Βιβλίο Μακγκάφιν
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης έγραψε ένα εντελώς διαφορετικό, φρέσκο και πρωτότυπο αστυνομικό μυθιστόρημα που παντρεύει τον σουρεαλισμό με το σασπένς, τις απίθανες ανατροπές με τον ρεαλισμό και την κινηματογραφική αφήγηση με ένα… μακγκάφιν! Τι είναι αυτό; Σύμφωνα με τον συγγραφέα, είναι προσχηματικό αφηγηματικό στοιχείο της υπόθεσης που κεντρίζει το ενδιαφέρον του θεατή και πάνω σε αυτό στήνεται η πλοκή. Έτσι γίνεται παραδείγματος χάριν σε αυτό το βιβλίο με το ρολόι που αναζητά ένας ή και παραπάνω πληρωμένοι δολοφόνοι: δεν έχει σημασία τι είναι αλλά αυτό που συμβολίζει. Η ιστορία ξεκινάει με την επιβίβαση στο πλοίο «Αφροδίτη», το άλλοτε πετράδι του στέμματος της Felekis Lines, ανθρώπων που δεν έχουν αρχικά τίποτα κοινό μεταξύ τους, είναι εκνευρισμένοι με την καθυστέρηση της αναχώρησης ή ανυπομονούν ν’ απολαύσουν το ταξίδι ή είναι εξοπλισμένοι με ό,τι είναι απαραίτητο για να περάσουν οι ατέλειωτες ώρες αν κατέβουν στους τελευταίους προορισμούς του δρομολογίου (Κυκλάδες, Κρήτη, Δωδεκάνησα, Ικαρία και πίσω). Ανάμεσά τους βρίσκονται οικογενειάρχες, ζευγάρια, τουρίστες, παιδιά και ηλικιωμένοι.

Ο Ακίνδυνος με την οικογένειά του αναχωρούν για τις καλοκαιρινές τους διακοπές αλλά αφήνει την ερωμένη του, Ρίτα, να τον περιμένει να γυρίσει. Η γυναίκα του, Νανά, έχει καταλάβει πως ο άντρας της την απατάει, έχει παραδεχτεί στον εαυτό της πως ζει «την ηχώ μιας πολύ άσχημης απόφασης», αυτό όμως δεν την εμποδίζει να ψαρεύει γνωριμίες στο Tinder, όπου κάθε συνομιλία είναι και μια νέα παρτίδα σκάκι. Η κόρη της Νανάς και του Ακίνδυνου, Μικαέλα, είναι μια έφηβη κοπέλα, καλωδιωμένη στον δικό της κόσμο, tiktoker με μεγάλο αριθμό views, που δεν ήθελε αυτές τις οικογενειακές διακοπές, εξ ου και γκρινιάζει για τους συντηρητικούς γονείς που δε νοιάζονται για την ανεξαρτητοποίησή της και για τις εμπειρίες που ίσως αποκτούσε στο ταξίδι με τις φίλες της. Στο μυαλό της έχει ακόμη τον Θάνο και σκέφτεται πόσο άσχημα έμπλεξε μαζί του. Ξαναβιώνει νοερά τη γνωριμία τους, την εξέλιξη της σχέσης τους, τα σημάδια πως κάτι δεν πήγαινε καλά, πώς άρχισε να γίνεται επίμονος και φορτικός μαζί της, πώς βρήκε εκείνη το σθένος να τον χωρίσει πριν κλιμακωθεί η χειριστική συμπεριφορά του κλπ. Μαζί με την οικογένεια του Ακίνδυνου ταξιδεύει και η μητέρα της Νανάς, Βαρβάρα, μια κωφάλαλη και με άνοια ηλικιωμένη γυναίκα που το σκάει συχνά από την προσοχή τους και περιτριγυρίζει στο πλοίο.

Από την άλλη, η Κλαούντια είναι μια γυναίκα που κάνει διαρκώς γκάφες, προσπαθεί να περάσει απαρατήρητη και να πάρει εκδίκηση από τον άνθρωπο που την κατέστρεψε. Γνωρίστηκαν στο διαδίκτυο, εκείνος ήταν πρόθυμος να καλύψει το συναισθηματικό της κενό και πάντα διαθέσιμος, οπότε άρχισε να χτίζει σταδιακά την εμπιστοσύνη μεταξύ τους. Και τότε κάνει την κίνηση που της τινάζει τα πάντα στον αέρα και την καταστρέφει ολοκληρωτικά. Πώς κατάφερε να τον εντοπίσει ανάμεσα στους επιβάτες, ποιος είναι, θα πετύχει το σχέδιό της; Αλήθεια, ποιες είναι οι κυρίες Γελαστούλα και Εφευρετική και γιατί διαμελίζουν ένα πτώμα σε μια καμπίνα; Ποιος είναι ο νεκρός και ποιο είναι το επόμενο θύμα τους; Είναι ένα άκρως απολαυστικό ντουέτο που με διασκέδασε με τις απίθανες κατασκοπικές και όχι μόνο ιστορίες από το πλούσιο σε ενέργειες, εκτελέσεις και αποστολές παρελθόν τους καθώς και με τη χημεία, την επικοινωνία, το δέσιμο μεταξύ τους. Να όμως που και ο Θάνος ή πρίγκιπας Χάρι λόγω των πυρρόξανθων μαλλιών του, βρίσκεται στο πλοίο! Ακολουθεί τη Μικαέλα στο ταξίδι της γιατί είναι σίγουρος πως αν της μιλήσει θα καταλάβει το λάθος της, πιστεύει πως τον χώρισε παρασυρμένη από τις φίλες της και πως τον αγαπάει πραγματικά! Στο καράβι είναι περιορισμένος ο χώρος και αναγκαστικά θα τον ακούσει. Ο ίδιος θεωρεί τον εαυτό του ευαίσθητο, ρομαντικό και δοτικό, θέλει να αρπάξει μόνος του την ευκαιρία και να της δείξει την πραγματικότητα. Η συνάντησή τους όμως θα πάρει απρόσμενες διαστάσεις και θα οδηγήσει σε αναπάντεχες εξελίξεις!

Ο αγαπημένος μου και ο πιο παράδοξος χαρακτήρας που έχω συναντήσει σε μυθιστόρημα είναι ο Κοτάρο, ένας πληρωμένος δολοφόνος τον οποίο ο χειριστής του τον πείθει να σκοτώσει κάποιον για να σώσει την πολύτιμη ζωή του αγαπημένου του τανούκι (ένα είδος σκύλου-ρακούν). Ο Κοτάρο δεν ξέρει ποιος είναι το θύμα και γιατί πρέπει να πεθάνει, ξέρει απλά πως το θέλει ένας πελάτης του χειριστή του και γνωρίζει μόνο τι θα φοράει. Ποιος είναι λοιπόν ο μυστηριώδης επιβάτης-στόχος και τι κρύβεται πίσω από την ιστορία του; Πώς γίνεται όμως το μοναδικό χαρακτηριστικό γνώρισμα του στόχου ξαφνικά να εντοπίζεται σε ένα γκρουπ τουριστών; Πώς θα ξεμπλεξει ο Κοτάρο και πώς θα βρει το αληθινό μελλοντικό θύμα; Τι συνέβη στη ζωή του, από πού έρχεται, από ποια οικογένεια, με τι κοινωνικές καταβολές; Γιατί ο πατέρας του Κοτάρο τον παράτησε κι έφυγε μακριά του; Όλον αυτόν τον κόσμο τον παρακολουθεί ο πλοιοκτήτης, Μάρκος Φελέκης, συγκινημένος που θα αποχαιρετήσει την «Αφροδίτη», «το τελευταίο σε μια μεγάλη, σκουριασμένη αλυσίδα αποχαιρετισμών»! Το καράβι είναι η τελευταία πηγή εισοδήματος για τον κάποτε πάμπλουτο πλοιοκτήτη που τώρα είναι βουτηγμένος στα χρέη και γι’ αυτό αποφασίζει να κάνει κάτι που θα του εξασφαλίσει χρήματα και ανέσεις, χωρίς να υπολογίζει το κόστος σε ανθρώπινες ζωές!

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης έγραψε ένα έξυπνο, γρήγορο, ανατρεπτικό αστυνομικό μυθιστόρημα με ενδιαφέροντες και ολοκληρωμένους χαρακτήρες, σουρεαλιστικές εξελίξεις, αναπάντεχα γεγονότα και ένα σερί περιστατικών που κόβουν την ανάσα! Δημιουργούνται χιλιάδες ερωτήματα που απαντώνται αμέσως μόνο και μόνο για να δώσουν τη σειρά τους σε επόμενα, όσο ανακαλύπτουμε από σελίδα σε σελίδα πως όλο οι χαρακτήρες κρύβουν κάτι μυστικό ή επικίνδυνο ή και τα δύο μαζί. Τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται στην αρχή και τίποτα δε σε προϊδεάζει για το τέλος! Κινηματογραφικοί διάλογοι, γρήγορη αφήγηση, έξυπνες παρομοιώσεις («Και το δωμάτιο, πόσο ζεστό είναι. Σαν το 140 στα μέσα Ιουλίου, γεμάτο σαρδελοποιημένους επιβάτες», σελ. 119) και μαύρο χιούμορ που δεν αφήνει τίποτα όρθιο είναι μερικά μόνο από χαρακτηριστικά ενός από τα πιο παράδοξα μυθιστορήματα που διάβασα ποτέ! Εξίσου ενδιαφέρουσες βρήκα τις Παρόδους και τις Παραβάσεις του βιβλίου, όπου εμφανίζεται ο Χορός στο μυαλό του Αναγνώστη και ανακεφαλαιώνει τα γεγονότα, κλείνει το μάτι στις αναγνωστικές μας συνήθειες, προοικονομεί λίγα πράγματα, μας αφήνει να πάρουμε μια ανάσα πριν αρχίσει να κορυφώνεται η πλοκή. Βρήκα άκρως ρεαλιστικές και πιστές στην πραγματικότητα τις συνθήκες του ταξιδιού, όπως ο χαμηλός κλιματισμός, η ποιότητα του φαγητού, οι απότομες σκάλες που δυσχεραίνουν τους φορτωμένους επιβάτες, το γκαράζ και τόσα άλλα που όλοι μας έχουμε συναντήσει σε θαλάσσια ταξίδια και μας έχουν δυσαρεστήσει ή και κουράσει, η κατάσταση του πλοίου, η ποικιλία των επιβατών κ. ά., όλα δοσμένα με τέτοια γλαφυρότητα που ένιωθα να ταξιδεύω κι εγώ μαζί τους αλλά παρακαλώντας να μην είμαι κι εγώ ένας στόχος στα σατανικά σχέδια κάποιων εξ αυτών.

Πίσω όμως από όλο αυτό το σουρεαλιστικό και απίθανο σύμπαν, υπάρχουν έντονες αναφορές και σκεπτικισμός γύρω από τα όσα συμβαίνουν στον ψηφιακό κόσμο των κοινωνικών μέσων δικτύωσης, στο διαδίκτυο και στις ηλεκτρονικές γνωριμίες. Αλήθεια, πού σταματούν ο πόνος και το πένθος για μια καταστροφή και πού ξεκινάει η ανάγκη για αυτοπροβολή και κυνήγι των like; Και πώς γίνεται, όταν μερικές στιγμές μετά από μια τέτοια καταστροφή, οι ίδιοι λογαριασμοί να είναι έτοιμοι να ανεβάσουν τσιτάτα ή αστεία βίντεο; «…πόσο σημαντικός νιώθεις εκείνη τη στιγμή… ότι μπορείς ακόμα και να αλλάξεις τον κόσμο με μία από τις επόμενες αναρτήσεις σου. Αυτός είναι ο στόχος των εταιρειών πίσω από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το πείραγμα της χημείας του εγκεφάλου. Ο αλγόριθμος ξέρει τι θέλεις προτού το θελήσεις. Ξέρει τι να σου δείξει και τι να σου κρύψει. Ξέρει τι έχεις ανάγκη. Παρ’ όλ’ αυτά, ο εθισμός είναι ισχυρότερος από τη γνώση… Πόσο λυτρωτικό είναι να μοιράζεσαι μια ανάρτηση και αμέσως μετά να βλέπεις ότι όλοι την έχουν μοιραστεί… Νιώθεις λιγότερο μόνος. Μέρος κάτι μεγαλύτερου, σημαντικότερου και ανίκητου» (σελ. 248). Τι σχέση έχει ο άνθρωπος που δημιουργεί μια ψεύτικη ταυτότητα στο ίντερνετ με σκοπό να εξαπατήσει ερωτικά άλλα άτομα («catfish»)με τη μεταφορά ζωντανών μπακαλιάρων στα αμπάρια μεγάλων εμπορικών πλοίων; Πώς μπορούμε να προφυλαχτούμε από το revenge porn, το fishing, την παρενόχληση; Ο συγγραφέας είναι κατηγορηματικός: «…ακόμη και οι προσεκτικοί, έξυπνοι άνθρωποι που γνωρίζουν καλά τους κινδύνους των γνωριμιών στο διαδίκτυο κάνουν σοβαρά και πολλές φορές θανάσιμα λάθη, επειδή ακόμη και αυτοί έχουν τυφλά σημεία. Και ορισμένα άτομα έχουν φυσική κλίση να εντοπίζουν αυτά τα τυφλά σημεία και να τα εκμεταλλεύονται» (σελ. 100). Καταρρίπτει τους μύθους: «…με σωστή παιδεία από την οικογένεια τέτοιες συμπεριφορές μπορούν να εκλείψουν ενώ στη πραγματικότητα θα συνεχίζονται εσαεί, όσο παρουσιάζονται τα δύο από τα τρία δομικά συστατικά του εγκλήματος: η μέθοδος και η ευκαιρία» (σελ. 100). Με έξυπνο τρόπο παρατίθενται, έστω και σε ακρότατο σημείο, τα αποτελέσματα από τον λανθασμένο χειρισμό και τη μη σωστή χρήση των social media κι όσο γελάμε με τα σουρεαλιστικά γεγονότα του βιβλίου κάπου στο βάθος του μυαλού μας φωλιάζει η σκέψη του φόβου και του κινδύνου: «και αν»;

Το »Μακγκάφιν» είναι ένα ευφάνταστο σουρεαλιστικό μυθιστόρημα με διασκεδαστικές απιθανότητες, απολαυστική γραφή, έξυπνες ανατροπές, ενδιαφέροντες και ρεαλιστικούς χαρακτήρες που συναντιούνται κάτω από τις πιο παράξενες συνθήκες και συγκροτούν συμμαχίες, δημιουργούν αντιπαλότητες, καταστρώνουν σχέδια εξόντωσης, αποκαλύπτουν κρυφά ταλέντα και σκοτεινές πλευρές του χαρακτήρα τους κι όλα αυτά στο κλειστοφοβικό περιβάλλον ενός πλοίου το οποίο ο ιδιοκτήτης του δε θα διστάσει να ξεφορτωθεί αδιαφορώντας για τις ανθρώπινες ζωές. Γέλιο και φόβος, σασπένς και αγωνία, ενδιαφέροντα πραγματολογικά στοιχεία κυρίως γύρω από την Ιαπωνία, έξυπνες ιδέες, ελκυστική και κινηματογραφική γραφή είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά του νέου μυθιστορήματος του Βαγγέλη Γιαννίση που με κράτησαν ως την τελευταία σελίδα και με ταξίδεψαν σε ένα ξεχωριστό δρομολόγιο.

