Βιβλίο Ο καλπασμός των αμνών 
Συγγραφέας Στέφανος Παπαδόπουλος 
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Δερέ
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα διαφορετικό ελληνικό μυθιστόρημα, γεμάτο περιπέτεια, σασπένς, ανατροπές και εκπλήξεις. Υπόκοσμος, μισθοφόροι, όπλα, δολοφονίες, προδοσίες, πρόσωπα-κλειδιά συγκροτούν μια περιπέτεια όπου τίποτα δε μένει σταθερό και οι χαρακτήρες αλλάζουν από σελίδα σε σελίδα. Η χρήση ενεστώτα εναλλάξ με τον κλασικό αόριστο δίνει παραστατικότητα και ζωντάνια στην αφήγηση και οι διαφορετικές οπτικές γωνίες από κεφάλαιο σε κεφάλαιο δεν αφήνουν τον αναγνώστη σε ησυχία, σφυροκοπώντας τον συνεχώς με νέες εξελίξεις. Μου άρεσε που μου σύστησε χαρακτήρες-αντιήρωες, που οι ζωές κι οι αποφάσεις τους μπορούν να κριθούν είτε θετικά είτε αρνητικά κατά την ανάγνωση. Επίσης, υπάρχουν τοπόσημα από διαφορετικές φλαμανδικές πόλεις τα οποία ο συγγραφέας ένωσε σε μια «φανταστική» πόλη, κάνοντάς με να ανατρέχω κάθε λίγο στο διαδίκτυο μπας και καταφέρω να ταυτίσω το μέρος της δράσης αλλά εις μάτην, παρ’ όλ’ αυτά γνώρισα ενδιαφέροντες ταξιδιωτικούς προορισμούς!

Η κεντρική ιδέα της πλοκής είναι μια αξιοπρεπής περιπέτεια με αποστολές αυτοκτονίας, πράκτορες, υπόκοσμο, ανελέητο κυνήγι, φυσικά ρομάντσο, λίγο black humor σαν αυτά που συναντάς στα κλασικά νουάρ μυθιστορήματα, τις αναμενόμενες υπερβολές και ακρότητες ενός τέτοιου είδους μυθιστορήματος που όμως με έπεισαν για την αληθοφάνειά τους. Αυτό που με κούρασε ήταν η χρήση υπερβολικά πολλών επιθετικών προσδιορισμών, η λυρικότητα που ίσως φανεί περιττός ο βαθμός χρήσης της σε ένα κείμενο καταδίωξης («το υγρό χέρι της νεροποντής», «Αποτραβάει τα μάτια της ψυχής της από τις εικόνες της φρίκης που γεμίζουν το μαύρο πηγάδι της ύπαρξής της, ελπίζοντας πως δεν ήρθε ακόμη η μέρα του να ξεχειλίσει», σελ. 28, «Φοράει ένα μακρύ παλτό στο χρώμα της στενοχώριας», σελ. 62, «Ένας ακρωτηριασμένος, ετοιμοθάνατος ήλιος βυθίζεται ηττημένος πίσω από τον σταχτή ορίζοντα», σελ. 77 κ. ά.), η σχεδόν βερμπαλιστική χρήση της γλώσσας και οι εκτεταμένες σκέψεις και απόψεις των ηρώων σε αρκετά σημεία, γνωρίσματα που δεν αφήνουν τις εξελίξεις να γίνουν καταιγιστικές και το κείμενο πιο σφιχτοδεμένο.

Οι χαρακτήρες είναι αρκετά ενδιαφέροντες και ολοκληρωμένοι, επηρεάζονται από τα γεγονότα και τις ανατροπές, έχουν συγκεκριμένο παρελθόν κι χαρακτηριστικά γνωρίσματα και δρουν ως αναπόσπαστο μέρος της αφήγησης και όχι βεβιασμένα ή σαν από μηχανής θεοί. Είναι όλοι τους αξιόλογοι:

-ο επιθεωρητής Βίνσεντ Ντέκερ, αρχηγός της αστυνομίας, που μέσα σε είκοσι τέσσερις ώρες έχει να ξεκαθαρίσει δολοφονίες μπράβων και την ανατίναξη μιας αποθήκης, στοιχεία που δείχνουν πως ξεκίνησε ένα ξεκαθάρισμα λογαριασμών οπότε αποφασίζει να μην επιτρέψει στον τρόμο να γυρίσει στην πόλη του,

-ο Νοτιοαφρικάνος μισθοφόρος Άντριαν ντε Βολφ, που ένα χρόνο πριν πρόδωσε τον καλύτερό του φίλο, έναν από τους πιο ισχυρούς άντρες του κόσμου, για μια γυναίκα, και τώρα έγινε ένα φάντασμα που κινείται στο σκοτάδι, να όμως που τελικά τον βρήκαν στη Φλάνδρα του Βελγίου, όπου κρύβεται στο αχρηστευμένο δίκτυο υπονόμων της πόλης («ένα πλάσμα που μόλις γύρισε από την κόλαση… ή που γεννήθηκε σ’ αυτήν», σελ. 26). Το παρελθόν του, που μας δίνεται αποσπασματικά κατά την πορεία της πλοκής, τεκμηριώνει το σκληροτράχηλο του χαρακτήρα του και την έλλειψη δισταγμού και άλλων αισθημάτων. «Από εκείνη την ημέρα και μετά ο Άντριαν δεν έχει σταματήσει να τρέχει για να ξεφύγει. Να ξεφύγει από τον εαυτό του. Τελικά, τον φόβο δεν τον ξέχασε, δεν τον ξεπέρασε, όπως νόμιζε, απλώς, επειδή έγινε μόνιμος σύντροφός του, έπαψε πια να τον βλέπει» (σελ. 180).

