Βιβλίο Καμία ειρήνη 
Συγγραφέας Βαγγέλης Μαργιωρής
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η δεύτερη υπόθεση του αστυνόμου Μανιάτη είναι ένα πυκνογραμμένο κείμενο γεμάτο εκτενή ψυχογραφήματα, ανατριχιαστικές περιγραφές, ανατροπές και άφθονο, διάχυτο πόνο. Ένας άγνωστος ξεκινάει μια σειρά δολοφονιών που πονοκεφαλιάζουν την Αστυνομία, πανικοβάλλουν τους αξιωματικούς της και μπερδεύουν τους εμπλεκόμενους. Τι κοινό έχουν τα θύματα μεταξύ τους; Πώς τα επιλέγει ο δολοφόνος; Αφήνει μηνύματα πίσω του; Τι θέλει να δείξει στον κόσμο; Τι συνέβη στο παρελθόν του και τώρα αρχίζει να εξοντώνει ανθρώπους χωρίς φαινομενικά κάποια σύνδεση μεταξύ τους; Ο συγγραφέας αυτήν τη φορά πειραματίστηκε αρκετά με τη γραφή του, ρίχνοντας ποικίλες μορφές αφήγησης στο κείμενο, βαραίνοντάς το όμως. Έχουμε κυρίως την τριτοπρόσωπη αφήγηση, στην οποία παρεμβάλλονται κοφτές προτάσεις χωρίς ρήματα που υποδηλώνουν την ψυχική διάθεση του υποκειμένου της πρότασης («Η κυρία Αντωνία, κούραση από το ξενύχτι, φρόντιζε να γίνουν όλα όπως έπρεπε») κι αυτό θα ήταν καλοδεχούμενο αν δεν ήταν σχεδόν πανταχού παρόν. Παράλληλα, έχουμε τον δολοφόνο που απευθύνεται σε ένα αγαπημένο του άτομο και μιλάει σε β΄ ενικό πρόσωπο, δημιουργώντας μια εντελώς διαφορετική ατμόσφαιρα στα δικά του κεφάλαια. Οι διάλογοι είναι κοφτοί, στακάτοι, οι περιγραφές άφθονες κι όλα αυτά δημιουργούν ένα ρεαλιστικό πλαίσιο μέσα στο οποίο εξελίσσεται η δράση, η οποία κορυφώνεται όσο πλησιάζουμε στο τέλος και τα θύματα αυξάνονται.

Η ιστορία ξεκινάει, όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω, με τον γάμο της κόρης του Παναγιώτη Ιντζόγλου, Δέσποινας, με τον γιο του Νίκου Παπαδάκου, υπαστυνόμο Αλέξανδρο Παπαδάκο, κάτι που επισφραγίζει μια φιλία χρόνων ανάμεσα στους δύο άντρες, αξιωματικούς της ΓΑΔΑ, που κάποτε ήταν καλοί αστυνομικοί αλλά τώρα υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον στις ύποπτες δοσοληψίες τους. Πώς και γιατί αποφάσισαν να γίνει ο γάμος των παιδιών τους; Ως πού φτάνει ο βαθμός συνεργασίας τους; Τι επιχειρήσεις έχουν ανοίξει στους κόλπους της αστυνομίας και πόσο ειλικρινής είναι η μεταξύ τους σχέση; Ο Παναγιώτης Ιντζόγλου, του οποίου η μοναχοκόρη ήταν η λατρεία του, επιστρέφει τώρα σ’ ένα άδειο, σκοτεινό σπίτι. Όσα τον έδεναν με τη γυναίκα του δεν υπάρχουν πια, ο πόνος έχει γίνει μομφή, τα λάθη του παρελθόντος βγαίνουν στην επιφάνεια και τους στοιχειώνουν. Προσπαθεί να ξεσηκώσει τον άντρα της, να τον βγάλει στον δρόμο, να ψάξει να βρει τον φονιά κι ανασκαλεύει το μυστικό που της είχε εξομολογηθεί η κόρη της, κάτι που ο πατέρας δεν έπρεπε να μάθει ποτέ. Ταυτόχρονα, ο Νίκος Παπαδάκος, με γνωριμίες, άμετρη απληστία, που ακροβατεί στο όριο της παρανομίας, λυγίζει από τον χαμό του γιου του, δακρύζει, βουβαίνεται, αδειάζει, κι εκεί που πήγα να τον συμπαθήσω και να του συμπαρασταθώ, παραδέχεται «Μου πήραν τον καλύτερο… μου άφησαν τον λειψό»! Ναι, ο μεγάλος του γιος τον ακολουθούσε παντού, μπήκε και στην αστυνομία για χάρη του ενώ ο μικρός θέλησε να γίνει καλλιτέχνης κι ο πατέρας του τον απείλησε να μπει στον στρατό να στρώσει χαρακτήρα. «Αυτός μπορούσε να κάνει ό,τι ήθελε, οι υπόλοιποι να κάνουν ό,τι ήθελε αυτός» (σελ. 127). Έτσι, ο Γιώργος τσακώνεται διαρκώς με τον πατέρα του, ποιες ήταν οι σχέσεις του όμως με τον αδελφό του; Τι θα κάνει από δω και πέρα αφού έμεινε μ’ έναν πατέρα που τον μισεί και μια μάνα που δεν αντέχει χωρίς χάπια;

