Βιβλίο Δαμάζοντας τις ερινύες 
Συγγραφείς Γεωργία Αντωνίου-Γιαννιώτη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κάκτος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γεωργία Αντωνίου-Γιαννιώτη έγραψε ένα συναρπαστικό οδοιπορικό στην Ευρώπη του 20ού αιώνα μέσα από ρεαλιστικές και ανατριχιαστικές ιστορίες έρωτα και προδοσίας, κινδύνου και σκοτεινών μυστικών. Μέσα από ενδιαφέρουσες εξελίξεις, ποικίλα περιστατικά, ολοκληρωμένους χαρακτήρες ξεδιπλώνεται η ιστορία μιας γυναίκας που βίωσε άσχημες καταστάσεις, που πάλεψε για την αγάπη, που έκανε όνειρα και σχέδια αλλά παρασύρθηκε όπως και πολλοί άλλοι από το ρεύμα των ιστορικών γεγονότων. Μικρά και μεγάλα περιστατικά, πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, ανατροπές και εκπλήξεις μου σύστησαν μια γυναίκα που έζησε τα πάντα, έφτασε στην κορυφή και βίωσε μια κάθοδο που δεν της άξιζε ενώ ταυτόχρονα άνθρωποι από το σκοτεινό παρελθόν της την κυνηγούσαν για να της κάνουν κακό. Μέσα από πρωθύστερα που μας ταξιδεύουν κατά καιρούς πίσω στον χρόνο βιώνουμε μαζί με την ηρωίδα του βιβλίου τις αλλαγές που υπέστη η Ευρώπη την περίοδο μεταξύ των δύο πολέμων και βλέπουμε τις ποικίλες αλλαγές σε κοινωνικό, οικονομικό και πνευματικό επίπεδο.

Μια ζεστή μέρα του καλοκαιριού του 1997, ο δημοσιογράφος σε τηλεοπτικό κανάλι Άγγελος Δημητρίου βρίσκει μια ετοιμοθάνατη γυναίκα. Έχει κουραστεί από την αδιάκοπη δουλειά σε ανθυγιεινό, λόγω στρες και πίεσης περιβάλλον, χωρίς διακοπές και διαλείμματα κι έχει απαυδίσει από τη συνεργασία του με την Πηνελόπη, μια γυναίκα που τον ποθεί και τον ζηλεύει, που τον ταλαιπωρεί και τον βασανίζει χωρίς λόγο με απότομες αλλαγές στη συμπεριφορά της. Όταν βρίσκει την Ιωάννα καλεί ασθενοφόρο και τη συνοδεύει στο νοσοκομείο, όπου η γυναίκα τού λέει: «Δεν έπρεπε να με σώσεις, Άγγελε»! Δε μιλάει για το παρελθόν της, είναι εσωστρεφής κι έχει κάποια σημάδια κακοποίησης στο σώμα της. Έτσι ξεκινάει μια παράδοξη σχέση, η οποία δένεται κάθε μέρα και περισσότερο, με τους δυο τους να κάνουν αμοιβαίες υποχωρήσεις αλλά και κάποια κοινά βήματα εκτίμησης και φιλίας. Η Ιωάννα αποκαλύπτει το ταλέντο της στη ζωγραφική, παραμένει όμως κλειστή και εσωστρεφής. Παραδέχεται πως φοβάται να ξανοιχτεί, μιας και προσπάθησε σκληρά να μπει στον κόσμο της ανωνυμίας. Τώρα όμως που γνώρισε τον Άγγελο αρχίζει να αισθάνεται καλύτερα χάρη στη συντροφιά του και καταλήγει να τον αγαπάει σαν γιο της. Μέσα από τις ετοιμασίες των πινάκων της για μια έκθεση ανακαλύπτουμε σιγά σιγά την ψυχοσύνθεσή της, τον τρόπο σκέψης της και κάποια κομμάτια από το παρελθόν της.

To 1917 o Στέφανος Καραδήμας, Ελληνορώσος επιχειρηματίας, κερδίζει σημαντικά πλούτη, τα οποία όμως διαθέτει για τους εργάτες του, οι οποίοι απολαμβάνουν μια καλή ζωή, μακριά από την ανέχεια και την εξαθλίωση των υπολοίπων λόγω του πολέμου. Ο Καραδήμας υπηρετεί την επανάσταση που ξέσπασε, στηρίζει τις ίσες ευκαιρίες για όλους, μεταβιβάζει στο προσωπικό του τις εταιρείες του, αλλά η θέλησή του να κρατήσει το σπίτι του για τον εαυτό του τα σβήνει όλα και ο όχλος του επιτίθεται. Τελικά, το σκάει με τον γιο του, Κωνσταντίνο, από τη χώρα και φτάνουν στην Ολλανδία, σε μια εποχή που η Ευρώπη προσπαθεί να σταθεί στα πόδια της μετά τον πρώτο μεγάλο πόλεμο. Το Άμστερνταμ είναι ο τόπος όπου πατέρας και γιος θα διαπρέψουν ξανά, ο Στέφανος στο εμπόριο και ο Κωνσταντίνος στη δημοσιογραφία. Η Οντίλ Νεράκ, Γαλλίδα ζωγράφος, κλέβει την καρδιά του Κωνσταντίνου που της αναθέτει να κάνει τον πίνακα της νεκρής μητέρας του. Ο Στέφανος όμως την αντιπαθεί, τη θεωρεί κενή περιεχομένου και συναισθημάτων, έχει «την παγωμένη γοητεία του σμιλεμένου μάρμαρου που σε προκαλεί να το θαυμάσεις αλλά όχι και να το αγγίξεις, γιατί καταλαβαίνεις πόσο άψυχο και ψυχρό είναι» (σελ. 111-112). Η Οντίλ θα είναι η αρχή του τέλους για την οικογένεια, μιας και παρασύρεται από την ιδεολογία του ναζισμού, με αποτέλεσμα να μετακομίσει στο Βερολίνο του Αδόλφου Χίτλερ και να γνωρίσει έναν Γερμανό επιστήμονα που αρέσκεται σε απάνθρωπα πειράματα πάνω σε αθώες ψυχές.

