Βιβλίο Σπίτι από βιβλία κα πηλό 
Τίτλος πρωτοτύπου La librería y la diosa
Συγγραφέας Paula Vázquez
Μεταφραστής Δέσποινα Δρακάκη
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Paula Vázquez είναι συγγραφέας και ιδιοκτήτρια των βιβλιοπωλείων «Lata Peinada» στη Βαρκελώνη και στη Μαδρίτη, αφιερωμένων στη λατινοαμερικάνικη λογοτεχνία. Στο νέο της μυθιστόρημα, ένα τρυφερό, λυρικό και γλυκόπικρο αυτοβιογραφικό κείμενο, μας εξομολογείται τον φόβο της για τη μητρότητα, τον ψυχοσυναισθηματικό πόλεμό της κατά της πατριαρχίας, τις ελπίδες και τα όνειρά της για τα βιβλιοπωλεία που άνοιξε. Μέσα από ένα δυνατό, ρεαλιστικό κείμενο, γεμάτο σκέψεις, εικόνες και λέξεις που δημιουργούν αδρά στιγμιότυπα, ταξιδεύουμε στη μαγεία της ανάγνωσης, του βιβλίου και των βιβλιοπωλείων από τη μια, στη σκληρότητα και στη γλύκα της μητρότητας από την άλλη. Πρόκειται για την εξομολόγηση μιας γυναίκας που απέβαλλε δυο φορές, που έχασε νωρίς τη μητέρα της, που κατέφυγε από παιδί στο διάβασμα και στη γραφή για να αντέξει τα όσα έζησε. Από το χωριό όπου μεγάλωσε, έναν τόπο κι ένα σπίτι χωρίς βιβλία, με την άφιξη του πλασιέ να τη γεμίζει φως, μας φέρνει στο Μπουένος Άιρες κι από κει στην Ισπανία. Ποικίλες αναμνήσεις και διαφορετικά ερεθίσματα συγκροτούν τον χαρακτήρα της και γεμίζουν τις σελίδες του βιβλίου με παραστατικές και ρεαλιστικές εικόνες, φτιαγμένες από υπέροχες λέξεις και έναν λόγο που κυλάει σα νεράκι.

Η Paula Vázquez είναι μια γυναίκα που ερωτεύτηκε, που αγάπησε και που δόθηκε, βιώνοντας μια σειρά από ερωτικές σχέσεις: «μια συλλογή από διασταυρώσεις, σύντομα σταυροδρόμια και μονίμως διακλαδιζόμενα μονοπάτια». Τώρα που παντρεύτηκε, προσπαθεί δύο φορές αλλά μάταια ν’ αποκτήσει παιδί: «Η γαβάθα άδεια. Το σπίτι χαμένο. Πια δεν είχαν σημασία ούτε τα τραπεζομάντιλα ούτε τα παχύφυτα». Πάντως, δεν επεδίωξε να γίνει σύζυγος και να αποκτήσει παιδιά, γιατί «Ήθελα να είμαι άλλου τύπου γυναίκα. Ένας καλύτερος τύπος γυναίκας». Πολεμάει το στερεότυπο πως «μια γυναίκα που δεν απέκτησε παιδί επιβεβαιώνει την αποτυχία και την καταδίκη σε μια ανεκπλήρωτη ζωή», όχι μόνο επειδή είναι η κόρη μιας μητέρας που παντρεύτηκε έναν σύζυγο «με την άθλια δύναμη που παρέχει το χρήμα», μιας γυναίκας που «κατάπινε τις φωνές δαγκώνοντας το πιατόπανο που κρατούσε πάντα στα χέρια της» αλλά γιατί αυτός είναι ο δικός της χαρακτήρας. Δεν είναι λίγες δυστυχώς οι γυναίκες-θύματα που συνάντησε στη ζωή της, άβουλα πλάσματα, υποχείρια των αντρών και δυσανασχέτησε με την ανδροκρατία και την πατριαρχία της εποχής μας και όχι μόνο! Παλεύει, στηλιτεύει, υποστηρίζει, καταρρίπτει είδωλα και θέσφατα με την πένα της και με τον λόγο της.

Η συγγραφέας καταγράφει με ειλικρίνεια και χωρίς να ωραιοποιεί καταστάσεις τις προσπάθειές της να μεταμορφωθεί από γυναίκα σε μάνα, τις δυσκολίες που βίωσε, την κατάθλιψη που την παραμόνευε, τις φοβίες της και τις ελπίδες της ενώ ταυτόχρονα προσπαθούσε να νιώσει και να κατανοήσει πόσο σημαντική είναι μια γυναίκα που δεν απέκτησε παιδιά. Έζησε ως κόρη, άραγε πώς θα είναι, αν κι εφόσον τα καταφέρει, ως μάνα; Και ιδού: «Το πένθος είναι μια συνεχής διαδικασία, έχει όμως επιστρώσεις και διόδους, δεν προχωράει σε ευθεία γραμμή. Ένα από τα πιο πικρά και επίμονα κομμάτια του πένθους είναι η ενοχή. Όλες οι κόρες, σε κάποια στιγμή της ζωής τους, θα νιώσουν ενοχή που είναι κόρες. Το σώμα της μητέρας γερνάει, καμπουριάζει, παρακμάζει ενώ το δικό μας αναπτύσσεται, φουσκώνει, αποκτά καμπύλες, ετοιμάζεται να γεμίσει. Δεν υπάρχει κάτι που μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό» (σελ. 20). Παρ’ όλες τις σκοτεινές γωνίες, το βιβλίο διαπνέεται από αισιοδοξία και δύναμη, χειρίζεται με προσοχή την απώλεια και την ψυχική υγεία που τραυματίζει: «…η ζωή και ο θάνατος δεν είναι αντίθετα αλλά φάσεις, η μία πάνω στην άλλη, ένα ακορντεόν που διπλώνει και ξεδιπλώνει…» (σελ. 20). «Η λογοτεχνία ως συμπληρωματικός τρόπος του πόνου, που τον ταρακουνά και τον κάνει να στριφογυρίζει βίαια ώσπου από την άλλη πλευρά πέφτουν ο σπόρος, η φλόγα, οι στίχοι, η τροφή» (σελ. 21).