Στο κείμενο συναντάμε καλοδουλεμένα αλλά εκτενή σκιαγραφήματα με άκρως ανθρώπινες σκηνές, χάρη στις οποίες για πρώτη φορά σε μυθιστόρημα ένιωσα ανάγλυφο τον πόνο της απώλειας και μάλιστα από διάφορους και διαφορετικούς χαρακτήρες, με ποικίλες αντιδράσεις και σκέψεις αλλά με την ίδια απελπισία. «Αναστέναξε βαριά, τόσο που από τα πνευμόνια της βγήκαν κομμάτια από την ψυχή της» (σελ. 272). Και δε βλέπουμε μόνο τους γονείς των δολοφονημένων παιδιών αλλά και τους συγγενείς των επόμενων θυμάτων, με τον πόνο να αυξάνεται, το «γιατί» να γιγαντώνεται και τη σταυροφορία του δολοφόνου να χάνει το νόημα και το δίκιο της μετά από τόσο αίμα και πίκρα. Εκεί είναι και η άλλη μου ένσταση, μιας και είτε τα επόμενα θύματα είτε τους δικούς τους ανθρώπους τους γνωρίζουμε από την αρχή της ζωής τους σε αναδρομικές αφηγήσεις κι αυτό με μπέρδεψε, μιας και ο ρόλος τους στην ιστορία εμφανίζεται αργότερα. Για παράδειγμα, ο κυρ Παντελής από τα Πετράλωνα, ένα ηλικιωμένο ρεμάλι, μεγαλωμένος σε κακοποιητικό περιβάλλον, δέρνει ακόμη τη γυναίκα του για το παραμικρό ενώ ο γιος του μπλέκει σε μπελάδες, ζουν σε άθλιες συνθήκες στο φτωχόσπιτό τους, εντελώς παραιτημένοι, χωρίς ελπίδα για κάτι καλύτερο. Ποιος είναι όμως αυτός ο άνδρας και τι σχέση έχει με τους φόνους; Με τον ίδιο τρόπο γνωρίζουμε κι άλλους συμπρωταγωνιστές ενώ ταυτόχρονα κλιμακώνεται η πλοκή και αυξάνεται η αγωνία για την ταυτότητα του δράστη.

Ο Ιάσονας Μανιάτης προσπαθεί να βρει την άκρη ενός πολύ μπλεγμένου κουβαριού, έχοντας να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τον υπαστυνόμο Γιάννη Παπαδόπουλο, που τον τοποθέτησαν στο Ανθρωποκτονιών με άνωθεν εντολές και τον επικεφαλής του Τμήματος Εγκλημάτων Κατά Ζωής της ΓΑΔΑ, υποδιευθυντή Κοκκινάκη, με τη χαρακτηριστική κρητική προφορά, ο οποίος έχει την αγαπημένη συνήθεια να βάζει δύο ομάδες να δρουν ανταγωνιστικά σε σημαντικές υποθέσεις πιστεύοντας πως ο συναγωνισμός θέτει σε εγρήγορση, μόνο που στη συγκεκριμένη περίπτωση τα πράγματα θα ξεφύγουν από τον έλεγχο. Αστυνόμοι και υπαστυνόμοι, αναλυτές και ιατροδικαστές, γραμματείς και προϊστάμενοι ρίχνονται σ’ έναν αγώνα δρόμου για τον εντοπισμό του ενόχου και ταυτόχρονα κάποιοι ψάχνουν να βρουν τρόπο να απομακρύνουν τον Μανιάτη από την υπόθεση, γιατί θα ανακαλύψει κάτι που δεν τους συμφέρει. Επομένως ποιος είναι ο ένοχος και τι θέλει να δείξει με το σχέδιό του και τις απάνθρωπες δολοφονίες; «Από τότε έγινα σκιά. Κι απόψε είμαι εδώ, κομμάτι της σκιάς» (σελ. 24). «Είμαι η Νύχτα, είμαι ο Έρεβος και ετοιμάζομαι να γεννήσω μια άθλια, κόκκινη Ημέρα…» (σελ. 27). Τι θέλει όμως να τονίσει με το μήνυμα «Καμία ειρήνη»;

Ο συγγραφέας στρέφει επιδέξια την προσοχή του αναγνώστη σε συγκεκριμένα μονοπάτια, μόνο και μόνο για να τα τινάξει όλα ευλογοφανώς και απόλυτα δικαιολογημένα από ένα αναπάντεχο σημείο και μετά. Μπορεί να μην έχουμε ιδιαίτερες εκπλήξεις ως προς την ταυτότητα του δράστη, όταν σκάει η βόμβα όμως με το κίνητρο και κυρίως με την αφορμή με την οποία ξεκινάνε όλα, έμεινα άφωνος και έδωσα τα εύσημα στον συγγραφέα, μιας και το ταξίδι ήταν μεγάλο και με πολλές διασπάσεις προσοχής, άξιζε όμως να διαβαστεί γι’ αυτό το σημείο (και όχι μόνο)! Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο γνώριζα όλο και περισσότερο τους πρωταγωνιστές και τους δευτερεύοντες χαρακτήρες, των οποίων οι ζωές διακόπτονταν ωμά, κυνικά, απροκάλυπτα, απότομα. Τη μια στιγμή γλεντάνε και τραγουδάνε ή γελάνε με τον συνομιλητή τους στο τηλέφωνο και την άλλη μια σφαίρα τους θρυμματίζει το κρανίο. «Μέχρι πριν από λίγο όλοι αυτοί ήταν άνθρωποι, ζούσαν, έτρεχαν, γελούσαν, ένιωθαν. Τώρα έχουν γίνει ευθείες μπλε γραμμές στο δικό μου τεφτέρι» (σελ. 140). Το κείμενο έχει και ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις και μεταφορές: «Η βροχή έδειχνε αποφασισμένη να σπάσει τα νεύρα όλων εκείνη την ημέρα. Σταματούσε για λίγο, μάζευε δυνάμεις, ξεσπούσες έπειτα με δυνατές ριπές νερού» (σελ. 208). Μέσα σε όλη αυτήν την αναστάτωση, ο Μανιάτης ξεκινάει σχέση με τη Λυδία Γερακάρη, βοηθό σε δικηγορικό γραφείο, κάτι που τον ξαφνιάζει ευχάριστα και τον κάνει να αναρωτηθεί μήπως επιτέλους τα επερχόμενα Χριστούγεννα να είναι η πρώτη φορά που δε θα είναι μίζερα, που θα έχει κάποιον στο πλάι του. Συνηθισμένος με εφήμερες και επιφανειακές σχέσεις και απόμακρος, τώρα καλοδέχτηκε με ευφορία αυτήν την οικειότητα και του αρέσει που κάποια τον σκέφτεται. Μόνο που οι φρενήρεις ρυθμοί και ο κίνδυνος της υπόθεσης θα φέρουν τη Λυδία αντιμέτωπη με την πραγματικότητα, μιας και ο Μανιάτης εξαφανίζεται συχνά λόγω της ιστορίας με τον δολοφόνο, επομένως θα κρατηθεί δίπλα του ή θα τον παρατήσει; Κάπου εμφανίζεται και ο μυστηριώδης κύριος Αδαμόπουλος του πρώτου βιβλίου της σειράς, που πλέον επέστρεψε στο σπίτι και στη δουλειά του και ζητάει από τον Μανιάτη να πάψουν να τον έχουν υπό παρακολούθηση. Ο αστυνόμος δεν έχει πειστεί ακόμη, δεν έχει ξεχάσει το παρελθόν τους, δε θα σταματήσει να τον έχει στον νου του.