-η Κιάρα Ζανέτι και ο Λ. που είναι στο κατόπι του μισθοφόρου. Εκείνη είναι το δεξί του χέρι, έχει όμως και τα δικά της σχέδια, αναγκασμένη να ζητήσει βοήθεια και να εμπιστευτεί ξανά, κάτι που έχει βγει εις βάρος της κατά το παρελθόν. Πανέξυπνη, αποτελεσματική και εξπέρ στους ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Εκείνος έχει ανυπέρβλητη δύναμη, γόητρο και πειθώ («…αν το αίμα του είχε κάποιο ασυνήθιστο χρώμα, τότε αυτό δεν θα ήταν το γαλάζιο των ευγενών αλλά το απύθμενο μαύρο των ναρκισσιστών», σελ. 117), έχει υψηλές γνωριμίες και με αφορμή το κυνήγι του ντε Βολφ καταφέρνει να συγκεντρώσει εν μια νυκτί όλα τα κεφάλια του πλούσιου υποκόσμου της πόλης και του οργανωμένου εγκλήματος.

-ο Ιταλός ιερέας από τη Σικελία Ροζάριο Καμιλιέρι, που εστάλη εν είδει τιμωρίας μακριά από τη χώρα του για ένα σαρκικό ατόπημα. Γι’ αυτόν οι γυναίκες είναι αγάπη, πάθος, έρωτας, όχι απλά το αντικείμενο του πόθου ή ένας εθισμός και τώρα βρίσκει τον εαυτό του ερωτευμένο με την πόρνη Χάνα! «Του δόθηκε μια ευκαιρία να καθαρίσει την ψυχή του ανυψώνοντας τη δική της» και να ξεπλυθεί από τα αμαρτήματα του παρελθόντος. Θα τα καταφέρει;

-και τέλος η πόρνη Χάνα, που την έφεραν λαθρομετανάστρια με το παιδί της από τη Μέση Ανατολή, με τα δικά της βάσανα: ο πρωτότοκός της, Σαμίρ, πήρε όπλο μόλις στα 14 του για να γίνει ήρωας-μάρτυρας στα μάτια των φανατικών συνομηλίκων και του πατέρα του. Η Χάνα το έσκασε από το Χαλέπι με τον Αμπάς για να φύγει μακριά από τον άντρα της και να γλυτώσει τον γιο της από τη μοίρα («…στον κόσμο που μεγάλωσε, γυναίκα και θυσία υπήρξαν δύο συνώνυμες λέξεις», σελ. 67). Στη Συρία εργαζόταν ως νοσοκόμα και έζησε τον πόλεμο από πρώτο χέρι.

«Ο καλπασμός των αμνών» είναι μια συναρπαστική, ανατρεπτική περιπέτεια, με χαρακτήρες «αντιήρωες» που ζουν απρόσμενα γεγονότα, αλληλεπιδρούν με αναπάντεχο τρόπο, αγωνίζονται για άλλη μια μέρα ζωής, εμπιστεύονται και προδίδουν, αγαπούν και εξαπατώνται, νικούν και ηττώνται. Η συναρπαστική ιστορία, γεμάτη δράση, ένταση και ανατροπές με κράτησε ως το τέλος και μου σύστησε ανθρώπους που καλό θα ήταν να μην είχα γνωρίσει στην πραγματική μου ζωή!

Βιβλίο Σχήμα οξύμωρον
Συγγραφέας Κανή Καραβά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τα αισθήματα όμως, οι υποχρεώσεις και κυρίως η κόρη της, η Αννέτα, τη βγάζουν από την πλάνη της κι επιστρέφει σπίτι της. Οι Βρυξέλλες της αλλάζουν τη νοοτροπία και τα πολιτικά γεγονότα με την αποκατάσταση της Δημοκρατίας και την απάτη που ζει η Ελλάδα επί ΠΑΣΟΚ τη βοηθούν να πάρει τις οριστικές αποφάσεις της («Σχήματα οξύμωρα στη ζωή άφθονα είχε να παρατηρήσει η Λίζα. Κι η ίδια άλλωστε δεν ήταν ένα από αυτά; Αυτή, που ξελαρυγγιαζόταν στις διαδηλώσεις «Μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι», «Έξω απ’ την ΕΟΚ, έξω απ’ το ΝΑΤΟ» δε βρέθηκε αργότερα δεμένη στο άρμα της ευρωπαϊκής ιδέας και μάλιστα με το αζημίωτο;» (σελ. 144).