Μέσα από μια σειρά συναρπαστικών περιστατικών, ξεδιπλώνεται η λαμπερή μα και δύσκολη ζωή του Μεσοπολέμου, με τους ήρωες να ζουν ποικίλα περιστατικά γεμάτα έρωτα, σκληρότητα, ρίσκο και κίνδυνο. Πώς και γιατί ανέβηκε ο Χίτλερ στην εξουσία, τι αντίκτυπο είχαν οι απόψεις του στον κόσμο αλλά και στους συνεργάτες του, πώς διαψεύστηκαν οι προσδοκίες πως σύντομα το όραμά του θα ξεφούσκωνε, πώς χειραγώγησε τον λαό και τον έπεισε ότι φταίνε οι Εβραίοι, οι κομμουνιστές, οι τσιγγάνοι που εμποδίζουν τη Γερμανία να αναγεννηθεί καθαρή και αναγεννημένη; Όλα αυτά απαντώνται μέσα από τις περιπέτειες των ηρώων που μας συστήνει η συγγραφέας. Κάποια στιγμή, ερχόμαστε στην Αθήνα, σε μια εποχή που η Ελλάδα ζει κάτω από τη δικτατορία του Ιωάννη Μεταξά και προσπαθεί να ανακάμψει από την πρόσφατη οικονομική δυσπραγία. Εκεί γνωρίζουμε την ασθενική Αντιγόνη, μια υπάκουη μαριονέτα στα χέρια των γονιών της, οι οποίοι, με πρόσχημα μια επικίνδυνη ασθένειά της, την έχουν κλεισμένη στο σπίτι και η παιδική της ηλικία περνάει από δίπλα της χωρίς να την αγγίξει. Ο πατέρας της αδιαφορεί για την ύπαρξή της, είναι σιωπηλός και απόμακρος ενώ η υπερπροστατευτική μητέρα τής απαγορεύει κάθε δραστηριότητα και κίνηση, με αποτέλεσμα να ρίχνει το παιδί σταδιακά στην κατάθλιψη. Μια νέα άφιξη στο σχολείο ξαναφέρνει χρώμα στα μάγουλα της Αντιγόνης.

Κι όσο τα τύμπανα του δεύτερου μεγάλου πολέμου παιανίζουν, τόσο αυξάνεται η ανησυχία στον απλό κόσμο για το μέλλον το δικό του και των παιδιών τους. Ανάμεσά τους, ο από Εβραία μητέρα γιατρός Καρλ Βάγκνερ, που εργάζεται στο Βερολίνο την εποχή της ανόδου του Αδόλφου Χίτλερ στην εξουσία, με αποτέλεσμα να ανακληθεί η άδειά του. Ανήσυχος για όσα συμβαίνουν, στέλνει τον γιο του, Φρανκ, και τον καλύτερό του φίλο, Φριτς Σμιτ, στην Ελλάδα για να γλυτώσουν. Εκεί ο Φρανκ θα ερωτευτεί μια Ελληνίδα και η σχέση τους θα δοκιμαστεί σκληρά κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Μέσα σε αυτόν τον κυκεώνα γεγονότων δρα ο κομμουνιστής Στέλιος, ο οποίος στο ξέσπασμα του πολέμου πολεμάει με τον ελληνικό στρατό αλλά στη συνέχεια έρχεται αντιμέτωπος με τους συντρόφους του, που τον θεωρούν προδότη γι’ αυτό που έκανε, μιας και ο επίσημος ελληνικός στρατός μάχεται για να παραδώσει την Ελλάδα στους Άγγλους! Ο Δεύτερος Παγκόσμιος πόλεμος θα ανατρέψει όλες τις ισορροπίες και θα απογειώσει την πλοκή του μυθιστορήματος. Άνθρωποι θα παγιδευτούν σε ξένες χώρες, άντρες θα επιστρατευτούν, γυναίκες θα μείνουν μόνες και όλη αυτήν την κατάσταση θα την εκμεταλλευτεί μια σκληρή γυναίκα για να πάρει την εκδίκησή της. Η συγγραφέας καταγράφει με ρεαλισμό και προσοχή τη βύθιση της χώρας στην Κατοχή, την πείνα, τον αγώνα του απλού κόσμου για επιβίωση, όσο υψηλά ιστάμενα πρόσωπα συνέχιζαν να κάνουν τη ζωή τους, με τη σκοτεινή πλευρά της κοινωνίας να ευημερεί σε βάρος των πολλών και να διακινεί ματωμένο χρήμα. Κι όταν τελειώνει ο πόλεμος, έρχονται νέες δοκιμασίες με τη διχοτόμηση του Βερολίνου και με τον αγώνα κατά του κομμουνισμού.