Το «Καμιά ειρήνη» είναι ένα πανέξυπνο, καλογραμμένο και ευρηματικό αστυνομικό μυθιστόρημα, πολυεπίπεδο, ανατρεπτικό και γεμάτο μικρά και μεγάλα σκοτεινά μυστικά. Πυκνογραμμένο, με ποικιλία εκφραστικών και αφηγηματικών μέσων, σκορπάει αναπάντητα ερωτηματικά που απαντώνται και δίνουν τη θέση τους σε άλλα, φωτίζει τα γεγονότα όπως θέλει ο συγγραφέας και ζωντανεύει ενδιαφέροντες ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Η πλοκή ξεδιπλώνεται σταδιακά, με τις λεπτομέρειες να βγαίνουν στο φως όταν πρέπει (ποιοι είναι οι πρωταγωνιστές, πώς αλληλοεπιδρούν, ποιος είναι ο ρόλος τους στο βιβλίο κλπ.), κάτι που γεμίζει αγωνία τον αναγνώστη και αναρωτιέται η τάδε σκηνή ή το δείνα συμβάν πόσο άμεση σχέση έχουν με την κεντρική πλοκή, πώς θα συνδεθεί μαζί της και πού θα οδηγήσουν οι εξελίξεις. Μεγάλα και χορταστικά κεφάλαια, με παραστατικές λεπτομέρειες και πλούσιο λεξιλόγιο, κάθε ένα από αυτά και μια κινηματογραφική σεκάνς, με περιγραφές που ίσως πλατειάζουν σε κάποια σημεία αλλά τις θεωρώ άκρως απαραίτητες για την καλύτερη ατμόσφαιρα. Ένα δυνατό, αν και αργό σε κάποια σημεία, μυθιστόρημα, κινηματογραφικά γραμμένο, με περισσότερα απ’ όσα ίσως θα έπρεπε ψυχογραφήματα και με ποικιλίες ύφους που το βαραίνουν και ίσως κουράσουν. «Καμιά φορά έχει κόστος βαρύ η διαφύλαξη της ειρήνης» (σελ. 409). Στο κάτω κάτω: «Καμιά ειρήνη αν δεν αποδοθεί δικαιοσύνη» αλλά κι αν παρέμβει η αυτοδικία τι θα αφήσει πίσω της εκτός από πένθος και πόνο; Λυτρώνεται ο δράστης, εξισορροπείται η έννοια της τάξης, επιστρέφει ο νεκρός;

Βιβλίο Να σπρωχτούμε κι όπως πέσουμε 
Συγγραφέας Βαγγέλης Μαργιωρής
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Χιούμορ
Εκδότης Βακχικόν
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βαγγέλης Μαργιωρής έγραψε ένα δυνατό, μεστό κοινωνικό και χιουμοριστικό μυθιστόρημα. Πεθερικά, κολλητές και κολλητοί, συμμαθητές, φίλοι, γνωστοί, αφεντικά, περαστικοί, επισκέπτες μπαινοβγαίνουν στις ζωές της οικογένειας και δημιουργούν ένα αστείο σύμπαν γεμάτο αντιθέσεις και ποικιλίες. Κάθε σελίδα ήταν και μία έκπληξη, κάθε κεφάλαιο άλλη μία πρόκληση να μείνουν τα μυαλά της Αθηνάς (βασικά) στη θέση τους και οι συνομιλητές της ζωντανοί. Δεν ήξερα από πού θα μου ερχόταν κάθε φορά! Μαρία και Στέλλα, οι κολλητές της Αθηνάς («η μόνη σανίδα λογικής σ’ ένα πέλαγος παράνοιας», σελ. 14), Παναγιώτα, η μαμά της Αθηνάς, που στα γεράματα την άφησε ο άντρας της για μιαν άλλη οπότε γαντζώθηκε στην κόρη της, την οποία πρήζει επισταμένως, Βίβιαν ή Παρασκευή, το αφεντικό της Αθηνάς, γνωστή και ως «η Εντίθ Πιαφ των Άνω Πετραλώνων», γαλλομαθής και γαλλοβαρεμένη, Δημήτρης, Γιάννης και Αλέκος, οι κολλητοί του Θανάση, επίσης βίος και πολιτεία, εκ των οποίων ο δεύτερος εξαφανίστηκε μετά τον γάμο («Η Αντιγόνη… τον αποστείρωσε, τον απεντόμωσε και τον μάντρωσε», σελ. 26), η μάνα του Θανάση, δεινή μαγείρισσα («… η γυναίκα που έχει αναγάγει τη μαγειρική σε καθαρτικό ταχείας δράσης…», σελ. 97) και πολλοί άλλοι, ων ουκ έστιν αριθμός, συγκροτούν ένα καταπληκτικό παζλ κωμικοτραγικών περιστατικών, μέσα από τα οποία όμως ταυτόχρονα ωριμάζουν, προχωράνε παρακάτω, εξελίσσονται (λέμε τώρα).