Βιβλίο Στο τέλος πεθαίνουν και οι δύο
Τίτλος πρωτοτύπου They both die at the end
Συγγραφέας Adam Silvera
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Adam Silvera έγραψε ένα πρωτότυπο μυθιστόρημα που επικεντρώνεται στην ιδέα του θανάτου και του οριστικού αποχαιρετισμού, έχει όμως και αρκετές δόσεις αισιοδοξίας! Δύο νέοι, ο Ματέο Τόρεζ και ο Ρούφους Εμετέριο, λαμβάνουν μια κλήση που τους ανακοινώνει τον επικείμενο θάνατό τους και ξεκινάνε να ταχτοποιούν εκκρεμότητες, με βαριά καρδιά φυσικά. Ο Ματέο είναι Πορτορικανός, 18 ετών και ζει με τον πατέρα του που εδώ και δύο μήνες έχει πέσει σε κώμα. Προέρχεται από ένα καλό περιβάλλον, τα πάει καλά στο σχολείο, έχει σχέδια, την κολλητή του, Λίντα, της οποία βάφτισε και το μωρό, είναι όμως διστακτικός, άτολμος, σχεδόν εσωστρεφής. Θα δει τον πατέρα του που νοσηλεύεται κι ας μην έχει επαφή με το περιβάλλον, θα αποχαιρετήσει την κολλητή του («Πώς την πείθεις να σε αφήσει να φύγεις, ώστε να έχεις μια ευκαιρία να ζήσεις προτού πεθάνεις;», σελ. 143) και την κόρη της που βάφτισε αλλά πώς βγαίνουν από το σπίτι; Από την άλλη, ο Κουβανοαμερικανός συνομήλικος Ρούφους Εμετέριο είναι παιδί που μετά τον θάνατο της οικογένειάς του σε τροχαίο έχει αλλάξει πολλές ανάδοχες οικογένειες, έχει γνωρίσει τη σκληρή πλευρά της ζωής και τελικά κατέληξε σε ένα ίδρυμα με ατμόσφαιρα σπιτιού. Εκεί γνώρισε τους κολλητούς του Μάλκολμ και Τάγκο και σχημάτισαν μια ιδιόμορφη συμμορία. Φέρεται σαν αλήτης και τραμπούκος, είναι βίαιος, προκλητικός και εριστικός, δεν ασχολείται με μαθήματα του σχολείου, όλα αυτά όμως είναι μια βιτρίνα. Η κλήση για τον θάνατό του τον πετυχαίνει την ώρα που σπάει στο ξύλο τον αντίζηλό του στην καρδιά της ‘Ειμι, με την οποία έχουν χωρίσει αλλά δεν την έχει ξεπεράσει ποτέ. Και τώρα;

Στο μπλογκ Αντίστροφη Μέτρηση οι επιλεγμένοι Μελλοθάνατοι καταγράφουν τις τελευταίες τους ώρες με στάτους και φωτογραφίες. Εκεί υπάρχει και η εφαρμογή «Τελευταίος Φίλος» για όσους ψάχνουν μια παρέα πριν πεθάνουν, κάτι που προβληματίζει κυρίως τον Ματέο: «Τι είναι πιο θλιβερό, να πεθάνω μόνος ή με παρέα κάποιον που όχι μόνο δε σημαίνει κάτι για μένα αλλά και πιθανότατα δεν νοιάζεται πραγματικά για μένα» (σελ. 51); Τα δυο παιδιά γνωρίζονται μέσω της εφαρμογής αυτής κι αποφασίζουν να περάσουν μαζί τις τελευταίες ώρες της ζωής τους, κάτι που θα τους αλλάξει για πάντα και με αναπάντεχο τρόπο. Έτσι παρακολουθούμε να πραγματοποιούν τις πιο τρελές τους επιθυμίες, να αποχαιρετούν όσους αγαπούν, να ζουν αξέχαστες στιγμές, να βγάζουν τα σώψυχά τους ο ένας στον άλλον κι αυτή η εμπειρία τούς μεταμορφώνει, τους ωριμάζει και βγάζει τον καλύτερό τους εαυτό. Ίσως εδώ είναι και η ένστασή μου ως προς τη σχέση τους, μιας και ο συγγραφέας μας προετοιμάζει με μικρές λεπτομέρειες για την έκβαση της γνωριμίας τους, δεν παύει όμως αυτή να δείχνει σχεδόν αταίριαστη, σα να μπήκε επίτηδες εκεί ώστε το βιβλίο να ενταχθεί στο αντίστοιχο είδος. Δημιουργήθηκε μια τόσο γερή φιλία που θα προτιμούσα να υφέρπει αυτό το κάτι παραπάνω παρά να εκδηλώνεται με τον τρόπο και στο σημείο (τόσο κοντά στο τέλος) που τελικά εκδηλώθηκε.

Η έξυπνη πλοκή δεν εστιάζει όμως μόνο στο τελευταίο εικοσιτετράωρο των δυο παιδιών αλλά και στον περίγυρό τους, με καταστάσεις πότε δύσκολες και πότε εντελώς κωμικές να προχωράνε ευφάνταστα την πλοκή όσο προχωράει η ώρα. Τα γεγονότα παραμένουν απόλυτα δεμένα με την πορεία του Ματέο και του Ρούφους και με γέμισαν αγωνία για το τι θα γίνει παρακάτω. Για παράδειγμα, η Λίντα ζει τη δύσκολη και σκληρή πραγματικότητα μιας νέας γυναίκας που έμεινε χήρα νωρίς και τώρα μεγαλώνει μόνη το μωρό της, αφήνοντας πίσω σχέδια για σπουδές και καριέρα, ο Πεκ ετοιμάζει την εκδίκησή του για ό,τι του έκανε ο Ρούφους, η Έιμι που προσπαθεί να θεραπεύσει την κλεπτομανία της κάνοντας εντατικά γυμναστική αναζητά τον πρώην της, μπερδεμένη συναισθηματικά ανάμεσα σε δυο αγόρια ενώ ακόμη κι αυτοί που νομίζεις πως κάνουν ένα πέρασμα τελικά έχουν τον ρόλο τους στο μυθιστόρημα. Ο συγγραφέας δε χάνεται ούτε ξεχνάει την κεντρική ιδέα κι έτσι οι εναλλαγές δεν κουράζουν και παρασύρθηκα σε μια πλοκή γεμάτη συγκινητικές αλλά όχι επιτηδευμένα μελοδραματικές στιγμές. Πάντως, κάποιοι χαρακτήρες δε σκιαγραφούνται πλήρως, κάποιοι μου δημιούργησαν κενά με τις αντιδράσεις τους (για παράδειγμα ο Πεκ αρχικά εμφανιζόταν τρομαγμένος, θρασύδειλος και ξαφνικά μετατρέπεται σε αδίστακτο, απόλυτο κακό!), δεν μπορώ όμως να πω πως δεν απόλαυσα το κείμενο και δε συγκινήθηκα σε κάποια σημεία (λίγο όμως, ε!). Μου άρεσε επίσης που υπάρχει θέση και για την αγάπη σε αυτό το θλιβερό φόντο: «…η αγάπη είναι μια υπερδύναμη την οποία διαθέτουμε όλοι μας αλλά δεν είναι μια υπερδύναμη που θα μπορώ πάντα να ελέγξω. Ειδικά όσο μεγαλώνω. Μερικές φορές θα βγαίνει εκτός ελέγχου και δεν θα πρέπει να τρομάξω αν η δύναμή μου βρει κάποιον ανέλπιστα» (σελ. 244).

Το «Στο τέλος πεθαίνουν και οι δύο» είναι ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα για δύο νέα παιδιά που βιώνουν καταστάσεις οι οποίες τους φέρνουν κοντά εν όψει του επικείμενου θανάτου τους. Η γνωριμία τους γεννάει μια γερή, στιβαρή φιλία με όλα τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα: ο Ρούφους βοηθάει τον Ματέο να βγει επιτέλους από το σπίτι και να αντικρίσει τον κόσμο κατάματα («Κοιτάζω τους αδειανούς δρόμους και προχωρώ προς το ποδήλατο του Ρούφους. Προς τον θάνατό μου με κάθε λεπτό που περνά. Απέναντι σε έναν κόσμο που είναι εναντίον μας», σελ. 146) και ξαφνιάζεται από την καλοσύνη και το ήθος του φίλου του, ο Ματέο, που αρχικά κοιτάζει τον Ρούφους με επιφύλαξη, προσπαθώντας να καταλάβει αν εκμεταλλεύτηκε την εφαρμογή για τους δικούς του λόγους ή αν είναι ειλικρινής απέναντί του, βρίσκει τον τρόπο να τον απαλλάξει από τις τύψεις που νιώθει λανθασμένα για τον θάνατο της οικογένειάς του κλπ. Αρχίζουν να επηρεάζουν ο ένας τον άλλον με τις προσωπικές τους απόψεις και οπτικές επί της ζωής, καταφέρνουν να βοηθηθούν στη διαχείριση θυμού και τύψεων, να εξομολογηθούν πράγματα που τους βαραίνουν και τα έχουν κρύψει βαθιά μέσα τους για να μην τσαλακωθεί η εικόνα τους, ραγίζουν και η φιλία τους τους βοηθάει να ξανακολλήσουν. Ακόμη και τα ονόματά τους κάτι σημαίνουν, το Ματέο (εκ του Ματθαίος) στα εβραϊκά είναι το «δώρο Θεού», όπως θα αποδειχθεί τελικά πως είναι για τον Ρούφους η φιλία τους και ο Ρούφους Εμετέριο έχει επίθετο που στα ισπανικά σημαίνει «κοιμητήριο» (cementerio)! «Μερικές φορές η αλήθεια είναι ένα μυστικό που κρατάς κρυφό ακόμα και από τον ίδιο σου τον εαυτό, επειδή είναι πιο εύκολο να ζεις σ’ ένα ψέμα» (σελ. 125) κι αυτή βγαίνει σταδιακά στην επιφάνεια, βοηθώντας τα δυο παιδιά να φιλιώσουν με τον εαυτό τους. Τελικά όντως συμβαίνει αυτό που προοικονομεί ο τίτλος; Δεν έχει σημασία να απαντήσουμε σε αυτό το ερώτημα, αντιθέτως, μέσα από την ιστορία ο συγγραφέας εστιάζει σε κάτι άλλο πιο σημαντικό:  πώς ζήσαμε! Γιατί: «…πραγματικά είναι κρίμα που όλοι μας μεγαλώνουμε μόνο και μόνο για να πεθάνουμε» (σελ. 156).

Βιβλίο Νάντια: Αθώα ή ένοχη;
Τίτλος πρωτοτύπου Nadia
Συγγραφέας Elisabeth Norebäck
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Elisabeth Norebäck έγραψε ένα καλό αστυνομικό μυθιστόρημα με διαρκείς ανατροπές και εκπλήξεις που δε με άφησαν στιγμή σε ησυχία. Η Λίντα, κόρη της δημοφιλούς τραγουδίστριας Κάθι Άντερσον, μιας από τις πιο κοσμαγάπητες καλλιτέχνιδες, με αμέτρητες περιοδείες και νικήτρια της Eurovision τη δεκαετία του 1970, συλλαμβάνεται για τον φόνο του συζύγου της και μουσικού παραγωγού Σίμον Χους και φυλακίζεται. Η ιστορία του βιβλίου ξεκινάει όταν η Λίντα συνέρχεται από την επίθεση που δέχτηκε από συγκρατούμενή της και κρατείται στο νοσοκομείο. Όταν επιστρέφει στη φυλακή τα πράγματα έχουν αλλάξει κι έτσι καλείται να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγματικότητα. Έχουν περάσει έξι χρόνια από την καταδίκη της, έχει παραιτηθεί από κάθε μάχη για αναψηλάφιση της δίκης της, αναπολεί τις στιγμές με τον άντρα της, το διαζύγιο που θα έπαιρναν τελικά, τις μαγικές στιγμές με τον σύντροφό της, Άλεξ Λάγκερμπεργ, την ουδέτερη και μάλλον αποστασιοποιημένη στάση της αδελφής της, Μικαέλα και πολλά άλλα. «Όλοι ξέρουν ποια είναι και τι έχει κάνει», η ίδια όμως δεν ξέρει πώς έφτασαν εδώ τα πράγματα. Καταδικασμένη σε ισόβια, έχει μεταμορφωθεί σε μιαν άγνωστη γυναίκα, αδιάφορη και άχρωμη.

