Βιβλίο Ο Φάνης Κρέμος δεν πυροβολεί και δεν σκοτώνει
Συγγραφέας Γιάννης Πανούσης
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια μυστηριώδης έκρηξη στη βραχονησίδα απέναντι από το Νησί των Αναθεμάτων, όπου ο μόνος επισκέπτης είναι ο κυρ-Πάνος ο ψαράς με τη βάρκα του, ένας άνθρωπος πηγαίνει στην Τήνο και μπλέκεται σε μια αυτοκτονία που δείχνει δολοφονία, τρία σχεδιάσματα για νέους αστυνομικούς συγγραφείς που αρέσει στον Κρέμο να γράφει, μια δολοφονία στο δημαρχείο Χολαργού λίγο πριν ξεκινήσουν τρεις διαφορετικές εκδηλώσεις στον χώρο, ένα μυστηριώδες μπουκάλι στη θάλασσα που βάζει έναν ψαρά να δολοφονήσει αγαπημένους του ανθρώπους ώστε να πραγματοποιηθεί μία ευχή του, ένας επίδοξος αστυνομικός συγγραφέας που μπλέκεται σε βανδαλισμό δημόσιας περιουσίας, ένα πτώμα θαμμένο από χρόνια που φέρνει στο φως μια εταιρεία αγροτουριστικών επενδύσεων και τις ανορθόδοξες μεθόδους της για απόκτηση γης και άλλες περιπέτειες δημιουργούν την ιδανική συντροφιά για όσους θέλουν να διαβάζουν μικρά κείμενα και να μη χάνονται σε αναλύσεις και κίνητρα για ένα έγκλημα. Ο εγκληματολόγος δεν πρωταγωνιστεί σε όλα, είναι όμως πάντα εκεί με τον έναν ή τον άλλον τρόπο και συμβάλλει στη λύση των αινιγμάτων ή στον εμπλουτισμό των στοιχείων με την οξυδερκή του ματιά.

Στη συλλογή, οι κλασικές δομές του αστυνομικού διηγήματος εναλλάσσονται με αλληγορίες και σουρεαλιστικά κείμενα, ακόμη και με δείγματα επιστημονικής φαντασίας, και συμπληρώνονται από μερικές σκέψεις του συγγραφέα πάω στο είδος εν είδει επίμετρου. Σε όλα έχουμε σασπένς και εκπλήξεις, κάποια μου φάνηκαν ενδιαφέροντα, κάποια απότομα, βεβιασμένα ή και ημιτελή ενώ τα περισσότερα δεν είχαν εμβάθυνση στους χαρακτήρες, κάτι αναμενόμενο λόγω της μικρής τους έκτασης. Γρήγορα, ανατρεπτικά, σύντομα, κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον και κάθε φορά μπλέκουμε σε μια διαφορετική περιπέτεια. Μου άρεσε πολύ «Η συνωμοσία του 17», όπου ένα έγκλημα διαπράττεται στο δημαρχείο Χολαργού την ώρα ενός πολιτικού γάμου, μιας παρουσίασης βιβλίου αστυνομικής λογοτεχνίας και μιας εκδήλωσης αριστερίστικης οργάνωσης. Ο συγγραφέας αναλύει παράλληλα τους εμπλεκόμενους από κάθε γεγονός, βρίσκει κοινά στοιχεία κι ενώ στην αρχή δείχνουν άσχετες αυτές οι εκδηλώσεις μεταξύ τους αρχίζουν να διαφαίνονται κάποιοι συνδετικοί κρίκοι. Από την άλλη, με συγκίνησε το «Στο μπουκάλι κρύβεται η μοίρα…», όπου ένας ψαράς σκοτώνει αγαπημένα του πρόσωπα με την ελπίδα να πραγματοποιηθεί μια κρυφή του ευχή. Με συντομία, δωρικότητα και κοφτές φράσεις, ένας ήσυχος, αταύτιστος άνθρωπος μετατρέπεται σε εγκληματία προσμένοντας κάτι που τελικά δε θα του βγει σε καλό. Ποιος στέλνει τα μηνύματα και σε τι αποσκοπεί; Ένα διήγημα που τονίζει με μαεστρία το «Πρόσεξε τι εύχεσαι».