Το «Δαμάζοντας τις ερινύες» είναι ένα καλογραμμένο, ανατρεπτικό και γεμάτο από μικρά και μεγάλα περιστατικά μυθιστόρημα. Διαφορετικοί και ποικίλοι χαρακτήρες, ενδιαφέρουσα πλοκή που κορυφώνεται σταδιακά, προσεγμένα πραγματολογικά στοιχεία που αναδύονται κυρίως μέσα από τις εξελίξεις και μια έξυπνη σύνδεση του παρελθόντος με το παρόν είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα του βιβλίου.  Λιτοί διάλογοι, αφήγηση που ρέει και ωραίες παρομοιώσεις («Ο πόνος στο κεφάλι του ξαναγύρισε έντονος, σφυριά που σμιλεύει μάρμαρο, ρυθμικά και έντονα», σελ. 18 και «…μπορούσαν την ημέρα να κάθονται έξω και να απολαμβάνουν τις ακτίνες του ήλιου που έπαιζαν κρυφτό με τα σύννεφα της ώριμης άνοιξης», σελ. 71) στήνουν σωστά μια ιστορία που καταγράφει με αντικειμενικότητα και σεβασμό τα γεγονότα του Μεσοπολέμου και του Β΄ Παγκοσμίου. Ταυτόχρονα, τονίζονται οι αρετές της συγχώρησης και της αγάπης, μιας και η Ιωάννα θα προσπαθήσει με τη βοήθεια του Άγγελου να ξαναβγεί στο φως, να αποκτήσει εμπιστοσύνη και να δαμάσει τις ερινύες που γιγαντώθηκαν μέσα της. Θα τα καταφέρει; Θα ηρεμήσει από το απαιτητικό χτες; Πόσο πολύ θα τη βοηθήσει ο Άγγελος; Τι απέγιναν οι άνθρωποι που αγάπησε; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται στο μυθιστόρημα με συγκινητικό και συναρπαστικό τρόπο.

Βιβλίο Σχήμα οξύμωρον
Συγγραφέας Κανή Καραβά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα αισθήματα όμως, οι υποχρεώσεις και κυρίως η κόρη της, η Αννέτα, τη βγάζουν από την πλάνη της κι επιστρέφει σπίτι της. Οι Βρυξέλλες της αλλάζουν τη νοοτροπία και τα πολιτικά γεγονότα με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας και την απάτη που ζει η Ελλάδα επί ΠΑΣΟΚ τη βοηθούν να πάρει τις οριστικές αποφάσεις της («Σχήματα οξύμωρα στη ζωή άφθονα είχε να παρατηρήσει η Λίζα. Κι η ίδια άλλωστε δεν ήταν ένα από αυτά; Αυτή, που ξελαρυγγιαζόταν στις διαδηλώσεις «Μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι», «Έξω απ’ την ΕΟΚ, έξω απ’ το ΝΑΤΟ» δε βρέθηκε αργότερα δεμένη στο άρμα της ευρωπαϊκής ιδέας και μάλιστα με το αζημίωτο;» (σελ. 144).

Το κείμενο είναι καλογραμμένο σε γενικές γραμμές, όμως οι ιστορίες της οικογένειας της Λίζας με τα συνεχή πηγαινέλα στο παρελθόν και στο παρόν ίσως μπερδέψουν τον αναγνώστη (ευτυχώς υπάρχει στην αρχή το γενεαλογικό δέντρο της Λίζας). Το κείμενο έχει μια ελαφρότητα και μια προφορικότητα ως προς το γράψιμο και τους διαλόγους, χωρίς να είναι κακογραμμένο. Η διεισδυτική ματιά της συγγραφέως τέμνει ορθά κοφτά τις εκάστοτε κοινωνικές πραγματικότητες της Ελλάδας και μας δείχνει τα «φιλέτα» και τα «κόκαλα» της Ιστορίας μας. Παραδέχομαι ότι αυτή η έντονη «κόκκινη» τοποθέτηση της Λίζας και η «γαλαζοπράσινη» και όχι μόνο του Παναγιωτάκη κάπως μονομέρησαν το κείμενο, σύντομα όμως κατάλαβα πόσο σημαντική ήταν αυτή η τοποθέτηση για τη συνολική πλοκή του βιβλίου.

Παρ’ όλο που η ιστορία έχει ως αφορμή τη ζωή της Λίζας οι υπόλοιποι ανιόντες και κατιόντες συγγενείς έχουν κι αυτοί το δικαίωμα να εμφανιστούν με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο στο βιβλίο οπότε είναι φυσικό ως ρομαντικός και ονειροπόλος αναγνώστης να με κέρδισε η ιστορία του προπάππου Συμεών, αρωματοποιού και σαπωνοποιού στην Αλεξάνδρεια των αρχών του 20ού αιώνα. Πολύ καλή αναπαράσταση εποχής, ηθών κι εθίμων, κοινωνικών αντιλήψεων και προσδοκιών των Αιγυπτιωτών Ελλήνων. Ο προπάππος Συμεών, γνωστός για τα σαπούνια του, έχτισε μια αυτοκρατορία γνωστή σε όλο τον κόσμο, με το πλήρωμα του χρόνου όμως όλα αυτά χάθηκαν μέσα από τα χέρια του σαν άμμος σε κλεψύδρα. Μαζί με τους υπόλοιπους Αιγυπτιώτες ξενιτεύτηκε στην Ελλάδα τις μαύρες μέρες της εκδίωξης.