Μπορεί το μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου να αφορά την καθημερινότητα της Λίντα στη φυλακή, με συνεχόμενα πρωθύστερα όμως επιστρέφουμε στο παρελθόν της και ζούμε τα γεγονότα που οδήγησαν στη δίκη, τα κενά μνήμης από το επίμαχο βράδυ, την οικονομική άνεση που είχε και τα φώτα της δημοσιότητας που απολάμβανε μεγαλώνοντας με τη μητέρα της, το διαζύγιο των γονιών της και την επιλογή της Μικαέλα να πάει με τον πατέρα τους, τον γάμο της με τον Σίμον και πολλά άλλα. Η γρήγορη, σχεδόν κινηματογραφική αφήγηση, με τις διαρκείς εναλλαγές σκηνών με κρατούσε σε αγωνία και με έβαζε να ψάχνω για την παραμικρή λεπτομέρεια που θα οδηγούσε στην αλήθεια και θα ξεκαθάριζε την ενοχή ή την αθωότητα της Λίντα. Στη φυλακή «είμαστε πολύ μακριά από το σπίτι μας, εξοστρακισμένες από τον πολιτισμό, άγνωστο για πόσα χρόνια» (σελ. 34). Πώς είναι η ζωή της Λίντα στη φυλακή, με ποιες γίνεται φίλη, ποιες τη βάζουν στο μάτι, κάνει καλό που δείχνει τουπέ και αέρα, έστω κι αν το κάνει αθέλητα, γιατί την επέλεξε η Αντριάνα Χάνσεν, η Βασίλισσα του Μπίσκοπσμπεργ, για ευνοούμενή της; Μια επαναλαμβανόμενη ρουτίνα σ’ έναν χώρο με σκληρούς  κανόνες επιβίωσης, σε μια χώρα που δεν έχει πολλές γυναικείες φυλακές, με αποτέλεσμα οι καταδικασμένες για κλοπή και άλλα ελαφρά παραπτώματα να συναγελάζονται στο ίδιο μέρος με στυγνές εγκληματίες!

Η συγγραφέας έφτιαξε ένα ικανοποιητικό ψυχογράφημα μιας γυναίκας που ζει άνετα οικονομικά, που αγαπάει τη μουσική, που πιστεύει σ’ έναν δίκαιο και με ίσες ευκαιρίες για όλους κόσμο, μόνο που αυτό το συννεφάκι διαλύεται όταν συλλαμβάνεται. Δυστυχώς για εκείνη, πέρασε αρκετό καιρό απομονωμένη σε κελί μέχρι την ημερομηνία της δίκης, μια τυπική διαδικασία που ακολουθεί η Σουηδία, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την ψυχολογική καταρράκωση του κατηγορουμένου. Ρεαλιστικές απεικονίσεις εγκλεισμού, κίνδυνος από παντού, λογιών λογιών δεσμοφύλακες, οι οποίοι είτε διαφυλάσσουν την τάξη και την ασφάλεια είτε καταχρώνται την εξουσία τους με κάθε τρόπο είτε φιλοδοξούν να βοηθήσουν ουσιαστικά τις κρατούμενες και συζητούν μαζί τους αλλά άδικα, γιατί στη φυλακή αλλάζεις προς το χειρότερο, σκληραίνεις, εκμεταλλεύεσαι πριν σε εκμεταλλευτούν.

Ως προς την καθαυτή ιστορία του φόνου, την οποία μαθαίνουμε από τις διαδικασίες της δίκης, με τις καταθέσεις, τις αγορεύσεις, τις αναπαραστάσεις, και τις σποραδικές αναμνήσεις της Λίντα, ξεδιπλώνεται με τις μικρές ψηφίδες που ανέφερα πριν κι από ένα άτυπο δεύτερο μέρος και εφεξής, με συγγραφική μαεστρία, πέφτουν ξεκάθαρες υποψίες σε συγκεκριμένο πρόσωπο μόνο και μόνο για να φτάσουμε σε ένα τέλος που φωτίζει τη σωστή πλευρά των πραγμάτων και ανατρέπει τις εξελίξεις. Είναι μια επιλογή που έχω διαβάσει και σε άλλα μυθιστορήματα, η κλιμάκωση όμως μου χάρισε ένταση, μου φώτισε σωστά τα γεγονότα και με βοήθησε να καταλάβω τι πραγματικά κρύβεται από πίσω με αληθοφανή τρόπο. Α, ναι, ξέχασα, ποια είναι η Νάντια, είπαμε; Υπάρχει και γι’ αυτό απάντηση, η οποία εντάσσεται στην αλλαγή της οπτικής γωνίας των ως τότε γεγονότων που περιέγραψα πιο πάνω.

Το νέο μυθιστόρημα της Elisabeth Norebäck με συνεπήρε και μου έδειξε με ωμό και ρεαλιστικό τρόπο τα προβλήματα εγκλεισμού σε μια φυλακή και τις επιπτώσεις στην ψυχολογία και στην καθημερινότητα μιας γυναίκας που ίσως τελικά να είναι αθώα. Πώς μεταμορφώνεται μια κοπέλα που ζούσε μια άνετη οικονομικά ζωή σε ένα πλάσμα προκλητικό, εριστικό και χωρίς ελπίδα; Γιατί θυμάται μόνο αποσπασματικά εκείνη τη νύχτα; Γιατί καταδικάστηκε σε ισόβια; Υπήρξαν ελαφρυντικά ή όχι; Ποιοι στάθηκαν πλάι της και ποιοι την εγκατέλειψαν; Είναι ένα μυθιστόρημα που παίζει με το μυαλό του αναγνώστη από την αρχή ως το τέλος και μου χάρισε ένα δυνατό φινάλε.

Βιβλίο Ο άλλος αδερφός 
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Όλες οι ευτυχισμένες οικογένειες μοιάζουν μεταξύ τους. Κάθε δυστυχισμένη οικογένεια όμως είναι δυστυχισμένη με τον δικό της τρόπο». Αυτήν τη φράση από την «Άννα Καρένινα» χρησιμοποιεί ο Βαγγέλης Γιαννίσης ως αρχή του νέου του συναρπαστικού μυθιστορήματος και μας εισάγει σε μια δυσλειτουργική οικογένεια. Πώς μεγάλωσαν τα δυο αδέλφια; Γιατί είχε βίαια ξεσπάσματα ο Ηλίας και πόσο έντονα ήταν; Πόσο δύσκολο είναι να μεγαλώνεις ένα παιδί σαν τον Ηλία τη δεκαετία του 1980 χωρίς πρόσβαση σε πληροφορίες που θα βοηθούσαν την ποιότητα ζωής όλων των μελών της οικογένειας; Τι συνέβαινε στον ψυχισμό του αγοριού που τον μετέτρεψε σε θύμα σχολικού εκφοβισμού; Γιατί εθελοτυφλούσαν τόσο πολύ οι γονείς που «…ήθελαν να χωρέσουν τα μεγάλα πόδια του Ηλία στα μικρά και άβολα σκαρπίνια του κόσμου» (σελ. 51); Ο Ηλίας τελικά δεν έφερε κοντά τους γονείς του όταν γεννήθηκε; Πότε άρχισαν να στραβώνουν οι καταστάσεις; Γιατί ο πατέρας είχε παραμελήσει τον χώρο όπου ζούσε μετά τον χωρισμό του από τη μητέρα και γιατί τελικά αφαίρεσε τη ζωή του; Το μυθιστόρημα ξεκινάει με την άφιξη του Θέμη Αδάμ στην Ελλάδα και την επιστροφή του στην Ελευσίνα, με τα πρώτα ερωτήματα να αρχίζουν να αιωρούνται αλλά μόλις αποκτάμε μια πρώτη εικόνα της κεντρικής ιδέας του μυθιστορήματος, ο συγγραφέας, με ένα έξυπνο τέχνασμα, διακόπτει την τριτοπρόσωπη αφήγηση και παρεμβάλλει ολόκληρο το βιβλίο που έγραψε ο Θέμης για τον αδελφό του (μέχρι και εξώφυλλο έχει)!

Έτσι λοιπόν αρχίζει να ξετυλίγεται σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση το χρονικό της οικογένειας Αδάμ με δομή και τρόπο γραφής ενός true crime βιβλίου με αφετηρία τον Αύγουστο του 1988. Ο Θέμης καταγράφει όσα ξέρει κι όσα έμαθε, παίρνοντας όμως τη μορφή του παιδιού που ήταν τότε κι όχι με τη σημερινή ματιά του ενήλικα, γράφει δηλαδή με την οπτική ματιά ενός μικρού παιδιού την καθημερινότητα στο σπίτι του στην Ελευσίνα και τις ενδοοικογενειακές σχέσεις, την εξαφάνιση του αδελφού του, τις τύψεις των γονιών του γιατί εύχονταν να εξαφανιστεί και να ησυχάσουν, παρατηρεί την επιδείνωση στις σχέσεις τους, τους απανωτούς καβγάδες από τους οποίους προσπαθεί να κρυφτεί πίσω από τα κόμικς του και τους Raibow στο walkman. Η ατμόσφαιρα στο σπίτι τον διώχνει, θέλει να φύγει μόλις τελειώσει το λύκειο, θα τα καταφέρει όμως; Πώς άλλαξε η καθημερινότητα της οικογένειας μετά; Ποια ήταν τα συναισθήματα του Θέμη, χαρά ή λύπη, τύψεις που επιτέλους το σπίτι ηρέμησε ή πραγματική ανησυχία; Η αγάπη είναι ένας σκληρός αγώνας κι αυτό δεν το έδειξε κανείς στους γονείς των δυο παιδιών, οι οποίοι και άρχισαν να απομακρύνονται πλέον ο ένας από τον άλλον. Ο αφηγητής καταγράφει το χρονικό ενός ψυχρού πολέμου που κατά καιρούς κινδυνεύει να μετατραπεί σε θερμό επεισόδιο!

Η εξαφάνιση ενός παιδιού σε μια μικρή πόλη όπως η Ελευσίνα, σε μια μικρή κοινωνία δηλαδή, είναι τρομακτικό γεγονός. Ο θάνατος είναι οριστικός αλλά η εξαφάνιση γεννάει φόβο και «Το παιδί γίνεται το φάντασμα της πόλης, ένα στοιχειό που περιφέρεται στους δρόμους…» (σελ. 55). Οι κάτοικοι, οι φίλοι, οι συγγενείς, κάνουν ό,τι μπορούν αλλά δεν το αντιμετωπίζουν κατάματα, γιατί θα είναι σα να παραδέχονται πως το παιδί απήχθη, άρα κάποιος που ζει ανάμεσά τους είναι ο δράστης και ίσως το ξανακάνει. Οι κακές γλώσσες μάλιστα φορτώνουν τον πατέρα με υπονοούμενα, τον βαραίνουν, κάποια στιγμή αρχίζουν και να τον κατηγορούν ως δολοφόνο του παιδιού του. Το συναισθηματικό βάρος τον διαλύει αλλά ο αντρικός εγωισμός του δεν τον αφήνει να δώσει διαζύγιο και να φύγει, άσε που έτσι ίσως να επιβεβαιώσει και τις φήμες! Ταυτόχρονα, η μητέρα, γεμάτη τύψεις και ενοχές «κουβαλούσε μέσα της το κενοτάφιο του» παιδιού της (σελ. 85). «Τον περισσότερο καιρό οι γονείς μου τον περνούσαν κλεισμένοι μέσα τους. Ζώντας σε δυο παράλληλες πραγματικότητες που συνέπιπταν μόνο για να συγκρουστούν» (σελ. 85), παρατηρεί ο Θέμης Αδάμ. «Μια μητέρα που θέλει να είναι γονιός ενός παιδιού που δεν υπάρχει πια, επειδή, όταν υπήρχε, ευχόταν να εξαφανιστεί. Ένας πατέρας που θέλει να προχωρήσει αλλά κανείς δεν τον αφήνει να ξεχάσει» (σελ. 144), αυτά είναι τα βάσανα που σέρνουν το παιδί από το πόδι και δεν το αφήνουν να ανοίξει τα δικά του φτερά πριν την ενηλικίωση. Και μέσα σε αυτό το κλίμα ωριμάζει ένας έφηβος, ο «αδερφός του παιδιού που είχε εξαφανιστεί», για τέσσερα εφιαλτικά χρόνια ώσπου φεύγει από το σπίτι για σπουδές στην ερευνητική δημοσιογραφία. Κι όλα αυτά όσο στο φόντο έχουμε μουσική και περιοδικά της δεκαετίας του 1980, Σίντι Λόπερ και Σάντρα στους πειρατικούς σταθμούς, την Ελευσίνα με τα μαγαζιά και τους ανθρώπους εκείνης της εποχής (αχ, αυτός ο σαλός Μυλωνάς), με τα απομεινάρια από τις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις της και ό,τι αυτό συνεπαγόταν για τον αστικό ιστό.

Η δομή του true crime βιβλίου ακολουθεί κάθε εμπλεκόμενο στην υπόθεση και κάθε ύποπτο από την αρχή ως το τέλος της ανάμιξής του στην υπόθεση. Ο υπαστυνόμος Μιχάλης Ρίζος που ανέλαβε αρχικά την υπόθεση είναι ένας αξιωματικός που ήθελε μια ήσυχη, ρουτινιάρικη οικογενειακή ζωή αλλά τελικά, μετά από πολλά χρόνια που ζούσε έτσι, άρχισε να μην τον χωράει ούτε αυτή η ήσυχη σχετικά πόλη και άρχισε να νιώθει πως είναι φτιαγμένος για μεγάλα πράγματα, μόνο που η άλυτη υπόθεση του Ηλία Αδάμ θα του ψαλιδίσει κάθε φιλοδοξία γιατί αποδεικνύεται θλιβερά λίγος. Το 1991 η δημοσιογράφος του αστυνομικού ρεπορτάζ Αγγελική Σταμάτη κάνει μια εκπομπή στην τηλεόραση για άλυτες υποθέσεις και στρέφει τη ματιά της στην οικογένεια Αδάμ, την οποία κάποια στιγμή πείθει να μιλήσουν στην τηλεόραση για την εξαφάνιση του Ηλία. «Η υπόθεση ήταν αρκετά φρέσκια ώστε οι αναμνήσεις τυχόν μαρτύρων να μην έχουν ξεθωριάσει και αρκετά παλιά ώστε να ανοίξουν ευκολότερα τα στόματα» (σελ. 70). Η κίνηση αυτή όμως είναι η αρχή ενός τέλους που πέφτει σαν ταφόπλακα πάνω στα αδύναμα μέλη της οικογένειας. Κάθε υποψία, κάθε ίχνος ακολουθείται μονογραμμικά ως το τέλος όπου θα αποδειχθεί η χρησιμότητά του ή όχι και μετά επιστρέφουμε σε ένα άλλο, προχωράμε χρονικά κλπ. Κι όταν τελειώνει το «βιβλίο μέσα στο βιβλίο» επιστρέφουμε στη μυθιστορηματική καταγραφή που θα μας φέρει μπροστά σε μεγάλες εκπλήξεις και μια σκληρή και αβάσταχτη αλήθεια.