Το κείμενο είναι καλογραμμένο σε γενικές γραμμές, όμως οι ιστορίες της οικογένειας της Λίζας με τα συνεχή πηγαινέλα στο παρελθόν και στο παρόν ίσως μπερδέψουν τον αναγνώστη (ευτυχώς υπάρχει στην αρχή το γενεαλογικό δέντρο της Λίζας). Το κείμενο έχει μια ελαφρότητα και μια προφορικότητα ως προς το γράψιμο και τους διαλόγους, χωρίς να είναι κακογραμμένο. Η διεισδυτική ματιά της συγγραφέως τέμνει ορθά κοφτά τις εκάστοτε κοινωνικές πραγματικότητες της Ελλάδας και μας δείχνει τα «φιλέτα» και τα «κόκαλα» της Ιστορίας μας. Παραδέχομαι ότι αυτή η έντονη «κόκκινη» τοποθέτηση της Λίζας και η «γαλαζοπράσινη» και όχι μόνο του Παναγιωτάκη κάπως μονομέρησαν το κείμενο, σύντομα όμως κατάλαβα πόσο σημαντική ήταν αυτή η τοποθέτηση για τη συνολική πλοκή του βιβλίου.

Παρ’ όλο που η ιστορία έχει ως αφορμή τη ζωή της Λίζας οι υπόλοιποι ανιόντες και κατιόντες συγγενείς έχουν κι αυτοί το δικαίωμα να εμφανιστούν με πρωταγωνιστικό ή δευτερεύοντα ρόλο στο βιβλίο οπότε είναι φυσικό ως ρομαντικός και ονειροπόλος αναγνώστης να με κέρδισε η ιστορία του προπάππου Συμεών, αρωματοποιού και σαπωνοποιού στην Αλεξάνδρεια των αρχών του 20ού αιώνα. Πολύ καλή αναπαράσταση εποχής, ηθών κι εθίμων, κοινωνικών αντιλήψεων και προσδοκιών των Αιγυπτιωτών Ελλήνων. Ο προπάππος Συμεών, γνωστός για τα σαπούνια του, έχτισε μια αυτοκρατορία γνωστή σε όλο τον κόσμο, με το πλήρωμα του χρόνου όμως όλα αυτά χάθηκαν μέσα από τα χέρια του σαν άμμος σε κλεψύδρα. Μαζί με τους υπόλοιπους Αιγυπτιώτες ξενιτεύτηκε στην Ελλάδα τις μαύρες μέρες της εκδίωξης.

«Πάντα η Αλεξάνδρεια είναι. Λίγο να βαδίσεις / στην ίσια της οδό που στο Ιπποδρόμιο παύει / θα δεις παλάτια και μνημεία που θ’ απορήσεις. / Όσο κι αν έπαθεν απ’ τους πολέμους βλάβη, / όσο κι αν μίκραινε, πάντα θαυμάσια χώρα. / Κ’ έπειτα μ’ εκδρομές, και με βιβλία / και με σπουδές διάφορες περνά η ώρα…» (Φυγάδες, Κ. Π. Καβάφης).

Εξίσου όμορφη ιστορία και για μένα το τραγικότερο πρόσωπο όλων η μάνα της Λίζας, Αρετή, που ήταν ελαφρών ηθών κι όταν έμεινε έγκυος δέχτηκε να δώσει το μωρό της στην αδελφή της, Αντιγόνη, να το μεγαλώσει με τα δικά της. Έτσι, αυτός ο ισχυρός δεσμός με τον αδελφό της, Γεράσιμο, και το αβυσσαλέο μίσος της για την αδελφή της, Βαρβάρα, διατρέχουν όλο το κείμενο. Η Βαρβάρα ποτέ δεν έπαψε να χαρακτηρίζει τη Λίζα νόθο και μπάσταρδο, με τις αντίστοιχες τιμωρίες από τους γονείς της. Μια πινακοθήκη χαρακτήρων λοιπόν, που εκπροσωπούν την εποχή τους με τις αντιλήψεις και τις τάσεις της, των οποίων οι περιπέτειες και οι ζωές επηρεάζουν έντονα και το παρόν της Λίζας. Θα σας συντροφέψει και θα σας ταξιδέψει με όμορφο και απλό τρόπο.