Με την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Αθηνάς, στην οποία παρεμβαίνει κατά καιρούς και ο Θανάσης, δίνοντας άλλη οπτική στα γεγονότα και εκνευρίζοντας ακόμη περισσότερο τη γυναίκα του, μπαίνουμε στην καρδιά των γεγονότων και βαθιά στην ψυχολογία κυρίως εκείνης, χωρίς όμως να παραγκωνίζεται κανένα από τα άλλα πρόσωπα. Πώς μεγάλωσε λοιπόν η Ελενίτσα, πώς επηρέασε η άφιξη και η ανατροφή της τη σχέση των γονιών της μεταξύ τους, με τον κοινωνικό τους περίγυρο, μ’ εκείνη; Ο διαχωρισμός του μυθιστορήματος σε περιόδους είναι άκρως ευφάνταστος και βοηθάει ακόμη περισσότερο την ανάγνωση: Ροζ περίοδος η εγκυμοσύνη, Ζόμπι-Περίοδος ο πρώτος χρόνος με το άστατο ωράριο του μωρού και τον Θανάση να διαβάζει διασκευασμένα τα κλασικά παραμύθια («Η Χιονάτη και τα εφτά κόκκινα πρωταθλήματα» π. χ.) για να κοιμήσει το παιδί, η Περίοδος Συσσώρευσης Πληροφοριών με τα πολλά, βαρετά και σχεδόν άχρηστα μαθήματα του σχολείου, τουλάχιστον έτσι όπως διδάσκονται, η Ηλεκτρονική εποχή, όπου ένα σατανικό σχέδιο εξυφαίνεται για να γίνει πουρές ο μπαμπάς και η Ελενίτσα να αποκτήσει κινητό, η Περίοδος της Χειραφέτησης και πολλές άλλες.

Άφθονες ξεκαρδιστικές οικογενειακές στιγμές: «Απόγευμα Τρίτης, εγώ σιδερώνω στο σαλόνι… ο Θανάσης δίπλα μου με βοηθούσε κάνοντας ησυχία» (σελ. 99). Ο άντρας της Αθηνάς, κολλημένος με το ποδόσφαιρο, αργεί να επιστρέψει στο παρόν όταν τελειώνει το ματς: «Βλέμμα κενό, οι νευρικές συνάψεις του εγκεφάλου προσπαθούν να ενώσουν τα διαθέσιμα στοιχεία και τέλος γουρλωμένα μάτια» (σελ. 235). Καβγάδες και συμφιλίωση, έρωτες και πονοκέφαλος, εγωισμοί και υποχωρήσεις, ένα παιδί μες στη μέση, αρκετά πρωθύστερα χωρίς να χανόμαστε όμως στον ειρμό της αφήγησης, εναλλαγές πρωτοπρόσωπων αφηγήσεων, πλούσιο λεξιλόγιο, πολυεπίπεδη πλοκή, έξυπνες ατάκες, άφθαστος ρεαλισμός, καταιγιστική δράση πάντα με φρέσκα και απρόσμενα περιστατικά, που έφτασα σε σημείο να αναρωτιέμαι πού έβρισκε ο συγγραφέας τόση έμπνευση. Φυλετικά, κοινωνικά και οικογενειακά στερεότυπα, για τα οποία όλοι γνωρίζουμε και κάποια ίσως άθελά μας αναπαράγουμε, παρουσιασμένα με ξεκαρδιστικό ύφος που δεν αφήνει τίποτα όρθιο. Μικρά και μεγάλα γεγονότα, γκρίνιες και τσακωμοί, αγάπες κι αγκαλιές, ένα δύσκολο παιδί που παιδεύει τους ήδη κουρασμένους γονείς του, εγκυμοσύνη, θηλασμός, περπάτημα, πρώτα λόγια, σχολείο, παιδικά πάρτι, συναναστροφές με γονείς φίλων της κόρης, οι φιλενάδες της εφηβείας, τα πρώτα αγόρια, με τον πατέρα να τρέχει κρυφά από πίσω εν είδει ντετέκτιβ να προσέχει το παιδί του, η πενταήμερη! Μα τι ωραίες στιγμές που ζουν: «Να μαγειρέψω για την επόμενη μέρα, να βάλω κανένα πλυντήριο… και τέλος να σωριαστώ στον καναπέ ή στο κρεβάτι ή και στο πάτωμα εν ανάγκη αν δεν προλάβαινα να φτάσω σε κανένα από τα δύο» (σελ. 251)… «Άνοιγε ο Θανάσης ευτυχής την τηλεόραση και ξεκινούσε ο μαραθώνιος με τις αθλητικές μεταδόσεις… Το βράδυ πια, χαλαρός, ξεκούραστος και κεφάτος, ερχόταν να με βρει όπου είχα σωριαστεί» (σελ. 253).