Μου άρεσε πάρα πολύ που ο Βαγγέλης Γιαννίσης δημιούργησε ένα αστυνομικό μυθιστόρημα που ακολουθεί ταυτόχρονα τη δομή και τα χνάρια των true crime βιβλίων, αναλύοντας ενδελεχώς κάθε πρόσωπο που αναμιγνύεται στην ιστορία και μελετώντας εξονυχιστικά κάθε παράγοντα και κάθε υποψία που αφορούσε την εξαφάνιση του παιδιού κι από την άλλη ένα κοινωνικό μυθιστόρημα γεμάτο αλήθειες που πονάνε και συγκινούν: «Μια οικογένεια ποτέ δεν ξεπερνάει τον χαμό -επιβεβαιωμένο ή εικαζόμενο- ενός παιδιού. Προσδιορίζεται από αυτόν. Γίνεται μέρος της ταυτότητας, του DNA της. Είναι ο ελέφαντας στο δωμάτιο, για τον οποίο κανείς δεν μιλάει… Είναι μια εκφυλιστική ασθένεια» (σελ. 143). Η οικογένεια όμως του Ηλία δεν θεωρείται συνηθισμένη κι έτσι: «…μετατρέπεται σε ωρολογιακή βόμβα». Οι μεταφορές και οι παρομοιώσεις είναι μετρημένες αλλά πρωτότυπες: «…ο κόσμος θα μοιραζόταν για ακόμα μια φορά. Για να μοιραστεί, όμως, πρώτα θα έπρεπε να κοπεί. Με τη βία, τη μαμή της ιστορίας -και το νυστέρι της, τον πόλεμο» (σελ. 149). Η ίδια η πόλη ασκεί μια ανεξήγητη έλξη: «Πάντοτε έβλεπε την Ελευσίνα σαν ένα σκυλί παγκ, συμπαθητικό μέσα στην ασχήμια του» (σελ. 194). Μια πραγματική έκπληξη είναι ο αφηγητής στο τρίτο μέρος του βιβλίου όπου και οδηγούμαστε στην αλήθεια, ένα πρόσωπο που κάνει την πραγματικότητα και τη φαντασία να συνυπάρχουν αρμονικά και ευφάνταστα. Μια παρουσία που χειροτερεύει τα πράγματα αφού προσθέτει κι άλλο μυστήριο και μεγαλώνει την αγωνία ως προς το τι απέγινε το παιδί που χάθηκε και τι του συνέβη εκείνη τη μέρα!

Πέρα από τη συναρπαστική ιστορία με τις μεγάλες και αληθοφανείς εκπλήξεις, πέρα από το υποδειγματικό πάντρεμα true crime βιβλίου και μυθιστορίας στο ίδιο κείμενο, όταν τελείωσα την ανάγνωση έμεινα με δύο αλληλοσυνδεόμενες απορίες: είναι πραγματική ιστορία και όντως ο μυστηριώδης αφηγητής, τον οποίο δεν θα αποκαλύψω, τις βίωσε στην πραγματικότητα; Μετά από έρευνα και παραδοχή του Βαγγέλη Γιαννίση σε τηλεοπτική συνέντευξη διαπίστωσα πως όλο το βιβλίο είναι ένα «κλείσιμο ματιού» στον αναγνώστη ενώ ταυτόχρονα το κείμενο αποπνέει αυθεντικότητα και ρεαλισμό, εντάσσοντας εξίσου έξυπνα και το βιβλίο «Λεωφόρος Αλεξάνδρας 173» στην πλοκή! Έτσι, ο «Άλλος αδερφός» μεταμορφώθηκε μπροστά στα μάτια μου σε ένα υπέροχο, υποδειγματικό αστυνομικό μυθιστόρημα γεμάτο εκπλήξεις μέσα και έξω από αυτό! Επιπλέον, είναι το πρώτο μυθιστόρημα που πέφτει στα χέρια μου και διαδραματίζεται ξεκάθαρα στη μετα-covid εποχή, μιας και χρησιμοποιούνται rapid tests και μάσκες ΚΝ95 χωρίς να χρειάζονται περαιτέρω εξηγήσεις για τη χρήση και την παρουσία τους στην ιστορία. «Η ιστορία της εξαφάνισης του Ηλία είναι στην πραγματικότητα η ιστορία μιας πόλης. Η ιστορία μιας οικογένειας. Και η ιστορία ενός παιδιού, το οποίο έμεινε πίσω» (σελ. 143). Έτσι, «Ο άλλος αδερφός» ζωντανεύει την εξαφάνιση ενός παιδιού με δύσκολη συμπεριφορά και πώς αυτή διέλυσε την οικογένειά του, κατανέμοντας ισόποσα τα αίτια και τα αιτιατά. Είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα με υπόπτους και φήμες, αλήθειες και ψέματα, ανατροπές και εκπλήξεις, γραμμένο υποδειγματικά και εντελώς διαφορετικό από τα συνηθισμένα του είδους!

Βιβλίο Ίνκουμπους 
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το Ίνκουμπους είναι ένα πλάσμα που συμβολίζει τον εφιάλτη κι ενσαρκώνει ό,τι συμβαίνει στο υποσυνείδητό μας ενώ κοιμόμαστε. Τέτοιους εφιάλτες ζουν τα θύματα ενός κατά συρροή βιαστή και η ζωή τους αλλάζει από τη μια στιγμή στην άλλη. Η ψυχολογία τους καταρρακώνεται, η θέλησή τους για ζωή πέφτει στο μηδέν και η αυτοεκτίμησή τους εξαφανίζεται. Η νέα υπόθεση του Άντερς Οικονομίδη είναι αρκετά δύσκολη και περίπλοκη και επικεντρώνεται σ’ ένα θέμα που δυστυχώς πάντα θα είναι επίκαιρο: τη γυναικεία κακοποίηση και τη ζωή μετά τον βιασμό. Ο συγγραφέας ζωντανεύει μια συναρπαστική, ανατρεπτική περιπέτεια με απρόσμενες αποκαλύψεις αλλά το αντικείμενο του βιβλίου το αντιμετωπίζει με σεβασμό και ευαισθησία, παρουσιάζοντας διαφορετικές περιπτώσεις γυναικών, εκ των οποίων κάποιες κλείνονται στον εαυτό τους, άλλες προχωράνε στην καταγγελία, άλλες προσπαθούν να βρουν μια παρηγοριά και την απαραίτητη στήριξη σε ομάδες κακοποιημένων γυναικών.

Στο πάντα ατμοσφαιρικό Έρεμπρο («…η βροχή επέστρεψε, έπειτα από διάλειμμα είκοσι τεσσάρων ωρών, αυτή τη φορά προετοιμασμένη για μια αρμένικη βίζιτα», σελ. 95) η Λινέα Μολίνς, πέφτει θύμα βιασμού μέσα στο σπίτι της και η καθημερινότητά της πλέον γίνεται εφιάλτης. Την περίπτωσή της μαθαίνει από τις εφημερίδες η Κάισα Έκεμπλαντ, ιδιοκτήτρια ακριβού εστιατορίου, βραβευμένου με αστέρι Michelin, κι αυτό ξυπνάει άσχημες αναμνήσεις όχι μόνο σ’ εκείνη αλλά και στον σύντροφό της, Φέλιξ. Έτσι αρχίζει σιγά σιγά ένα ντόμινο καταθέσεων που αρχίζει να σκιαγραφεί το προφίλ ενός βιαστή που δρα στην ευρύτερη περιοχή και όχι μόνο. Υπάρχουν έντονα αισθήματα αγωνίας και σασπένς όσο προσπαθούν οι αστυνομικοί να βρουν τα ίχνη του, να ανακαλύψουν και να ταυτίσουν προηγούμενους βιασμούς, να φτιάξουν το προφίλ του, να τον εντοπίσουν, να μαντέψουν το modus operandi του. Πώς και γιατί διαλέγει τα θύματά του; Κι αν αυτά δε σωπάσουν τελικά αλλά το βάλουν σκοπό να τον βρουν; Ταυτόχρονα, ένα πτώμα που βρέθηκε σ’ ένα ποτάμι της πόλης ίσως είναι θύμα ξεκαθαρίσματος λογαριασμών αλλά μεταξύ τίνων;

Ο Αρχιεπιθεωρητής πλέον Άντερς, επικεφαλής του Τμήματος Εγκλημάτων, δυστυχώς θα βρεθεί αντιμέτωπος με κάποιες τραγικές αλήθειες και με σκληρά γεγονότα που θα μεταστρέψουν εντελώς τον χαρακτήρα του. Η σύζυγός του, Λίσμπεθ, εδώ και δύο χρόνια ξεκίνησε χημειοθεραπείες ενώ ο γιος του, Γιάννης, είναι πλέον στην εφηβεία και συμπεριφέρεται απέναντι στους γονείς του όπως όλα τα παιδιά αυτής της ηλικίας. Μόνο που η υπόθεση των βιασμών και τα ίχνη που ανακαλύπτει ο Άντερς τον βάζουν σε σκέψεις γύρω από τον καταπιεσμένο και συγκρατημένο θυμό και πώς μπορεί αυτός να εκτονωθεί όταν ο άνθρωπος που νιώθει κοινωνικά περιθωριοποιημένος βρει κάποιον που αισθάνεται ακριβώς το ίδιο κι άλλον έναν κι άλλον έναν. Είναι λίγοι αλλά υπάρχουν. Και τότε; Οι διάλογοι με τη Λίσμπεθ πάνω σε αυτό είναι ρεαλιστικοί και προσεγμένοι, ένιωσα σα να παρακολουθούσα ένα φυσιολογικό καθημερινό ζευγάρι με αυτές τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς. Η καθημερινή τριβή με τις χειρότερες πλευρές της ανθρώπινης φύσης αλλάζουν τον αρχιεπιθεωρητή και ταυτόχρονα οι πληγές του γυμνώνονται λόγω της περιπέτειας υγείας της Λίσμπεθ, με αποτέλεσμα να νιώθει πως τα χρόνια ψυχοθεραπείας και η φαρμακευτική του αγωγή έχουν πάει πια στον βρόντο. «…η επιλογή του καλού είναι πράξη συνειδητή, ενώ του κακού, ως επί το πλείστον, ενστικτώδης» (σελ. 149), λέει χαρακτηριστικά.

Ως προς την αξιόλογη ομάδα που έχει συγκεντρωθεί γύρω από τον Οικονομίδη, συναντάμε και πάλι τη Σέλμα Μοντίν, αρχηγό της αστυνομικής διεύθυνσης της περιφέρειας του Μπερσλάγκεν, με την οποία οι σχέσεις ομαλοποιήθηκαν από τότε που πήρε προαγωγή ο αρχιεπιθεωρητής, τον Κρίστερ Μπγέρλινγκ, καθηγητή ψυχολογίας που διδάσκει στο Πανεπιστήμιο του Έρεμπρο, με εκπαίδευση στο FBI και ειδίκευση στους κατά συρροή δολοφόνους, τον αρχιφύλακα Σεμπάστιαν Χολμ και την επιθεωρήτρια Άριελ Ριβέρα. Οι δύο τελευταίοι αποτελούν ένα ντουέτο που με έχει κερδίσει από την αρχή που τους γνώρισα, με τον Χολμ να έχει και πάλι έναν σκληρό ανηφορικό δρόμο μπροστά του λόγω του αλτσχάιμερ της μητέρας του και τη Ριβέρα να είναι μια ιδιαίτερη προσωπικότητα, της οποίας ο τρόπος σκέψης και η εμφάνιση είναι αρκετά πρωτότυπα. Χαράζει τα ονόματα των θυμάτων για τα οποία απέδωσε δικαιοσύνη, έχει τατουάζ στην κοιλιά της για να θυμάται την κακοποίηση του πρώην συζύγου της που της στέρησε αμετάκλητα κάτι και πολλά άλλα!

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης, εκτός από τους πάντα ενδιαφέροντες χαρακτήρες, τις ανατροπές, τα καλά κρυμμένα μυστικά, τα πρωτότυπα καλολογικά στοιχεία, παραθέτει και πολλές πληροφορίες για την πόλη του Έρεμπρο αλλά και την υπόλοιπη Σουηδία, παρατηρώντας την καθημερινότητα των απλών κατοίκων, ενσωματώνοντας στο κείμενο προϊόντα και συνήθειες της ζωής τους. Μου έκανε μεγάλη εντύπωση πόσο σπάνιο είναι να είσαι βιαστής στη Σουηδία και πόσο μικρή είναι η ποινή γι’ αυτά τα εγκλήματα, μιας και πρόκειται για σπάνιο (!) στη χώρα φαινόμενο. Εκτός από τη συναρπαστική παράθεση των στοιχείων και τα ανατρεπτικά βήματα που οδηγούν στην απρόσμενη αλήθεια, υπάρχει και μια μεγάλη έκπληξη στην προσωπική ζωή κάποιου που ανατρέπει όλα όσα μας αφηγούνταν ο συγγραφέας ως εκείνο το σημείο. Ομολογώ πως δάκρυσα γιατί είχα δεθεί μαζί του και ένιωσα τόσο οικεία, τόσο κοντά στην καθημερινότητά του που πικράθηκα από την «προδοσία» του, σύντομα όμως κατάλαβα πως έπρεπε να τον δω υπό το πρίσμα της νέας αλήθειας και να αποδεχτώ την τόσο ανθρώπινη συμπεριφορά του. Τέτοιες αντιδράσεις σπάνια καταφέρνουν οι συγγραφείς να εκμαιεύσουν από τον αναγνώστη, εξ ου και ο Βαγγέλης Γιαννίσης παραμένει ανάμεσα στους αγαπημένους μου.