«Πάντα η Αλεξάνδρεια είναι. Λίγο να βαδίσεις / στην ίσια της οδό που στο Ιπποδρόμιο παύει / θα δεις παλάτια και μνημεία που θ’ απορήσεις. / Όσο κι αν έπαθεν απ’ τους πολέμους βλάβη, / όσο κι αν μίκραινε, πάντα θαυμάσια χώρα. / Κ’ έπειτα μ’ εκδρομές, και με βιβλία / και με σπουδές διάφορες περνά η ώρα…» (Φυγάδες, Κ. Π. Καβάφης).

Εξίσου όμορφη ιστορία και για μένα το τραγικότερο πρόσωπο όλων η μάνα της Λίζας, Αρετή, που ήταν ελαφρών ηθών κι όταν έμεινε έγκυος δέχτηκε να δώσει το μωρό της στην αδελφή της, Αντιγόνη, να το μεγαλώσει με τα δικά της. Έτσι, αυτός ο ισχυρός δεσμός με τον αδελφό της, Γεράσιμο, και το αβυσσαλέο μίσος της για την αδελφή της, Βαρβάρα, διατρέχουν όλο το κείμενο. Η Βαρβάρα ποτέ δεν έπαψε να χαρακτηρίζει τη Λίζα νόθο και μπάσταρδο, με τις αντίστοιχες τιμωρίες από τους γονείς της. Μια πινακοθήκη χαρακτήρων λοιπόν, που εκπροσωπούν την εποχή τους με τις αντιλήψεις και τις τάσεις της, των οποίων οι περιπέτειες και οι ζωές επηρεάζουν έντονα και το παρόν της Λίζας. Θα σας συντροφέψει και θα σας ταξιδέψει με όμορφο και απλό τρόπο.

Βιβλίο Ο νυχτερινός περίπατος της γιαγιάς
Συγγραφέας Άλκη Ζέη
Εικονογράφος Νικόλας Χατζησταμούλος
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Άλκη Ζέη, που έφυγε πλήρης ημερών στις αρχές του 2020, μας εμπιστεύτηκε το στερνοπούλι της, ένα παραμύθι για μια ηλικιωμένη που κάνει μια μεγάλη βόλτα και κλείνει με τον πιο συγκινητικό τρόπο τη ζωή της. Πλήρης ημερών η ηρωίδα, όπως και η συγγραφέας, έμπλεη εμπειριών, ευτυχισμένη και περιτριγυρισμένη από παιδιά κι εγγόνια, αποφασίζει ν’ ανέβει εκείνη τη σκάλα. Με πόσο γλυκό και τρυφερό τρόπο δίνεται στα παιδιά η αίσθηση της απώλειας και του οριστικού αποχαιρετισμού! Το παραμύθι διαπραγματεύεται ένα δύσκολο θέμα και η συγγραφέας καταφέρνει με το ταλέντο της και την αγάπη της να το παρουσιάσει όσο γίνεται λιγότερο επώδυνα και αλληγορικά. Με απλό και ταυτόχρονα δυνατό λεξιλόγιο, με υπέροχες μεταφορές που θα βοηθήσουν καλύτερα την επικοινωνία των παιδιών με τους μεγαλύτερους ως προς το ζήτημα του θανάτου και με ένα τόσο γλυκό φινάλε η Άλκη Ζέη δείχνει πόσο ταλέντο χρειάζεται για να αγκαλιάσει κανείς τον ευαίσθητο ψυχικό κόσμο των παιδιών.

Η εικονογράφηση του Νικόλα Χατζησταμούλου είναι υπέροχη και τόσο ζωντανή που ένιωθα σα να έχω μπροστά μου φωτογραφίες και όχι ζωγραφιές. Η γιαγιά αποτυπώνεται ακριβώς όπως έχουμε όλοι στο μυαλό μας αυτό το αγαπημένο πρόσωπο: ροζ μαγουλάκια στρογγυλά, γυαλάκια, άσπρα χιονάτα μακριά μαλλιά πιασμένα σε κότσο, άσπρο φόρεμα και ροζ ζακέτα, φυσικά κοκέτα, με χτενάκι και στο στήθος μια καρφίτσα που παριστάνει ένα πουλί. Οι αποτυπώσεις των κινήσεων, οι οπτικές γωνίες, ο τρόπος που κάθεται και διαβάζει είναι εξαίρετα. Αγάπησα τον σκαντζόχοιρο που ξεπηδάει από τις σελίδες του βιβλίου που διαβάζει και είναι παρών σχεδόν σε κάθε εικόνα: κοιτάει τις βιτρίνες των Βρυξελλών, κάθεται πλάι της, παίζει μαζί της, ανεβαίνει κι αυτός στη σκάλα, πάντα κρατώντας ένα κόκκινο μπαλόνι, το οποίο διστακτικά στο τέλος ετοιμάζεται να το αφήσει (κι αυτό) ελεύθερο. Οι γάτες στα κεραμίδια που πρωταγωνιστούν στο φινάλε του παραμυθιού είναι ρεαλιστικότατες, χαδιάρες και γλυκύτατες. Οι λεπτομέρειες των αντικειμένων είναι σχεδόν τρισδιάστατες.