Μου έκανε εντύπωση πάντως που, ενώ διάβαζα όλα αυτά που συνέβαιναν στην οικογένεια του Θανάση και της Μαρίας αντικατοπτρίζοντας περιστιατικά δικά μου ή φίλων μου, δεν μπορούσα να προσπεράσω ούτε μία σειρά. Είναι τόσο πυκνογραμμένο το κείμενο και τόσο πολλά τα γεγονότα που μπορεί να συμβούν σε ένα και μόνο κεφάλαιο που δεν προλάβαινα να σηκώσω κεφάλι. Πολλά βιβλία που ανήκουν στην κατηγορία του χιούμορ έχουν επιφανειακή και ρηχή γραφή, αναλώνονται σε περιττούς μονολεκτικούς διαλόγους και γεμίζουν σελίδες επί σελίδων προσπαθώντας να βγάλουν γέλιο εκ του προχείρου, εδώ όμως ο Βαγγέλης Μαργιωρής έχει δουλέψει σκληρά. Υπάρχουν κύριες και δευτερεύουσες προτάσεις, υπάρχουν αντεγκλήσεις μεταξύ των χαρακτήρων, υπάρχουν επιχειρήματα που καταρρίπτονται (ακόμη και με τη χρήση του μπωλ με τον κιμά για τα μπιφτέκια εν είδει καπέλου) ή γίνονται αποδεκτά, υπάρχουν έξυπνες ανατροπές μα πάνω απ’ όλα υπάρχει σεβασμός και προς τον αναγνώστη και προς τους χαρακτήρες. Στα περισσότερα του είδους λοιπόν έχουμε έλλειψη κατανόησης και ικανοποίησης, βιασύνες, ακρότητες, μούτες και μορφασμούς λεκτικούς και εκφραστικούς κι ένα χάος από στερεότυπα που πρέπει να δημιουργήσουν ένα αστείο ντε και σώνει βιβλίο. Όχι όμως όταν είσαι ο Βαγγέλης Μαργιωρής κι η πένα σου αποδεδειγμένα δημιουργεί αξέχαστες οικείες καταστάσεις, ελαφρύνοντάς τες με γέλιο αλλά χωρίς να παύει να τις παρουσιάζει με τέτοιο ρεαλισμό και τέτοια τέχνη που σπάνια έχω συναντήσει ως τώρα. Ναι, αυτό έγραψα, γέλιο, αβίαστο, φρέσκο, πρωτότυπο, καλοδουλεμένο, με ατάκες που δεν ξεχνιούνται εύκολα, αν κάποιος όμως δει για λίγο πίσω από τις γραμμές θα διαπιστώσει πως οι γονείς και το παιδί, σε λιγότερο βαθμό οι γύρω τους λόγω του ρόλου που παίζουν στις ζωές τους, είναι άνθρωποι που λες πως φτιάχτηκαν από σάρκα και οστά, βιώνοντας καταστάσεις που μας φέρνουν αντιμέτωπους με φυσιολογικές φοβίες: ωρίμανση, μοναξιά, ανασφάλεια. Ίσως γι’ αυτό και λείπει οποιαδήποτε χρονολογική επισήμανση (με εξαίρεση τις δηλώσεις του Γιώργου Παπανδρέου από το Καστελλόριζο και τα ευλογημένα στυλό που μοιράζονταν για την επιτυχία στις πανελλήνιες εξετάσεις), αφού όλα αυτά μπορούν να συμβούν οποιαδήποτε στιγμή εντός του 21^ου αιώνα.

Ο Θανάσης προσομοιάζει με ούγκανο, δε λέω, χωρίς ιδιαίτερες επιπλοκές, κολλημένος στο χαζοκούτι, με φίλους που εγώ τουλάχιστον δε θα ήθελα στο σαλόνι μου λόγω της σκουπιδοθύελλας που αφήνουν πίσω τους, υπάρχουν όμως και στιγμές που παίρνει το πάνω χέρι (μαγειρεύει κι ας κάνει τον χώρο έτοιμο για ανακαίνιση, παρακολουθεί την κόρη του στην εφηβεία της, καταλαβαίνει όμως πως όλο αυτό δεν έχει νόημα κ.λ.α. = και λίγα ακόμη). Δεν είναι ο σάκος του μποξ για την Αθηνά, με την έννοια να του μιλάει υποτιμητικά ή να τον ρεζιλεύει, αντίθετα, ξεσπάνε ο ένας στον άλλον με τον φυσιολογικό τρόπο που επιφέρει το καθημερινό άγχος και η πίεση. Αυτό αγάπησα στο βιβλίο: το μέτρο. Η Ελενίτσα επίσης δεν καταφεύγει σε ακρότητες (ναρκωτικά ή κάπνισμα ή κακές παρέες), απλώς χαρίζει εγκεφαλικά όταν ζητάει κινητό, να τρυπήσει τον αφαλό της, να πάει μια βόλτα σε πλατεία άλλης γειτονιάς, να κοιμηθεί σε φίλη της, να πάει για καφέ! «Βέβαια ως γονιός κατανοείς κάποια στιγμή ότι, καθώς μεγαλώνει το παιδί, τα πράγματα απλώς γίνονται από δύσκολα περίπλοκα, μόνο και μόνο για να καταλήξουν χειρότερα απ’ ό,τι τα είχες ποτέ σκεφτεί. Αλλά στην αρχή όλων αυτών είσαι πρωτάρης και δεν ξέρεις. Ο ρομαντισμός νικάει εύκολα τη λογική σ’ εκείνα τα πρώτα χρόνια της αθωότητας» (σελ. 140). Και το εξίσου όμορφο: «Παλιά ήμουν εγώ εκείνη που προγραμμάτιζα και έκανα όνειρα για το μακρινό της μέλλον. Τώρα ήταν εκείνη που σχεδίαζε τη ζωή της όπως την ήθελε. Μελαγχόλησα νομίζω» (σελ. 203).

