτι για να το εμποδίσει. Έλα όμως που την προλαβαίνει το τροχαίο! Και ο άχρωμος Ορέστης; Ο γοητευτικός, πρώην εραστής της, ο Μάριος, που τώρα έγινε αστυνομικός διευθυντής; Τι ρόλο παίζουν στη ζωή της Νίνας; Για ποιο πράγμα θα ζητήσει τη βοήθειά τους;

Η ανατροπή της πλοκής είναι πραγματικά μεγάλη! Με επιδέξιο και πανέξυπνο χειρισμό, η συγγραφέας φωτίζει διαφορετικά την ιστορία, μας δείχνει τον πραγματικό πρωταγωνιστή του βιβλίου κι από κει και μετά έχασα τον λογαριασμό με τις εκπλήξεις και τα μυστικά! Ποτέ δεν περίμενα ότι πρόσωπα που αγάπησα στην αρχή και τα συμπάθησα θα έκαναν τέτοια πράγματα, οπότε έμεινα άφωνος να αναρωτιέμαι γιατί δεν το πήρα χαμπάρι! Οπότε το μυθιστόρημα εξελίσσεται σε καλογραμμένο αστυνομικό από ένα απλό κοινωνικό που το θεώρησα στην αρχή και μάλιστα τόσο καλογραμμένο σα σενάριο κινηματογραφικής ταινίας. Μοναδικές επιλογές χαρακτήρων, πρωτότυπες εκπλήξεις, μια ιστορία που με παρέσυρε ως το τέλος! Το συνιστώ για μια διαφορετική άποψη πάνω στο αστυνομικό μυθιστόρημα!