Ταυτόχρονα, ξεδιπλώνεται η επαγγελματίας, η βιβλιοπώλισσα, η έμπορος, η γυναίκα που συνδυάζει το όραμα ενός χώρου φιλαναγνωσίας, δημιουργικότητας και έκφρασης με την σκληρή πραγματικότητα των λειτουργικών εξόδων. Το πρώτο βιβλιοπωλείο που άνοιξε με τον φίλο της, Εσέκιελ, ήταν στη συνοικία Ραβάλ της Βαρκελώνης και είχαν ως όραμα μια κοινότητα για παρουσιάσεις, αναγνώσεις, εργαστήρια, με τη λατινοαμερικανική λογοτεχνία στο επίκεντρο, με βιβλία που δεν κυκλοφορούν στην Ισπανία. «Τα βιβλία ήταν για εμάς ένας… φεγγίτης στις ζωές των άλλων, τα βιβλιοπωλεία ήταν οι γενναιόδωροι χώροι που μας επέτρεπαν να συναντηθούμε μαζί τους» (σελ. 27). Γιατί το άνοιξε τόσο μακριά κι όχι στο χωριό των παιδικών της χρόνων; «Η λογοτεχνία για μένα δεν είναι παιδική ηλικία ούτε καταγωγή αλλά ένα ανοιχτό παράθυρο προς ένα πιο πλατύ κομμάτι του κόσμου» (σελ. 51). Τρυφερή η σκέψη που ξεδιπλώνεται: «Ανοίγοντας ένα βιβλιοπωλείο…καθιερώνεις έναν τόπο γεμάτο φωνές και τις άπειρες δυνατότητές τους για διάλογο…οργανώνεις τον χώρο για τη γονιμότητα που συνεπάγονται η ανάγνωση και οι εκβολές της προς τη συζήτηση» (σελ. 56). Διανομείς και ποσοστά έκπτωσης, δόσεις πληρωμών, διαδικαστικά για την εισαγωγή βιβλίων από τη Λατινική Αμερική, επικοινωνιακή στρατηγική, επαφές με το σωματείο βιβλιοπωλών, με ατζέντηδες, με συμβολαιογράφους και εμπορικούς αντιπροσώπους, με εκδότες, «μάθαινα μια καινούργια γλώσσα», γράφει χαρακτηριστικά. Και ευκαιρίας δοθείσης ξεδιπλώνονται ενδιαφέρουσες σκέψεις για την ποίηση και τη γραφή («Ένα εργαστήριο ποίησης δεν είναι απαραίτητο να χρησιμεύει σε κάποιον για να γράψει ποιήματα αλλά πρέπει να χρησιμεύει για να χειραφετηθεί», σελ. 29), καταγράφονται αποσπάσματα χαρακτηριστικών Λατινοαμερικάνων λογοτεχνών κι όλα αυτά δημιουργούν ένα συναρπαστικό βιβλιοφιλικό πλαίσιο.

Το «Σπίτι από βιβλία και πηλό» είναι η προσπάθεια της συγγραφέως Paula Vázquez να κατανοήσει τι συμβαίνει στο σώμα, στη ζωή και στην ψυχή μιας γυναίκας που δεν καταφέρνει να γίνει μάνα και ταυτόχρονα η γλυκόπικρη γεύση ενός επιτυχημένου βιβλιοπωλείου που αφυπνίζει τους αναγνώστες με πρωτότυπες επιλογές και δραστηριότητες. Ειλικρίνεια και αμεσότητα, ποιητικότητα και λυρισμός στις εκφράσεις, μικρά κεφάλαια, πρωτοπρόσωπη αφήγηση είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά ενός βιβλίου που με ταξίδεψε στον μαγικό κόσμο της ανάγνωσης και των βιβλιοπωλείων και ταυτόχρονα μου σύστησε την πραγματική θέση της γυναίκας στη σημερινή εποχή και τι μπορεί να κάνει μακριά από τα στερεότυπα που καταπιέζουν τις επιθυμίες και την αυτοδιάθεσή της.

Βιβλίο Πάνω από το πτώμα μου
Τίτλος πρωτοτύπου Over my dead body
Συγγραφέας Jeffrey Archer
Μεταφραστής Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το τέταρτο βιβλίο μιας σειράς που «…δεν είναι μια αστυνομική ιστορία, είναι μια ιστορία για έναν αστυνομικό» είναι γεμάτη δράση, αγωνία και συγγραφικά τερτίπια, σχέδια και «αντισχέδια». Η οικεία από τα προηγούμενα μυθιστορήματα της σειράς ομάδα τώρα συγκροτείται με στόχο παλαιότερες υποθέσεις φόνων που κατέληξαν στα δικαστήρια αλλά όχι σε καταδικαστικές αποφάσεις. Μέλη της και πάλι η αρχιφύλακας Τζάκι Ρόικροφτ με τον διπλό ρόλο, ο έγχρωμος αστυφύλακας Πολ Αντάζα, η αστυφύλακας Ρεμπέκα Πάνκχερστ και ο επιθεωρητής Ρος Χόγκαν, ο μυστικός πράκτορας και κρυφό χαρτί της ομάδας σε όλα τα βιβλία της σειράς, τον οποίο ο Χόκσμπι βγάζει από τους δρόμους και τον εντάσσει επίσημα στην ομάδα ως δεξί χέρι του Γουόρικ. Μόνο που η σχέση του Ρος με τη Ζοζεφίν Κολμπέρ θα βάλει σε κίνδυνο την υπόληψή του και την πορεία των ερευνών. Ο καθένας τους αναλαμβάνει και μία ανεξιχνίαστη υπόθεση: αντεκδικήσεις συμμοριών στο Ιστ Εντ, μια φαινομενική αυτοκτονία συζύγου, μια εγκληματική δράση ενός τοκογλύφου που κάνει τα πάντα για να εισπράξει, μια δολοφονία σε ένα νάιτ κλαμπ. Όλα αυτά κάπου κάπου πετάγονται ως αναφορές των αστυνομικών που τις ανέλαβαν κι έτσι παρακολουθούμε τις σχεδόν ανύπαρκτες εξελίξεις τους ώσπου ένα δυσάρεστο γεγονός ωθεί κάποιον να πάρει την κατάσταση στα χέρια του, δίνοντας άλλη μια «βολική λύση» στις εξελίξεις. Χμ….

Τι γίνεται όμως με τον Γουίλιαμ Γουόρικ; Ο αρχιεπιθεωρητής και η σύζυγός του, Μπεθ, απολαμβάνουν ένα ταξίδι στη Νέα Υόρκη με κρουαζιερόπλοιο, δώρο της Κριστίνα Φόκνερ, όπου όμως μπλέκονται σ’ έναν φόνο. Γνωρίζονται με την οικογένεια του Τζέιμς Μπιουκάναν, εγγονού του πλοιοκτήτη και προέδρου της Pilgrim Line Φρέιζερ Μπιουκάναν και γιου του αντιπρόεδρου της εταιρείας Άνγκους κι έτσι, σε αυτό το κοσμοπολίτικο περιβάλλον, γνωρίζουμε τον παππού Φρέιζερ, τα παιδιά του, Άνγκους και Χέιμις, τον Τζέιμς και τη μητέρα του, Άλις, μόνο που οι ήρεμες βραδιές στιγματίζονται από τη δολοφονία του Φρέιζερ. Ποιος είχε την ιδέα τα μέλη της οικογένειας να ταξιδέψουν όλα μαζί; Ποιες είναι οι μεταξύ τους σχέσεις; Ποιο είναι το κίνητρο της δολοφονίας και ποιοι οι ύποπτοι; Θα καταφέρει ο Γουίλιαμ να βρει τον δολοφόνο; Παρ’ όλη τη μαεστρία στην πλοκή, κάτι ο τόπος του φόνου, κάτι το σχεδιάγραμμα του τραπεζιού, κάτι οι ανακρίσεις των υπόπτων, δεν μπορούσα να βγάλω από το μυαλό μου τη δομή έργων της Agatha Christie. Κι όταν όλα τελείωσαν αισίως, οι Γουόρικ διαπιστώνουν πως το δώρο της Κριστίνα είχε σκοπό να τους απομακρύνει από την Αγγλία! Ταυτόχρονα, ο Μάιλς Φόκνερ με τη νέα του ταυτότητα και η γυναίκα του, Κριστίνα, οδηγούν τη μεταξύ τους σχέση σε ένα αξεδιάλυτο κουβάρι συμφωνιών, συνομωσιών και όρκων σιωπής. Είναι δυο άνθρωποι που βρέθηκαν αιχμάλωτοι σε μια από τις πιο παράξενες διελκυστίνδες που έχω συναντήσει ποτέ σε μυθιστόρημα, μιας και ο πρώτος που θα παραβιάσει τη συμφωνία θα παρασύρει και τον άλλο σε καταστάσεις αθέλητες. Τέλος, έχουμε και τον πρώην υπαστυνόμο Μπρους Λαμόντ που έχει περάσει στην άλλη πλευρά του παιχνιδιού και μπλέκεται αριστοτεχνικά στην υπόθεση, με μια σύζυγο που του κοστίζει ακριβά και με το πάθος του για τον ιππόδρομο, στοιχεία που τον κάνουν πρόθυμο να παραβεί τον νόμο με αντίστοιχα οικονομικά κίνητρα.