«Ο νυχτερινός περίπατος της γιαγιάς» είναι μια τρυφερή αλληγορία για τον αποχαιρετισμό κι η ολοκλήρωση ενός βραβευμένου και σημαντικού κύκλου ζωής (η γιαγιά τιμήθηκε με μια μεγάλη οικογένεια, η συγγραφέας απέκτησε επιπλέον και βραβεία). Ρεαλισμός και φαντασία, συναίσθημα και πραγματικότητα είναι μερικά από τα στοιχεία του παραμυθιού που με συγκίνησε.

Βιβλίο Η επόμενη στάση
Συγγραφέας Δημήτρης Πολίτης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ίαμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο κύριος Δημήτρης Πολίτης γράφει ένα ευρηματικό κοινωνικό μυθιστόρημα, γεμάτο ζωές ανθρώπων που όλοι μας συναντάμε καθ’ οδόν για τη δουλειά μας. Μια καθημερινή ρουτίνα μάς φέρνει αντιμέτωπους με χιλιάδες πρόσωπα, που ίσως κάποιους απ’ αυτούς τους ξανασυναντήσουμε αργότερα σε κάποια φάση της ζωής μας. Οι χαρακτήρες είναι καλοδουλεμένοι και συγκροτούν ένα πάνθεον ηρώων με ποικίλες κουλτούρες, αντιλήψεις, προσδοκίες, προσωπικότητες, με διαφορετικά ερεθίσματα και αντιδράσεις σε γεγονότα που έρχονται αναπάντεχα να τα βιώσουν.  Η αφήγηση δεν είναι μονοδιάστατη, μιας και η ιστορία ξεκινάει με το πρωινό δρομολόγιο του Κηθ Μακφάρλαντ προς τη δουλειά του αλλά στην πορεία επιστρέφουμε στην Ιρλανδία για να δούμε τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής του. Με τον ίδιο τρόπο συστήνονται και οι υπόλοιποι, με περιορισμένες και απολύτως απαραίτητες αναδρομές στο παρελθόν τους την ίδια ώρα που διαδραματίζονται κρίσιμα γεγονότα στο παρόν τους.

Εκτός από αυτό όμως, έχουμε σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις και ανάκληση γεγονότων, μιας και στην πορεία της ανάγνωσης η πλοκή προχωράει ως συνέπεια κάποιων περιστατικών που όμως περιγράφονται αργότερα μες στην αφήγηση. Δεν είναι τόσο δύσκολο ή απωθητικό όσο ακούγεται, απλώς ο συγγραφέας πειραματίζεται με ποικίλες μορφές αφήγησης, προσκαλώντας τον αναγνώστη σε διαφορετικά χρονικά επίπεδα και χωρίς να τον αφήνει να κουραστεί ούτε λεπτό. Επιπρόσθετα σε αυτό έχουμε και το διαρκές ερώτημα: «γιατί εκτός από τον Κιθ και το εργασιακό του περιβάλλον μας απασχολούν άνθρωποι που βιώνουν καταστάσεις τόσο μακριά από τις Βρυξέλλες»; Συνιστώ στον αναγνώστη λοιπόν υπομονή, γιατί το κάθε τι έχει τη δική του κατάλληλη θέση μα πάνω απ’ όλα το ανατρεπτικό τέλος θα τον αφήσει άφωνο και γεμάτο ένταση, επομένως «Η επόμενη στάση» πρέπει να διαβαστεί χωρίς ανυπομονησίες και βιαστικό ξεφύλλισμα.

Ο Κηθ Μακφάρλαντ από την Ιρλανδία εργάζεται στις Βρυξέλλες, στο Τμήμα Αγροτικών Επιδοτήσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως προϊστάμενος λογιστηρίου, και μια μέρα βρίσκει ένα υπηρεσιακό σημείωμα αρχειοθετημένο στο κοινό ηλεκτρονικό αρχείο που προερχόταν από το προσωπικό γραφείο του Λιθουανού Επιτρόπου και μεροληπτούσε σε μια διαδικασία υποβολής προσφορών για ένα σημαντικό project. Η Φεριντέ Οκέμ, μητέρα ενός βρέφους και χήρα, ζει στην Άγκυρα και μαθαίνει πως έχει επιθετικό καρκίνο. Η Κάσια Οφιανέφσκα, που ζει στο Κατοβίτσε της Πολωνίας, γνωρίζει τον γοητευτικό Αμερικανό Ντέιβιντ Καντίνσκι σ’ ένα σεμινάριο στην Κρακοβία όπου την έστειλε το Υπουργείο Οικονομικών της Πολωνίας στο οποίο εργάζεται. Η Σεβερίν Ντ’ Υντεκέμ-Μορέ, με σοβαρά ψυχικά τραύματα από την παιδική της ηλικία, μιας και μεγάλωσε μ’ έναν αυταρχικό και τυραννικό πατέρα, είναι η διευθύντρια του Κηθ, σε μια από τις πιο σημαντικές Γενικές Διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην οποία αναρριχήθηκε πατώντας επί πτωμάτων. Ο Τζοβάνι ντελ Κολόμπο από την κεντρική Ιταλία εργάζεται ως διερμηνέας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Βρυξελλών και αποφασίζει να εκδικηθεί τον παντρεμένο σύντροφό του όταν του ανακοινώνει τον χωρισμό τους. Μια σφαγή αμάχων Παλαιστινίων είναι η αφετηρία ενός αναπάντεχου ταξιδιού.