«Ο Φάνης Κρέμος δεν πυροβολεί και δεν σκοτώνει» είναι μια ενδιαφέρουσα συλλογή αστυνομικών διηγημάτων που ποικίλουν σε περιεχόμενο, πλοκή, στυλ και έκφραση. Το μικρό τους μέγεθος και οι ανατρεπτικές εξελίξεις που περιέχουν κράτησαν αμείωτο το ενδιαφέρον μου και ομολογώ πως δε σταμάτησα να διαβάζω μέχρι να φτάσω στο τελευταίο κείμενο!

Βιβλίο Φόνισσες
Συγγραφέας Νίνα Κουλετάκη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για μια ενδελεχή, επίπονη και μακρόχρονη έρευνα της συγγραφέως που μελέτησε δημοσιεύματα, βιβλία, δικογραφίες, ταινίες και τραγούδια και κατέληξε στα πρόσωπα που παρουσιάζει στη συγκλονιστική αυτή ανθολογία με χρονολογική σειρά αποκάλυψης των εγκλημάτων, «ώστε να μπορεί ο αναγνώστης να παρακολουθεί τόσο την εξέλιξη του είδους του εγκλήματος όσο και τις διαφοροποιήσεις στο ποινικό δίκαιο, αναφορικά με την τιμωρία των ενόχων», όπως τονίζει και η ίδια στον πρόλογο του βιβλίου. Οι υποθέσεις που παρουσιάζονται είναι γραμμένες με ανατριχιαστικά συναρπαστικό τρόπο, με «πλήρη και πιστή αναπαράσταση των γεγονότων μ’ ελκυστικό στυλ, μια δηλαδή επιστημονική τεκμηρίωση εγκλημάτων», όπως γράφει ο κύριος Γιάννης Πανούσης στην εισαγωγή του. Η ατμόσφαιρα είναι άκρως ρεαλιστική και με ταξίδεψε από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία των δηλητηριαστών και των σφετεριστών στη Victoria της Αυστραλίας την εποχή του «πυρετού του χρυσού» το 1850, από την αυλή του Βασιλιά Ήλιου στην Αγγλία του Μεσαίωνα με τις μάγισσες και τις αιρέσεις, από το Σικάγο του 1920 στην Ιαπωνία της δεκαετίας του 1930 με τα δικά της ιδιόρρυθμα σεξουαλικά ήθη.

Από τις σαράντα πρωταγωνίστριες μου ήταν αρκετά δύσκολο να σταθώ επιλεκτικά σε μερικές από αυτές. Ποια να πρωτοαναφέρω; Τη Locusta τη Γαλάτισσα, την πρώτη καταγεγραμμένη κατ’ εξακολούθησιν δολοφόνο που δηλητηρίασε χιλιάδες ανθρώπους στα μέσα του 1^ου αιώνα μ. Χ.; Την Catherine Monvoisin που τον 18^ο αιώνα ενεπλάκη στην περιβόητη Υπόθεση των Δηλητηρίων με 442 υπόπτους, 367 διαταγές σύλληψης και 36 εκτελέσεις; Την Hélène Jégado, την υπηρέτρια από τη Βρετάνη, της δολοφόνου με τα περισσότερα θύματα στη Γαλλία που έδρασε στα μέσα του 19^ου αιώνα (23 θάνατοι μέσα σε 18 χρόνια!); Την Enriqueta Martí i Ripollés που ήταν προαγωγός παιδιών από τριών έως δεκατεσσάρων ετών, το πρωί ζητιάνα και το βράδυ κυρία της υψηλής κοινωνίας αλλά ακόμη χειρότερα δολοφονούσε παιδιά για να φτιάχνει από τα οστά τους τα «μαγικά» της φίλτρα; Την Belva Gaertner και την Beulah May Annan από το Σικάγο της δεκαετίας του 1920, που οι ιστορίες τους ενέπνευσαν το μιούζικαλ «Σικάγο» κι έδωσαν την ευκαιρία στην κυρία Νίνα Κουλετάκη να γράψει ένα από τα πιο ατμοσφαιρικά κεφάλαια της μελέτης της; Τη Leonarda Cianculli που τα θύματά της τα έκανε σαπούνια και αλεύρι για κέικ λίγες μέρες πριν μπει η Ιταλία στον Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο; Την εντεκάχρονη Mary Flora Bell από το Νιούκαστλ που σκότωνε για να δει πώς είναι; Ή μήπως την ηγουμένη σε μονή της Κερατέας, Μαριάμ Σουλακιώτου, που από το 1930 ως το 1950 την είχε κάνει άντρο βασανιστηρίων,  εκβιασμών, παιδικής κακοποίησης και όχι μόνο;