Αυτό που βρήκα πιο ενδιαφέρον από τις θεαματικές, σχεδόν κινηματογραφικές, εξελίξεις του βιβλίου είναι οι πολλές και ενδιαφέρουσες πληροφορίες γύρω από την τέχνη, με έμφαση στα αριστουργήματα που βρίσκονται ακόμη σε ιδιωτικές συλλογές και πόσο δύσκολο είναι να πείσει κανείς τους ιδιώτες να τα δανείσουν σε εκθέσεις. Λόγω της ασφαλιστικής κάλυψης με αυστηρούς όρους, δύσκολα βγαίνουν από το Βατικανό ένας Λεονάρντο Ντα Βίντσι ή ένας Μικελάντζελο, για παράδειγμα, ενώ ταυτόχρονα τονίζεται ο ρόλος και η σημασία των σπάνιων πινάκων που βλέπει το κοινό, πώς και γιατί αυξάνεται η αξία όσων βρίσκονται σε ιδιωτικές συλλογές, πώς επηρεάζουν τη συλλεκτική αγορά οι εθνικές πινακοθήκες και οι δημοπρασίες από τις οποίες βρίσκουν κλασικά αριστουργήματα κλπ. Έμαθα πως αν το Υπουργείο Εξωτερικών έχει επιφυλάξεις για τη χώρα όπου θέλεις να δανείσεις έναν πίνακα, μπορεί να αρνηθεί (π. χ. αν το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας δανειζόταν τα Ελγίνεια Μάρμαρα, αναφέρει ο συγγραφέας), καθώς επίσης πόσο σημαντικό πρόβλημα είναι οι εβραϊκές περιουσίες, μιας και πολλά σημαντικά έργα τα έκλεψαν οι Γερμανοί από τους Εβραίους ιδιοκτήτες τους αλλά «απελευθερώθηκαν» από τους Ρώσους και τώρα φυλάσσονται στο Ερμιτάζ και σε άλλα διάσημα μουσεία του Σιδηρού Παραπετάσματος, τα οποία δεν προτίθενται να αποτελέσουν αντικείμενο δανεισμού σε χώρες όπου θα μπορούσαν να κινηθούν νομικές διαδικασίες εναντίον τους (ας μην ξεχνάμε πως η υπόθεση του βιβλίου διαδραματίζεται πριν την πτώση του Τείχους του Βερολίνου)! Όλα αυτά και πολλά άλλα με παρέσυραν ξανά στον συναρπαστικό κόσμο της τέχνης όπως και στο πρώτο βιβλίο της σειράς.

Το «Πάνω από το πτώμα μου» είναι η συνέχεια της καριέρας ενός χαρακτήρα που θέλει να ακολουθήσει το όνειρό του και να ενταχθεί στη Σκότλαντ Γιαρντ ως ερευνητής. Οι εξελίξεις στο τέταρτο βιβλίο θα φέρουν τον Γουίλιαμ Γουόρικ αντιμέτωπο με θανάσιμους κινδύνους, σημαντικά ρίσκα και επικίνδυνες αποφάσεις ενώ την ίδια στιγμή ο κόσμος γύρω του αλλάζει ριζικά. Αυτήν τη φορά δεν έχουμε δικανικές μάχες αλλά ένα διαρκές ανθρωποκυνηγητό από Ισπανία σε Αγγλία κι από κει σε Ιταλία και Γαλλία, με τους ήρωες να αλλάζουν τα αεροπλάνα σα να είναι λεωφορεία! Διπλά παιχνίδια, προδοσίες, απληστία και φυσικά θανάσιμος κίνδυνος υπάρχουν σε αφθονία και το μυθιστόρημα είναι μεν συναρπαστικό αλλά με οικείο τρόπο γραμμένο και πατάει στα χνάρια γραφής των προηγούμενων βιβλίων, με τη συνταγή να παραμένει ίδια σε βασικές γραμμές: εκπλήξεις, ρεαλιστικές απιθανότητες, έξυπνα συγγραφικά τρικ και άλλα. Παρ’ όλ’ αυτά θα προχωρήσω με χαρά και στο επόμενο βιβλίο της σειράς.

Βιβλίο Η σκηνή των μεγάλων ονείρων  
Τίτλος πρωτοτύπου Sueño de una noche de teatro
Συγγραφέας Mónica Gutiérrez
Μεταφραστής Κάλλια Ταβουλάρη
Κατηγορία Τρόμου
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα της Mónica Gutiérrez είναι γλυκό, τρυφερό, συγκινητικό και διασκεδαστικό, γεμάτο από θεατρικά παρασκήνια και στίχους του «Μάκβεθ». Πέρασα καλά διαβάζοντάς το, αν και δεν είχε ιδιαίτερη εμβάθυνση σε χαρακτήρες, ενώ η χαλαρή συνοχή του με βοήθησε να παρακολουθήσω πιο άνετα τις περιπέτειες του θιάσου όσο κλιμακώνεται η σχέση μεταξύ του καταξιωμένου Μαξ Μπόρχες και της βοηθού του, Έλσα Σολέρ. Εκείνος λοιπόν είναι σκηνοθέτης με φήμη και κύρος, έχει ταλέντο, έχει κερδίσει τη συμπάθεια των κριτικών, είναι σχολαστικός στην επιλογή θιάσου και καταφέρνει να του δίνουν δημόσιες επιχορηγήσεις. Από την άλλη, εκείνη ήταν φοιτήτρια Ιστορίας όταν τον γνώρισε πριν δέκα χρόνια, τότε που ο Μπόρχες θα έδινε μια διάλεξη στη Σχολή της. Του μετάγγισε την αισιοδοξία που χρειαζόταν για να μπει στην αίθουσα και τον κέρδισε η τετράγωνη λογική της. Η πρότασή του να εργαστεί ως βοηθός του την κολάκεψε, γιατί της αρέσει η περιπέτεια και η μαγεία του θεάτρου οπότε δέχτηκε κι ας μην ξέρει πολλά από αυτά. Μια απλή και ταυτόχρονα απαιτητική επαγγελματική σχέση που βοήθησε και τους δύο γεννήθηκε εκείνη την ημέρα.

