Βιβλίο Η φλόγα, η φωτιά και η στάχτη
Συγγραφέας Γιώργος Τζιτζικάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κάκτος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Τζιτζικάκης επιστρέφει μ’ ένα δυνατό και συναρπαστικό μυθιστόρημα αφιερωμένο στις γυναίκες από έναν άντρα που τις γνώρισε και τις σεβάστηκε, τις αγάπησε και τις συγχώρεσε και τώρα ασχολήθηκε με σεβασμό και με προσοχή με την ψυχοσύνθεσή τους και με την ολότητά τους, με τα συναισθήματα και τη συμπεριφορά τους. Είναι η ιστορία τριών γυναικών που γνωρίζονται από παιδιά και έφτασαν μαζί τα τριάντα χρόνια φιλίας, μόνο που πλέον τα πράγματα έχουν αλλάξει ριζικά. Η Μανωλία είναι κυνική, απόλυτη, πικρόχολη, ανυποχώρητη, ζητά την επιβεβαίωση, δρα και συμπεριφέρεται σαν μπεμπέκα. Η Εριέττα είναι υπέρβαρη, ρομαντική, με χαμηλή αυτοεκτίμηση και έρμαιο των αντρών, βυθισμένη στα βιβλία που διαβάζει. Η Θέτιδα είναι ομοφυλόφιλη, ευαίσθητη πάνω στο θέμα της ταυτότητάς της αλλά όχι και στην πρώτη γραμμή των διεκδικήσεων («Όλα αυτά, περισσότερο σε ξεχώριζαν παρά σε προσάρμοζαν στην κοινωνία», σελ. 24), έχει μαγαζί με είδη φαρμακευτικής κάνναβης, είναι συνειδητοποιημένη και τσαμπουκαλεμένη. Η μεταξύ τους σχέση κάποτε ήταν σημαντική, τώρα όμως ένας είναι ο συνδετικός κρίκος, μιας και οι άλλες δύο δεν τα πάνε πλέον καλά μεταξύ τους. Έχουν πάρει από καιρό χωριστούς δρόμους και διατηρούν τη φιλία θαρρείς από υποχρέωση, τι θα πετύχουν λοιπόν με τις κοινές διακοπές;

Το μυθιστόρημα αρχικά φαίνεται μίσανδρο, μιας και τουλάχιστον η Μανωλία έχει πια καταλήξει πως οι άντρες είναι μαλάκες και δεν ξέρουν να φλερτάρουν, η Εριέττα έχει δεχτεί πως ως σώμα και ως γυναίκα δεν μετράει σε μια παρέα αντρών, η Θέτιδα, παρά τις επιλογές της, προσπαθεί μέσα από τις ιστορίες των φιλενάδων της να δει τους άντρες όσο γίνεται πιο αποστασιοποιημένα, σταδιακά όμως το κείμενο αρχίζει να δείχνει και την άλλη πλευρά των πραγμάτων, όχι όμως υποστηρίζοντας πως το δίκιο είναι των αντρών που κάνουν τις γνωστές τους επιλογές ούτε όμως και των γυναικών. «Η πραγματικότητα είναι πως εκεί έξω όλες οι σχέσεις περνάνε κρίση και γίνεται μακελειό. Η πραγματικότητα είναι πως ο κόσμος δεν είναι φτιαγμένος για ρομάντζα και πως ο καθένας κοιτάει την πάρτη του, καταπώς τον συμφέρει» (σελ. 42). Τα λάθη, οι επιπολαιότητες και οι βλακείες γίνονται και από τα δύο φύλα λόγω της γνωστής ανασφάλειας, του φόβου και του εγωισμού. Αυτή η ισορροπία και ταυτόχρονα το συναρπαστικό στυλ αφήγησης με κράτησαν ως το τέλος, γιατί πραγματικά ήθελα να δω τι θα απογίνουν αυτές οι τρεις γυναίκες ως προσωπικότητες αλλά και ως φίλες. Τι άλλαξε από τα απλά πράγματα στην εφηβεία που μας έκαναν όλους ευτυχισμένους και φτάσαμε στις δυσκολίες που φέρνουν όλες οι σχέσεις;

Με πρωτοπρόσωπη αφήγηση εναλλάξ μεταξύ των τριών γυναικών βλέπουμε όλες τις οπτικές γωνίες, διεισδύουμε σε τρεις εντελώς διαφορετικές προσωπικότητες και βιώνουμε μια ποικιλία γεγονότων και συναισθημάτων που τις οδήγησαν σε αυτό που είναι, που σκέφτονται και που αισθάνονται σήμερα. Πρόκειται για τρεις διαφορετικές προσωπικότητες, που η κάθε μια παίρνει τη σειρά της για να σχολιάσει τις άλλες δύο κι έτσι δημιουργείται από τις μικρές αυτές ψηφίδες ένα ποικιλόμορφο παζλ που τονίζει τις διαφορές τους και τα κοινά τους στοιχεία. Κάθε μια τους είναι γυναίκα σημερινή, κάπου την έχουμε συναντήσει. Στο μυθιστόρημα προσπαθούν να λειάνουν τις γωνίες τους η κάθε μία, να βρουν τον εαυτό τους και τα σωστά πατήματα της μεταξύ τους σχέσης, να καταλάβουν σοβαρά τις πταίει για τις ως τώρα αποτυχίες τους, κυρίως στον συναισθηματικό τομέα. Προβλήματα μεταξύ τους, προβλήματα με τις ζωές τους, προβλήματα με τον εαυτό τους, όλα αυτά τις πιέζουν και γι’ αυτό ξεσπάνε, μαλώνουν και τα ξαναβρίσκουν, ψάχνουν και αναρωτιούνται. «Σε απασχολεί μονάχα το ότι είσαι γυναίκα και για μια γυναίκα τα πράγματα είναι πάντα πιο ζόρικα» (σελ. 24).

Το κείμενο αφθονεί σε σκέψεις και σχόλια, ο λόγος όμως ρέει αβίαστα και ο συγγραφέας ξέρει πώς να κρατήσει την προσοχή του αναγνώστη. Μου έχει τύχει παρόμοιας θεματολογίας μυθιστορήματα είτε να προσπερνώ σελίδες τους είτε να σταματώ την ανάγνωση γιατί δεν κατάφερα να μπω στον κύκλο των ηρωίδων τους, εδώ όμως όσο διάβαζα έφτιαχνα εικόνες, μου προκαλούνταν συναισθήματα και αγωνία για τη συνέχεια. Άλλωστε στη Σκιάθο συμβαίνουν και ανατρεπτικά γεγονότα που ενισχύουν ή αλλάζουν τους χαρακτήρες των ηρωίδων κι έτσι ήθελα να μάθω τι θα συμβεί μετά, θα φτιάξουν οι σχέσεις τους, θα καταλάβουν κάποια πράγματα, θα αλλάξουν ή θα μείνουν ίδιες; Κι όσο πλησιάζουμε στο τέλος τόσο οι τρεις κοπέλες καλούνται να πάρουν αποφάσεις σε καταστάσεις που έρχονται ακάλεστες να φορτωθούν στον ήδη βεβαρυμένο ψυχισμό τους και να αποφασίσουν αν ταιριάζουν για να παραμείνουν φίλες μετά από όλα αυτά ή πρέπει επιτέλους να το διαλύσουν. «Η φλόγα, η φωτιά και η στάχτη» είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα που ζωντανεύει αληθινές γυναίκες της σημερινής μας εποχής και τις ρίχνει σ’ έναν κυκεώνα προβλημάτων και διλημμάτων, για να δείξει τις δυσκολίες των σχέσεων, τη σημασία της ειλικρίνειας απέναντι στους άλλους μα κυρίως στον εαυτό μας και να απεικονίσει προβληματισμούς που όλους μάς έχουν απασχολήσει. Λύσεις υπάρχουν αλλά οι αντιδράσεις ποικίλλουν κι όλα αυτά δημιουργούν ένα τρυφερό κείμενο χωρίς υπερβολές και περιττές παραγράφους. «Στη ζωή δεν εισπράττεις εκείνο που σου αξίζει αλλά εκείνο που διεκδικείς με τσαμπουκά…» (σελ. 90). Και στο κάτω κάτω: «Αυτή η ζωή μάς δόθηκε και αυτή θα περπατήσουμε όπως μπορούμε (σελ. 220).