Το »Ίνκουμπους» είναι ένα μυθιστόρημα αφιερωμένο όχι μόνο στην απώλεια της ταυτότητας και της αυτοεκτίμησης μετά από ένα στυγερό έγκλημα όπως ο βιασμός αλλά και στο ασήκωτο βάρος της απώλειας κάποιου που αγαπάμε. Τι είναι πένθος, πώς το χειριζόμαστε, πόσο σημαντικό είναι να κλάψουμε και να αντιδράσουμε αρνητικά για τον εαυτό μας κυρίως και όχι για τους γύρω μας, πόσο δικαιολογημένο είναι να χαθεί η μορφή των οικείων προσώπων από τη μνήμη μας αλλά το στίγμα τους στον χώρο να παραμείνει για πάντα εκεί, δίπλα μας, αναμιγνύονται σωστά και εξισορροπημένα με τις συνέπειες της κακοποίησης και με το σκοτεινό Υπερεγώ κάποιου που καλό θα ήταν να παραμείνει έγκλειστος για μεγάλο διάστημα. Το βιβλίο διαβάζεται μόνο την ημέρα ή έστω με τα φώτα ανοιχτά και κανείς δε θα είναι ο ίδιος άνθρωπος που το ξεκίνησε όταν φτάσει στην τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Ο Φροντιστής 
Τίτλος πρωτοτύπου The Curator
Συγγραφέας M. W. Craven
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δύο κομμένα δάχτυλα μέσα σε κούπα που έχει αποτυπωμένους τους χαρακτήρες #ΠΜΚ6 είναι το χριστουγεννιάτικο δώρο μιας υπαλλήλου στην ετήσια γιορτή του γραφείου της, ένα ζευγάρι ακόμη περιμένει ανάμεσα σε μαγειρεμένα κρέατα ενός καταστήματος τροφίμων στο Γουαϊτχέιβεν και άλλα δύο ανακαλύπτει ένας νεωκόρος στην εκκλησία του Αγίου Λουκά στα περίχωρα του Μπάροου-ιν-Φέρνες. Αυτή η υπόθεση είναι αρκετά δύσκολη να επιλυθεί και θα ρίξει τον Ουάσινγκτον Πόου με την καλύτερή του φίλη, Τίλι Μπράντσο, και πάλι στα αχαρτογράφητα νερά της ανθρώπινης ψυχής αλλά και στον σκοτεινό, αφανή κόσμο του διαδικτύου. Η ιστορία εκτυλίσσεται έξι μήνες μετά το προηγούμενο βιβλίο της σειράς «Μαύρο καλοκαίρι» και διαδραματίζεται αρχικά στην Κάμπρια και στη συνέχεια στα σχετικά απομονωμένα νησιά του Φέρνες. Η πλοκή είναι πιο στατική συγκριτικά με τα προηγούμενα δύο, ειδικά όταν τα ίχνη οδηγούν τους δύο πρωταγωνιστές στα νησιά, κατάλαβα σχεδόν αμέσως όμως πως αυτό είναι ένα ήρεμο μεσοδιάστημα ανάμεσα σε δύο κορυφώσεις: τη διάπραξη των φόνων στην αρχή, όπου ένιωσα τα πρώτα κύματα αδρεναλίνης, και τη μεγάλη ανατροπή όσο πλησιάζαμε στο τέλος. Χάρη στις γλαφυρές περιγραφές ταξίδεψα και έμαθα σχεδόν εκ των έσω πώς είναι να ζεις στα νησιά του Φέρνες, μια συστάδα που επισήμως είναι η πιο ανεμοδαρμένη στη Βρετανία και η οποία, με το Κανάλι του Γουόλνι, του μεγαλύτερου από αυτά, προστατεύεται από τη φουρτουνιασμένη Θάλασσα της Ιρλανδίας. Όταν έχει άμπωτη τα περισσότερα είναι προσβάσιμα με τα πόδια, πότε το νησί Πίελ έγινε αγαπημένος και δημοφιλής τουριστικός προορισμός. Χάζεψα λοιπόν τους γλάρους, ένιωσα το θαλασσινό νερό στα χέρια και στο πρόσωπο, απόλαυσα τη σχετική ηρεμία, κι αμέσως, χωρίς προειδοποίηση, έρχεται μια συγγραφική πλημμυρίδα που με παρέσυρε σε μια δίνη γεγονότων ως τη φριχτή αλήθεια και το πραγματικό κίνητρο των φόνων!

Ο αρχιφύλακας Ουάσινγκτον Πόου, ντετέκτιβ του SCAS (Τομέα Ανάλυσης Σοβαρών Εγκλημάτων, που υπάγεται στην NCA, την Εθνική Υπηρεσία Δίωξης Εγκλήματος), έχει αποσυρθεί και μένει μόνιμα στην Κάμπρια, ζητώντας από την υπηρεσία του να δουλεύει από το σπίτι αν δεν είναι απαραίτητος σε κάποια υπόθεση. Ο Τομέας είναι πραγματικά ενδιαφέρων, μιας και ο ρόλος του είναι να αναγνωρίζει κατά συρροή βιαστές και δολοφόνους και να παρέχει αναλυτική υποστήριξη σε κάθε αστυνομική υπηρεσία που είχε να ερευνήσει περίπλοκους φόνους δίχως φανερό κίνητρο. Τα πάντα πλέον έχουν αλλάξει στην προσωπική ζωή του Πόου: έχει μάθει την αλήθεια για τη γέννησή του και τώρα ψάχνει γεμάτος αγωνία τον βιολογικό του πατέρα. Στο πλάι του είναι η Τίλι Μπράντσο, με προβληματικές κοινωνικές δεξιότητες, που έχει μεγαλώσει αποκομμένη από τον κόσμο αλλά με πτυχίο από την Οξφόρδη στα 16 της, που «παίρνει τα πάντα τοις μετρητοίς και πιστεύει όλα όσα της λένε», που πέφτει θύμα συναδελφικού bullying, αλλά είναι τρομερή στον προγραμματισμό των υπολογιστών και στις τεχνολογίες. Αγαπημένη μου κακή της συνήθεια είναι το γεγονός πως λέει πάντα αυτό που σκέφτεται, χωρίς να έχει συναίσθηση πως έτσι ίσως προσβάλλει ή σοκάρει τον συνομιλητή της (κάποια περιστατικά όμως με έκαναν να γελάσω ηχηρά). Θα μπορούσε να την πει κανείς και αυτιστική, μόνο που πολλές αντιδράσεις της δεν ανήκουν σ’ έναν τέτοιο χαρακτηρισμό.

Η συναναστροφή της Μπράντσο με τον Πόου σταδιακά την έχει αλλάξει εσωτερικά και εξωτερικά, της έχει δώσει περισσότερο θάρρος και αυτοπεποίθηση, πλέον αρχίζει να νιώθει φιλικά απέναντί του και γενικότερα να συνειδητοποιεί πώς είναι να έχεις κάποιον να σε νοιάζεται και να σε βοηθάει. Τώρα μάλιστα που έχει υπό την επίβλεψή της ένα ολόκληρο σώμα αναλυτών, τους «Τυφλοπόντικες», η δράση της απογειώνεται. Η κοπέλα μαλακώνει την αψύτητα του Πόου κι εκείνος τη βοηθάει να προσανατολιστεί στον έξω κόσμο, οπότε συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον χωρίς τη χιλιοειπωμένη ερωτική αίσθηση της χημείας που έχω σε χιλιάδες άλλα αστυνομικά μυθιστορήματα με πρωταγωνιστές άντρα και γυναίκα ντετέκτιβ. Και σε αυτό το βιβλίο η πορεία της επίλυσης επήλθε από μικρές, σχετικά τυχαίες λεπτομέρειες, που έδωσαν το έναυσμα στον συγγραφέα να ξεδιπλώσει ολοζώντανα τα στάδια της έρευνας καθαυτά, γεμίζοντάς με αγωνία για το αποτέλεσμα της αναζήτησης και όλων των ιχνών που έβρισκαν όσο σκάλιζαν την υπόθεση. Η επίλυση του μυστηρίου σχηματίζεται κυρίως μέσα από τα ευρήματα κι ένιωσα σα να ήμουν παρών στις εναλλακτικές οπτικές γωνίες που χρησιμοποιούσαν η Μπράντσο και ο Πόου για να βρουν την αλήθεια.

Γύρω τους υπάρχουν συνάδελφοι και συνεργάτες του SCAS, όπως η ντετέκτιβ επιθεωρήτρια και διευθύντρια του SCAS Στέφανι Φλιν, που πήρε τη θέση του Πόου (είναι ακριβώς εκείνη η αξιωματικός που ακροβατεί ανάμεσα στο καθήκον και το ένστικτο, όταν η κρισιμότητα μιας κατάστασης απαιτεί παράκαμψη της γραφειοκρατίας), η οποία τώρα είναι έγκυος κι έχει μεταμορφωθεί συμπεριφορικά προς το χειρότερο, με τη σύντροφό της να μην ξέρει πώς να τη χειριστεί. Η αδερφή της, Ζόι, προσπαθεί να την πείσει να εγκαταλείψει την καριέρα της γιατί πλέον έχει ανθρώπους που βασίζονται πάνω της και η δουλειά της δεν της επιτρέπει να παίρνει τις σωστές αποφάσεις. Επιπλέον, έχουμε τον διευθυντή, Έντουαρντ βαν Ζάιλ, τον ντετέκτιβ αστυφύλακα Ντέιβ Κάφλαν, την ειδική πράκτορα του FBI Μέλοντι Λι, την υπαστυνόμο Τζο Νάιτινγκεϊλ, την παθολογοανατόμο Εστέλ Ντόιλ, με περιθωριακή εμφάνιση, ντυμένη σαν αφέντρα σε σαδομαζοχιστικό κλαμπ, με γνώσεις εγκληματολογίας και ιατροδικαστικής και αγαπημένο της αυτοκόλλητο αυτό στην πόρτα του νεκροτομείου που γράφει «Όλοι ψοφάνε να έρθουν εδώ» και άλλους, οι οποίοι είτε εμποδίζουν την πορεία της έρευνας από πίστη στο γράμμα του νόμου ή από προσωπικό όφελος είτε αναγνωρίζουν το ένστικτο και την εμπειρία του Πόου και της Μπράντσο και τους στηρίζουν στον αγώνα δρόμου που έχουν μέχρι να βρουν τον ένοχο.

Δεν ξέρω γιατί αλλά λάτρεψα το επάγγελμα του Όουεν Ντεντ, στον οποίο προσφεύγει κάποια στιγμή ο Πόου: ειδικεύεται στο νομικό ναρκοπέδιο των ενταλμάτων, «ειδικά σε όσα ήταν άσχημα διατυπωμένα ή ξεκάθαρα αδικαιολόγητα, εντάλματα που έδιναν πάτημα σε μελλοντικές εφέσεις». Η αξιολόγησή τους γίνεται με την μέθοδο 5 x 5 x 5, δηλαδή ένα σύστημα με πέντε στάδια: την αξιολόγηση της πηγής (έμπιστη ή όχι), της πληροφορίας (έμμεση ή άμεση), τη διασπορά των πληροφοριών σε λοιπές αστυνομικές υπηρεσίες. Παιχνίδια με τις λέξεις, προσεκτική διατύπωση, έρευνα, τι υπέροχα! Επίσης έμαθα περισσότερα για τον τρόπο που εντοπίζουν τις κεφαλές εκτυπωτή ώστε να ανακαλύψουν από πού προέρχονται τα χαρτιά που χρησιμοποιεί ο δολοφόνος: κάθε κεφαλή έχει τις δικές της μικροσκοπικές ατέλειες που είναι μοναδικές ακριβώς σαν τα δακτυλικά αποτυπώματα! Ακόμη πιο συναρπαστική, αν και περίπλοκη, είναι η ενεργητική ταυτοποίηση εκτυπωτή ή «εντοπισμός κίτρινης κουκκίδας», επομένως, όπως προτείνει ο ίδιος ο συγγραφέας στο σημείωμά του, καλύτερα να χρησιμοποιήσετε τον εκτυπωτή κάποιου άλλου για τα απειλητικά σας μηνύματα! Πίσω απ’ όλα αυτά κρύβεται κάτι που φυσικά δεν μπορώ να αναφέρω, ο συγγραφέας όμως με βοήθησε να καταλάβω πώς επηρέασε τις ζωές κάποιων ευάλωτων ατόμων, άλλωστε πρόσφατα είχε ακουστεί και στις ειδήσεις μια τέτοια μέθοδος, απλώς τώρα κατανόησα τα διαδοχικά στάδια ένταξης, συνήθειας και προετοιμασίας που αφορούν το όλο concept. «Για ένα ευάλωτο άτομο, ειδικά για κάποιο που δε δέχεται συχνά ενθάρρυνση στη ζωή του, το κίνητρο αυτό μπορεί να αποδειχτεί πανίσχυρο και πολλές φορές εθιστικό» (σελ. 190). Η επιλογή των ατόμων είναι προσεκτική: άσχημες εμπειρίες, ακούσια απομόνωση, κατάθλιψη και διαταραχή οριακής προσωπικότητας.

«Ο Φροντιστής» είναι μια αδίστακτη προσωπικότητα που καταφέρνει να χειραγωγεί ευάλωτους χαρακτήρες και να τους οδηγεί στα άκρα με μια μέθοδο ανατριχιαστική και καλοσχεδιασμένη. Η περίπλοκη υπόθεση που απασχολεί όμως τον Ουάσινγκτον Πόου και την Τίλι Μπράντσο έχει πολλές περισσότερες παραμέτρους και αλήθειες που οδηγούν σε υψηλά επίπεδα παράνοιας. Απανωτές εκπλήξεις και ανατροπές, σταδιακές αποκαλύψεις που οδηγούν αργά και βασανιστικά στο τέλος και μια ιστορία που με έκανε να δω εντελώς διαφορετικά το διαδίκτυο και τη χρήση του είναι μερικά μόνο από τα γνωρίσματα ενός βιβλίου που με ξενύχτησε όπως και τα προηγούμενα της σειράς.