Βιβλίο Η επόμενη στάση
Συγγραφέας Δημήτρης Πολίτης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ίαμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο κύριος Δημήτρης Πολίτης γράφει ένα ευρηματικό κοινωνικό μυθιστόρημα, γεμάτο ζωές ανθρώπων που όλοι μας συναντάμε καθ’ οδόν για τη δουλειά μας. Μια καθημερινή ρουτίνα μάς φέρνει αντιμέτωπους με χιλιάδες πρόσωπα, που ίσως κάποιους απ’ αυτούς τους ξανασυναντήσουμε αργότερα σε κάποια φάση της ζωής μας. Οι χαρακτήρες είναι καλοδουλεμένοι και συγκροτούν ένα πάνθεον ηρώων με ποικίλες κουλτούρες, αντιλήψεις, προσδοκίες, προσωπικότητες, με διαφορετικά ερεθίσματα και αντιδράσεις σε γεγονότα που έρχονται αναπάντεχα να τα βιώσουν.  Η αφήγηση δεν είναι μονοδιάστατη, μιας και η ιστορία ξεκινάει με το πρωινό δρομολόγιο του Κηθ Μακφάρλαντ προς τη δουλειά του αλλά στην πορεία επιστρέφουμε στην Ιρλανδία για να δούμε τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής του. Με τον ίδιο τρόπο συστήνονται και οι υπόλοιποι, με περιορισμένες και απολύτως απαραίτητες αναδρομές στο παρελθόν τους την ίδια ώρα που διαδραματίζονται κρίσιμα γεγονότα στο παρόν τους.

Εκτός από αυτό όμως, έχουμε σε δύο τουλάχιστον περιπτώσεις και ανάκληση γεγονότων, μιας και στην πορεία της ανάγνωσης η πλοκή προχωράει ως συνέπεια κάποιων περιστατικών που όμως περιγράφονται αργότερα μες στην αφήγηση. Δεν είναι τόσο δύσκολο ή απωθητικό όσο ακούγεται, απλώς ο συγγραφέας πειραματίζεται με ποικίλες μορφές αφήγησης, προσκαλώντας τον αναγνώστη σε διαφορετικά χρονικά επίπεδα και χωρίς να τον αφήνει να κουραστεί ούτε λεπτό. Επιπρόσθετα σε αυτό έχουμε και το διαρκές ερώτημα: «γιατί εκτός από τον Κιθ και το εργασιακό του περιβάλλον μας απασχολούν άνθρωποι που βιώνουν καταστάσεις τόσο μακριά από τις Βρυξέλλες»; Συνιστώ στον αναγνώστη λοιπόν υπομονή, γιατί το κάθε τι έχει τη δική του κατάλληλη θέση μα πάνω απ’ όλα το ανατρεπτικό τέλος θα τον αφήσει άφωνο και γεμάτο ένταση, επομένως «Η επόμενη στάση» πρέπει να διαβαστεί χωρίς ανυπομονησίες και βιαστικό ξεφύλλισμα.

Ο Κηθ Μακφάρλαντ από την Ιρλανδία εργάζεται στις Βρυξέλλες, στο Τμήμα Αγροτικών Επιδοτήσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ως προϊστάμενος λογιστηρίου, και μια μέρα βρίσκει ένα υπηρεσιακό σημείωμα αρχειοθετημένο στο κοινό ηλεκτρονικό αρχείο που προερχόταν από το προσωπικό γραφείο του Λιθουανού Επιτρόπου και μεροληπτούσε σε μια διαδικασία υποβολής προσφορών για ένα σημαντικό project. Η Φεριντέ Οκέμ, μητέρα ενός βρέφους και χήρα, ζει στην Άγκυρα και μαθαίνει πως έχει επιθετικό καρκίνο. Η Κάσια Οφιανέφσκα, που ζει στο Κατοβίτσε της Πολωνίας, γνωρίζει τον γοητευτικό Αμερικανό Ντέιβιντ Καντίνσκι σ’ ένα σεμινάριο στην Κρακοβία όπου την έστειλε το Υπουργείο Οικονομικών της Πολωνίας στο οποίο εργάζεται. Η Σεβερίν Ντ’ Υντεκέμ-Μορέ, με σοβαρά ψυχικά τραύματα από την παιδική της ηλικία, μιας και μεγάλωσε μ’ έναν αυταρχικό και τυραννικό πατέρα, είναι η διευθύντρια του Κηθ, σε μια από τις πιο σημαντικές Γενικές Διευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στην οποία αναρριχήθηκε πατώντας επί πτωμάτων. Ο Τζοβάνι ντελ Κολόμπο από την κεντρική Ιταλία εργάζεται ως διερμηνέας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Βρυξελλών και αποφασίζει να εκδικηθεί τον παντρεμένο σύντροφό του όταν του ανακοινώνει τον χωρισμό τους. Μια σφαγή αμάχων Παλαιστινίων είναι η αφετηρία ενός αναπάντεχου ταξιδιού.