Μέλη της Εταιρείας Θεάτρου του Λονδίνου έρχονται στη Βαρκελώνη για μια τελετή απονομής και επ’ ευκαιρία βολιδοσκοπούν τον Μπόρχες για μια καριέρα στο Γουέστ Εντ, η οποία όμως πρέπει να ξεκινήσει από το φεστιβάλ του Εδιμβούργου. Με πολλή δυσκολία ο Μαξ δέχεται την πρόταση του αγαπημένου του δραματουργού Ένζο Που ν’ ανεβάσει «Μάκβεθ» αντί για «Άμλετ», μια παράσταση που θα δοκιμαστεί πρώτα στο Εθνικό Θέατρο της Καταλονίας ώστε να πάρει κονδύλιο για τα έξοδα της μεταφοράς της παράστασης στη Σκοτία και τα βάσανα ξεκινάνε! Οι μάγισσες είναι πιο αισθησιακές και όμορφες απ’ ό,τι θα έπρεπε, η ενδυματολόγος Αουρόρα Τομάς φτιάχνει αριστουργήματα που απρόσεκτες πρωταγωνίστριες τα σκίζουν, ο αλκοολικός ηθοποιός Πέρε Ρικάρτ που υποδύεται τον Μάκβεθ είναι σαν «σκοτσέζικο αποστακτήριο με κολάν», η δίγλωσση βερσιόν της παράστασης κάποιους τους δυσκολεύει, η πρωταγωνίστρια Μαργκό Ντεγκάρ διαγιγνώσκεται με διαβήτη κι αυτό την καταρρακώνει, κομπάρσοι κάνουν ασκήσεις θάρρους γιατί χάνουν τη γη κάτω από τα πόδια τους και πολλά άλλα ενώ ταυτόχρονα η Έλσα πιάνει τον σύντροφό της να την απατά κι ο δραματουργός Ένζο Που δε σταματάει να κάνει διορθώσεις και παρατηρήσεις, κάτι που φέρνει θίασο και σκηνοθέτη στα όριά τους.

Το μυθιστόρημα δείχνει να είναι μια κωμική νότα στον γοητευτικό κόσμο του θεάτρου και να ξεδιπλώνει μια ιστορία με ανορθόδοξους ηθοποιούς, αναποδιές και δυσκολίες, σταδιακά όμως αρχίζει να φέρνει κοντά δύο εντελώς διαφορετικούς μεταξύ τους ανθρώπους με τέτοιο συναισθηματικό τρόπο που καταστρατηγούνται όλα τα στερεότυπα ερωτικής γνωριμίας και με τέτοια ευαισθησία που με συγκίνησε. Εκείνη προσπαθεί να κρατηθεί αισιόδοξη μετά τον χωρισμό της, εκείνος αφήνεται σταδιακά να γοητευτεί από τη διαφορετική προσωπικότητά της, μόνο που μια παρεξήγηση στη Σκωτία όπου επιτέλους μεταφέρεται η παράσταση θα αναγκάσει την Έλσα να κάνει ένα ταξίδι ενδοσκόπησης στα Χάιλαντς και το μυθιστόρημα μετατρέπεται σε τουριστικό οδηγό, αφιερώνοντας περισσότερες απ’ όσες θα έπρεπε σελίδες σε αυτό το κομμάτι, κάτι που χαλάει τη συνοχή του κειμένου όπως ανέφερα και πριν. Παρ’ όλ’ αυτά η συναρπαστική και μαγευτική φύση του σκωτσέζικου τοπίου καταγράφεται αδρά και με ωραίο τρόπο, όπως και το Εδιμβούργο, με την οδό Ρόγιαλ Μάιλ, τη θεατρική σκηνή Αντερμπέλι που θυμίζει αναποδογυρισμένη αγελάδα, τον καθεδρικό Σεντ Τζάιλς, το θέατρο Άσερ Χολ κ. ά. Εξίσου συναρπαστικά δίνεται και η Βαρκελώνη στο πρώτο μέρος του βιβλίου, με τη Δημόσια Βιβλιοθήκη Αρούς, έναν από τους πιο ιστορικούς και μαγευτικούς χώρους της Βαρκελώνης, το κατάστημα υφασμάτων και ψιλικών Ribes & Casals, το Εθνικό Θέατρο της Καταλονίας, τα πανότς (τα χαρακτηριστικά αρ νουβό πλακάκια) κ. ά. Η συγγραφέας παραθέτει αποσπάσματα από τον «Μάκβεθ» στην αρχή του κάθε κεφαλαίου αλλά και στην πλοκή, εντάσσοντάς τα σωστά σε έξυπνους διαλόγους ενώ μέσω του Ένζο Που μαθαίνουμε πολλά για τη δραματουργική επεξεργασία του κειμένου, το ιστορικό και κοινωνικό υπόβαθρο της εποχής που γράφτηκε και για τα διαχρονικά του μηνύματα, όλα αυτά με σύντομες αναφορές και λίγα λόγια ώστε να μη βαραίνει το κείμενο και να μην κουράζεται ο αναγνώστης.

«Στον κόσμο του θεάτρου… άλλοι ηθοποιοί ήταν εθισμένοι στα αντικαταθλιπτικά, στις ατελείωτες ψυχιατρικές θεραπείες ή στη γιόγκα. Όλοι είχαν τη στρατηγική τους για να ξορκίζουν τους δαίμονές τους αλλά ήταν τόσο απασχολημένοι με την καταπολέμησή τους που δεν τους έμενε χρόνος για να κουτσομπολεύουν τους άλλους» (σελ. 47). Αυτή είναι η «Σκηνή των μεγάλων ονείρων» της Mónica Gutiérrez, ένα τρυφερό και γλυκό μυθιστόρημα που μας ταξιδεύει σε Βαρκελώνη και Εδιμβούργο και μας συστήνει συνοπτικά ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας δραματουργίας, τον «Μάκβεθ» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ. Κωμικές σκηνές, ρομαντισμός, παρεξηγήσεις, εμπόδια και δυσκολίες και ένα χαρούμενο τέλος είναι τα καλύτερα συστατικά για μια ευχάριστη και χαλαρή αναγνωστική συντροφιά.