Βιβλίο Λεωφόρος Αλεξάνδρας 173 
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από το καλοκαίρι του 2019, με καθημερινή σχεδόν παρουσία στη ΓΑΔΑ, ο Βαγγέλης Γιαννίσης πήρε συνεντεύξεις και συνεργάστηκε με αξιωματικούς της Αστυνομίας για να γράψει αυτό το βιβλίο. «Ήθελα να βάλω τους ίδιους στο χαρτί, τον χαρακτήρα τους, τον τρόπο που μιλάνε, τις συνήθειές τους, τις εμμονές τους», πώς ερευνούν και πώς συνεργάζονται, ποια η καθημερινότητα και οι σχέσεις μεταξύ τους και κατά τη διαδικασία της συγγραφής αυτής κατέληξε σε ένα βιβλίο true crime που θα μιλάει πάνω απ’ όλα για ανθρώπους: τα θύματα, τους δράστες, τους ερευνητές αλλά και όσους έμειναν πίσω. Φυσικά, δε χρησιμοποιούνται πραγματικά ονόματα ούτε συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο ενώ έχουν ελαφρώς παραλλαχθεί λεπτομέρειες, χωρίς ωστόσο να μεταβάλλεται κάτι ουσιαστικό. Τόπος δράσης είναι βέβαια η Αθήνα: «Η μαγεία μιας μεγαλούπολης, η οποία καταπίνει τα πάντα, ζωή, θάνατο, αίμα και ανθρώπους. Όλα μετατρέπονται σε μια άμορφη μάζα μέσα στο στομάχι της. Τα πάντα χωνεύονται… Το σκοτάδι κάνει την Αθήνα να μοιάζει με αδηφάγο κτήνος κι αυτοί κινούνται μέσα στα σωθικά της» (σελ. 170).

Το βιβλίο χωρίζεται σε πέντε μέρη, με πρωταγωνιστές αντίστοιχους αξιωματικούς του Τμήματος, οι οποίοι εμφανίζονται σε όλες τις υποθέσεις, απλώς μία από αυτές είναι και προσωπική αποστολή, οπότε παρακολουθούμε βήμα προς βήμα τις εξελίξεις, τα στάδια, τις διαδικασίες, τις ανατροπές, τον χρόνο που παίρνει η κάθε μία. «Πολλές φορές η δουλειά τους συνίσταται στην ατέλειωτη αναζήτηση της μύτης μιας βελόνας, μέσα σ’ έναν αχυρώνα στο μέγεθος ποδοσφαιρικού γηπέδου. Η μια απογοήτευση διαδέχεται την άλλη, όπως και τα αδιέξοδα στα οποία πέφτουν. Οι υποθέσεις είναι μαραθώνιοι, όχι σπριντ, κάποιες ίσως εξιχνιαστούν μέσα σε μερικά εικοσιτετράωρα. Οι περισσότερες ωστόσο θέλουν χρόνο, επιμονή και υπομονή» (σελ. 35). Η εξονυχιστική μελέτη των χαρακτήρων τούς κάνει αληθινούς, απόλυτα ρεαλιστικούς, αγαπητούς και συμπαθείς, δεν είναι απλά τα όργανα της τάξης που διεκπεραιώνουν τη δουλειά που τους ανατέθηκε αλλά άνθρωποι με οικογένεια, αισθήματα, αδυναμίες, προβληματισμούς. «Όλοι τους ελπίζουν με μέτρο για το καλύτερο, προετοιμασμένοι ανά πάσα στιγμή για το χειρότερο» (σελ. 121). «Η δουλειά στο ανθρωποκτονιών πάει παρέα με τον θάνατο. Είναι καθημερινά παρών στη ζωή των αξιωματικών. Ένας αόρατος συνεπιβάτης ο οποίος τους ακολουθεί διακριτικά όλη την ώρα» (σελ. 98).

Όλα ξεκινάνε από τη σκηνή του εγκλήματος: «Η αυτοψία της σκηνής του εγκλήματος αφηγείται μια ιστορία. Ο έμπειρος ερευνητής καλείται να της δώσει λόγια, μεταφέροντας κάθε σημαντική λεπτομέρεια στο χαρτί» (σελ. 17-18). Από κει και πέρα ο Βαγγέλης Γιαννίσης αναλαμβάνει να καταγράψει όλα τα υπόλοιπα, όχι μόνο τα βήματα αλλά και τις πρακτικές δυσκολίες που ίσως υπάρξουν, την επιμόρφωση που απαιτείται, την έλλειψη ελληνικής βιβλιογραφίας που προβληματίζει όσους θέλουν να πάνε τη φύση της δουλειάς τους ένα βήμα παραπέρα, και τονίζει έντονα πως η δουλειά είναι σκληρή, με ό,τι κι αν αυτή η πρόταση συνεπάγεται. «Κανείς δεν θέλει να σκέφτεται πως να, αυτό είναι το πιο τρομακτικό: η υπενθύμιση της ζωής. Κανείς δεν θέλει να σκέφτεται πως το αντικείμενο που βρέθηκε σε αυτήν την κατάσταση ήταν κάποτε ζωντανό, όπως εμείς αυτήν τη στιγμή, γιατί αμέσως το μυαλό θα προχωρήσει τη σκέψη λίγο πιο πέρα, κάποτε, όλοι μας, θα καταλήξουμε έτσι. Διακόσια έξι οστά, σκεπασμένα από ένα σάρκινο σάβανο που σαπίζει» (σελ. 16). Η δουλειά είναι και ψυχοφθόρα: «Πόσα νεκρά παιδιά, πόσα διαμελισμένα πτώματα, πόσες νεκρές μητέρες τυλιγμένες στο χαλί μπορεί να δει κανείς στη ζωή του προτού ξεπεράσει το όριο της ψυχικής του αντοχής και σπάσει» (σελ. 297);

Ο αρχιφύλακας Παναγιώτης Γαλάνης, από τα πιο έμπειρα στελέχη του Τμήματος, «ο άνθρωπος για τις δύσκολες αποστολές», αναλαμβάνει την υπόθεση ενός ναρκομανούς που βρίσκεται σ’ ένα δάσος λιθοβολημένος και δεμένος σε δυο δέντρα σαν Εσταυρωμένος. Μέσα από την ιστορία αυτή κάνουμε βαθιά βουτιά στα ναρκωτικά, στη διάλυση των οικογενειών των ναρκομανών, στις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσής τους για μια δόση, στα δίκτυα διακίνησης, στον τρόπο που οφείλει κανείς να προσεγγίσει μάρτυρες για να εκμαιεύσει πληροφορίες κ. ά. Ο υπαστυνόμος Μανόλης Περρής αναλαμβάνει την υπόθεση της στυγερής δολοφονίας του εισοδηματία. Ακολούθησε την καριέρα στην αστυνομία επηρεασμένος από ένα ιαπωνικό manga και οι συνθήκες εργασίας τον κάνουν να νιώθει πως δουλεύει στους κόλπους μιας οικογένειας: «Το Ανθρωποκτονιών σε αλλάζει. Σε δοκιμάζει κάθε μέρα, κάθε στιγμή. Δεν σου χαρίζεται. Δίπλα ου έχεις ανθρώπους που θα σου τείνουν το χέρι στις δυσκολίες. Θα περάσετε την κάθε μέρα μαζί. Μια οικογένεια» (σελ. 155). Άλλωστε, «Το έγκλημα δεν είναι τυχαίο, είναι το αποτέλεσμα που προκύπτει όταν συγκλίνουν τρεις συνιστώσες: το κατάλληλο θύμα-στόχος, η συνάντησή του με έναν πιθανό κακοποιό και η ελλιπής προστασία του» (σελ. 118). Η υπόθεση θα κάνει δύο χρόνια για να επιλυθεί!

Στη συνέχεια, ο υπαστυνόμος Χρήστος Λάλος, ο οποίος άρχισε την καριέρα του από ένα τυχαίο γεγονός στην Κρήτη και τη συνέχισε χωρίς να ξέρει στα πρώτα του βήματα κατά πόσο του πήγαινε αυτή η δουλειά (σύντομα όμως ταυτίστηκε με τη φύση του επαγγέλματός του), αναλαμβάνει τη δολοφονία του Ολλανδού, έχοντας στο μυαλό του το δίλημμα: πρόκειται για πράξη του κοινού ποινικού δικαίου ή για τρομοκρατικό χτύπημα; Η οικογενειακή του ευτυχία είναι από τα πιο τρυφερά στιγμιότυπα του βιβλίου: «Λίγα περνούν από το μυαλό του, πολλά από την καρδιά του» (σελ. 225). Ο αστυνόμος Σωτήρης Ευαγγέλου, δεύτερος στην ιεραρχία, που από μικρό παιδί ξεκοκάλιζε τις ειδήσεις του αστυνομικού δελτίου στις εφημερίδες, αναλαμβάνει την εξαφάνιση του κοριτσιού ενός χαμηλόβαθμου αξιωματικού της αστυνομίας με ήσυχη ζωή. Ειδικεύεται στις ανακρίσεις, κάτι που απαιτεί γνώσεις, χαρακτήρα κι εμπειρία, και μέσω των πραγματολογικών σημειώσεων του συγγραφέα διαπίστωσα πόσο εύκολα μεταβάλλονται οι ψυχολογικές συνθήκες κατά τη διάρκειά της, πόσο προσεκτικά πρέπει κανείς να κινείται ως την τελική ομολογία! Τέλος, ο αστυνομικός υποδιευθυντής Νίκος Αρβανίτης, με λαμπρή καριέρα εκπαιδευτή στο παρελθόν, αναλαμβάνει μια υπόθεση εμπρησμού με θύμα έναν άντρα δεμένο στο κρεβάτι του. Πρόκειται για έναν αξιωματικό με σχεδόν 24ωρη παρουσία στο Τμήμα, που εργάζεται ταυτόχρονα για ένα καλύτερο εργασιακό περιβάλλον για τους συναδέλφους του και για τη διατήρηση της υψηλής απόδοσης του τμήματός του.

Τι είναι τελικά η δουλειά στο Τμήμα Ανθρωποκτονιών; «Η αναμέτρηση με τις συνέπειες της ανθρώπινης απληστίας, της οργής και της ανεξέλεγκτης λίμπιντο. Με τον θάνατο και τον πόνο που αφήνει πίσω του. Με τους ανθρώπους που μένουν πίσω, αναπνέουν, οι καρδιές τους χτυπούν ακόμη, κι όμως δεν είναι πια ζωντανοί». Και οι επαγγελματίες αξιωματικοί που ερευνούν τις υποθέσεις αυτές; Είναι άτεγκτοι, σκληροί κι αδέκαστοι; Όχι: «…Η επαφή με τον θάνατο σε μαλακώνει. Σε κάνει πιο ανθρώπινο. Πιο θνητό» (σελ. 297). Η «Λεωφόρος Αλεξάνδρας 173» είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα γεμάτο εκπλήξεις και ανατροπές και ταυτόχρονα ένα χρήσιμο πρώτο βήμα για να μάθει κανείς τις διαδικασίες που απαιτούνται για την επίλυση ενός εγκλήματος. Είναι ένας φόρος τιμής στους ανθρώπους που ξενυχτάνε και θυσιάζουν την προσωπική ζωή και την ψυχολογία τους για την ευταξία της πόλης τους και της κοινωνίας τους, ανθρώπους που κάνουν λάθη και κάποιους τους περιμένει μια οικογένεια πίσω στο σπίτι τους, αξιωματικούς που η κάθε υπόθεση προσθέτει ένα λιθαράκι εμπειρίας στο επαγγελματικό τους προφίλ. «Οι άνθρωποι θα εξακολουθήσουν να σκοτώνουν, όποιο κι αν είναι το κίνητρό τους. Ο Αρβανίτης, ο Ευαγγέλου, ο Περρής, ο Λάλος, ο Γαλάνης και τα υπόλοιπα μέλη του Ανθρωποκτονιών είναι το αντίβαρο που η κοινωνία εφηύρε ώστε να αποκαταστήσει την ισορροπία» (σελ. 340). Ένα πρωτότυπο και διαφορετικό βιβλίο που έλειπε από τη σύγχρονη εκδοτική δραστηριότητα.

Βιβλίο Είμαι ο θάνατος 
Τίτλος πρωτοτύπου I am Death
Συγγραφέας Chris Carter
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτή είναι η έβδομη υπόθεση που αναλαμβάνει ο Ρόμπερτ Χάντερ, ένας ιδιοφυής και χαρισματικός άνθρωπος, με υψηλό δείκτη ευφυίας και πολύ καλή γνώση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και ψυχολογίας. Ο Χάντερ, πτυχιούχος Ψυχολογίας και με διδακτορικό στην Ανάλυση Εγκληματικής Συμπεριφοράς και στη Βιοψυχολογία, είδε τη ζωή του να ανατρέπεται οριστικά όταν ο πατέρας του έπεσε θύμα ληστείας από αγνώστους. Η μανία του για εκδίκηση και η αδυναμία των ερευνών να εντοπιστούν οι ένοχοι τον οδήγησαν να καταταγεί στους κόλπους της Αστυνομίας. Η αλματώδης καριέρα του τον ενσωμάτωσε στη Διεύθυνση Ληστειών και Ανθρωποκτονιών. Τις δύο εβδομάδες που του έδωσαν υποχρεωτική άδεια μετά την υπόθεση που διάβασα στο «Έναν προς έναν» ασχολήθηκε με το FBI και την περίπτωση του «Διαβολικού», οπότε τώρα επέστρεψε στο γραφείο του και στο πλάι του συνεργάτη του, Κάρλος Γκαρσία.

Ο Γκαρσία ήταν ήδη δύο χρόνια ντετέκτιβ όταν επέλεξε να μεταβεί στο Ανθρωποκτονιών. Παντρεμένος με τη γλυκιά Άννα και γιος ομοσπονδιακού πράκτορα, αγνόησε τις προτροπές της μητέρας του, που ήξερε καλά τους κινδύνους και τα προβλήματα από ένα τέτοιο επάγγελμα, και ακολούθησε τα βήματα του ήρωά του, του πατέρα του! Ως προς τη συνεργασία μεταξύ Χάντερ και Γκαρσία έχουμε μια ιδανική εξισορρόπηση, μιας και οι δύο συμμετέχουν στις έρευνες, ακολουθούν παράλληλες ή διαφορετικές άκρες στο δύσκολο κουβάρι που έμπλεξαν και ταυτόχρονα η προσωπική τους ζωή είναι εντελώς αντίθετη: ο ένας ανύπαντρος, αφοσιωμένος στις υποθέσεις του, με τα δικά του ψυχολογικά προβλήματα και ο άλλος παντρεμένος με μια γυναίκα γεμάτη κατανόηση, υπομονή και εγκαρτέρηση. Παρ’ όλες τις δύσκολες στιγμές που έζησε στο «Έναν προς έναν», παραμένει στην υπηρεσία και μαζί με τον Χάντερ μπλέκουν σ’ έναν πραγματικό εφιάλτη! Ο δολοφόνος δεν αφήνει τίποτα στην τύχη, κανείς δεν μπορεί να βρει τον συνεκτικό δεσμό μεταξύ των θυμάτων, δε σκοτώνει από ένστικτο ή παρόρμηση ούτε βάσει μοτίβου, είναι προσεκτικός, υπομονετικός, οργανωμένος, πολυμήχανος και ευφυής, δηλαδή ο τέλειος θηρευτής!