Βιβλίο Ανεμόγερτος 
Συγγραφέας Γιώργος Τζιτζικάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κάκτος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Τζιτζικάκης, μετά τον «Παραθεριστή», δοκιμάζει ξανά τις δυνάμεις του σε ένα είδος που ακροβατεί ανάμεσα στην αυτοβιογραφία και το ψυχολογικό δοκίμιο. Με το γνωστό του αγαπημένο στυλ βάζει κάτω τα πράγματα και τα αντιμετωπίζει επί ίσοις όροις. Με οξυδέρκεια και ειλικρίνεια, καταγράφει τα λάθη του, τις χαρές του, τις ελπίδες και τις προσδοκίες του, τα βήματα που τον έφεραν στο χείλος της καταστροφής και τις συμπτώσεις που τον έφεραν ξανά πίσω στη ζωή. Μέσα από ένα κείμενο-φωτιά, γεμάτο σκέψεις, απόψεις, διεισδυτικότητα και εμπειρίες περνά το μήνυμα της αισιοδοξίας, της δύναμης και των προϋποθέσεων που χρειάζονται ώστε κάποιος να βγει αλώβητος από τη μάχη με τη ζωή μα κυρίως με τον ίδιο του τον εαυτό. Όσο προχωρούσα την ανάγνωση, τόσο διαπίστωνα πως αναμιγνύεται ιδανικά ο «χάρτινος» αφηγητής με τον ίδιο τον συγγραφέα, σ’ ένα αξιοπρόσεκτο πάντρεμα ρεαλισμού και φαντασίας. Ο Γιώργος Τζιτζικάκης πετάει ψηφίδες της δικής του ζωής ανάμεσα στις περιπέτειες του αφηγητή με τόση ενάργεια και παραστατικότητα ώσπου σταδιακά καταλαβαίνουμε πως όλο αυτό είναι πείραμα γραφής βιωμάτων του, χάρη στο οποίο θα βγάλει από μέσα του αρνητικά συναισθήματα και συμπλέγματα που κατοικοεδρεύουν ακάλεστα μέσα του επί χρόνια, ώστε στο τέλος να πει «Γάμα τα» σε ό,τι τον γεμίζει με αρνητική ενέργεια.

«Είχα κουραστεί να στέκομαι αντιμέτωπος με τον πόνο και την αγωνία όσο η ζωή πετούσε κουβάδες με λασπόνερα καταπάνω μου» (σελ. 16). Ήδη ταλαιπωρημένος από τη ζωή, μια σειρά από συμπτώματα οδηγούν τον αφηγητή σε μια νέα σειρά περιπετειών υγείας μέσα από τις οποίες αναθεωρεί πολλά πράγματα και με την, όσο γίνεται, αισιόδοξη ματιά του καταφέρει να μεταλαμπαδεύσει δύναμη, πείσμα και επιμονή στον αναγνώστη. Δεν πρόκειται φυσικά για βιβλίο αυτοβοήθειας, ούτε θα κερδίσει κανείς πίσω τη ζωή του αν διαβάσει το μυθιστόρημα, σίγουρα όμως, χάρη στην έγνοια του συγγραφέα για όσους ανοίξουν το βιβλίο του και πορευτούν με τα λόγια του, θα καταφέρουν να βρουν κάποιες μικρές άκρες από τις οποίες, αν κρατηθούν σφιχτά, θα μπορέσουν να ξετυλίξουν και τον δικό τους μίτο και να καταλάβουν, έστω και σε αρχικό στάδιο, τι τους προβληματίζει, τι τους απασχολεί, τι κάνει τη ζωή τους δύσκολη και την καθημερινότητά τους αβίωτη. Γιατί: «…όλα εκείνα που χωράνε μέσα σου δεν έχουν πάντα να κάνουν με το φυσικό τους μέγεθος αλλά με τον χώρο που τους παραχωρείς εσύ ώστε να σε καταλάβουν» (σελ. 27).

Ωμότητα, ειλικρίνεια, υποδόριος σαρκασμός, σχεδόν προφορικός λόγος ξεδιπλώνουν μια ενδιαφέρουσα ιστορία με ανατροπές, αναποδιές, προβλήματα, εξαπατήσεις, όσο το σταθερό σημείο αναφοράς, η σύζυγος, παραμένει στο πλάι του αφηγητή και τον στηρίζει όσο και όπως μπορεί. Υπάρχουν κι άλλοι συγγενείς και γνωστοί (φίλοι ελάχιστοι έως καθόλου), ο πατέρας, στο τυπογραφείο του οποίου εργάζεται, η γειτόνισσα η κυρία Ελένη («…έχει λαγουμιάσει στη μελαγχολική παραίτηση της τρίτης ηλικίας», σελ. 45 και «…αναμένοντας αμαχητί τον θάνατο, διατηρεί τον δικό της υπολογιστή-εγκέφαλο σε μια μόνιμη θέση αναμονής, μισοσβησμένο δηλαδή, και με τα προσωπικά της windows να παίζουν εφαρμογές βασισμένες σε όσα θα ήθελε να έχει επιλέξει να κάνει με τη ζωή της στο παρελθόν αλλά δεν τα επέλεξε», σελ. 47-48), εχθροί και απατεώνες, κι οι γιατροί, αχ, οι γιατροί…. Πόσους γνώρισε και τον απογοήτευσαν ή τον αποθάρρυναν ή τον τρομοκράτησαν, ελάχιστοι εκ των οποίων στάθηκαν ουσιαστικά δίπλα του, όχι όπως εκείνος ήθελε αλλά όπως έπρεπε να σταθούν απέναντι σε έναν τέτοιον ασθενή.

Η καθαυτή αφήγηση διέπεται από αρετές και έχει αρκετές ανατροπές και εκπλήξεις. Σε αρκετά σημεία ο συγγραφέας διακόπτει την αφήγηση περιγράφοντας συμπτώματα που δεν τον αφήνουν να συνεχίσει να γράφει ή αφήνει υπονοούμενα πως κάτι χειρότερο συνέβη αργότερα αλλά θα το αναφέρει στην ώρα του κλπ., κάτι που δημιουργεί αγωνία μέχρι να δούμε τι έχει συμβεί. Άλλο πλεονέκτημα είναι το γεγονός πως, όταν κοντεύουμε να φτάσουμε στη λύτρωση, όταν σχεδόν αγγίζουμε τη ρίζα του προβλήματος, επιστρέφουμε στο παρελθόν ώστε να δούμε πώς φτάσαμε ως εδώ και τι κράσαρε τον οργανισμό του αφηγητή. Αυτά είναι θετικά γνωρίσματα ενός συγγραφέα που ξέρει πώς να κρατήσει το ενδιαφέρον αμείωτο και που, παρά κάποιες λεπτομέρειες που ίσως κουράσουν ή θεωρηθούν περιττές, κρατάει αυστηρά το μέτρο, δεν παρασύρεται σε αναμνήσεις ή γεγονότα που δεν έχουν σχέση με την ιστορία, αντίθετα, τη στολίζουν με δευτερεύουσες πλοκές ώστε να την κάνουν πιο ολοκληρωμένη και πολυεπίπεδη.

Ο «Ανεμόγερτος» είναι ένα τρυφερό και ρεαλιστικό μυθιστόρημα που, μέσα από τις περιπέτειες και τις δυσκολίες του αφηγητή, χαρίζει αισιοδοξία και άφθονη τροφή για σκέψη γύρω από την αυτοεκτίμησή μας, τον ρόλο μας στη ζωή, τα πραγματικά μας «θέλω» και πώς μπορούμε να μειώσουμε το άγχος και την ένταση. Δεν παρέχει λύσεις αλλά τα σωστά βήματα εσωτερικής αφύπνισης που θα μας κάνουν καλύτερους ανθρώπους ενώ η ενδιαφέρουσα πλοκή έχει απρόοπτα και εκπλήξεις που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον ως το αναπάντεχο τέλος. Γιατί «πριν σβήσουμε το λαμπάκι εκείνης της δύσκολης μέρας» αυτό που θέλει και περιμένει ο καθένας μας ανεξαιρέτως είναι: «να καταφέρω να ξυπνήσω και να είμαι υγιής, αγκαλιάζοντας τη γυναίκα μου, που δεν θα έχει φύγει ακόμη για την εργασία της, και να νιώσω τυχερός που ζω ακόμη μια μέρα πλάι της» (σελ. 99).