Βιβλίο Δούρειος Ίππος 
Συγγραφέας Κώστας Κρομμύδας
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο βιβλίο του Κώστα Κρομμύδα είναι πολύ διαφορετικό απ’ ό,τι έχει γράψει ως τώρα. Μυστικές υπηρεσίες, κατασκοπεία, διπλωματικές σχέσεις είναι το φόντο του μυθιστορήματος κι έτσι μπήκα για τα καλά στα άδυτα του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Αμύνης (ΓΕΕΘΑ). Είναι μια συναρπαστική ιστορία που ξεδιπλώνει τις πολλές και διαφορετικές πτυχές της ζωής ενός κατασκόπου: πώς κινείται, πώς αντιδρά, πώς προστατεύεται, πώς αποσπά τις πολύτιμες πληροφορίες που χρειάζεται η πατρίδα του και πολλά άλλα. Κι όλα αυτά λόγω της πρωταγωνίστριας, Ισιδώρας Μπαρμπατιώτη, μιας γυναίκας που, από τις ειδικές δυνάμεις, αποσπάστηκε στις μυστικές υπηρεσίες και οι αποστολές της στρέφονται γύρω από τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Ευρηματική και αποφασιστική, μπορεί να θεωρείται φονικό όπλο αλλά δεν είναι πολεμοχαρής, ακριβώς γιατί έχει βιώσει τι σημαίνει πόλεμος και ποιες είναι οι συνέπειές του για όλους. Εξίσου αντικειμενική είναι και απέναντι στους Τούρκους: «Είχα ωστόσο πειστεί ότι για την εχθρότητα ευθύνονταν κυρίως οι έχοντες την εξουσία και όχι ο λαός. Όποιος όμως ήθελε να βλάψει τη χώρα μου ήταν εχθρός μου» (σελ. 79).

Το μυθιστόρημα ξεκινάει με την πρώτη εμπόλεμη αποστολή της Ισιδώρας στα σύνορα Αρμενίας-Τουρκίας, όπου προσπαθεί να σώσει έναν τραυματισμένο συνάδελφο που κρύβεται από τους βομβαρδισμούς και χτυπήθηκε έχοντας ως αποστολή του να συλλέγει πληροφορίες και να εκπαιδεύει τους Αρμένιους αντάρτες κατά των Τούρκων. Αζέροι, Ζανταρμάδες και Γκρίζοι Λύκοι είναι μερικοί μόνο από τους εχθρούς που πρέπει να αποφύγουν και οι δύο. Μια κάρτα μνήμης στο χέρι της Ισιδώρας και η μυστηριώδης φράση «Καμιά νιφάδα χιονιού δεν πέφτει σε λάθος μέρος» είναι η αρχή μιας ανατρεπτικής ιστορίας που είναι γεμάτη σασπένς, ένταση, μυστικά και διπλές ταυτότητες. Η χρήση εναλλάξ πρωτοπρόσωπης (Ισιδώρα) και τριτοπρόσωπης αφήγησης χαρίζει μεγαλύτερη ποικιλία και διαφορετικές οπτικές γωνίες. Κωδικοποιημένο μήνυμα επιπέδου 5 αναστατώνει τις μυστικές υπηρεσίας, γιατί δηλώνει πως προετοιμάζεται μεγάλη κίνηση από τους Τούρκους. Η Ισιδώρα και ο αντισυνταγματάρχης Θωμάς Παπαγιάννης πρέπει να εισχωρήσουν στη Σμύρνη και να συναντήσουν τον Οδυσσέα, τον σύνδεσμο και πολύτιμο πληροφοριοδότη που τους ειδοποίησε, οπότε ταξίδεψα μαζί τους σε φωτεινά και σκοτεινά σοκάκια της Σμύρνης και έζησα σχεδόν από κοντά όλους τους κινδύνους και τις αναποδιές. Ο αρχηγός του ΓΕΣ Κωνσταντίνος Βαφειάδης, ο διοικητής της ΕΥΠ Βασίλης Πλέσσας, ο υπουργός Άμυνας Μανόλης Δόμπλιας, ο καθηγητής Βασιλάκος, ο γοητευτικός Ματέο, ο Τούρκος πρέσβης Αντέμ Μπουτάκ, η γραμματέας του Υπουργού Εξωτερικών Μαργαρίτα Σύρμα, ο Άλεξ, ο καλύτερος αναλυτής που υπάρχει στο ΓΕΕΘΑ και γνωρίζει όσο λίγοι τα θέματα κυβερνοασφάλειας και άλλοι είναι οι χαρακτήρες που πλαισιώνουν την κεντρική ηρωίδα και δημιουργούν μια πλειάδα υπόπτων και πιθανών κατασκόπων σ’ ένα παιχνίδι ψέματος κι αλήθειας που με κράτησε ως το τέλος. Λειψοί και Μαράθι, Βαρκελώνη και Σμύρνη, Σάμος φυσικά, είναι τα μέρη όπου διαδραματίζονται οι σκηνές του μυθιστορήματος και αποτελούν τόπους της βασικής δράσης του μυθιστορήματος.

Η αφήγηση της Ισιδώρας με βοήθησε να διεισδύσω στην ψυχολογία του πράκτορα, που δεν έχει χρόνο για διακοπές, που έχει αποστολές χαμηλής και υψηλής επικινδυνότητας, που έχει πάντα ως προτεραιότητα την αποστολή και διάφορες τέτοιες λεπτομέρειες που ολοκληρώνουν έναν χαρακτήρα και ταυτόχρονα μου άνοιξε την πόρτα για τον κόσμο των μυστικών υπηρεσιών. Κωδικοποιημένα μηνύματα, πρωτόκολλα, ασφαλής τρόπος λήψης των πληροφοριών, «νεκρή παράδοση» και πολλά άλλα είναι ορολογίες που μελέτησε καλά ο συγγραφέας πριν τα τοποθετήσει στο βιβλίο του. «Στην κατασκοπεία πρέπει να αυτοσχεδιάζεις και να σκέφτεσαι ανορθόδοξα γιατί τα δεδομένα συνεχώς αλλάζουν» (σελ. 69), είναι μία από τις σημαντικότερες οδηγίες που πρέπει να έχει κάποιος υπ’ όψιν του. Ας μην ξεχνάμε πως όλοι οι πράκτορες κάποιους εκπροσωπούν, για κάποιων τον λογαριασμό συγκεντρώνουν πληροφορίες και ρισκάρουν τις ζωές τους, αν και κατά βάθος: «Ο ρεαλισμός έπαιρνε άλλη μορφή όταν εμπλεκόταν η πολιτική. Τα πάντα αξιολογούνταν υπό το πρίσμα του κυβερνητικού κόστους» (σελ. 362). Για άλλη μια φορά το κείμενο είναι εξισορροπημένο όπως όλα τα μυθιστορήματα του Κώστα Κρομμύδα. Ακριβοδίκαιο, χαμηλών τόνων και χωρίς συναισθηματικές κορόνες, καταφέρνει να αποτυπώσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις εντός και εκτός πολιτικών και στρατιωτικών γραφείων και πρεσβειών με αντικειμενικότητα. Ο συγγραφέας καταγράφει ακριβοδίκαια τις καταστάσεις και τη νοοτροπία του γείτονα λαού: «Πολλά ήταν τα στραβά αυτού του λαού αλλά δεν είχα καταλήξει αν έφταιγε η μισαλλοδοξία που υπήρχε στο αίμα τους ή αν ήταν κάτι που είχε καλλιεργηθεί με τα χρόνια και από τον τρόπο που διεξαγόταν η πολιτική ανάμεσα στις δύο χώρες» (σελ. 79). Σημειώνεται επίσης πως τα τελευταία χρόνια η δουλειά που έχει γίνει στη διπλωματία έχει δυναμώσει την παρουσία της Ελλάδας στη διεθνή πολιτική σκηνή.