Υπέροχο πάνθεον ηρώων, διαλεχτές και καλογραμμένες ιστορίες, που με γέμισαν σκέψεις και αισθήματα, αληθοφανέστατα παιχνίδια της μοίρας και οι ζωές όλων αυτών να συνενώνονται χωρίς υπερβολές και παρατραβηγμένες καταστάσεις. Τα περιστατικά που βιώνουν όλοι τους πριν έρθουμε στο παρόν των Βρυξελλών, εκτός από τη δυναμικότητα στην αφήγηση, είναι καλογραμμένα μικρά ψυχογραφήματα, γεμάτα ανθρωπιά, ρεαλισμό και παραστατικούς διαλόγους. Μου άρεσαν αυτά που επέλεξε ο συγγραφέας και φυσικά ο τρόπος μέσω των οποίων έπλασε αυτούς τους δυνατούς και υπέροχους πρωταγωνιστές, που με ταξίδεψαν από στάση σε στάση: απώλειες αγαπημένων προσώπων, κίνδυνοι από ψυχολογική βία, μάχη ενάντια στον άτρωτο σχεδόν καρκίνο, άνανδρες δολοφονίες Παλαιστίνιων οικογενειών από Ισραηλινούς και πολλά άλλα αναμετρώνται σε ένταση και δύναμη με τις εξελίξεις του σήμερα, όπου ο κάθε χαρακτήρας έρχεται σε μια κρίσιμη καμπή της ζωής του και πρέπει να κάνει ένα βήμα παρακάτω. Ο συγγραφέας φωτίζει με εξίσου παραστατικό τρόπο ένα σημαντικό γεγονός από τη ζωή του κάθε προσώπου που θα του δώσει το ψυχικό σθένος και θα τον κάνει να συγκροτήσει την ταυτότητα με την οποία κινείται πλέον στο μυθιστόρημα: πείσμα, δύναμη, αντοχή, πάθος είναι γνωρίσματα που σφυρηλάτησαν τις ζωές των πρωταγωνιστών. Δεν είναι τυχαίο μάλιστα που όλοι τους έχουν ξεφύγει από τον θάνατο ή έχουν βιώσει το βάρος της οριστικής απώλειας.

Μου φάνηκε ιδιαίτερο το γεγονός πως κάθε κεφάλαιο έχει τον τίτλο συγκεκριμένης στάσης από τη γραμμή 1 του μετρό των Βρυξελλών, υπό την οποία ξεδιπλώνονται οι περιπέτειες κάθε χαρακτήρα. Επίσης, χωρίς πολλά καλολογικά στοιχεία, ο συγγραφέας καταφέρνει να περιγράψει την ατμόσφαιρα και το κλίμα των Βρυξελλών πολύ παραστατικά, κάνοντάς με να νιώθω πως είμαι κι εγώ εκεί, σε αυτήν την «υγρή και μουντή» πόλη, πως ξυπνάω με ομίχλη «τα σκούρα πρωινά» και περπατάω σε πεζοδρόμια «με νοτισμένες πλάκες», πως κατεβαίνω στο μετρό ή μπαίνω στα γυάλινα κτήρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Κλείνοντας, εύχομαι να μπορούσα να γράψω όλα όσα μου γέννησε το τέλος του βιβλίου αλλά φυσικά αυτό δεν είναι εφικτό. Μου έδωσε να καταλάβω πως ο συγγραφέας δεν ήθελε να ρίξει το βάρος στη φυσική νομοτέλεια ενός μυθιστορήματος, με αρχή, μέση και τέλος (με την έννοια της ολοκλήρωσης) αλλά, βαθιά συγκινημένος από ανώνυμες απώλειες και με δέος απέναντι στο δευτερόλεπτο εκείνο που θα σου αλλάξει τη ζωή για πάντα, προτίμησε να γράψει ένα κείμενο γεμάτο ένταση, πάθος, πρόσωπα, εξελίξεις και γεγονότα ώστε να κρατήσει τον αναγνώστη σε αγωνία και ξαφνικά να του δείξει πως δεν εξαρτώνται όλα από μας τελικά. Στο τελευταίο κεφάλαιο λοιπόν ολοκληρώνεται με πρωτότυπο τρόπο η ιστορία που με ταξίδεψε στην πρωτεύουσα του Βελγίου και μου γνώρισε ανθρώπους που θα ήθελα να είχα συναντήσει από κοντά για να συγχαρώ, υποστηρίξω, αγκαλιάσω ή καταχερίσω. Και δεν είναι μόνο το φινάλε αλλά και το γεγονός πως εκεί στο τέλος μπαίνουν και τα τελευταία κομμάτια του παζλ, αφήνοντάς με άφωνο με τη συγγραφική δεινότητα του κυρίου Πολίτη και τον τρόπο που άλλαξε την οπτική γωνία με την οποία με καλωσόρισε στο πρώτο κεφάλαιο του μυθιστορήματος. Παρ’ όλ’ αυτά, ένας χαρακτήρας που εμφανίζεται πολύ αργότερα από τους άλλους, αν είχε βγει νωρίτερα και έκοβε τις εξελίξεις της δικής του ζωής σε σελίδες τοποθετημένες ανάμεσα στα υπόλοιπα κεφάλαια θα απογείωνε την ένταση, την αγωνία και το σασπένς σε δυσθεώρητα ύψη.

Δυστυχώς, το βιβλίο δεν έχει την επιμέλεια που θα του άξιζε, μιας και βρίθει τυπογραφικών λαθών ενώ βρήκα πάρα πολλές αβλεψίες όπως: «την έπιασε απροειδοποίητη» αντί «απροετοίμαστη» (σελ. 148) ή «Τα λεφτά θα σας εμβαστούν» (σελ. 279) και περιττές εκφραστικές επαναλήψεις: «να την ξανασφίξει δυνατά και πάλι» (σελ. 123), «να σταθεί σταθερός» (σελ. 136), «…λεπτά χείλη, μόνιμα σφιγμένα που προσπαθούσαν να καμουφλάρουν μόνιμα τη στριμάδα τους αυτή…» (σελ. 191) κ. ά. Αυτά όμως δε στάθηκαν ικανά ν’ αποσοβήσουν τα θετικά συναισθήματα που μου δημιουργήθηκαν κατά την ανάγνωσή του.