Βιβλίο Παραθεριστής
Συγγραφέας Γιώργος Τζιτζικάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κάκτος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Τζιτζικάκης επιστρέφει μ’ ένα εντελώς διαφορετικό μυθιστόρημα που ακροβατεί ανάμεσα στην αυτοβιογραφία και το ψυχολογικό δοκίμιο. Με το γνωστό του αγαπημένο στυλ βάζει κάτω τα πράγματα και τα αντιμετωπίζει επί ίσοις όροις. Έχει παλέψει με τη ζωή κι έχει πετύχει ένα σερί από απανωτές μικρές νίκες, κάτι που θέλει να μεταδώσει στους αναγνώστες του μέσα από αυτές τις γραμμές. Δεν κομπάζει ούτε ξιπάζεται, ούτε μια στιγμή δεν ένιωσα πως αυτοεπαινείται. Αντίθετα, μέσα από ένα κείμενο-φωτιά, γεμάτο σκέψεις, απόψεις, διεισδυτικότητα και εμπειρίες περνά το μήνυμα της αισιοδοξίας, της δύναμης και των προϋποθέσεων που χρειάζονται ώστε κάποιος να βγει αλώβητος από τη μάχη με τη ζωή μα κυρίως με τον ίδιο του τον εαυτό. Ασήμαντοι περαστικοί, αναπάντεχοι έρωτες, μικρές λεπτομέρειες της καθημερινότητάς μας ξυπνάνε και μια ανάμνησή του ή του προσθέτουν εμπειρίες σ’ ένα οικοδόμημα που εξακολουθεί να χτίζεται, όχι για να γίνει πιο ψηλό αλλά για ν’ αντέξει στα σφοδρά χτυπήματα των επιλογών του. Πρόκειται για μια κραυγή αγωνίας απέναντι στην κοινωνία, ένα όσο γίνεται αντικειμενικό μάτι πάνω στα κακώς κείμενα των ανθρώπινων σχέσεων και των ψευδών απαιτήσεων της σημερινής εποχής. «Οι άνθρωποι στα χρόνια μας μετράνε τα πάντα σε ποσότητα, σε μεγέθη και σε ένταση. Περιμένουν από σένα πάντα κάτι άλλο να ακούσουν -πιο χρωματιστό; πιο εντυπωσιακό; κάτι να πιαστούν από πάνω του;» (σελ. 10).

Η πλοκή ξετυλίγεται μέσα από πρωτοπρόσωπη αφήγηση από έναν άνθρωπο που κάθε καλοκαίρι και για μεγάλο χρονικό διάστημα, ανάλογα τα οικονομικά του, απομονώνεται ψυχικά σε μια παραλία και παραθερίζει. Πότε φωνασκεί και πότε συμβουλεύει, πότε καταγράφει και πότε συμπεραίνει. Ωμές λέξεις, βωμολοχίες και συχνή επανάληψη φράσεων («Εσείς οι άλλοι -ναι, εσείς!- με ακούτε;») δείχνουν την ένταση και τον πόνο που έχει συσσωρευτεί και τον πνίγει. Σπάνιες καθώς και φτιαχτές ποιητικές λέξεις («γάγγλια», «κλίτος», «βατραχοκαθισμένη», «κρινόσαρκη») παλεύουν με ένα καθημερινό λεξιλόγιο στο ποιος θα νικήσει, όχι στο κυνήγι εντυπωσιασμού ή λεξιθηρίας, κάτι που δεν είναι στα σχέδια του συγγραφέα, αλλά στο πώς θα ντύσει πληρέστερα τα σάπια και σκοτεινά αλλά και τα φωτεινά σημεία της ύπαρξης του πρωταγωνιστή και μέσω αυτού της δικής μας. Διακρίνεται επίσης μια λεπτή ειρωνεία που βγαίνει μέσα από στρατηγική θέση λέξεων: «Είναι πάντα δύσκολο (μωρό μου) να κοιμίσει κανείς όλους τους δαίμονές του…» (σελ. 17). Μεγάλο μέρος της αφήγησης καταλαμβάνει η χρήση του δύσκολου συγγραφικά β΄ προσώπου, μιας και ο παραθεριστής μιλάει νοερά στον κάθε άνθρωπο που βλέπει και τον απασχολεί.

Ο αφηγητής δεν παρασύρεται από τα λεγόμενά του ούτε από τις μυριάδες σκέψεις του αλλά σκέφτεται και τον αναγνώστη, φτάνοντας στο τρίτο κεφάλαιο να κάνει μια ανακεφαλαίωση πριν προχωρήσει στην εξιστόρηση, βοηθώντας έτσι να καταλάβουμε μια και καλή αν το βιβλίο μάς ταιριάζει και τι αφορά. «Είναι σκέψεις; Καταθέσεις; Παράπονα; Πες τα όπως θες… Είμαι ένας πικρόχολος τύπος με δεκάδες κόμπλεξ που αρέσκεται στο να κράζει όλα εκείνα που δεν αντέχει να συμβαίνουν γύρω του -με πρώτο τον εαυτό του» (σελ. 29). Και σε ορισμένα σημεία αναμιγνύεται ιδανικά ο «χάρτινος» αφηγητής με τον συγγραφέα, σ’ ένα αξιοπρόσεκτο πάντρεμα ρεαλισμού και φαντασίας. Χωρίς ίχνος αυτοπροβολής για τα δικά του καμώματα, χωρίς εγωισμό που αλλιώς θα παρενέβαινε υπέρ το δέον στην πορεία της ιστορίας, ο Γιώργος Τζιτζικάκης πετάει ψηφίδες της δικής του ζωής ανάμεσα στα λόγια του παραθεριστή ώσπου σταδιακά καταλαβαίνουμε πως όλο αυτό είναι πείραμα γραφής βιωμάτων του για λόγους που εξομολογείται σ’ ένα λυτρωτικό και συγκινητικό φινάλε που αξίζει να διαβαστεί με προσοχή και να γίνει ψυχικός ενστερνισμός για όλους.

Ομοφυλοφιλία, σχέσεις, παιδιά («μέσα στην άγια απλότητα της ευτυχίας τους») και μανάδες, παραπανίσια κιλά, τρίτη ηλικία («κακάσχημα βαμπίρ της κάθε διπλανής χαράς» όσες κοιτάνε γύρω τους με μίσος και μόνο για κουτσομπολιό), ναρκωτικά, one night stands, απιστίες, εθισμός στην κινητή τεχνολογία, εύκολο χρήμα, μεροκάματα, όλα αναφέρονται στο μυθιστόρημα όχι ως ενδείξεις αποφυγής ή μίμησης αλλά ως κομμάτια του παζλ που αποτελεί τη ζωή του αφηγητή και τη δική μας κι εκείνος απλώς τα αναφέρει συνδυαστικά με την εντύπωση που του προκαλούν υπό τις συγκεκριμένες χωροχρονικές συνθήκες που βιώνει. Δεν κουτσομπολεύει, δε στηλιτεύει, δεν επαινεί, μόνο προσπαθεί να δει μέσα στις ψυχές αυτών των ανθρώπων, να πιάσει τις σκέψεις τους, να καταλάβει τις πράξεις τους και μέσα από όλη αυτήν τη διαδικασία να κάνει τον δικό του απολογισμό. Το γεγονός μάλιστα πως κάθε κεφάλαιο απασχολεί και μια διαφορετική σκέψη μετατρέπει το μυθιστόρημα σε ένα σύνολο μικρών ιστοριών που μπορεί ο καθένας να διαβάσει όπως και όποτε θέλει, χωρίς φόβο να χάσει μια νοηματική συνέχεια από κεφάλαιο σε κεφάλαιο. Άλογα οι σκέψεις του αφηγητή που αποζητούν όχι τον κατάλληλο αναβάτη αλλά αυτόν που θα συμπορευτεί μαζί τους ακρίτως.

Οι γυναίκες έχουν τη μερίδα του λέοντος στη «μελέτη» αυτή, χωρίς φυσικά να μένουν στο απυρόβλητο και οι άντρες, απλώς καταλαμβάνουν λιγότερο χώρο. Η κοινωνική και συμπεριφορική διαφορά των δύο φύλων περιγράφεται άριστα σε μια παράγραφο: «Οι άντρες καιγόμαστε μόνοι μας από την ηλιθιότητά μας. Η γυναίκα από την άλλη, έχει έναν μοναδικό τρόπο σαν καεί… να αναγεννηθεί ως φοίνικας από τις στάχτες της, και όταν συμβεί αυτό, δεν λησμονεί τι πέρασε…» (σελ. 74).