Το μυθιστόρημα, που είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Έλληνα κατασκόπου Βασίλη Γιαννόπουλου και σε όσους παρέχουν διακριτικά και μυστικά τις υπηρεσίες τους στη χώρα, είναι δυνατό και ανατρεπτικό, γεμάτο ποικίλα συναισθήματα, αγωνία και ένταση, αποκαλύψεις και ψέματα, μυστικά και λεπτές ισορροπίες κι όλα αυτά ενώ κορυφώνεται η ελληνοτουρκική σύρραξη κι όλα κρέμονται από μια κλωστή πριν ξεσπάσει πόλεμος. Δυνατό, ρεαλιστικό και με κλείσιμο ματιού ακόμη και στην τελευταία σελίδα το νέο βιβλίο του Κώστα Κρομμύδα δε με άφησε σε αναγνωστική ησυχία πριν το τελειώσω.

Βιβλίο Η πόλη της καταχνιάς 
Τίτλος πρωτοτύπου La ciudad de vapor
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Μαρία Παλαιολόγου
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Θα έχει αίσιο τέλος η γνωριμία του Νταβίντ Μαρτίν με το κορίτσι που επισκέπτεται ένα παλαιοβιβλιοπωλείο μαζί με τη βάγια της; Γιατί το παιδί που θα φέρει μια γυναίκα στον κόσμο πίσω στο 1905 θα αλλάξει τον αναγνωστικό κόσμο; Ποια είναι η Λάια και γιατί ο πατέρας της αναγκάζεται να την πουλήσει στο πλαίσιο μιας εξαπάτησης που από τότε θα στοιχειώνει τη ζωή τους (από τις γοητευτικότερες ιστορίες της συλλογής, μιας και η πλοκή κλιμακώνεται απρόσμενα και καταλήγει σ’ ένα συγκινητικό φινάλε); Ποιος ανέθεσε στον τεχνίτη Εντμόντ ντε Λούνα να χτίσει μια βιβλιοθήκη-λαβύρινθο όπου θα προφύλασσε τα απαγορευμένα βιβλία και γιατί η άλωση της Κωνσταντινούπολης ανέτρεψε τα σχέδιά τους; Πώς και γιατί εμφανίζεται στο λογοτεχνικό σύμπαν του Carlos Ruiz Zafon ο Εβέλι Εσκρούτζ, ο πιο πλούσιος άνθρωπος της Βαρκελώνης, και τι κάνει κάθε παραμονή Χριστουγέννων ώστε να κερδίσει τις ψυχές των αντιπάλων του; Πώς θα αντιδράσει ένας ορφανός υπάλληλος εν μέσω του ισπανικού εμφυλίου όταν αντικρίσει την κοπέλα που περνάει για να αξιολογήσει τα τιμαλφή της; Ποιοι είναι στην πραγματικότητα οι ένοικοι του σπιτιού που η Λάουρα νοικιάζει σ’ έναν άρτι αποφυλακισθέντα (εξίσου αγαπημένο διήγημα γιατί μέσα σε τρεις σελίδες, εκτός από τις γλαφυρές περιγραφές που έχει, φέρνει τούμπα την ιστορία με τέτοιο τρόπο που με εντυπωσίασε και με συγκίνησε);

Με κύριο αφηγηματικό όχημα το πρώτο πρόσωπο, με συναρπαστική εξιστόρηση, χιούμορ, ανατροπές, με γρήγορη ροή, με εκπληκτική διεξοδικότητα και διεισδυτικότητα, «Η πόλη της καταχνιάς» είναι το ιδανικό συμπλήρωμα για όσους αγάπησαν τη σειρά του «Κοιμητηρίου των Λησμονημένων Βιβλίων» και ταυτόχρονα η ιδανική αρχή γνωριμίας για όσους δεν έχουν μαγευτεί ακόμη από αυτό το αξεπέραστο φαντασιακό σύμπαν. Στο βιβλίο συγκεντρώνονται όλα τα θετικά χαρακτηριστικά των μυθιστορημάτων του Zafon, απλά σε μικρότερη έκταση, χαρίζοντας παραδόξως και τη μεγαλύτερη απόλαυση.

Βιβλίο Ωρολογοποιός 
Συγγραφέας Άκης Καπέτας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Βακχικόν
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Βαρκελώνη, κοντά στα τέλη του 18^ου αιώνα. Ο Πάμπλο Παρέδες είναι ωρολογοποιός, διάσημος για την ακρίβεια των μηχανισμών του και για την αντοχή τους στον χρόνο. Κληρονόμησε το «εργαστήρι ωρολογιών», όπως το αποκαλεί ο ίδιος, από τον πατέρα του, Πέδρο, εξίσου άφθαστο τεχνίτη, με σημαντική πελατεία και αναγνώριση. Είναι παντρεμένος με τη Σοφί, μια καλοκάγαθη, σεμνή και χαμογελαστή κοπέλα, με την οποία αγαπιούνται ακόμη, μια μέρα όμως ένιωσε ένα άσχημο προαίσθημα. Στη συνέχεια, γνωρίζουμε τη Μαρίνα, οικονομολόγο σε μεγάλη πολυεθνική ασφαλιστική εταιρεία. Τριγμοί λόγω του εξαντλητικού ωραρίου, του άγχους και της κόπωσης κλυδωνίζουν τη σχέση της με τον Έκτορα αλλά και τις φιλίες της. Το ζευγάρι το σώζει η επικοινωνία, η ειλικρίνεια και η αγάπη τους. Γιατί όμως η Μαρίνα βλέπει συνέχεια ένα άσχημο όνειρο που την ξυπνάει, κάνοντάς τη να κλαίει; Και γιατί έχει εκείνο το άσχημο προαίσθημα την ημέρα που θα επισκεφθεί τον γυναικολόγο της για να επιβεβαιώσει την εγκυμοσύνη της; Τέλος, η Δέσποινα είναι μια κομψή γυναίκα με κλονισμένη υγεία, εξαιτίας του αλκοόλ και των ναρκωτικών. Τώρα επισκέπτεται έναν ψυχίατρο, στον οποίο εκθέτει τις απόψεις της γύρω από την ανθρωπότητα, τη σχέση της με τον Θεό, τα δικά της πιστεύω πάνω στον ρόλο της γυναίκας από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα και άλλα. Ο γιατρός όμως έχει μια δική του, εντελώς ανορθόδοξη μέθοδο, να βοηθήσει την ασθενή του να εντοπίσει τα ψυχολογικά της προβλήματα και να τα αντιμετωπίσει.