Υπέροχο πάνθεον ηρώων, διαλεχτές και καλογραμμένες ιστορίες, που με γέμισαν σκέψεις και αισθήματα, αληθοφανέστατα παιχνίδια της μοίρας και οι ζωές όλων αυτών να συνενώνονται χωρίς υπερβολές και παρατραβηγμένες καταστάσεις. Τα περιστατικά που βιώνουν όλοι τους πριν έρθουμε στο παρόν των Βρυξελλών, εκτός από τη δυναμικότητα στην αφήγηση, είναι καλογραμμένα μικρά ψυχογραφήματα, γεμάτα ανθρωπιά, ρεαλισμό και παραστατικούς διαλόγους. Μου άρεσαν αυτά που επέλεξε ο συγγραφέας και φυσικά ο τρόπος μέσω των οποίων έπλασε αυτούς τους δυνατούς και υπέροχους πρωταγωνιστές, που με ταξίδεψαν από στάση σε στάση: απώλειες αγαπημένων προσώπων, κίνδυνοι από ψυχολογική βία, μάχη ενάντια στον άτρωτο σχεδόν καρκίνο, άνανδρες δολοφονίες Παλαιστίνιων οικογενειών από Ισραηλινούς και πολλά άλλα αναμετρώνται σε ένταση και δύναμη με τις εξελίξεις του σήμερα, όπου ο κάθε χαρακτήρας έρχεται σε μια κρίσιμη καμπή της ζωής του και πρέπει να κάνει ένα βήμα παρακάτω. Ο συγγραφέας φωτίζει με εξίσου παραστατικό τρόπο ένα σημαντικό γεγονός από τη ζωή του κάθε προσώπου που θα του δώσει το ψυχικό σθένος και θα τον κάνει να συγκροτήσει την ταυτότητα με την οποία κινείται πλέον στο μυθιστόρημα: πείσμα, δύναμη, αντοχή, πάθος είναι γνωρίσματα που σφυρηλάτησαν τις ζωές των πρωταγωνιστών. Δεν είναι τυχαίο μάλιστα που όλοι τους έχουν ξεφύγει από τον θάνατο ή έχουν βιώσει το βάρος της οριστικής απώλειας.

Μου φάνηκε ιδιαίτερο το γεγονός πως κάθε κεφάλαιο έχει τον τίτλο συγκεκριμένης στάσης από τη γραμμή 1 του μετρό των Βρυξελλών, υπό την οποία ξεδιπλώνονται οι περιπέτειες κάθε χαρακτήρα. Επίσης, χωρίς πολλά καλολογικά στοιχεία, ο συγγραφέας καταφέρνει να περιγράψει την ατμόσφαιρα και το κλίμα των Βρυξελλών πολύ παραστατικά, κάνοντάς με να νιώθω πως είμαι κι εγώ εκεί, σε αυτήν την «υγρή και μουντή» πόλη, πως ξυπνάω με ομίχλη «τα σκούρα πρωινά» και περπατάω σε πεζοδρόμια «με νοτισμένες πλάκες», πως κατεβαίνω στο μετρό ή μπαίνω στα γυάλινα κτήρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Κλείνοντας, εύχομαι να μπορούσα να γράψω όλα όσα μου γέννησε το τέλος του βιβλίου αλλά φυσικά αυτό δεν είναι εφικτό. Μου έδωσε να καταλάβω πως ο συγγραφέας δεν ήθελε να ρίξει το βάρος στη φυσική νομοτέλεια ενός μυθιστορήματος, με αρχή, μέση και τέλος (με την έννοια της ολοκλήρωσης) αλλά, βαθιά συγκινημένος από ανώνυμες απώλειες και με δέος απέναντι στο δευτερόλεπτο εκείνο που θα σου αλλάξει τη ζωή για πάντα, προτίμησε να γράψει ένα κείμενο γεμάτο ένταση, πάθος, πρόσωπα, εξελίξεις και γεγονότα ώστε να κρατήσει τον αναγνώστη σε αγωνία και ξαφνικά να του δείξει πως δεν εξαρτώνται όλα από μας τελικά. Στο τελευταίο κεφάλαιο λοιπόν ολοκληρώνεται με πρωτότυπο τρόπο η ιστορία που με ταξίδεψε στην πρωτεύουσα του Βελγίου και μου γνώρισε ανθρώπους που θα ήθελα να είχα συναντήσει από κοντά για να συγχαρώ, υποστηρίξω, αγκαλιάσω ή καταχερίσω. Και δεν είναι μόνο το φινάλε αλλά και το γεγονός πως εκεί στο τέλος μπαίνουν και τα τελευταία κομμάτια του παζλ, αφήνοντάς με άφωνο με τη συγγραφική δεινότητα του κυρίου Πολίτη και τον τρόπο που άλλαξε την οπτική γωνία με την οποία με καλωσόρισε στο πρώτο κεφάλαιο του μυθιστορήματος. Παρ’ όλ’ αυτά, ένας χαρακτήρας που εμφανίζεται πολύ αργότερα από τους άλλους, αν είχε βγει νωρίτερα και έκοβε τις εξελίξεις της δικής του ζωής σε σελίδες τοποθετημένες ανάμεσα στα υπόλοιπα κεφάλαια θα απογείωνε την ένταση, την αγωνία και το σασπένς σε δυσθεώρητα ύψη.