«Η επόμενη στάση» είναι ένα συναρπαστικό και διεισδυτικό μυθιστόρημα που μεταμορφώνει τον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύει κανείς με το μετρό και μου σύστησε, μέσω μιας άρτιας συγγραφικής δουλειάς, χαρακτήρες αληθινούς, πολύπλοκους, με σάρκα και οστά, που με καλωσόρισαν στις ζωές τους και την καθημερινή τους ρουτίνα αλλά και στα κρυμμένα τους μυστικά (κέντημα η σκηνή της δολοφονίας του κατάκοιτου με ενέσεις ινσουλίνης). Ένταση στην αφήγηση, απροσδόκητες εξελίξεις κι ένα από τα καλύτερα αμφίσημα φινάλε βιβλίου που θα προβληματίσει αρκετούς αναγνώστες είναι μερικά από τα θετικά χαρακτηριστικά του μυθιστορήματος.

Βιβλίο Δεύτερη πράξη
Συγγραφέας Μεταξία Κράλλη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ίσως το φόντο της ιστορίας φανεί πολύ μπερδεμένο για κάποιους, μιας κι έχουμε πολλούς γάμους και τα αντίστοιχα παιδιά και συζύγους γύρω από τους οποίους τυλίγεται η πλοκή, όμως η συγγραφέας είναι ξεκάθαρη και βοηθάει όσο χρειάζεται για να μην υπάρξει αυτό το μπλέξιμο. Ο Μάριος, που εργάζεται στη Διεύθυνση Μεταφορών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες, είναι γιος του μεγαλοδικηγόρου Χριστόφορου Ορφανούδη. Η μητέρα του ξαναπαντρεύτηκε και ζει στη Νέα Υόρκη με τον άντρα της και τις δύο κόρες του από τον προηγούμενο γάμο. Η Αιμιλία (Μιλού), δημόσια υπάλληλος σε καίριο πόστο υπουργείου, είναι κόρη της μεγάλης πρωταγωνίστριας του θεάτρου Σύλβιας Μανέλλη, της δεύτερης συζύγου του Χριστόφορου, και του Αντώνη Ρουμπέση, ενός παροπλισμένου ηθοποιού που ζει πλέον στο Κιάτο και ασχολείται με την τοπική θεατρική ομάδα του δήμου. Και γύρω από αυτά τα πρόσωπα έχουμε τη Μάρθα και τον Δημήτρη και τις κόρες τους, Αμαλία και Αλίκη που βάφτισε ο Μάριος, τη Χριστίνα, παιδική φίλη της Μιλούς, τον Γιώργο, τον πρώην της Μιλούς που ζει μόνιμα στο Λονδίνο και δεν τον έχει ξεπεράσει, ο Κίμωνας, ένας ζεν πρεμιέ και ερωτικός σύντροφος της Σύλβιας που έχει τα δικά του σχέδια για τον χώρο του θεάτρου κι ένα πλήθος από δευτερεύοντες χαρακτήρες, που όλοι πασπαλίζουν με τις περιπέτειές τους και επηρεάζουν εκόντες άκοντες το ερωτικό δέσιμο που θα αναπτυχθεί μεταξύ Μιλούς και Μάριου.

Θα έλεγα ότι το βιβλίο θα μπορούσε να ολοκληρωθεί και σε λιγότερες σελίδες, παρ’ όλ’ αυτά το γράψιμο της συγγραφέως με