Πρόκειται για τρεις ιστορίες με χωροχρονικές αποστάσεις που ενώνονται απρόσμενα με συγκινητικό τρόπο, για τον οποίο δυστυχώς δεν μπορώ να γράψω κάτι για να μη χαλάσω την έκπληξη. Ο τρόπος αναζήτησης της αέναης αγάπης με κέρδισε και τα όσα διαδραματίζονται στο μυθιστόρημα δίνουν μια πρωτοτυπία κι έναν ενδιαφέροντα συνεκτικό δεσμό. Η αφήγηση είναι λιτή και δυνατή, ζωντανεύει εποχές και τόπους ενώ ταυτόχρονα ο συγγραφέας παρατηρεί και βγάζει στο φως κοινωνιολογικά φαινόμενα του χτες, όπως οι συνήθειες του προξενιού που ήταν και ο κυριότερος λόγος των γάμων σε πολλές χώρες ή το γεγονός πως οι φτωχοί αγνοούσαν τον έρωτα και την αγάπη εφόσον πάλευαν για το μεροκάματο και την επιβίωση, καθώς και του σήμερα, όπως τα προβλήματα στις σχέσεις που δημιουργεί το στρες και πώς αυτά γιγαντώνονται όταν οι οικονομικές περιστάσεις δυσκολεύουν. Μέσα σε μόλις 155 σελίδες έχουμε ένα μυθιστόρημα που βρίθει αφηγηματικών και θεματικών ποικιλιών. Μελετημένη, προσεγμένη και τεκμηριωμένη η αφήγηση της ζωής του Πάμπλο Παρέδες, σχετικά ανάλαφρη αυτή της Μαρίνας, αν και με συμπάθεια και σεβασμό απέναντι στην ηρωίδα, κι ας μου έκανε εντύπωση η εντελώς υποκειμενική και κάπως ρηχή ματιά της σελίδας 60 σε μια σειρά γεγονότων, και σουρεαλιστική η ψυχοθεραπεία της Δέσποινας, ένα κομμάτι του βιβλίου που μου φάνηκε «πέραν του κόσμου τούτου» και δεν μπόρεσα να το αγκαλιάσω όπως θα του άξιζε.

Ο «Ωρολογοποιός» είναι ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα που αποτελείται από τρεις διαφορετικές αφηγηματικά και υφολογικά ιστορίες κι έχει ως κεντρική ιδέα τη διαδικασία της λύτρωσης και τη δύναμη της συγνώμης μέσα από τις ζωές τριών ανθρώπων που έχει ο καθένας τους τα δικά του βάσανα και προβλήματα. Θα καταφέρουν να ανταπεξέλθουν στις δυσκολίες της καθημερινότητας και των ατομικών τους επιλογών;

Βιβλίο Μπαρ Φλωμπέρ
Συγγραφέας Αλέξης Σταμάτης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μπαρ Φλωμπέρ. Βαρκελώνη, Φλωρεντία, Βερολίνο. Ένας συγγραφέας ταξιδεύει στην Ευρώπη για να ανακαλύψει τον εαυτό του. Κι ο εαυτός του είναι ήδη μέσα του. Στην τελευταία σελίδα, η αποκάλυψη. Δείχνει κουραστικό αλλά δώστε του μια ευκαιρία. Αξίζει πραγματικά.

Βιβλίο Μαρίνα
Τίτλος πρωτοτύπου Marina
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Κατερίνα Ρούφου
Κατηγορία Περιπέτεια / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Όσκαρ Ντράι λοιπόν σπουδάζει εσώκλειστος σε οικοτροφείο και γνωρίζει τη Μαρίνα, ένα κορίτσι που θα κλέψει την καρδιά του και μαζί θα έρθουν αντιμέτωποι με μια ιστορία που η ίδια η Βαρκελώνη προσπαθεί να ξεχάσει και ν’ αφήσει πίσω της. Γραμμένο σαν κλασικό νουάρ μυθιστόρημα, το βιβλίο θα σας κρατήσει με κομμένη την ανάσα και θα σας εκπλήξει με τις ανατροπές του και την αλήθεια που κρύβεται πίσω από μια μυστηριώδη πυρκαγιά και την πτώχευση μιας σημαντικής και διάσημης εταιρείας. Το γεγονός ότι κάποιες πτυχές του παρελθόντος τις αφηγούνται εν είδει μονολόγου κάποιοι από τους χαρακτήρες του βιβλίου κόβει κάτι από τη μαγεία της πένας του συγγραφέα, χωρίς όμως να μειώνει ούτε την αγωνία ούτε την αξία του βιβλίου στο ελάχιστο. Πιστεύω όμως ότι αν αυτές οι πτυχές τοποθετούνταν εναλλάξ με το παρόν θα δίναν χώρο στον συγγραφέα να γράψει περισσότερες σελίδες και να δημιουργήσει άλλον έναν αξεπέραστο λαβύρινθο, όπου κάθε στροφή κρύβει και μια παγίδα, κάθε θάμνος μαραίνεται από τη βρωμερή ανάσα κάποιων μυστηριωδών πλασμάτων που ένας παράφρων (ή να τον πω απελπισμένο;) αγωνίζεται να τα κρατήσει στη ζωή.

Και ο έρωτας; Τι ρόλο έχει ο έρωτας στην υπόθεση του βιβλίου; Ο Όσκαρ και η Μαρίνα αγαπιούνται εξίσου δυνατά και παράφορα; Θα αποκαλύψουν τα αισθήματά τους ο ένας στον άλλον; Και πόσο σημαντικό εμπόδιο θα αποτελέσει στο μέλλον τους οι επαναλαμβανόμενες εξετάσεις του πατέρα της Μαρίνας για καρκίνο; Η αγάπη θα θριαμβεύσει και θα υπερκεράσει κάθε ανθρώπινη και θεία εντολή.

Όλα ξεκινάνε από το νεκροταφείο της Σαριά, όπου μια μυστηριώδης μαυροντυμένη γυναίκα έρχεται κι επισκέπτεται κάθε Κυριακή έναν τάφο. Η Μαρίνα και ο Όσκαρ ακολουθούν αυτήν τη γυναίκα. Χρόνια πριν ο Μιχαήλ Κολβένικ κατέφυγε κατατρεγμένος στην Ισπανία και γνώρισε τον γιατρό Ζοάν Σέλεϊ που τον βοήθησε να εργαστεί στην εταιρεία Βέλο-Γκρανέλ που κατασκεύαζε ορθοπεδικά είδη και τεχνητά μέλη. Ο Κολβένικ αγάπησε τη δουλειά του, απέκτησε περιουσία και κύρος μέσα στην εταιρεία και παντρεύτηκε την Εύα Ιρίνοβα, μεγάλο αστέρι του τσίρκου. Την ημέρα του γάμου τους ο Σεργκέι Γκλαζούνοφ, που δε δέχτηκε τον παραγκωνισμό του από τον Κολβένικ στη ζωή της Ιρίνα, πετάει οξύ στο πρόσωπο της Ιρίνα, καταστρέφοντας για πάντα τη ζωή της. Κι αυτή είναι μόνο η αρχή της ιστορίας. Ετοιμαστείτε για ένα ταξίδι στη σκοτεινή πλευρά της Βαρκελώνης, στους υπονόμους της μελαγχολικής πόλης και σε μουχλιασμένα, ανήλιαγα εργαστήρια όπου κάποιος κάτι φτιάχνει, αναζητώντας την αληθινή ευτυχία που δεν πρόλαβε να ζήσει. Με δυο λόγια, ένα μυθιστόρημα που δεν έχετε ξαναδιαβάσει ποτέ ως τώρα!