Ο συγγραφέας για άλλη μια φορά δείχνει τις γνώσεις του και την εμπειρία του από τον χώρο της εγκληματολογικής ψυχολογίας. Χάρη σε αυτόν έμαθα εδώ, μεταξύ άλλων, ότι ένας άνθρωπος χάνει τη ζωή του στην Πόλη των Αγγέλων κάθε 39 ώρες, αν και το έγκλημα δε θεωρείται σημαντική είδηση, παρεκτός και χαρακτηρίζεται από παράγοντες που τραβούν την προσοχή, χρήση δηλαδή υπερβολικής βίας, διάπραξη από κάποιον διάσημο ή έναν κατά συρροή δολοφόνο. Επίσης, ότι εξαφανίζονται 200-300 άνθρωποι κάθε μήνα στην περιοχή με τον αριθμό να διπλασιάζεται αν προσθέσουμε και τα ανήλικα παιδιά (απ’ αυτό το ποσοστό, μόνο το 70% ανευρίσκεται). Έχουμε φυσικά και τις σκληρές εικόνες από τους τόπους του εγκλήματος (δεν ήξερα ότι και τα δύο άντερα μαζί εκτείνονται σε μήκος 8 μέτρων ή τι συμβαίνει στο σώμα μας όταν μας κρεμάνε ανάποδα για αρκετή ώρα, κάτι που σταδιακά οδηγεί στον θάνατο).

Η ταυτότητα του δολοφόνου αποκαλύπτεται σταδιακά μέσα από εικόνες της καθημερινότητάς του και στοιχεία της ταυτότητάς του που βγαίνουν στο φως αναπάντεχα, χαρίζοντάς μου ανατριχίλα στην ιδέα πως τον πλησιάζουμε. Οι δολοφονίες είναι αποτρόπαιες (πανίσχυρο περιστροφικό τριβείο πάνω σε ανθρώπινο πρόσωπο, βασανιστήρια με μαστίγιο κ. ά.) και η τελική αποκάλυψη βάζει τα πράγματα στη σωστή σειρά, αφήνοντάς με άφωνο με την εσκεμμένα λανθασμένη οπτική γωνία της αφήγησης! Η ανατροπή είναι αρκετά μεγάλη και μου έδειξε πόσο εύκολα μπορεί να μετατραπεί ο πόνος σε μίσος, χωρίς αυτό φυσικά να δικαιολογεί τις δολοφονίες. Επίσης, λυπήθηκα πολύ το παιδί που απήχθη και σε τι συνθήκες ζούσε, γιατί σταδιακά έβλεπα την αθώα, ανέμελη εντεκάχρονη ζωή του να μετατρέπεται σε σκουπίδια και τον ίδιο σ’ ένα εκφοβιστικά υπάκουο «Σαμιαμίδι», βορά στις ορέξεις και τις διαθέσεις του απαγωγέα του. Ο Chris Carter στα κείμενά του δημιουργεί ατμόσφαιρα που σε παρασέρνει και σε φέρνει αντιμέτωπο με τη σκοτεινή πλευρά του ανθρώπου, δείχνοντάς σου πως ο καθένας μπορεί να γίνει θύμα κάποιου. Απλώς, εδώ παίζει πολύ έξυπνα με αυτήν την ιδέα.

Το «Είμαι ο Θάνατος» είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα, γεμάτο ωμές περιγραφές, ένταση και σασπένς. Ρεαλισμός, κινηματογραφικοί διάλογοι και απανωτές εναλλαγές σκηνών προσφέρουν ταχύτητα και παλμό κατά την ανάγνωση του κειμένου. Η μεγάλη έκπληξη όσο πλησίαζα στο τέλος μου έσφιξε για πολλή ώρα το στομάχι και για άλλη μια φορά κατάλαβα πόσο επικίνδυνη είναι η σκοτεινή πλευρά του ανθρώπου ενώ ταυτόχρονα διαπίστωσα και πάλι πόσο ταλαντούχος συγγραφέας είναι ο Carter. Μπορεί στα βιβλία της σειράς το βασικό μοτίβο να είναι το ίδιο (κατά συρροή δολοφόνοι με απάνθρωπες και αποστασιοποιημένες συναισθηματικά εγκληματικές πράξεις που τους κυνηγούν οι ντετέκτιβ), πάντα με ποικίλες μεθόδους ή διαφορετικά βήματα επίλυσης οπότε και το ενδιαφέρον παραμένει αμείωτο, σε κάθε ένα από αυτά όμως υπάρχει επιπλέον και κάτι διαφορετικό είτε στη θεματολογία είτε στην τελική αποκάλυψη είτε στο μήνυμα που θέλει να περάσει το βιβλίο, γι’ αυτό εθίζομαι όλο και περισσότερο στα κείμενά του. Η σειρά με τον Ρόμπερτ Χάντερ θέλει γερά νεύρα και άπλετο φως όσο κρατάει η ανάγνωση.

Βιβλίο Η γυναίκα του Ίσνταλ
Συγγραφέας Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα /  Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βαγγέλης Γιαννίσης, με αφορμή την πραγματική υπόθεση της γυναίκας χωρίς ταυτότητα στη Νορβηγία του 1970, έγραψε τη δική του οπτική γωνία γι’ αυτό το έγκλημα με τον γνωστό συναρπαστικό τρόπο. Μάλιστα, ο Jørn Lier Horst γράφει στην εισαγωγή περισσότερα πάνω σ’ αυτό. Ο Βαγγέλης Γιαννίσης λοιπόν έκανε ενδελεχή έρευνα σε όσα στοιχεία μπόρεσε να βρει και κατάφερε να ταιριάξει τις ελάχιστες αποδείξεις με τη γόνιμη φαντασία του, δημιουργώντας ένα δυνατό stand-alone μυθιστόρημα, γεμάτο καρτέλ ναρκωτικών, δίκτυο διαφυγής εγκληματιών πολέμου σε χώρες της νότιας Αμερικής, προσωπικά προβλήματα σε πολλούς χαρακτήρες και μια συναρπαστική ατμόσφαιρα γεμάτη απανωτές ανατροπές και αποκαλύψεις.

Είμαστε στο 1970. Ο Ρολφ Στόλεσεν, προϊστάμενος του Τμήματος Εγκλημάτων Κατά Ζωής της Αστυνομικής Διεύθυνσης του Μπέργκεν, έναν χρόνο μετά τη δολοφονική απόπειρα εναντίον του που, παρ’ όλ’ αυτά, στοίχισε τη ζωή της γυναίκας του, Μπέτε, αναλαμβάνει την υπόθεση μιας μυστηριώδους γυναίκας που βρέθηκε νεκρή στην κοντινή κοιλάδα του Ίσνταλ, την Κοιλάδα του Θανάτου όπως την αποκαλούν οι ντόπιοι. Μεγαλώνει μια έφηβη κόρη, την Ίντε, με την οποία τα πράγματα χειροτέρεψαν μετά τη μοιραία νύχτα, με αποτέλεσμα συνεχείς καβγάδες μεταξύ τους, ενώ ο πατέρας του, Άρνε, πρώην αλκοολικός, νιώθει πως του κάνει τη ζωή δυσκολότερη, μιας και πιστεύει πως διαιωνίζει τα δικά του λάθη στην ανατροφή της Ίντε.

Γύρω από τον Στόλεσεν κινούνται εξίσου ενδιαφέροντες χαρακτήρες, όπως ο αρχιφύλακας Ούλε Στραντ, που έχει χωρίσει με τη γυναίκα του, η οποία έμαθε πως είναι έγκυος κι αυτό του δημιουργεί άγχος που δεν μπορεί να αντιμετωπίσει με σωστό τρόπο, η ασυμβίβαστη αρχιφύλακας Ελίσε Μπόλερ που έχει μια σκιά στο παρελθόν της, οι αστυφύλακες Αλφ Μάρνουμ και Έμπε Φάρνες (ή Ψάρι, μιας και είναι το νεότερο μέλος του τμήματος), οι οποίοι συνδέονται άρρηκτα με κάτι που καλύτερα είναι να μείνει κρυφό, ο Άνερς Φλο, ειδικός πράκτορας του Εγκληματολογικού που καταφτάνει από το Όσλο σχεδόν αμέσως για να αναλάβει την υπόθεση, έξυπνος και διορατικός, που νιώθει να πνίγεται στο περιβάλλον του Μπέργκεν, μια πόλη που σαφώς δεν είναι καλύτερη από το Όσλο αλλά τον κάνει να αισθάνεται πιο βρώμικος, ο διοικητής της Αστυνομικής Διεύθυνσης του Μπέργκεν Φρανκ Λίκεν και άλλοι. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι μπλέκουν σ’ ένα αρχικά αξεδιάλυτο κουβάρι χωρίς άκρες, ο καθένας με τα μυστικά του και τις φιλοδοξίες του, σταδιακά όμως οι κρίκοι ενώνονται, οι εξελίξεις δημιουργούν νέα ερωτήματα, η υπόθεση κορυφώνεται σταδιακά και οδηγεί σε πολλά μονοπάτια. Ποιο είναι όμως το σωστό; Τι σχέση έχει μια οικογενειακή τραγωδία της Γερμανίας του 1940 με το σήμερα; Είναι αλήθεια όσα λέγονται για γνωσστούς Ναζί εγκληματίες πολέμου; Ναι, αλλά ποια είναι η γυναίκα του Ίσνταλ και τι σχέση έχει με όλα αυτά;

Το μυθιστόρημα σέβεται απόλυτα την εποχή του 1970 και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούσαν αστυνομικές διευθύνσεις και μυστικές υπηρεσίες. Το ένα βήμα οδηγεί στο άλλο, οι χαρακτήρες αλληλοεπιδρούν με απρόσμενο τρόπο, η ιστορία ξεφεύγει πολλές φορές από τα κλισέ και τις ασφαλείς πεπατημένες και δε διστάζει να δείξει διαφορετικά προσωπεία και απρόσμενες αντιδράσεις. Η υπόθεση της γυναίκας του Ίσνταλ γίνεται όλο και πιο περίπλοκη ενώ το ασφυκτικό περιβάλλον της Νορβηγίας κάνει τα πράγματα ανυπόφορα: «Οι νύχτες στην πόλη τέτοια εποχή, στις παρυφές του χειμώνα, ήταν μεγάλες, πηχτές σαν πίσσα, σε έσφιγγαν στη μαύρη και μελαγχολική αγκαλιά τους μέχρι η ομίχλη της κατάθλιψης να τυλίξει το μυαλό και να το κάνει να αποζητήσει παρηγοριά στο μπουκάλι ή στην καραμπίνα» (σελ. 49). Πιο συγκεκριμένα, στο Μπέργκεν: «Οι φόροι, ο θάνατος και η βροχή ήταν οι μοναδικές σταθερές της ζωής» (σελ. 56).

Μαζί με τον υποδειγματικό τρόπο συνένωσης επιμέρους ιστοριών και τις επεκτάσεις της καθαυτής πλοκής, μου άρεσε ο τρόπος με τον οποίο χειρίστηκε ο συγγραφέας μια γνωστή θεματική επιλογή που θα συναντήσουμε σε πολλά μυθιστορήματα, την οποία τοποθέτησε σε εντελώς διαφορετικές βάσεις, εξίσου ρεαλιστικές και ανθρώπινες όμως. Επίσης, πολλές διαχρονικές παρατηρήσεις με έβαλαν σε σκέψεις: «Τα συναισθήματα ήταν κουραστικά. Ειδικά αυτά που είχαν να κάνουν με άτομα τα οποία δεν υπήρχαν πια. Τα συναισθήματα δίχως ανταπόκριση. Εξουθένωναν» (σελ. 188). Ο συγγραφέας δεν είναι υπέρμαχος της μοίρας: -«Πώς νομίζεις ότι θα εξελιχθεί το παιδί ενός μέθυσου το οποίο κακοποιούνταν συστηματικά ή ένα παιδί που μεγάλωσε στον δρόμο; -Κι αυτό είναι αποτέλεσμα μιας μοίρας που αποφάσισε το μέλλον του παιδιού αυτού, ή γινόμενο του συνόλου της ελεύθερης βούλησης όσων ατόμων σχετίζονται με το άτομο αυτό» (σελ. 266). Η ποικιλία των χαρακτήρων δίνει και διάφορες ερμηνείες στους βασικούς θεματικούς άξονες της ιστορίας, όπως με τον ηλικιωμένο εγκληματία πολέμου που έκανε εντύπωση στην Μπόλερ: «-Αν συναντούσα κάποιον από αυτούς στον δρόμο, δεν θα μου περνούσε από το μυαλό ότι μπροστά μου βρίσκεται ένα τέρας. -Νομίζεις πως είναι τέρατα; -Δεν είναι; -Σίγουρα έκαναν τερατώδεις πράξεις. Και σίγουρα θέλουμε να πιστεύουμε πως είναι τέρατα… Γιατί, αν δεν είναι τέρατα, αν είναι καθημερινοί άνθρωποι σαν κι εμάς, αυτό σημαίνει πως είμαστε κι εμείς οι ίδιοι ικανοί να κάνουμε τέτοιες τερατώδεις πράξεις αν οι συνθήκες μας ωθήσουν» (σελ. 271),

Εκτός από την πικρία που άφησε ο πόλεμος στα θύματα, εκτός από τις βρώμικες δουλειές που παίζονται σε σκοτεινά υπόγεια, έχουμε και μια στοργική (όσο γίνεται) ματιά στις ανθρώπινες σχέσεις που αναπτύσσονται σε μια καταθλιπτική χώρα. Ειδικά οι οικογενειακοί δεσμοί του Στόλεσεν με την κόρη και τον πατέρα του είναι πολύ δυνατοί: ο μεν πατέρας (Άρνε) παραδέχεται πως μισεί τον γιο του γιατί του θυμίζει τη νεκρή μητέρα του αλλά με το πέρασμα του χρόνου κατάλαβε πως ο πόνος της απώλειας ελαττώνεται («Κάποια στιγμή, όταν χάνεις κάθε ελπίδα, τα κύματα αραιώνουν. Δεν χαμηλώνουν σε ύψος, αλλά πάντως αραιώνουν. Σου δίνουν χρόνο να πάρεις μια ανάσα, και, όσο περνάει ο καιρός, καταλαβαίνεις ότι η συχνότητά τους μικραίνει», σελ. 118), ο δε γιος (Ρόλφε) μεταχειρίζεται εξίσου σκαιά, αν και με τύψεις, την κόρη του, με αφορμή τη δολοφονία της δικής του γυναίκας. «Ήταν τρία σπασμένα κομμάτια γυαλί τα οποία κάποτε ανήκαν στο ίδιο βάζο…» (σελ.176). Θα καταφέρουν να εξισορροπήσουν αυτές τις λεπτές θέσεις;

«Η γυναίκα του Ίσνταλ» είναι ένα ανατρεπτικό μυθιστόρημα που βασίζεται σε πραγματική υπόθεση που ακόμη ταλανίζει τη Νορβηγία και μας ταξιδεύει πίσω στη δεκαετία του 1970 αλλά και στα χρόνια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου και στο κοντινό μας μέλλον. Καλοδουλεμένοι χαρακτήρες, πλούσια πλοκή, ενδιαφέρουσες απόψεις, διαχρονικά μηνύματα, διεισδυτικότητα και σασπένς είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά που συναντώ σε κάθε βιβλίο του Βαγγέλη Γιαννίση και πάντα μου χαρίζουν την ίδια, αν όχι μεγαλύτερη, αγωνία και απόλαυση.