Ακόμη ένα προτέρημα της γραφής του Γιώργου Τζιτζικάκη είναι το γεγονός πως παρομοιώσεις και μεταφορές που θα ταίριαζαν γάντι σε ρομαντικά μυθιστορήματα, όπως το, καθόλου ειρωνικό, «χαλιφάτο της σάρκας της» για μια ευτραφή κοπέλα, προκαλώντας αγωνία για τη συνέχεια, πάθος για τα υποδηλούμενα ή γέλιο, εδώ μετατρέπονται σε όπλα απαραίτητα για μια ρεαλιστική απεικόνιση και δίνουν άλλο βάρος, εναργέστερη εικόνα σε αυτό που περιγράφεται. Από την άλλη υπάρχουν και οι εκφραστικές υπερβολές, όπως «υγροί Αχέροντες δροσιάς που προσμένουν τη βουτιά τους» ή «Το βλέμμα μου; Νερουλή θλίψη στάσιμης επιφάνειας σε ξύλινο κουβά ζωής» που όμως είναι ελάχιστες και δε χαλάνε τη συνολική εικόνα του κειμένου, το οποίο ας μην ξεχνάμε πως είναι μια ορμητική κατάθεση ψυχής κι όχι ένα καθωσπρεπισμένο μυθιστόρημα που υπακούει σε νόρμες και τύπους. «Έτσι σαν χείμαρρο τα σκέφτηκα και έτσι τα κατέγραψα», όπως λέει και ο ίδιος σε άλλο σημείο.

Κι όμως σε αυτό το ωμό κείμενο χωράνε λυρικές παρομοιώσεις: «…το σεντούκι του κορμιού σου το ανοίγεις σε μένα όποτε το επιθυμήσω κι εγώ που γνωρίζω σελίνι το σελίνι τα μέταλλά σου -τα ‘χω δαγκώσει όλα σπάζοντας δόντια τσαμπουκά μαζί σου- βάζω στοίχημα πως μέσα σου δεν ζει μονάχα μία άλλη γυναίκα, μα δεκάδες» (σελ. 17). «… εκείνη η σκηνή με τους δυο σας εκείνο το βροχερό βράδυ με χταπόδιασε πάνω σ’ έναν βράχο αβεβαιότητας ώσπου άφρισα…» (σελ. 37). «…συνήθως τα δοκάρια μας πάνε και χτίζονται πλάι σε ανθρώπους που βαστάνε βαριοπούλες» (σελ. 68-69). Ακόμη και απίστευτο χιούμορ: «Φρύδια αποτεφρωμένα σαν από ανάσα δράκου» (σελ. 71), «…σκέψεις λίμες που λατρεύουν να λιμάρουν φανταστικές σκηνές εντός μου, μόνο και μόνο για να δούνε αν η σκόνη της ζωής μου πέφτει χάμω σωρός ή την παίρνει το αγέρι κάποιας τόλμης» (σελ. 89-90).

«Εγώ διαφέρω από τα θέλω μου ή τα θέλω μου από εμένα; … Μήπως εντέλει οι σκέψεις μας σηκώνουν πολλή σκόνη χωρίς λόγο; Μήπως δεν τα έχουμε καλά με τα μέσα μας και όλα μας φταίνε, ενώ η μόνη σταθερά είναι τ’ ότι παλεύουμε να επιβιώσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, κολυμπώντας άγαρμπα μέσα στο εφήμερο νεροζούμι της θνητής μας ύπαρξης» (σελ. 25); Ας το πάρουμε απόφαση και ας κάνουμε ειρήνη με την Ειμαρμένη μας: «Κανένας μας δεν θα προλάβει να κάνει όλα εκείνα που επιθυμεί σε μια ζωή, όμως όσοι το σκέφτονται είναι που δυστυχούν και εκείνοι χάνουν διπλά τις ευκαιρίες για να ζήσουν» (σελ. 97).

Ο «Παραθεριστής» είναι ένα ορμητικό αφηγηματικό ποτάμι που θα πνίξει όσους δεν είναι έτοιμοι ή προσδοκούν ευπρεπισμούς και κρύβονται πίσω από το δάχτυλό τους ενώ ταυτόχρονα θα απλώσει χέρι βοηθείας σε όσους νιώθουν κενοί, μόνοι ή κατ’ επίφασιν πλήρεις. «Να σε αγαπάς, τίποτε άλλο δεν έχει σημασία». Άλλωστε «Μια ζωή είναι… θα περάσει -σωστά»;

Βιβλίο Τ’ αηδονιού το δάκρυ
Συγγραφέας Γιώργος Τζιτζικάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σ’ ένα ορεινό χωριό των Χανίων της δεκαετίας του 1980, ο Γιώργης και η Κωστούλα έχουν τρελαθεί από την αγωνία τους για την τύχη του μονάκριβου μωρού τους που αργοσβήνει μέσα στα χέρια τους από ανεξήγητη αιτία. Μόνο ο Τυροθόδωρας κατάλαβε ότι το μωρό είναι δεμένο με κατάρα κι έτσι πέμπει τον Γιώργη στο μοναστήρι της Μαραθοκεφάλας, όπου η καλόγρια Σταυροκατίνα του αποκαλύπτει ότι το κορίτσι είναι δεμένο με τριπλή κατάρα κι αν σηκώσουν την πέτρα της, πρέπει να τη φορτωθεί ο Γιώργης. «Τρεις φορές δυνατή έπεσε πάνω στο κοπέλι η δική σου κατάρα και τρεις πρέπει και να λυθεί. Μία, όντε θα πάρεις το άδικο βάρος κάποιου δικού σου. Δεύτερη, όντε ζυγώνει η λευτεριά και πάλι την εχάσεις, όπως μια μάνα χάνει το παιδί τζη. Και μια τρίτη, πιο τρομερή, όντε σε θάψουνε, Γιώργη, το κοπέλι πρέπει να φύγει απ’ τα Χανιά κι αν κάποτες γαήρει στον τάφο σου, τότε θα λύσει το κακό κι απ’ το σπάσιμο ξανά ζωή θε να βγει» (σελ. 64).

Τριάντα χρόνια μετά, στην Αθήνα, η Κλειώ, η κόρη του Γιώργη και της Κωστούλας, είναι παγιδευμένη σ’ έναν γάμο-παρωδία. Ο Αντώνης είναι ιατρικώς αποδεδειγμένο ότι δε θα γίνει ποτέ πατέρας κι έτσι οι δυο άνθρωποι αρχίζουν να χτίζουν γύρω τους αδιαπέραστα τείχη εγωισμού και παράπονου. Ο Αντώνης ξενοκοιμάται και η Κλειώ αρχίζει να παίρνει κιλά και να μιλάει στις φωτογραφίες των γονιών της. Αλλιώς ξεκίνησε από το χωριό κι αλλιώς κατέληξε. Ένα βράδυ, η σταγόνα ξεχειλίζει κι η Κλειώ παίρνει τη ζωή της στα χέρια της. Διώχνει τον άντρα της, εκστομίζονται φοβερές αλήθειες εκατέρωθεν και το γυαλί σπάει οριστικά! Αυτό όμως είναι μόνο η αρχή!

Δυο παράλληλες ιστορίες που ξεδιπλώνονται εναλλάξ, πότε κοιτάμε το παρελθόν και πότε το μέλλον. Στο παρελθόν παρακολούθησα με αδιάλειπτη αγωνία τον τρόπο με τον οποίο εξύφανε ο συγγραφέας τις κατάρες και τα σημάδια που έδειξαν στον Γιώργη πώς να ξεχρεώσει με την αρά. Πραγματικά με τον πιο αληθοφανή τρόπο ο Γιώργης «τιμωρήθηκε» ακριβώς όπως είπε η κατάρα και όλο αυτό είχε τις αντίστοιχες συνέπειες στην οικογένειά του. Έχουμε τον διαρκή αγώνα του καλού με το κακό, ο κακός Παπαδομανωλάκης τα χειρίζεται όλα με τον πιο σατανικό τρόπο ώστε να εντοπίσει το ναυάγιο με τον θησαυρό που δεν κατάφερε να βρει ο πατέρας του. Ο Διγενής και ο Χάρος στην ιστορία του Γιώργου Τζιτζικάκη δίνουν μια μοναδική, αέναη πάλη με διαιτητή την κατάρα και δε σήκωσα κεφάλι από το διάβασμα! Ειδικά σε δυο σημεία, παραδέχομαι ότι κατέβηκα στο τέρμα του λεωφορείου γιατί δεν μπόρεσα να σταματήσω!