Δυστυχώς, το βιβλίο δεν έχει την επιμέλεια που θα του άξιζε, μιας και βρίθει τυπογραφικών λαθών ενώ βρήκα πάρα πολλές αβλεψίες όπως: «την έπιασε απροειδοποίητη» αντί «απροετοίμαστη» (σελ. 148) ή «Τα λεφτά θα σας εμβαστούν» (σελ. 279) και περιττές εκφραστικές επαναλήψεις: «να την ξανασφίξει δυνατά και πάλι» (σελ. 123), «να σταθεί σταθερός» (σελ. 136), «…λεπτά χείλη, μόνιμα σφιγμένα που προσπαθούσαν να καμουφλάρουν μόνιμα τη στριμάδα τους αυτή…» (σελ. 191) κ. ά. Αυτά όμως δε στάθηκαν ικανά ν’ αποσοβήσουν τα θετικά συναισθήματα που μου δημιουργήθηκαν κατά την ανάγνωσή του.

«Η επόμενη στάση» είναι ένα συναρπαστικό και διεισδυτικό μυθιστόρημα που μεταμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύει κανείς με το μετρό και μου σύστησε, μέσω μιας άρτιας συγγραφικής δουλειάς, χαρακτήρες αληθινούς, πολύπλοκους, με σάρκα και οστά, που με καλωσόρισαν στις ζωές τους και την καθημερινή τους ρουτίνα αλλά και στα κρυμμένα τους μυστικά (κέντημα η σκηνή της δολοφονίας του κατάκοιτου με ενέσεις ινσουλίνης). Ένταση στην αφήγηση, απροσδόκητες εξελίξεις κι ένα από τα καλύτερα αμφίσημα φινάλε βιβλίου που θα προβληματίσει αρκετούς αναγνώστες είναι μερικά από τα θετικά χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος.

Βιβλίο Δεύτερη πράξη
Συγγραφέας Μεταξία Κράλλη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ίσως το φόντο της ιστορίας φανεί πολύ μπερδεμένο για κάποιους, μιας κι έχουμε πολλούς γάμους και τα αντίστοιχα παιδιά και συζύγους γύρω από τους οποίους τυλίγεται η πλοκή, όμως η συγγραφέας είναι ξεκάθαρη και βοηθάει όσο χρειάζεται για να μην υπάρξει αυτό το μπλέξιμο. Ο Μάριος, που εργάζεται στη Διεύθυνση Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες, είναι γιος του μεγαλοδικηγόρου Χριστόφορου Ορφανούδη. Η μητέρα του ξαναπαντρεύτηκε και ζει στη Νέα Υόρκη με τον άντρα της και τις δύο κόρες του από τον προηγούμενο γάμο. Η Αιμιλία (Μιλού), δημόσια υπάλληλος σε καίριο πόστο υπουργείου, είναι κόρη της μεγάλης πρωταγωνίστριας του θεάτρου Σύλβιας Μανέλλη, της δεύτερης συζύγου του Χριστόφορου, και του Αντώνη Ρουμπέση, ενός παροπλισμένου ηθοποιού που ζει πλέον στο Κιάτο και ασχολείται με την τοπική θεατρική ομάδα του δήμου. Και γύρω από αυτά τα πρόσωπα έχουμε τη Μάρθα και τον Δημήτρη και τις κόρες τους, Αμαλία και Αλίκη που βάφτισε ο Μάριος, τη Χριστίνα, παιδική φίλη της Μιλούς, τον Γιώργο, τον πρώην της Μιλούς που ζει μόνιμα στο Λονδίνο και δεν τον έχει ξεπεράσει, ο Κίμωνας, ένας ζεν πρεμιέ και ερωτικός σύντροφος της Σύλβιας που έχει τα δικά του σχέδια για τον χώρο του θεάτρου κι ένα πλήθος από δευτερεύοντες χαρακτήρες, που όλοι πασπαλίζουν με τις περιπέτειές τους και επηρεάζουν εκόντες άκοντες το ερωτικό δέσιμο που θα αναπτυχθεί μεταξύ Μιλούς και Μάριου.