Κι ερχόμαστε στην αγαπημένη μου Αθηνά, η οποία ούτε υστερική γυναίκα είναι ούτε υστερικά παρουσιάζεται και αγάπησα πολύ το γεγονός πως ο συγγραφέας, αν και άντρας, έχει μπει τόσο βαθιά στη γυναικεία ψυχολογία, όχι για να τη μειώσει ή να τη συγκρίνει με την αντρική υπέρ της δεύτερης βεβαίως βεβαίως αλλά για να την κατανοήσει, να την καταγράψει ακριβοδίκαια, να την παρουσιάσει ως μια ενδιαφέρουσα πολύπλευρη προσωπικότητα, αυτό ακριβώς που είναι κάθε γυναίκα. Η Αθηνά είναι κοπέλα, ερωτεύεται, υπομένει, ανέχεται, αγαπάει, μεγαλώνει, ωριμάζει, γίνεται μητέρα, έχει τα άγχη της, τις ανασφάλειές της, τα ασίδερωτά της, έναν άντρα που εκπροσωπεί έναν μέσο όρο αντίληψης και ενδοοικογενειακής συμπεριφοράς, και τελικά μπαίνει στην εμμηνόπαυση, μια περίοδος που πιστεύω πως είναι η πιο δύσκολη ψυχολογικά για μια γυναίκα, με χιλιάδες αντικρουόμενες σκέψεις να τη συντροφεύουν ή να την πνίγουν τις πρώτες δύσκολες μέρες της μεταβατικότητάς της. Κι όμως ο συγγραφέας τη σέβεται, καταγράφει με αγάπη και διακριτικότητα και αυτό το πρόβλημα, όπως όλα τα προηγούμενα και τα επόμενα. «Γερνάω, γαμώτο μου, και είναι αδικία» (σελ. 176), όλο αυτό το συναισθηματικό τρενάκι του τρόμου σε μία στιβαρή πρόταση. «Δεν είναι εύκολο να συμβαδίζεις με τόσες αλλαγές, ειδικά αν είσαι άνθρωπος που, φύσει και θέσει, αντιπαθείς οτιδήποτε μεταβαλλόμενο» (σελ. 48). Ίσως κι αυτός να είναι άλλος ένας λόγος που μου άρεσε το βιβλίο: ποιος θα παραδεχόταν με τέτοια ειλικρίνεια τα ελαττώματά του και πώς θα μπορούσε μέσα από αυτές τις ψυχολογικές διακυμάνσεις να βγάλει γέλιο χωρίς να προσβάλλει ή να μειώσει τον χαρακτήρα; «Όσο κι αν κάνω την προχωρημένη κι απελευθερωμένη μάνα, ακόμη την αντιμετωπίζω ως μωρό και θέλω να την κρατώ προστατευμένη μέσα στη φούσκα που της έχω φτιάξει… Μήπως τελικά να είμαι εγώ αυτή που δεν λέω να ωριμάσω; Μήπως είμαι εγώ η κακιά παρέα για την Ελένη» (σελ. 232);

Το «Να σπρωχτούμε κι όπως πέσουμε», με τον ευφάνταστο τίτλο και το ξεχωριστό, καλαίσθητο, ιδιαίτερο εξώφυλλο της Κυριακής Κιουπρούλη, είναι ένα σωστό δείγμα χιούμορ που αποδομεί τα πάντα χωρίς να κατακρεουργεί ούτε την ελληνική γλώσσα ούτε τον χρόνο του αναγνώστη. Ένα μυθιστόρημα για μια μέση ελληνική οικογένεια με τους προβληματισμούς και τις ανασφάλειές της που χαρίζει άφθονο γέλιο μέσα από ξεκαρδιστικά στιγμιότυπα και ταυτόχρονα βοηθάει υποδόρια, χωρίς ίχνος διδακτισμού και «πρέπει», όποιον ταυτίζεται με τους ήρωες να αντιμετωπίσει με αισιοδοξία και αυτοπεποίθηση τη δική του καθημερινότητα και την πληθώρα των προβλημάτων του.

Βιβλίο Τουρίστες στην ομίχλη
Συγγραφέας Βαγγέλης Μαργιωρής
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Χιούμορ
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα του κυρίου Μαργιωρή έχει πολλά θετικά χαρακτηριστικά: ξεκαρδιστικές σκηνές, αναποδιές και απρόοπτα, ολοκληρωμένους χαρακτήρες και μια στρωτή αφήγηση που με παρέσυρε και δεν ήθελα να αφήσω το βιβλίο από τα χέρια μου πριν τελειώσει. Μέχρι ένα σημείο, το βρήκα απόλυτα εξισορροπημένο ανάμεσα στο γέλιο και τη σοβαρότητα, χωρίς ακρότητες και σκηνές ή χαρακτήρες τραβηγμένους από τα μαλλιά, που θα έμπαιναν μόνο και μόνο για να βγάλουμε με το τσιγγέλι το γέλιο από το λαρύγγι του αναγνώστη. Αρκετές φορές έπιασα τον εαυτό μου να γελάει αβίαστα κυρίως μέσα από το παράλογο των περιστατικών και των απίθανων συμπτώσεων, για τις οποίες δεν μπορώ να αποκαλύψω κάτι, μιας και το χιούμορ βγαίνει μέσα και από την ανατροπή!