Μου άρεσε πάρα πολύ και ο χειρισμός της ιστορίας της Κλειούς, βαθιά ανθρώπινος και τραγικός. Καταπληκτική σκιαγράφηση χαρακτήρων, συνέπεια στις επιλογές, ολοκληρωμένες προσωπικότητες με τις οποίες σίγουρα θα βρει κάποιον ο αναγνώστης να συμπάσχει! Έζησα μέσα από την ψυχή της τις ιστορίες χιλιάδων γυναικών που μένουν παγιδευμένες σε έναν γάμο, ώσπου ένα κλικ οδηγεί σε ένα κρακ κι από κει και πέρα «γαία πυρί μιχθήτω»! Η σκηνή με τον κεσέ το γιαούρτι που πέταξε η Κλειώ στον Αντώνη ήταν τόσο ζωντανή που με έλουσαν τα μέλια και τα καρύδια! Ο συγγραφέας έχει βελτιωθεί πάρα πολύ συγκριτικά με τα πρώτα του κείμενα και πλύ χαίρομαι που στεγάστηκε κάτω από την Ωκεανίδα, έναν φάρο ποιότητας στη σημερινή λογοτεχνική πραγματικότητα!

Θα λυθεί η κατάρα; Τι συνέπειες θα έχει αυτό για τη ζωή του Γιώργη και της οικογένειάς του; Από ποιον ξεκίνησε και γιατί; Σε τι έφταιξε ο Γιώργης, ο γίγαντας της Κρήτης, και τραβά τα πάνδεινα; Η Κλειώ και ο Αντώνης θα τα ξαναβρούν ή θα τραβήξουν οριστικά χωριστούς δρόμους; Πόσο τυχαίο ήταν που γνωρίστηκαν οι δυο τους; Χρόνια μετά, θα καταφέρει η Κλειώ να γυρίσει στο χωριό της; Και τι συνέπειες θα έχει αυτό για τη ζωή της; Τι εκπλήξεις την περιμένουν; Με αριστοτεχνικό τρόπο, ο συγγραφέας πλέκει τον μύθο του και ούτε μια σαϊτιά δεν πάει χαμένη! Ένα παζλ για ικανούς λύτες, μια ιστορία με χιλιάδες παραμέτρους και πρόσωπα, συνεχείς ανατροπές, απρόσμενο τέλος και ανατροοπές, που είναι έτοιμη να σας μιλήσει μόλις ανοίξετε την κατακόκκινη πόρτα του εξωφύλλου και μπείτε στο σπίτι του Γιώργη και της Κατίνας! Ένα από τα ελάχιστα βιβλία που πρέπει οπωσδήποτε να έχετε στη βιβλιοθήκη σας!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«-Αχ, ρε μάνα… άφησε να πέσει απ’ τα χείλη της το παράπονο. Δυνατό. Παφλασμός σε σκοτεινή θάλασσα όπου κάποιος πετά ένα σακί στην επιφάνειά της. Έτσι σκεφτόταν η Κλειώ τις χαμένες, πλέον, ελπίδες στη ζωή της. Σαν ένα βαρύ σακί η ύπαρξή της, βυθιζόταν μέρα με τη μέρα σ’ έναν απέραντο ωκεανό θλίψης» (σελ. 11).

«Κι η μισή πάστα τής έμοιαζε με τη δική της μισοφαγωμένη καρδούλα. Όλα αυτά τα χρόνια, ανενδοίαστα τσιμπολογούσαν οι γύρω παίρνοντας κομμάτια της για να γλυκαθούν. Κι η Κλειώ; Η Κλειώ τους χαμογελούσε γιατί ήταν μια καλοσυνάτη φύση και στο τέλος έμενε πάντα κενή με την ψυχούλα της να χάσκει, σαν τελευταία μπουκιά παρατημένη σ’ ένα τεράστιο πιάτο που ντρέπεσαι να το αδειάσεις τελείως» (σελ. 15)

«Στα πανηγύρια που χόρευε τους κρητικούς χορούς ήταν να την καμαρώνεις. Ελλάδα τα μάτια της, Κρήτη το κορμί της.» (σελ. 33).

«Η ζωή ποτέ δε ζήτησε πολλά. Μια αγάπη, δυο φίλους, ένα όνειρο της αρκεί» (σελ. 54).

«Εκείνα ακριβώς τα λόγια παρασημοφορήθηκαν σα θλιβερό αναμνηστικό στο πέτο ενός έρωτα που είχε πια πεθάνει. Ήταν τα ύστερα λόγια μιας θεατρικής πράξης που η κουρτίνα της είχε πέσει από καιρό, σα μαύρη πένθιμη πλερέζα μιας αγάπης που κηδεύτηκε κάτω από ένα μνήμα στειρότητας» (σελ. 59).

«Στη φυλακή κατάλαβα πως όσο χρυσαφένια και ατσάλινη είναι η ζωή για κάποιους τυχερούς, τόσο μπακίρι και αμμουδερή γίνεται για άλλους» (σελ. 135).

«Κόλλησαν κι οι δυο στα κάγκελα πλέκοντας τέλεια τα δάχτυλά τους, σα φρέσκο λάδι σε ζεστό ψωμί» (σελ. 149).

«Μια Κρητικοπούλα δυο πράγματα γνωρίζει καλά για τον άντρα της: πώς να κρατήσει έναν γάμο στα δύσκολα και πώς να μεγαλώσει παιδιά με το τίποτα» (σελ. 192).

«Τις μέρες που διένυσαν μετά την επανασύνδεσή τους, είχαν πέσει τόσα μυστικά στο πάτωμα που τα τσαλαπατούσαν πια με το τακούνι μιας αγάπης που τους έδενε» (σελ. 286-287).

«Εκείνο το βράδυ γεννήθηκε ο έρωτας που τους έδεσε σε κοινή πορεία. Τον είδε πανέμορφο, της χαμογέλασε και της συστήθηκε στα μάτια του Αντώνη. Του άνοιξε τις πόρτες και πέρασε μέσα της» (σελ. 336-337).

ΥΓ. Το κείμενο πρωτοδημοσιεύτηκε στο captainbook στις 20 Απριλίου 2015 και είναι το πρώτο βιβλίο της συνεργασίας μου με τις εκδόσεις Ωκεανίδα.

Βιβλίο Να μην ξεχάσω να ξυπνήσω
Συγγραφέας Γιώργος Τζιτζικάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ιωλκός (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μου έκανε απίστευτη εντύπωση που ένας άντρας συγγραφέας κατάφερε να γράψει τόσο όμορφα, απλά και σχεδόν λυρικά (οι παρομοιώσεις και οι επιθετικοί προσδιορισμοί που χρησιμοποιεί σε πολλές προτάσεις είναι το κάτι άλλο!) για τον μικρόκοσμο των αντρών. Με έκπληξη διάβασα ότι και κριτικάρουμε σωστά, και αντικειμενική κρίση έχουμε και χιούμορ και από όλα. Το περιστατικό με τις γυναίκες στο μπαρ (μια άσχημη και μια όμορφη) και τα συμπεράσματα που μπορούμε να βγάλουμε από αυτήν την εμφάνιση είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Κάποιος άλλος από την παρέα αναπολεί μια μοναδική αγάπη που στιγμάτισε για πάντα την καρδιά του, ακριβώς γιατί τελείωσε με άδικο τρόπο. Και τόσα άλλα στιγμιότυπα. Ομολογώ ότι αν το έγραφε κάποιος άλλος με άλλον τρόπο θα το παράταγα (και πέταγα) σχετικά νωρίς. Οι απόψεις όμως που θέλει να μοιραστεί μαζί μας ο συγγραφέας και ο τρόπος που διαλέγει να μας κάνει κοινωνούς των ιδεών του είναι τόσο ποιητικός και ταξιδιάρικος που ξεχνιέσαι. Αναγνωρίζεις ψηφίδες του χαρακτήρα σου, μυρίζεις την ακροθαλασσιά στο πρώτο σου ραντεβού (όλο το νησί ένα βότσαλο στα πόδια σου), πικραίνεσαι με τις αναποδιές που σου έχουν τύχει, θυμάσαι ακόμη και του “Κουτιού τα παραμύθια“, ακριβώς με αφορμή τα κείμενα και τη γραφή του Γιώργου Τζιτζικάκη.