Βιβλίο Η περιπλάνηση ενός βιολιού
Συγγραφέας Μιχάλης Μπουναρτζίδης
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι πρώτες σελίδες μέχρι το έτος 1918 με κράτησαν και διάβασα το κείμενο απνευστί. Πολύ ωραία τοποθετημένη η οικογένεια του Αλέκο εφέντη, οι δυσκολίες του στην Ανατολική Θράκη και τη Μικρά Ασία, ο αγώνας του στη Θεσσαλονίκη. Καλογραμμένες οι ζωές των πρωταγωνιστών και ο έρωτας με την Ελβίρα ακριβοδίκαιος. Το λεξιλόγιο του συγγραφέα, τα καλολογικά στοιχεία, η τοποθέτηση στον χώρο και τον χρόνο ήταν άψογα. Παράλληλα με την ιστορία της Θεσσαλονίκης εξελίσσεται και η ιστορία της Βαρκελώνης, οπότε ήθελα να μάθω πώς κατέληξε εκεί ο Θωμάς, πώς βρέθηκαν με τον Ρώσο Μαξίμ σύντροφοι στις μάχες. Η κηδεία του Χοσέ Μπουεναβεντούρα Ντουρούτι, αναρχικού του ισπανικού εμφυλίου πολέμου, ήταν πολύ παραστατική.

Δυστυχώς όμως από κει και πέρα το κείμενο δε με τράβηξε καθόλου. Πολεμικές συρράξεις, μάχες, χιλιάδες ιστορικά στοιχεία για τη Ρωσία και την Ουκρανία, τη στρατιωτική και πολιτική τους διοίκηση, πάμπολλες πληροφορίες για την ιστορία της Ευρώπης και πάρα πολλές λεπτομέρειες γύρω από τα πρόσωπα και τα πράγματα του ισπανικού εμφυλίου που αναλύθηκε ενδελεχώς! Δεν εντόπισα σκηνές που θα με βοηθούσαν να πάρω μια ανάσα από τα δρώμενα, σε πολλά σημεία μάλιστα υπήρχαν μακροσκελέστατες παράγραφοι. Ο Θωμάς και η Ελβίρα ήταν λες και έπαιζαν πίσω από μια κουρτίνα που δε με άφηνε να απολαύσω και να ζήσω την ιστορία τους. Σαφέστατα σε ένα ιστορικό μυθιστόρημα πρέπει να υπάρξουν και πληροφορίες για τον τόπο και τον χρόνο, όχι όμως εις βάρος της πλοκής και όχι σε υπερβολικά μεγάλες ποσότητες που ένας μέσος αναγνώστης δεν μπορεί να χωνέψει. Ειδικά από τη στιγμή που στο μυθιστόρημα αναφέρονται ιστορίες και γεγονότα λιγότερο γνωστά στο ελληνικό κοινό (εμφύλιος Ισπανίας και η Ρωσία μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση) και ίσως τολμήσω να πω και ξένα ως προς τη δική μας ιστορική πορεία, πρέπει να υπάρχει κάτι, μια σπίθα, ένα «δώρο» σε όποιον θελήσει να διαβάσει αυτό το μυθιστόρημα. Τρομερή η μελέτη του συγγραφέα, σίγουρα επίπονη η διαδικασία να τιθασευτεί το υλικό, αξιέπαινο το παράρτημα που τοποθετεί σε ενιαία αλφαβητική σειρά τα πρόσωπα και τις οργανώσεις που περνάνε από το μυθιστόρημα, προσωπικά όμως δεν εξέλαβα κάτι ιδιαίτερο και αναγκάστηκα να σταματήσω το διάβασμα πολύ πριν τελειώσει το βιβλίο.

Βιβλίο Ο αιχμάλωτος του ουρανού
Τίτλος πρωτοτύπου El prisionero del cielo
Συγγραφέας Carlos Ruiz Zafon
Μεταφραστής Κατερίνα Ρούφου
Κατηγορία Περιπέτεια / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Όπως έγραψα πριν, ολοκληρώνεται η ιστορία του Ντανιέλ Σεμπέρε και μπαίνουν όλα τα κομμάτια του παζλ στη θέση τους. Με αριστοτεχνικό τρόπο ο συγγραφέας έχει στήσει μια έξυπνη, νοσταλγική και ολίγον «σκοτεινή» πλοκή, την οποία διανέμει έξυπνα σε τρία βιβλία. Αν νομίσετε ότι το δεύτερο βιβλίο «Το παιχνίδι του αγγέλου» απλώς υπάρχει για να μας δείξει τι συνέβη πριν τη δεκαετία του 1950 όπου ξεκινάει το πρώτο βιβλίο της τριλογίας, απατάσθε! Το δεύτερο βιβλίο μάς ξεγελάει όλους και συνδέεται αμεσότατα με το τρίτο. Αλλά οι συμπτώσεις και οι αλληλουχίες των γεγονότων δε σταματούν εκεί!

«Ο αιχμάλωτος του ουρανού» αυτοτελώς δεν έχει καμία αξία. Πρέπει να διαβαστεί συνδυαστικά με τα δύο προηγούμενα για να καταλάβετε ότι σα βιβλίο απλώς κλείνει τις τρύπες του παρελθόντος και τακτοποιεί την υπόθεση με σωστό, δομημένο και λογικό τρόπο. Είναι το φινάλε ενός μαγευτικού κειμένου, διαποτισμένου με νοσταλγικές εικόνες της Βαρκελώνης, σημαντικές προσωπικότητες της ισπανικής λογοτεχνίας, Ιστορίας και κουλτούρας, με ανθρώπους που έχουν δυσκολευτεί στη ζωή τους και τώρα δέχονται την εξιλέωση και την ηρεμία του grand finale. Το γεγονός όμως ότι ο Ντανιέλ ανακάλυψε ότι η μητέρα του δολοφονήθηκε και ξέρει και το όνομα του δολοφόνου της ίσως αποτελέσει υλικό για κάτι μεταγενέστερο. Για να δούμε!

Λυπάμαι μόνο που η ζωή, οι υποχρεώσεις και οι ασχολίες μου δε μου επέτρεψαν να ενσκήψω σωστά πάνω από τα βιβλία αυτού του μεγάλου Ισπανού λογοτέχνη και τα διάβαζα αποσπασματικά και τμηματικά καθ’ οδόν για τη δουλειά ή λίγο πριν κοιμηθώ. Δεν έκατσα να διαβάσω απερίσπαστος από την αρχή ως το τέλος την ιστορία και τις περιπέτειες των ηρώων του Κοιμητηρίου των Λησμονημένων Βιβλίων, κάπου έπρεπε να πάω, κάτι έπρεπε να κάνω. Πάντως είναι από τα λίγα βιβλία που θα κρατήσω μόνιμα στο ράφι της βιβλιοθήκης μου για να τα μελετήσω αργότερα ενδελεχώς και να γευτώ ολόκληρο το χυμό των σελίδων τους. Σας συνιστώ να κάνετε κι εσείς το ίδιο και δε θα χάσετε!

ΥΓ. Το κείμενο της κριτικής πρωτοδημοσιεύτηκε στο captainbook στις 15 Οκτωβρίου 2013 και το 2017 κυκλοφόρησε σε δύο τόμους το τελευταίο βιβλίο της τετραλογίας, όπως αποδείχτηκε τελικά, «Ο λαβύρινθος των πνευμάτων».