κράτησε ως το τέλος, μιας και χρησιμοποιεί καταιγιστικό τρόπο γραφής, με σύντομες προτάσεις, πολλούς παραστατικότατους διαλόγους, ελάχιστες εσωτερικές σκέψεις και σύντομες ερωτικές σκηνές. Η Μιλού και ο Μάριος θα γίνουν ζευγάρι; Ταιριάζουν; Πόσο πολύ αφήνονται να επηρεαστούν από τους ανθρώπους και τις καταστάσεις γύρω τους; Πόσο μπερδεμένοι είναι από το παρελθόν και πόσο πρόθυμοι να κάνουν μια νέα αρχή, αφήνοντας πίσω τους τραύματα και προδοσίες; Πόσο πολύ θα στιγματίσει την κοινή τους πορεία ο Χριστόφορος Ορφανούδης και οι περίεργες δοσοληψίες που αποκαλύπτεται ότι είχε με νονούς της νύχτας και δοσίλογους που άρπαξαν τις περιουσίες των Εβραίων της Θεσσαλονίκης; Η δεύτερη πράξη θα είναι μια λύτρωση ή ένα κρεσέντο αποφάσεων; Από ψυχολογικής άποψης τουλάχιστον, η συγγραφέας χειρίζεται πολύ καλά το θέμα της, δεν καταφεύγει σε εύκολες, κοινότοπες λύσεις, εμπλουτίζει με ωραίες ανατροπές την ιστορία, χρησιμοποιεί το βιβλίο ως αφορμή για να στιγματίσει τα κακώς κείμενα της οικονομικής κατάστασης στη χώρα μας και να δείξει την άσχημη γνώμη που σχηματίστηκε στην Ευρώπη για την Ελλάδα. Ίσως η περίπτωση της Μιλούς φανεί ΠΟΛΥ μπερδεμένη για ανθρώπινος χαρακτήρας (τα συναισθήματα για τον πρώην, τα συναισθήματα για τον νυν, οι γονείς της να κάνουν πράγματα σε καίριες για την πορεία της ζωής της αποφάσεις και να αναγκάζεται να ανατρέπει τα πάντα για χάρη τους, χώρια η πίεση στη δουλειά όσο ανεβοκατεβαίνουν κυβερνήσεις και ο καθένας βάζει δικούς του ανθρώπους σε πόστα) και παρατραβηγμένη περίπτωση πρωταγωνιστή, ευτυχώς όμως όλα ξεδιαλύνονται αληθοφανέστατα και τα κομμάτια του παζλ μπαίνουν σιγά σιγά στη θέση τους. Το υποστηρίζω απόλυτα ότι το βιβλίο θα σας κερδίσει και θα σας κρατήσει ως το τέλος!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα: 

«Βρίσκονται στον τελευταίο όροφο και μπροστά της η Αθήνα ξεδιπλώνει την ομορφιά της. Αυτή η πόλη γίνεται όμορφη μόνο τη νύχτα, όταν το σκοτάδι κρύβει όλες τις ασχήμιες, τις κακογουστιές, τις ρυτίδες. Τα φώτα τής πηγαίνουν, την ομορφαίνουν, της δίνουν μυστήριο, κάνουν και τους κατοίκους της να χαλαρώσουν, ν’ αφήσουν πίσω τους άλλη μια αγχωτική μέρα γεμάτη ανασφάλειες και να χαθούν στους δρόμους και στα στέκια της» (σελ. 119).

«Οι άνθρωποι σμίγουν και κάνουν οικογένεια για χίλιους λόγους. Από συνήθεια, φόβο, κοινωνική σύμβαση, ανάγκη, ανασφάλεια» (σελ. 288).

«Ας υποθέσουμε ότι σε λίγους μήνες αυτή η Ελευθερία βρίσκεται στο σπίτι της μ’ ένα μωρό κι έναν Βαγγέλη που μπορεί να μιλάει στο facebook με άλλες, να συναντάει στη ζούλα και καμία, και να της πουλάει τα παραμύθια που πούλησε σ’ εμένα. Δε θα την αφήσει όμως ποτέ. Κι εκείνη μπορεί να το μάθει, μπορεί και όχι. Κι αν το μάθει, θα επιλέξει να το ξεχάσει. Θα είναι εκεί, θα πηγαίνουν μαζί διακοπές, θα τη βοηθάει στις δουλειές του σπιτιού, θα κάνουν το τραπέζι στους παππούδες, θα κάνουν κι έρωτα, δεν θα είναι εκπληκτικά αλλά θα κάνουν. Και όταν πάει να σκεφτεί ότι και εκείνη θα προτιμούσε κάποιον γνησιότερο πρίγκιπα στη ζωή της, το παιδί θα τη φωνάζει ή θα της γελάει, ή θα πρέπει να το διαβάσει για το σχολείο και θα παραμερίζει τη σκέψη γι’ αργότερα. Γιατί δηλαδή αυτή η ζωή είναι χειρότερη από τη δική μου;» (σελ. 288).

«Αυτό είναι το πλεονέκτημα των παιδικών χρόνων. Αγαπάς ανθρώπους απλώς και μόνο επειδή μεγαλώνεις μαζί τους, οι πόροι σου είναι ανοιχτοί, το μυαλό σου έτοιμο να δεχτεί την κάθε διαφορετικότητα, να λειάνει την κάθε διαφωνία» (σελ. 448).

Βιβλίο Ουίσκι μπλε
Συγγραφέας Τέσυ Μπάιλα
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ουίσκι μπλε, διάφανο σαν την ψυχή του Μιχάλη, καυτό σαν τη λάβα του ηφαιστείου που ανάγκασε τους γονείς του να εγκαταλείψουν τη Σαντορίνη της δεκαετίας του 1950 για να έρθουν στην Αθήνα, γαλάζιο σαν την κουβέρτα της θάλασσας που καλεί, σαν ανικανοποίητη ζωντοχήρα, κοντά της άντρες ολοζώντανους, στιβαρούς, ετοιμοπόλεμους, για να χορτάσει τη δίψα της και να ικανοποιήσει τον εγωισμό της. Ένα μυθιστόρημα γεμάτο συναισθήματα, εικόνες, ήχους, μυρωδιές, ιστορίες, χαρακτήρες. Κάθε σελίδα κι ένα κύμα που ή σε ανεβάζει ψηλά ή σε καταβαραθρώνει, κάθε λέξη κι ένα σκάφος που σε φέρνει όλο και πιο κοντά στον φάρο του τέλους της ιστορίας, όμως αποζητάς με λαχτάρα να παρεκκλίνεις της πορείας αυτής, να γευτείς με την ησυχία σου την αρμύρα του συγγραφικού ύφους, να χαϊδέψεις με τη σκέψη σου το μυαλό που έχει γεμίσει με όλες αυτές τις εικόνες κι έχει προβληματιστεί σε πρωτόγνωρο βαθμό από όσα η δεξιοτέχνις συγγραφέας επιλέγει να σου παρουσιάσει.