Από τις πολύ ωραίες μεταφορές του συγγραφέα: “Η αγάπη είναι σαν το αντηλιακό λάδι. Αν δεν τυλίξεις προσεκτικά με αυτό το κορμί εκείνου που αγαπάς, αν δεν το απλώσεις παντού, κάπου θα καεί. Αν προσπαθήσεις όμως μετά την επάλειψη να τον αγκαλιάσεις, αν τον αγκαλιάσεις πολύ, τότε γλιστρά και φεύγει!”

Τι να διαλέξω από τον πρόλογο και τον επίλογο;

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: “Κι αν για σένα είναι εύκολο να το ψιθυρίσεις σε κάποιο αφτί [το σ’ αγαπώ] ή να το φωνάξεις τρέχοντας για να τον αγκαλιάσεις, για κάποιους άλλους είναι πάντοτε ένας στενός κόμπος στο λαιμό τους, που μέσα στο φόβο τους να μην το πουν κι αργότερα χρειαστεί να το αναιρέσουν, το ξεροκαταπίνουν και στέκουν σιωπηλοί”.

“Η αγάπη είναι ένα βλέμμα, ένα χέρι ζεστό, μια αγκαλιά που μόνο σαν δώρο μπορεί να σου δοθεί και να τη νιώσεις. Είναι φορές που απλά δε χρειάζονται λόγια και τότε μέσα σε κείνη τη σιωπή απέναντι στον άλλον νιώθεις ολοκληρωμένος, σαν παιδί που πήρε το καλύτερο παιχνίδι όσα χρόνια κι αν έχουν περάσει από πάνω σου”.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ: “Είμαστε απλοί, κοινοί άνθρωποι κι είμαστε όλοι μπλεγμένοι ανάμεσα στο παιχνίδισμα αυτών των ισχυρότατων δυνάμεων, του Έρωτα και της Αγάπης. Τις πιο πολλές φορές θυμώνουμε κι αυτό γίνεται γιατί μπαίνει ανάμεσα στους δυο ο τρίτος, ο Εγωισμός…ο Έρωτας κι η Αγάπη είναι άλλο ένα ζευγάρι με τα προβλήματά του. Πάντα όμως υπάρχει κι εκείνος ο τρίτος! Ο αντίζηλος που θέλει να κλέψει έναν από τους δύο και να τα καταστρέψει όλα. Θέλει δύναμη η αγάπη, σθένος ο έρωτας, αδιαφορία ο εγωισμός. Είναι παιδί η αγάπη κι είναι κορίτσι! Είναι παιδί κι ο έρωτας κι είναι αγόρι! Είναι βαρύς ενήλικας και κουρασμένος, κακός γέρος ο εγωισμός!”

Καλό ταξίδι, αναγνώστη, στις σελίδες του υπέροχου αυτού βιβλίου!

Βιβλίο Ένα δράμι δύναμης
Συγγραφέας Γιώργος Τζιτζικάκης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ωκεανίδα(εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Τζιτζικάκης επέστρεψε μετά το δυνατό και τρυφερό «Τ’ αηδονιού το δάκρυ» με το σκληρό, ωμό, ρεαλιστικότατο, νέο του μυθιστόρημα. Ένα κείμενο έμπλεο συναισθημάτων, εικόνων, στιγμών, περιστατικών, ψυχογραφημάτων. Κάθε σελίδα δάκρυ και πίκρα εναλλάξ. Ένα κράμα Δημήτρη Μαμαλούκα, Κώστα Μουζουράκη και Παύλου Μεθενίτη. Τραγικός και δύσκολος χαρακτήρας, που τούβλο τούβλο απογυμνώνεται μπροστά στον αναγνώστη και δυστυχώς σε κάποια άτομα που δε θα έπρεπε. Το φτωχόπαιδο ο Λάμπρος, που το έσκασε από την Καστοριά για να βρει μια καλύτερη ζωή μετά τον θάνατο των γονιών του. Ένα φτερό στον άδικο κόσμο του μίσους και του ψέματος. Ο Βόλος ήταν η αρχή, η Αθήνα είναι το τέλος(;). «Πως κάπως έτσι ήταν πάντα και εξακολουθεί να είναι η ζωή μου. Μια χιονισμένη αμμουδιά καταμεσής του καλοκαιριού. Πάνω ψυχρή, κάτω καυτή και ενδιάμεσα παγιδευμένη, μονίμως να λιώνει» (σελ. 147).

Διαβάζοντας το συγκλονιστικό νέο έργο του Γιώργου Τζιτζικάκη έκλαιγα και βουβαινόμουν ταυτόχρονα. Έκλαιγα που ένα τέτοιο σπουργιτάκι αναγκάστηκε να γίνει γυπαετός για να επιζήσει, να έχει ταυτιστεί με αυτόν τον νέο ρόλο, να κάνει πράγματα που σιχαίνεται, να ατσαλώνεται μέρα τη μέρα, αίμα το αίμα. Ήθελα να τρέξω σαν τη μάνα του την Καλλιοπίτσα να τον σκεπάσω από τα αδηφάγα μάτια της νύχτας, να τον κρύψω βαθιά να μην τον βλέπει το φως του φεγγαριού και τον ντύσει με μίσος, αδιαφορία, σκληρότητα, καρφιά που πληγώνουν την ψυχή του και το δράμι να περιμένει μονάχο στη γωνία μέχρι να το αναζητήσει. Λάμπρο σκαντζοχοιράκι, που γνώρισες τη νύχτα και την ξέρασες από μέσα σου, αργά, μεθοδικά, για να πάρεις την εκδίκησή σου και να εκπληρώσεις τους στόχους σου! «Χρόνια τώρα αιμορραγώ. Είναι μέσα μου το παρελθόν και το παρόν, ένα γέρικο πλατάνι που έχει τις ρίζες του στο κελαρυστό ποτάμι της μοναξιάς. Το έχω δεχτεί, μόνο που τα κλαδιά του, όσο κι αν λέγονται ζωή, γίνανε βαριά και γέρνουν, κάποτε θα σπάσουν» (σελ. 154).

Οι χαρακτήρες είναι διαλεγμένοι ένας ένας: ο χαζός Ρόκυ («…από κορμί τανκ, από μυαλό όμως; Πιο ηλίθιος κι από ζακέτα που μαγκώνεται σε πόρτα»), ο αδυσώπητος Ρουμάνος και ο νιγηριανός Σάμμυ ο Γρήγορος. Αποβράσματα της ζωής, ξερατά της μοίρας, άνθρωποι που αποτελούν την προστασία του νονού «Νερουλά», σε ένα άκρως επικίνδυνο και αμιφταλαντευόμενο παιχνίδι εξουσίας, δύναμης, χρήματος και κόκας. Λεξιλόγιο της νύχτας, άψογη ενορχήστρωση πλοκής, απανωτές ανατροπές, άφθονο συναίσθημα (όχι εκβεβιασμένο αλλά πηγαίο), και μια τρομερή αντιδιαστολή του ωμού σήμερα με το δύσκολο και φτωχό χτες. Οικογενειακές στιγμές φτωχολογιάς που μου έκοβαν την ανάσα (Εσύ, [μανούλα], πονούσες πολύ, εγώ είχα μεγαλώσει για κυνηγητά κι ο πόνος που κουβαλούσες, δάσος καμένο που απλωνόταν και γιόμιζε την ψυχή σου, τι να σου’ κανε ο στερνός βασιλικός κουράγιου που σου πρόσφερα;», σελ. 193), ξεκαθαρίσματα λογαριασμών που μου γύρναγαν το στομάχι, όλα ισόποσα και χωρίς έλεος. Ένα τελείως διαφορετικό επόμενο βήμα για τον συγγραφέα, που μου χάρισε άφθονα ξενύχτια και με ανάγκασε να κλείνομαι στο σπίτι μου νωρίτερα από τις 22.00 για να μην αντικρίσω αυτό το πρόσωπο της νύχτας.

Η ιστορία ενός ανθρώπου που έγινε κτήνος αποζητώντας να παραμείνει άνθρωπος, ένα πλάσμα του σκότους, τριγυρισμένο από ανθρώπους που καιροφυλακτούν, από Σκοτεινούς (αστυνομικοί που συμμετέχουν ενεργά στα γρανάζια της νύχτας προς ίδιον όφελος), Σκιές (τα εκτελεστικά τους όργανα) και Σκύλους (τα «καρφιά» της φάρας των ανθρώπων του υποκόσμου που αλλαξοπιστούν και προδίδουν ανενδοίαστα). Μια ιστορία για ένα φως που παλεύει μες στο σκοτάδι με στόχο να λάμψει κάποια στιγμή.