Είμαι άνθρωπος οργανωτικός και μου αρέσει να προγραμματίζω. Έτσι και αλλάξει το παραμικρό (που πάντα θα αλλάζει, μιας και τίποτα δεν είναι προγεγραμμένο) πρώτα θα πανικοβληθώ και μετά θα το διασκεδάσω. Ειλικρινά, δεν ξέρω πώς θα αντιδρούσα με τις απανωτές ατυχίες που συναντάνε οι καημένοι οι χαρακτήρες και από ποιο σημείο και μετά θα γελούσα με τα χάλια μας. Η αλληλουχία των γεγονότων και των ανατροπών στην πορεία της αφήγησης με καθήλωσε, πάντα όμως είχα τον φόβο πως σύντομα θα απογοητευτώ εφόσον ο συγγραφέας ίσως το παρακάνει. Διαψεύστηκα λοιπόν και πολύ το χάρηκα, γιατί το κείμενο δεν ξεχείλωσε πουθενά. Ακροβατούσε ανάμεσα στην ιλαροτραγωδία του «My big fat greek wedding» και τις ακρότητες του «Γαμήλιου πάρτι» χωρίς να χάνει πουθενά τη δική του ταυτότητα και αυθυπαρξία.

Κατάλαβα πολύ σύντομα πως ο κύριος Μαργιωρής έστησε μια καλογραμμένη ιστορία που ίσως φαινόταν συνηθισμένη ή αρκετά μελό και γι’ αυτό την έντυσε με χιούμορ. Πίσω από τις γραμμές αχνοφαίνονται και θίγονται σύγχρονα κοινωνικά ζητήματα όπως: ο ερωτισμός σε μια φιλία μεταξύ άντρα και γυναίκας, τα ιδιαίτερα έθιμα της Κρήτης που ακόμη και σήμερα λοξοκοιτούν προς τα πίσω (μπαλωθιές, προίκα, γάμος με το ζόρι ένεκα η τιμή) και η οικονομική κατάσταση της χώρας μας. Ο συγγραφέας δεν παίρνει ξεκάθαρα θέση υπέρ της μίας ή της άλλης άποψης, φροντίζει απλώς να ξεδιπλώσει τα ζητούμενα και να τα τοποθετήσει στο επίκεντρο σκηνικών φαρσοκωμωδίας. Μου άρεσε επίσης που στο κείμενο υπήρχαν προσεγμένα ψήγματα λογοτεχνικότητας, π. χ. μεταφορές και παρομοιώσεις («Λίγο πριν ξεψυχήσει το πτηνό που τόση ώρα παράδερνε μέσα στο στήθος του Μάρκο χτυπημένο από τα βέλη της αδιαφορίας, έγινε το θαύμα», σελ. 147), σωστά δομημένα ανοίγματα κεφαλαίων, κλείσιμο του μυθιστορήματος με τον ίδιο τρόπο που ξεκίνησε η ιστορία, παραστατικοί διάλογοι, περιγραφές τοπίων, καθημερινότητας και χαρακτήρων με στέρεο παρελθόν κι όλα αυτά εξαρμονισμένα και όχι εις βάρος της αφήγησης.

Αυτή η λεπτή εξισορρόπηση και τα αστεία gags κάπου καταλάγιασαν όταν η τριάδα έφτασε στην Κρήτη και δυστυχώς εκεί το βιβλίο έκανε «κοιλιά». Αστείες σκηνές και περιστατικά γίνονταν μέχρι και την τελευταία σελίδα σχεδόν, όμως ένιωσα πως κάπου εκεί λίγο πριν τον γάμο χάθηκε η φρεσκάδα και η δροσιά του κειμένου που με συντρόφεψε ως τότε. Επιπλέον, το περιστατικό στο οποίο μπλέχτηκε ένας από τους πρωταγωνιστές μου φάνηκε αρκετά τραβηγμένο και εκτεταμένο, λες και τοποθετήθηκε για να αποτελέσει την αφορμή ώστε η κρητική νοοτροπία και αντιλήψεις να καταγραφούν με τη χιουμοριστική τους πλευρά. Δε συνέχισα την ανάγνωση με τον ίδιο ενθουσιασμό όπως στην αρχή, δεν έπαψα παρ’ όλ’ αυτά ούτε στιγμή να πιστεύω στις δυνατότητες του κυρίου Μαργιωρή.

Οι «Τουρίστες στην ομίχλη» είναι ένα σπιρτόζικο, διασκεδαστικό και γλαφυρό μυθιστόρημα, γεμάτο από αναπάντεχα love stories, ξεκαρδιστικές περιπέτειες, αληθοφάνεια και διεισδυτικότητα επί των κοινωνικών συνθηκών και καταστάσεων του σήμερα. Την ίδια στιγμή που γελούσα προβληματιζόμουν κιόλας, εκεί που αναρωτιόμουν αν τελικά η Λόρα θα καταλάβει τα αισθήματα του Σάλεμ απέναντί της, η ροή της πλοκής με πήγαινε εντελώς αλλού. Καλογραμμένο, με ευαισθησία και αγάπη για τον άνθρωπο, που ίσως να μη θέλει να στηλιτεύσει τα κακώς κείμενα της σημερινής Ελλάδας αλλά να βελτιώσει την καθημερινότητά μας με το χαμόγελο.