Βιβλίο Διαβολικός 
Τίτλος πρωτοτύπου An evil mind
Συγγραφέας Chris Carter
Μεταφραστής Βαγγέλης Γιαννίσης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτή είναι η έκτη υπόθεση που αναλαμβάνει ο Ρόμπερτ Χάντερ, ένας ιδιοφυής και χαρισματικός άνθρωπος, με υψηλό δείκτη ευφυίας και πολύ καλή γνώση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και ψυχολογίας. Ο Χάντερ, πτυχιούχος Ψυχολογίας και με διδακτορικό στην Ανάλυση Εγκληματικής Συμπεριφοράς και στη Βιοψυχολογία, είδε τη ζωή του να ανατρέπεται οριστικά όταν ο πατέρας του έπεσε θύμα ληστείας από αγνώστους. Η μανία του για εκδίκηση και η αδυναμία των ερευνών να εντοπιστούν οι ένοχοι τον οδήγησαν να καταταγεί στους κόλπους της Αστυνομίας. Η αλματώδης καριέρα του τον ενσωμάτωσε στη Διεύθυνση Ληστειών και Ανθρωποκτονιών. Σε αυτό το βιβλίο μάλιστα, χάρη στην εμφάνιση ενός ανθρώπου από το παρελθόν, μαθαίνουμε για την καθημερινότητα του ντετέκτιβ στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, όπου έγινε δεκτός ως «εξαιρετική περίπτωση» και από όπου αποφοίτησε μόλις στα 19 με πτυχίο Ψυχολογίας για να συνεχίσει με διδακτορικές σπουδές στην Ανάλυση Εγκληματικής Συμπεριφοράς και στη Βιοψυχολογία. Δυστυχώς, κάτω από απάνθρωπες συνθήκες, ξαναβιώνουμε τις τελευταίες στιγμές της μητέρας του από καρκίνο και τα συναισθήματά του από αυτήν την περιπέτεια καθώς και τον αρραβώνα του με την Τζέσικα Πίτερσεν λίγο πριν τη μεγάλη ανατροπή στις ζωές τους.

Η αστυνόμος της Διεύθυνσης Ληστειών και Ανθρωποκτονιών της Αστυνομίας του Λος Άντζελες Μπάρμπαρα Μπλέικ αναγκάζεται να ακυρώσει την άδεια του Ρόμπερτ Χάντερ που του έδωσε μετά την εξαντλητική έρευνα που οδήγησε στον δολοφόνο του προηγούμενου βιβλίου. Στο γραφείο της εμφανίζονται ο Έντριαν Κένεντι, επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Ανάλυσης Βίαιων Εγκλημάτων του FBI (NCAVC) και της Μονάδας Συμπεριφορικής Ανάλυσης (ειδικό τμήμα του FBI που παρέχει υποστήριξη σε εθνικές και διεθνείς αστυνομικές διευθύνσεις που ερευνούν ασυνήθιστα ή καθ’ έξιν βίαια εγκλήματα) και η ειδική πράκτορας Κόρτνι Τέιλορ. Ο λόγος; Ο ιδιοκτήτης του αυτοκινήτου στο Γουαϊόμινγκ, στο πορτμπαγκάζ του οποίου βρέθηκαν τα ακέφαλα πτώματα δύο γυναικών, συνελήφθη αλλά είπε πως θα μιλήσει μόνο στον Ρόμπερτ Χάντερ!

Κι αυτή είναι η αρχή μιας νέας ανατριχιαστικής ιστορίας γύρω από έναν δολοφόνο που κορνιζάριζε κομμάτια από το δέρμα των θυμάτων του και κατάφερε να ξεσηκώσει ολόκληρο το FBI, παρασύροντας μαζί του και τον Ρόμπερτ Χάντερ που τον δανείστηκε η ομοσπονδιακή υπηρεσία. Σε αυτό το βιβλίο δεν έχουμε να κάνουμε με στάδια επίλυσης γρίφων και κυνήγι δολοφόνου, αντίθετα, ξέρουμε τον ένοχο, έχει συλληφθεί, μόνο που εκκρεμούν άλλες σοβαρές ελλείψεις κι αυτές παρακολουθούμε, μιας και ο serial killer επιφυλάσσει απανωτές εκπλήξεις στους πράκτορες, καταστρέφοντας κάθε επιστημονική άποψη πάνω στη συμπεριφορά και την προσωπικότητα των δολοφόνων (ελληνιστί, «τους κάνει να μασάνε τα πτυχία τους» με την περίπτωσή του). Δε γίνεται να μείνεις απαθής όταν ακούς τον δολοφόνο να λέει πως απλά ήταν περίεργος: «Ήθελα να κατανοήσω εις βάθος τι οδηγεί ένα άτομο στο να σκοτώνει δίχως κανένα συναίσθημα ή μεταμέλεια. Υπήρχε ένα μεγάλο ερώτημα στο μυαλό μου: είναι όλοι οι ψυχοπαθείς γεννημένοι έτσι, εκ φύσεως, ή είναι δυνατόν κάποιος να γίνει τέτοιος με τη δύναμη της θέλησής του και μόνο;…για να γίνει κάποιος σαν εμένα, πρέπει να ακολουθήσει μια μακροχρόνια μαθησιακή διαδικασία. Έπρεπε να εξελιχθώ, να προσαρμοστώ, να αυτοσχεδιάσω και να γίνω πιο ευρηματικός όσο περνούσαν τα χρόνια» ή ακόμη χειρότερα να θέλει να μεταλαμπαδεύσει αυτήν τη γνώση: «Κάποιοι από αυτούς θέλουν να μάθουν. Θέλουν να βρουν κάποιον που να τους διδάξει. Κάποιον σαν εμένα» (σελ. 174).

Ο συγγραφέας για άλλη μια φορά δείχνει τις γνώσεις του και την εμπειρία του από τον χώρο της εγκληματολογικής ψυχολογίας. Χάρη σε αυτόν έμαθα εδώ για τα γνωρίσματα της διασχιστικής διαταραχής ταυτότητας, για τον λόγο που παίρνουν τρόπαια από τα θύματά τους οι εγκληματίες και ποια είναι αυτά συνήθως, για τη στατιστική έρευνα που υποστηρίζει πως ανά πάσα στιγμή κυκλοφορούν ελεύθεροι τουλάχιστον πεντακόσιοι κατά συρροή δολοφόνοι στις ΗΠΑ, πως υπάρχουν διάφορες κατηγορίες: σκοτώνουν για προσωπική ευχαρίστηση ή ακούνε φωνές ή νομίζουν πως κάνουν θεάρεστο έργο σκοτώνοντας αμαρτωλούς ή πραγματοποιούν τις σκοτεινές τους επιθυμίες και τέλος για το ότι αυτοί οι ψυχοπαθείς ανήκουν είτε στους θυματοκεντρικούς είτε στους επιθετικούς ή βιαιοκεντρικούς τύπους.

Ολοκληρώνοντας τη νέα περιπέτεια του Ρόμπερτ Χάντερ μου δημιουργήθηκαν πολλές και αντικρουόμενες σκέψεις, τόσο πάνω στην πλοκή όσο και ως προς το επιμύθιο. Αφήνοντας εντελώς έξω από την ιστορία τον συνεργάτη Κάρλος Γκαρσία, έχουμε να κάνουμε με την πιο προσωπική υπόθεση του Χάντερ, μιας και βγαίνουν στο φως οι δύσκολες στιγμές του και η ψυχοσυναισθηματική χιονοστιβάδα που τις ακολούθησε, μιας και ο serial killer δίνει πληροφορίες αλλά και απαιτεί ώστε να προχωρήσει στις επόμενες αποκαλύψεις. Άλλη μια ριζική αλλαγή λοιπόν είναι και αυτή της παράθεσης των γεγονότων, μιας και ο δολοφόνος συνελήφθη και αποκαλύπτει ένα προς ένα τα εγκλήματά του, κρατώντας όμως για το τέλος έναν μεγάλο άσο: ένα από τα θύματά του είναι ακόμη ζωντανό ενώ ο ίδιος συνδέεται με απρόσμενο τρόπο με τη ζωή του Χάντερ! Αφηγηματικά λοιπόν έχουμε ένα πείραμα του συγγραφέα, που πιστεύω πως θα αποθαρρύνει κάποιον αν αυτή είναι η πρώτη επαφή του με τον κόσμο του ντετέκτιβ και ίσως ενθουσιάσει όσους τον ακολουθούν πιστά. Προσωπικά, διαπίστωσα πως ο Chris Carter δεν εφησυχάζει ούτε ως προς τις έρευνές του ούτε ως προς την εξέλιξη και τη σκιαγράφηση του πρωταγωνιστή του.

Αυτό που με δυσαρέστησε παρ’ όλ’ αυτά είναι το γεγονός πως το τέρας αυτό θέλησε να βιώσει όλες τις συναισθηματικές εκφάνσεις των κατά συρροή δολοφόνων κάνοντας διαφορετικές απάνθρωπες δολοφονίες κάθε φορά κι αυτές παρουσιάζονται με τη μορφή της κατάθεσης αλλά κι ενός παιχνιδιού μεταξύ Χάντερ και ενόχου. Δεν αμφισβητώ την αξία ενός συγγραφέα όπως ο Chris Carter, απλώς με το συγκεκριμένο βιβλίο αναρωτήθηκα πιο έντονα από ποτέ γιατί να υπάρχει τόση βία, γιατί να μπαίνουμε τόσο βαθιά στην ψυχολογία ενός αποτρόπαιου πλάσματος; Ακόμη κι αν είναι αληθινά περιστατικά, δεν παύουν να μου φέρνουν ανατριχίλες και σύγκρυο κάθε φορά που τα θυμάμαι. Η νέα περιπέτεια του Χάντερ είναι για γερά στομάχια και το συστήνω μόνο σε όσους έχουν αντοχές. Γιατί να δοθούν βορά στον αναγνώστη όλες αυτές οι ασύλληπτες περιπτώσεις, που επιπλέον ποικίλουν ως προς τη μέθοδο βασανισμού, εκτέλεσης και περαιτέρω επεξεργασίας (κανιβαλισμός, γδάρσιμο, έκρηξη υγρού αζώτου και άλλα); Η απάντηση με περίμενε και πάλι στο τέλος. Πρέπει να περάσεις μέσα από την κόλαση για να νιώσεις και ν’ αγαπήσεις πραγματικά τον παράδεισο. Έτσι, μέσα από μια σειρά εμετικών και σκληρών περιστατικών και μετά από ένα αγωνιώδες κυνήγι ενάντια στον χρόνο οδηγούμαστε σ’ ένα αναπάντεχο τέλος, κάτι που δίνει άφθονη τροφή για σκέψη απέναντι στη «θεία και την ανθρώπινη δικαιοσύνη». Διαπίστωσα μάλιστα πως, παρ’ όλους τους συγγραφικά συναρπαστικούς μοχλούς πίεσης που άσκησε ο Διαβολικός για να φέρει τον Χάντερ και την Τέιλορ στα όριά τους, ακόμη και να στραφούν ο ένας εναντίον του άλλου ή να αποπειραθούν να τον σκοτώσουν, κάνοντάς τον ήρωα, υπάρχει πάνω απ’ όλα η δικαίωση και η ψυχική γαλήνη που οφείλουν να νιώσουν οι συγγενείς των θυμάτων μιας εικοσιπεντάχρονης καριέρας δολοφόνου με πάνω από ογδόντα νεκρούς!

«Ο Διαβολικός» είναι ένα εντελώς διαφορετικό βιβλίο από όσα της σειράς έχω διαβάσει ως τώρα. Όχι μόνο δεν υπάρχει κυνήγι δολοφόνου αλλά και τα εγκλήματα καταγράφονται με όλες τις δυνατές ανατριχιαστικές λεπτομέρειες εν είδει περιστατικών που αφηγείται ο serial killer ενώ ταυτόχρονα ο Ρόμπερτ Χάντερ φτάνει στα όρια των αντοχών και της ψυχραιμίας του, διαπιστώνοντας πως ο αντίπαλός του είναι ικανότατος στο να πατάει τα σωστά κουμπιά, τη στιγμή που κρατάει στα χέρια του τις τύχες των θυμάτων του και αποκαλύπτει τις πληροφορίες που χρειάζεται το FBI μία προς μία. Πρόκειται για μια διαφορετική πλοκή και για μια εντελώς επαναστατική αφήγηση που δείχνει ότι ο συγγραφέας δεν εφησυχάζει ούτε ακολουθεί την πεπατημένη των εύκολων και στερεότυπων λύσεων.