Είναι τέτοια η ένταση των συναισθημάτων που μου προξένησε αυτό το μυθιστόρημα που δεν μπόρεσα να αγκαλιάσω με τίποτα το εξώφυλλο! Αρκετοί αναγνώστες και φίλοι έχουν πει ότι δείχνει κραυγή αγωνίας, απελπισία, ότι σε πρώτο φόντο το χέρι και στο βάθος μια σκιά που αγωνίζεται, είναι όσα αντικατοπτρίζει το βιβλίο. Κατά την ταπεινή μου άποψη όμως στο βιβλίο πρωταγωνιστεί αυτή ακριβώς η παλάμη που βλέπετε, που έχει ταυτιστεί με τη γνωστή ελληνική χειρονομία. Το εξώφυλλο το θεώρησα αντιαισθητικό και απωθητικό από την αρχή και δε μου γέννησε καμία τέτοια σκέψη. Έχοντάς το μάλιστα διαβάσει πιστεύω ότι το αδικεί κατάφωρα. Τα χρώματα είναι εξαιρετικά επιλεγμένα όμως η ανοιχτή παλάμη με απώθησε. Παρ’ όλ’ αυτά η δυνατή πένα του συγγραφέα που έχει δημιουργήσει φανατικό κοινό θα τραβήξει από μόνη της και νέους αναγνώστες, επομένως δε χρειάζεται να γράψω κάτι άλλο.

Διαβάστε αμέσως αυτό το εξαιρετικό δείγμα σύγχρονης νεοελληνικής γραφής!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Γιατί στις γωνιές της και κάτω απ’ τα παγκάκια υπάρχουν μάλλινα, παραταγμένα κουβάρια στη σειρά. Κουβάρια. Κινητά ρημάδια που τοίχους δεν έχουν για να πέσουν στις δυνατές βροχές, είναι από μόνα τους αυτά τα ρημάδια γκρεμισμένα. Κουζίνα, δωμάτιο, σαλονοτραπεζαρία ένα και το αυτό, πλεγμένα όλα μαζί σ’ έναν μπόγο σπίτι…Πάνω στα διπλά χαρτόκουτα που δε μαλακώνουν ποτέ όσο ένα στρώμα, κοιμούνται ζωντανά κορμιά» (σελ. 309).

«Χρόνια πέρασαν κι ακόμα κρυώνω, μάνα, τόσα πολλά χρόνια στο κρύο, που πλέον πίστεψα πως για να ζεσταθώ κάπως, πρέπει μαζί και να καώ» (σελ. 334).

Βιβλίο Αντίο δεν είπα, ακόμη ζω
Συγγραφέας Γιώργος Τζιτζικάκης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων 
Εκδότης Ωκεανίδα (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Τζιτζικάκης έχει αυτογνωσία και δε σταματάει να εμπνέεται και να πειραματίζεται, επομένως τα διηγήματά του αυτά δεν είναι απόπειρα να κερδίσει χρόνο ώσπου να γράψει το επόμενο σημαντικό μυθιστόρημα αλλά μια άμεση, ανεμπόδιστη επαφή, ένα μεγάλο «ευχαριστώ», με το αναγνωστικό κοινό που το έχει ήδη κερδίσει με την πένα, την αγάπη του και την ντομπροσύνη του. «Οι ιστορίες ετούτου του βιβλίου μιλούν για τον έρωτα και την αγάπη, τη νοσταλγία και την απώλεια, τις πράξεις με τα σωστά και τα λάθη τους», γράφει στην εισαγωγή (σελ. 15) και συνεχίζει: «Ήταν η εκτόνωσή μου, εκείνες έδιναν κάποιο νόημα στη ζωή μου και κατά μια έννοια την έσωσαν γιατί της πρόσφεραν σκοπό» (σελ. 17). Άλλη μια καινοτομία του βιβλίου είναι που στο τέλος υπάρχουν μερικά λόγια για «την ιστορία πίσω από την ιστορία», πώς και πότε και κυρίως γιατί γράφτηκαν τα διηγήματα. Έτσι το νέο βιβλίο του κυρίου Τζιτζικάκη είναι μια σημαντική de profundis εξομολόγηση και ταυτόχρονα μια απολαυστική ανάγνωση!

Στο «Manifesto» ο αφηγητής παρομοιάζει τη ζωή του με την κόκκινη βέσπα που καβαλάει , σταματημένος σε ένα φανάρι της Ομόνοιας, τόσο ζεστής που «…μέχρι κι ο Διάβολος προχθές άφησε την κόλαση για να ξαπλώσει…» (σελ. 22). Είναι ένας άνθρωπος που μιλάει με αγάπη και πίκρα για τη ζωή του και τη δεινή οικονομική και συναισθηματική του κατάσταση: «…κι εμένα τα νεύρα μου σπάνε που δεκαπέντε χρόνια δεν αξιώθηκα να πάρω ένα καλύτερο μηχανάκι -και μια μερίδα όνειρα μαζί του» (σελ. 21). Είναι πολύ στρωτός και ταιριαστός ο παραλληλισμός της ζωής γενικότερα μετά την κρίση με ένα μηχανάκι που αργοσβήνει: «Τρελές καταστάσεις σε μια τρελή, μια βαλτωμένη, κουρασμένη πόλη. Βέσπα κι αυτή εκτός πορείας. Λάδι, ρόμπα, λάμπα, λάστιχο, φρένο, όλα χαρακτηριστικά μιας Ελλάδας ρημάδι» (σελ. 24). Και γιατί τα φωνάζει όλα αυτά ο αναβάτης της βέσπας; «Ο μισός μου κόσμος κάνει κουράγιο στον άλλο μου μισό μην τρελαθεί με όλα αυτά που βλέπει» (σελ. 25). Και τι θα γίνει τελικά η δύσκολη ζωή μας, η ίδια η χώρα; «-Τρίζει δεκαπέντε χρόνια ετούτη η βέσπα! -Δε βαριέσαι, μάνα μ’… θ’ αντέξ’ άλλου ένα!» (σελ. 26).

Στο «La Vie en Rose» μια γυναίκα νιώθει πως πνίγεται σε έναν τελματωμένο γάμο δεκαπέντε χρόνων, όπου ο σύζυγος της φέρεται πάντα καλοπροαίρετα, γλυκά και τρυφερά, υπάκουα, σχεδόν κουταβίσια. Και εκείνη νιώθει πως όλα αυτά την πνίγουν, πως η ζωή περνά χωρίς εκείνη να κάνει αυτά που πραγματικά θέλει, όσα ουσιαστικά ενισχύσουν τη φιλαυτία της. Ζητάει διαζύγιο και ξεκινάει μια περίοδο δημιουργική, χορταστική, προκλητική, με αναγνώριση και φήμη. Είναι όμως αυτά αρκετά; Τη γεμίζουν αυτά που περίμενε να τη σώσουν από έναν κουρασμένο γάμο; Και τότε γιατί επέστρεψε στο Σούνιο δυο χρόνια μετά, κάποια Χριστούγεννα; Τι θα συμβεί εκείνο το μοιραίο βράδυ; Ο πρώην άντρας της θα είναι εκεί να την περιμένει; Κι αν ναι, θα τον έχουν αλλάξει τα χρόνια, η αδιαφορία της, ο εγωισμός της; «…αν αύριο πέθαινες, θα ήσουν χορτασμένη απ’ όσα έκανες;». Μια σημαντική ερώτηση που όλοι πρέπει να κάνουμε στους εαυτούς μας! Μια τρυφερή ιστορία που δείχνει την ικανότητα του συγγραφέα να γράφει ρομαντικές και ταυτόχρονα σκληρές, βαθυστόχαστες ιστορίες, με ένα αδέκαστο βλέμμα απέναντι στα μύχια της ανθρώπινης ψυχής.

«Το υγρό στοιχείο της» είναι μια ιστορία που ίσως ξενίσει με την περιγραφική φλυαρία όμως το αναπάντεχο τέλος και η σωστή τοποθέτηση στον σκληρό και ρεαλιστικό παρόντα χρόνο των εικόνων που περιγράφονται θα αποζημιώσουν τον αναγνώστη και θα του φέρουν δάκρυα στα μάτια, μιας και ο πόνος μιας σημαντικής απώλειας δε σβήνει ποτέ. Με αυτό το διήγημα ο συγγραφέας αγωνίζεται να τιθασεύσει τους δικούς του δαίμονες και αναπαριστά μια τρυφερή και όμορφη καθημερινή στιγμή, αφήνοντας και μια γεύση πίκρας όσο στερεύουν οι λέξεις του κειμένου.