Θα έλεγα ότι το βιβλίο θα μπορούσε να ολοκληρωθεί και σε λιγότερες σελίδες, παρ’ όλ’ αυτά το γράψιμο της συγγραφέως με

κράτησε ως το τέλος, μιας και χρησιμοποιεί καταιγιστικό τρόπο γραφής, με σύντομες προτάσεις, πολλούς παραστατικότατους διαλόγους, ελάχιστες εσωτερικές σκέψεις και σύντομες ερωτικές σκηνές. Η Μιλού και ο Μάριος θα γίνουν ζευγάρι; Ταιριάζουν; Πόσο πολύ αφήνονται να επηρεαστούν από τους ανθρώπους και τις καταστάσεις γύρω τους; Πόσο μπερδεμένοι είναι από το παρελθόν και πόσο πρόθυμοι να κάνουν μια νέα αρχή, αφήνοντας πίσω τους τραύματα και προδοσίες; Πόσο πολύ θα στιγματίσει την κοινή τους πορεία ο Χριστόφορος Ορφανούδης και οι περίεργες δοσοληψίες που αποκαλύπτεται ότι είχε με νονούς της νύχτας και δοσίλογους που άρπαξαν τις περιουσίες των Εβραίων της Θεσσαλονίκης; Η δεύτερη πράξη θα είναι μια λύτρωση ή ένα κρεσέντο αποφάσεων; Από ψυχολογικής άποψης τουλάχιστον, η συγγραφέας χειρίζεται πολύ καλά το θέμα της, δεν καταφεύγει σε εύκολες, κοινότοπες λύσεις, εμπλουτίζει με ωραίες ανατροπές την ιστορία, χρησιμοποιεί το βιβλίο ως αφορμή για να στιγματίσει τα κακώς κείμενα της οικονομικής κατάστασης στη χώρα μας και να δείξει την άσχημη γνώμη που σχηματίστηκε στην Ευρώπη για την Ελλάδα. Ίσως η περίπτωση της Μιλούς φανεί ΠΟΛΥ μπερδεμένη για ανθρώπινος χαρακτήρας (τα συναισθήματα για τον πρώην, τα συναισθήματα για τον νυν, οι γονείς της να κάνουν πράγματα σε καίριες για την πορεία της ζωής της αποφάσεις και να αναγκάζεται να ανατρέπει τα πάντα για χάρη τους, χώρια η πίεση στη δουλειά όσο ανεβοκατεβαίνουν κυβερνήσεις και ο καθένας βάζει δικούς του ανθρώπους σε πόστα) και παρατραβηγμένη περίπτωση πρωταγωνιστή, ευτυχώς όμως όλα ξεδιαλύνονται αληθοφανέστατα και τα κομμάτια του παζλ μπαίνουν σιγά σιγά στη θέση τους. Το υποστηρίζω απόλυτα ότι το βιβλίο θα σας κερδίσει και θα σας κρατήσει ως το τέλος!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα: 

«Βρίσκονται στον τελευταίο όροφο και μπροστά της η Αθήνα ξεδιπλώνει την ομορφιά της. Αυτή η πόλη γίνεται όμορφη μόνο τη νύχτα, όταν το σκοτάδι κρύβει όλες τις ασχήμιες, τις κακογουστιές, τις ρυτίδες. Τα φώτα τής πηγαίνουν, την ομορφαίνουν, της δίνουν μυστήριο, κάνουν και τους κατοίκους της να χαλαρώσουν, ν’ αφήσουν πίσω τους άλλη μια αγχωτική μέρα γεμάτη ανασφάλειες και να χαθούν στους δρόμους και στα στέκια της» (σελ. 119).

«Οι άνθρωποι σμίγουν και κάνουν οικογένεια για χίλιους λόγους. Από συνήθεια, φόβο, κοινωνική σύμβαση, ανάγκη, ανασφάλεια» (σελ. 288).

«Ας υποθέσουμε ότι σε λίγους μήνες αυτή η Ελευθερία βρίσκεται στο σπίτι της μ’ ένα μωρό κι έναν Βαγγέλη που μπορεί να μιλάει στο facebook με άλλες, να συναντάει στη ζούλα και καμία, και να της πουλάει τα παραμύθια που πούλησε σ’ εμένα. Δε θα την αφήσει όμως ποτέ. Κι εκείνη μπορεί να το μάθει, μπορεί και όχι. Κι αν το μάθει, θα επιλέξει να το ξεχάσει. Θα είναι εκεί, θα πηγαίνουν μαζί διακοπές, θα τη βοηθάει στις δουλειές του σπιτιού, θα κάνουν το τραπέζι στους παππούδες, θα κάνουν κι έρωτα, δεν θα είναι εκπληκτικά αλλά θα κάνουν. Και όταν πάει να σκεφτεί ότι και εκείνη θα προτιμούσε κάποιον γνησιότερο πρίγκιπα στη ζωή της, το παιδί θα τη φωνάζει ή θα της γελάει, ή θα πρέπει να το διαβάσει για το σχολείο και θα παραμερίζει τη σκέψη γι’ αργότερα. Γιατί δηλαδή αυτή η ζωή είναι χειρότερη από τη δική μου;» (σελ. 288).

«Αυτό είναι το πλεονέκτημα των παιδικών χρόνων. Αγαπάς ανθρώπους απλώς και μόνο επειδή μεγαλώνεις μαζί τους, οι πόροι σου είναι ανοιχτοί, το μυαλό σου έτοιμο να δεχτεί την κάθε διαφορετικότητα, να λειάνει την κάθε διαφωνία» (σελ. 448).