Η συγκλονιστική αυτή έρευνα μου έμαθε πολλά πράγματα και μου έδειξε πώς, μεταξύ άλλων παραγόντων, μπορεί να επηρεαστεί κάποιος από το κοινωνικό και οικογενειακό περιβάλλον του. Έλλειψη αγάπης και προσοχής από γονείς, φτωχές, εγκαταλειμμένες οικογένειες, δυνάστες πατεράδες, αδιάφορες μητέρες, αδιέξοδοι και άγραφοι κοινωνικοί νόμοι, εκφοβισμός και κακοποίηση είναι μερικές από τις συνθήκες ανατροφής και βιοτικού επιπέδου που όπλισαν το δολοφονικό χέρι όταν τα πράγματα έφτασαν στο μη περαιτέρω. Και δεν έχουμε στείρα παράθεση γεγονότων εγκυκλοπαιδικού χαρακτήρα αλλά καλογραμμένα κείμενα με διαρκή πρωθύστερα, διεισδυτικές παρατηρήσεις και βαθιά ενδοσκόπηση, στοιχεία που με μαγνήτισαν και στην κυριολεξία με ξενύχτησαν, μιας και ήθελα να διαβάσω άλλη μία περίπτωση, να μάθω για άλλη μία γυναίκα-φόνισσα. Η κυρία Κουλετάκη που πραγματοποίησε αυτόν τον άθλο δε διστάζει μάλιστα πολλές φορές να παρέμβει στα γραπτά της με προσωπικές της σκέψεις και κυρίως το επιμύθιο που αποκόμισε από την περιπέτεια της «γνωριμίας» της με κάποιες από τις δολοφόνους. Δεν παρασύρεται σε ατέλειωτες προσωπικές σκέψεις, απλώς σε κάποια σημεία νιώθει την ανάγκη να εκφράσει τη δική της άποψη, να εξωτερικέψει τα συναισθήματά της και για να προσδώσει μια πληρέστερη εικόνα του ανθρώπου που εξετάζεται.

Το «χειρότερο» ήταν πως, παρ’ όλο που η εικονογράφηση του Γιώργου Παπαθεοδώρου ήταν ρεαλιστικότατη, ήθελα να δω με τα μάτια μου φωτογραφίες των γυναικών αυτών (μα τι αγγελικής ομορφιάς η Irma Ida Ilse Grese, ο δράκος των στρατοπέδων Άουσβιτς και Μπέργκερ-Μπέλσεν!), οπότε σύντομα βυθιζόμουν σε ηλεκτρονικές σελίδες επί σελίδων που αφορούσαν κάθε μία από αυτές. Παραδέχομαι ότι δεν ήξερα πως κάποιες περιπτώσεις ενέπνευσαν σημαντικά διαχρονικά θεατρικά και κινηματογραφικά έργα («Η αυτοκρατορία των αισθήσεων» κ. ά.), κάτι που προσέθεσε πόντους στη συνολική αξία του βιβλίου. Η ενδελεχής αυτή μελέτη συμπληρώνεται με τεκμηριωμένη αναφορά στο κοινωνικό, πολιτικό και γεωγραφικό περιβάλλον των δολοφόνων καθώς και με καταγραφή των ζωγραφικών πινάκων, των ταινιών, των βιβλίων, των ντοκιμαντέρ και των τραγουδιών που οι δημιουργοί τους εμπνεύστηκαν από τις ειδεχθείς αυτές πράξεις.

Οι «Φόνισσες» είναι ένα σημαντικό βιβλίο για την Πολιτισμική Εγκληματολογία και ταυτόχρονα μια ανθολογία από συγκλονιστικές, τραγικές και ανατριχιαστικές στιγμές γυναικών που ξεπέρασαν τα όρια «μεταξύ θείας και ανθρωπίνης δικαιοσύνης», ελκυστικό για τον αναγνώστη «μέχρι θανάτου». Το πρωτότυπο εξώφυλλο είναι της Αλίνας Δαράβαλη και περιέχονται επίσης μια κατατοπιστική και απαραίτητη εισαγωγή από τον καθηγητή εγκληματολογίας Γιάννη Πανούση (άνω φωτογραφία), καθώς και ενδεικτική βιβλιογραφία.