Το διήγημα «Μια εκδρομή», παρ’ όλο που είναι μόλις οχτώ σελίδες, είναι γεμάτο από εκπλήξεις και συναισθήματα. Πρόκειται για το τσαλαπάτημα μιας ψευδαίσθησης, που θεριεύει με τη φαντασίωση και την απόσταση, όταν έρχεται όμως η ώρα να πληρωθεί αυτό το κενό τότε ίσως τα πράγματα να μη γίνουν όπως τα θέλουμε κι επιπλέον ίσως σέρνουν πίσω τους βαριές συνέπειες για το κοινωνικό και οικογενειακό μας περιβάλλον. Είναι μια ιστορία λιτή, σχεδόν προφορική, που παίζει με το μυαλό του αναγνώστη από την αρχή ως το τέλος με τη μια εκφραστική και περιγραφική ανατροπή μετά την άλλη!

Το «Λεμονιές και άνθη» σε αρπάζει από την αρχή και σε ταξιδεύει στις αναμνήσεις και τη στάση ζωής της ενενηντάχρονης κυρα-Βασιλικής: «…κι οι μέρες περνάνε σαν πέρδικες σε κρότο τουφεκιού» (σελ. 224). Είναι μια υπέροχη, συγκινητική ιστορία που αφορά ένα χιλιοειπωμένο μελό θέμα, γραμμένο όμως με τη στιβαρότητα και τη διεισδυτικότητα του Γιώργου Τζιτζικάκη. Μου έφερε δάκρυα στα μάτια το συναίσθημα που πήγαζε από την ερωτική ιστορία που έζησε στα νιάτα της η χαριτωμένη και κατάμονη γειτόνισσα, η οποία δε χάνει στιγμή να αγγίζει και να μυρίζει τα φύλλα της λεμονιάς έξω από το σπίτι της. Μια πολύ δυνατή ιστορία, γεμάτη αγάπη για το παρόν και την κάθε στιγμή που απαρτίζει το «σήμερα».

Μεγάλη έκπληξη ήταν το τελευταίο διήγημα, «Το φρεσκοβαμμένο ξύλο», μια σωστή και φέρελπις απόπειρα αστυνομικού διηγήματος. Με πάνω από 100 σελίδες, επομένως άνετα αγγίζει την αστυνομική νουβέλα, το κείμενο μας συστήνει έναν ωμό, σκαιό, δίκαιο και έμπειρο αστυνόμο, τον Κυριακόγλου, που αγωνίζεται να λύσει την υπόθεση μιας δολοφονίας σε μια καλύβα σ’ ένα δάσος, βασισμένος στον μοναδικό αυτόπτη μάρτυρα. Η αφήγηση είναι πρωτότυπη, μιας και κατά κύριο λόγο η υπόθεση εκτυλίσσεται μέσα από τις ερωταπαντήσεις της ανάκρισης του μάρτυρα, όχι όμως εν είδει σκέτων διαλόγων αλλά με ενδιάμεσα εκτεταμένες και χρήσιμες περιγραφές του τόπου δράσης και ανάκρισης και μια διορατική σκιαγράφηση των χαρακτήρων. Μέσα από αυτήν τη συζήτηση και με αφορμή πότε ένα στοιχείο πότε μια σκηνή που επαναφέρει ο μάρτυρας στον νου του, πότε μια κίνηση ή κάτι άλλο χαρακτηριστικό, ξεδιπλώνονται οι προσωπικότητες του αστυνόμου και του ηλικιωμένου συνομιλητή του. Εναλλαγή στην εναλλαγή, αποκαλύψεις, μυστικά και ψέματα, πότε φέρνουν σε δύσκολη θέση τον μάρτυρα και πότε τον βοηθάνε να ξεγλιστρήσει. Η υπόλοιπη ιστορία εκτυλίσσεται με τον κλασικό τρόπο, έρχεται όμως η προηγούμενη ανάκριση και κουμπώνει σε κάποιες πολύ σημαντικές παραμέτρους. Παρ’ όλο το ευμέγεθες του κειμένου, ένιωσα πως ο συγγραφέας ακόμη δίσταζε να ξεδιπλώσει αυτήν την πλευρά της γραφής του, κάπου ένιωθα στριμωγμένος στη ροή των γεγονότων ή διέβλεπα πως όσο οδεύουμε στη λύση του μυστηρίου δεν υπάρχει χώρος ή χρόνος οπότε εμφανίζονταν δικαιολογημένα μεν πολλά δε σκηνικά, που δημιουργούν νέα ερωτηματικά και φέρνουν στο φως νέες τροπές της υπόθεσης. Πιστεύω ακράδαντα, ήδη έχοντας κατά νου και το «Ένα δράμι δύναμης» πως το στυλ του Γιώργου Τζιτζικάκη έχει μια εσωτερικότητα και ταυτόχρονα μια οξυδέρκεια και παρατηρητικότητα που θα μπορούσε να επιδοθεί εξίσου καλά και στο αστυνομικό είδος. Με συγκίνησε επίσης, αν και δε θα το προτιμούσα σε ένα εκτεταμένο, «οριστικό» κείμενο, το κρυφό μήνυμα που υπάρχει στις σημειώσεις του δολοφόνου και απευθύνεται μέσα από την καρδιά του συγγραφέα στον ανυποψίαστο αναγνώστη! Ένα μήνυμα που δείχνει το μεγαλείο ψυχής του και αγκαλιάζει με αγάπη όσους εμπιστεύτηκαν και ακολουθούν ακόμη τα γραπτά του!

Το χιουμοριστικό «Φρουτένιο άρωμα» μου έδειξε και ένα άλλο κρυφό ταλέντο του συγγραφέα! Διασκέδασα αφάνταστα με τη μονομανία του πρωταγωνιστή και τον παράδοξο τρόπο με τον οποίο γνωρίστηκε με την πανέμορφη αεροσυνοδό! Το σουρεαλιστικό «Φόβος» είναι ένα ευρηματικό κείμενο που αφορά τη μεταθανάτια ζωή και καταγράφει μια διαφορετική πτήση ενός ανθρώπου που έζησε πολλά, φοβάται αλλά και χαμογελά! «Το χοχλιδάκι της φωτιάς» είναι μια ρομαντική ιστορία για δυο νέους που τους χώρισε το όνειρο των σπουδών στην πόλη, γραμμένη με κρητική ντοπιολαλιά και γεμάτη συναίσθημα κι ελπίδα. Η «Ανάμνηση» είναι ένας αξιόλογος πειραματισμός στο διήγημα τρόμου και φρίκης, με μια συναρπαστική σχεδόν μεταφυσική ιστορία! Τέλος, στον «Εγωισμό» έχουμε ένα υπόδειγμα αντρικού ψυχογραφήματος που πότε με κέρδιζε θετικά και πότε τον απέρριπτα ηθικά!

Έντεκα διηγήματα λοιπόν, γραμμένα στρωτά, πολυποίκιλα, με χιούμορ, σαρκασμό, τραγικότητα, ρομαντισμό, συγκίνηση, ρεαλισμό, ανθρωπιά. Γέλιο, φόβος, συναίσθημα, διαφορετικές αφηγηματικές προσεγγίσεις, ποικίλος και πλούσιος περιγραφικός κόσμος, ένα ολόκληρο ρεαλιστικό σύμπαν περιέχεται σε αυτήν τη συλλογή διηγημάτων. Ιστορίες με απρόσμενο ή αναμενόμενο τέλος, με ανθρώπους οικείους ή «πέραν του κόσμου τούτου», με ένταση και καλογραμμένες, όλες σαν απόπειρες του συγγραφέα για τα διαφορετικά είδη της πεζογραφίας, λες και ψάχνει να βρει ποιο αφηγηματικό στυλ του ταιριάζει ώστε να το επεκτείνει σε ένα ευμέγεθες και βαθύτερο μυθιστόρημα. Και είναι τόσες πολλές και τόσο διαφορετικές που ο αναγνώστης θα ταυτιστεί με αρκετές από αυτές ενώ για άλλη μια φορά θα αφεθεί να ταξιδέψει στο σύμπαν του Γιώργου Τζιτζικάκη και θα βγει κερδισμένος από αυτήν την εμπειρία.