Βιβλίο Το σπίτι με την κόκκινη πόρτα
Συγγραφέας Βαγγέλης Μαργιωρής
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μίνωας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα πανέξυπνο, καλογραμμένο και ευρηματικό αστυνομικό μυθιστόρημα, πολυεπίπεδο, ανατρεπτικό και γεμάτο μικρά και μεγάλα σκοτεινά μυστικά. Γρήγορο, λιτό και περιεκτικό, σκορπάει αναπάντητα ερωτηματικά, φωτίζει τα γεγονότα όπως θέλει ο συγγραφέας και ζωντανεύει ενδιαφέροντες ολοκληρωμένους χαρακτήρες. Ο κύριος Αδαμόπουλος και ο Κώστας είναι ένα ιδιαίτερο και αβανταδόρικο ντουέτο που κινείται παράλληλα με μια σειρά από ανεξιχνίαστες δολοφονίες. Ο τρόπος που αλληλοεπιδρούν και επηρεάζουν ο ένας τον άλλον είναι άριστα σκηνοθετημένος και απόλυτα ρεαλιστικός. Η ψυχοσύνθεση του κυρίου Αδαμόπουλου είναι υποδειγματική και βοηθάει πολύ τις εξελίξεις. Η αλήθεια είναι πως από την αρχή κατάλαβα τι πραγματικά συμβαίνει, η γραφή όμως και οι κινηματογραφικές σχεδόν σκηνές δε με άφησαν να βαρεθώ στιγμή ενώ η εξέλιξη της πλοκής, όταν ξέφυγε αρκετά από ό,τι πεπατημένο θα μπορούσε να επιφέρει ένας τέτοιος πολύπλοκος δεσμός, απογείωσε το κείμενο και του χάρισε μια φρέσκια, διαφορετική ματιά. Ένιωσα σα να πέρασα από την άλλη μεριά ενός καθρέφτη και να έβλεπα τα γεγονότα κάτω από εντελώς διαφορετικό πρίσμα! Ο συγγραφέας στρέφει επιδέξια την προσοχή του αναγνώστη σε συγκεκριμένα μονοπάτια, μόνο και μόνο για να τα τινάξει όλα ευλογοφανώς και απόλυτα δικαιολογημένα από ένα αναπάντεχο σημείο και μετά. Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο γνώριζα όλο και περισσότερο τους πρωταγωνιστές και τους δευτερεύοντες χαρακτήρες, επαινούσα κάθε τρόπο καταγραφής της σχέσης Αδαμόπουλου και Κώστα, σταδιακά όμως διαπίστωσα πως το παιχνίδι του συγγραφέα δεν αποτελεί και τη λύση των φόνων, μιας και οι υποθέσεις που έχει πεισμώσει να επιλύσει ο επιθεωρητής Χαριτάκος κρύβουν αναπάντεχες εκπλήξεις!

Ομολογώ πως ο εσωστρεφής και μοναχικός κύριος Αδαμόπουλος με συγκίνησε και με προβλημάτισε, μιας και η κατάστασή του είναι απότοκη παιδικών τραυμάτων. Ο συγγραφέας με πολλή αγάπη έσκυψε από πάνω του και τον ζωντάνεψε, τον γέμισε λάθη αλλά και προτερήματα, δημιούργησε μια ολοκληρωμένη προσωπικότητα, με επαναλαμβανόμενες συνήθειες, μανία καθαριότητας και ευταξίας, απώθηση κοινωνικοποίησης και φανατική αγάπη για το άρωμα βανίλιας. Τα παιδικά του χρόνια και οι οικογενειακές του εμπειρίες είναι ταιριαστά συνυφασμένα με τις σημερινές του πράξεις ενώ ο Κώστας είναι πάντα δίπλα του. Στον ρεαλισμό βοηθάει και η καταγραφή της σωστής οργάνωσης της εταιρείας χάλυβα στην οποία δουλεύει ο κύριος Αδαμόπουλος, μιας και οι συναδελφικές σχέσεις, οι προσωπικές βλέψεις για μια προαγωγή, η ζήλια κάποιων αδύναμων χαρακτήρων και ο φθόνος κάποιων πιο δυνατών συγκροτούν ένα εργασιακό περιβάλλον με ασφυκτική ατμόσφαιρα, άγχος όταν τα οικονομικά δεν πάνε καλά κι ένα μεγάλο αφεντικό να λύνει και να δένει.

Ο επιθεωρητής Ιάσονας Χαριτάκος, που μετατίθεται στο Τμήμα Ανθρωποκτονιών της Ασφάλειας λόγω συνταξιοδότησης του προηγούμενου, και ο αστυνόμος Λάνδρου, με αφορμή ένα καμένο κτήριο μ’ ένα καρβουνιασμένο πτώμα, αρχίζουν να ξετυλίγουν έναν μίτο όλο κόμπους και εμπόδια. Ταυτόχρονα με τη σχεδόν αυτιστική συμπεριφορά του κυρίου Αδαμόπουλου καταγράφεται κι η αγωνιώδης προσπάθεια ενός ευσυνείδητου αστυνομικού όπως ο Χαριτάκος να λύσει μια υπόθεση, να τοποθετήσει σωστά τα φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους κομμάτια ενός παζλ και να φέρει τον ένοχο στη δικαιοσύνη. Τι θα συμβεί όμως όταν κάτι από το παρελθόν δένεται με το σήμερα, όταν αποσπασματικές πληροφορίες απαιτούν τη σωστή τους σειρά κι όλα ακολουθούν μια προδιαγεγραμμένη πορεία, αρκετά εύκολη και ομαλή για να είναι αληθινή;

Το τέλος του μυθιστορήματος είναι ανατρεπτικό, δίκαιο και ισορροπημένο, με άφησε με κομμένη ανάσα και μου έδειξε πως δε χρειάζεται να γεμίζεις σελίδες επί σελίδων για να κρατήσεις τον αναγνώστη. Αρκεί ένα πυκνό story, μια πολυεπίπεδη πλοκή, μερικοί ξεκάθαροι, οικείοι και πολυδιάστατοι χαρακτήρες και μια λογική ακολουθία που κάποια στιγμή θα ανατραπεί κι έτσι θ’ αυξηθεί η ένταση και ο ρυθμός ανάγνωσης. «Το σπίτι με την κόκκινη πόρτα» είναι ένα δυνατό, γρήγορο και ανατρεπτικό αστυνομικό βιβλίο, με όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα που αναζητάει κάποιος σε αυτό το είδος αρμονικά ισορροπημένα και σωστά τοποθετημένα. Ακόμη δεν μπορώ να ξεχάσω τον τρόπο με τον οποίο έπαιξε με το μυαλό μου η έξυπνη παράθεση της πλοκής!