Τι άλλο μπορεί να νιώσει κανείς για ένα κείμενο που από την αρχή κιόλας καλωσορίζει τον αναγνώστη χαρίζοντάς του λέξεις γλαφυρές, τρισδιάστατες, και τον τυλίγει με προτάσεις σαν αυτήν: «Κανένας ναυτικός δεν κατάφερνε ν’ αποχωριστεί ποτέ τη θάλασσα και ο Μιχάλης την ένιωθε να κυλά στις φλέβες του από πάππου προς πάππου, να μπαίνει στο αίμα του και να θρέφει την καρδιά του. Την ένιωθε να ζαλίζει τις αισθήσεις του, σαν το ουίσκι που συνήθιζε να πίνει καμιά φορά τα τελευταία χρόνια, όταν ήθελε να ξεχαστεί και αναζητούσε μιαν άλλη θάλασσα για να πλεύσει μέσα στα κύματά της. Ένα ουίσκι δυνατό και καλόπιοτο και το ίδιο εθιστικό… Ένα ουίσκι, μπλε, όσο πιο βαθύ μπλε ήταν το χρώμα του, τόσο μεγαλύτερος γινόταν ο εθισμός του» (σελ. 18).

Το βιβλίο μάς ταξιδεύει στο Πορτ Σάιντ, όπου ξεκίνησε να χτίζεται ελληνική παροικία τα χρόνια που χτιζόταν η διώρυγα του Σουέζ, στη Σαντορίνη με το καταστρεπτικό ξύπνημα του ηφαιστείου της το 1950, στο Βέλγιο του 1956, οπότε και αυξήθηκε το μεταναστευτικό ρεύμα προς τα εκεί ένεκα η ζήτηση χεριών για εξόρυξη άνθρακα από τα μεταλλεία της χώρας, αν και στα μαγαζιά απαγορεύονταν «οι Έλληνες, οι Ιταλοί κι οι σκύλοι» (στην πόλη Μαρσινέλ του Βελγίου σημειώθηκε τότε το πιο σοβαρό πολύνεκρο εργατικό ατύχημα σε ανθρακωρυχείο) και στην περιβόητη Τρούμπα αλλά και ευρύτερα στον Πειραιά της αναπτυσσόμενης μετεμφυλιακής Ελλάδας, στον Πειραιά της μέρας με τους αχθοφόρους, τους λιμενεργάτες και τους λιμενικούς, και της νύχτας, με τους κουτσαβάκηδες, τις πόρνες και τους κλέφτες. Παρέα στις αναζητήσεις του Μιχάλη για επαγγελματική αποκατάσταση και προσωπική ευτυχία μια φυσαρμόνικα, που ξέρει να τραγουδά από μόνη της λες το πιο ρομαντικό τραγούδι, αυτό της Αριάδνης.

Ένας ζωγραφικός πίνακας αυτό το μυθιστόρημα, με φόντο και προοπτική, γεμάτος χαρακτήρες, άλλους στη σκιά και άλλους στο φως, που όλοι πλαισιώνουν τον πρωταγωνιστή και πότε τον βοηθάνε, πότε τον εξαπατούν. Γεμάτος ο πίνακας αυτός ιστορίες, επάλληλους κύκλους που ολοκληρώνονται σταδιακά, ανθρώπους που παίζουν σκάκι με τη μοίρα τους γεμάτοι αγωνία για την έκβαση. Η συγγραφέας κάπου κάπου διακόπτει τη ροή της αφήγησης για να μας γυρίσει στο μέλλον ή στο παρελθόν κι αυτό βοηθάει στην κλιμάκωση της αγωνίας για την εξέλιξη της πλοκής. Ο χειρισμός λοιπόν είναι αριστοτεχνικός, η επιλογή των χαρακτήρων μοναδική και η σκιαγράφησή τους ανεπανάληπτη. Το συνιστώ ανεπιφύλακτα και με όλη μου την καρδιά!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Κοιτούσε την πλανεύτρα θάλασσα -μια γυναίκα ξελογιάστρα ήταν του λόγου της. Χαμογέλασε και το χαμόγελό του ήταν χάδι πάνω στο ατίθασο κορμί της». (σελ. 17).

«Γιατί, ξέρεις, δεν τους σηκώνει όλους η θάλασσα. Άλλους τους θέλει κι άλλους όχι. Εκείνη διαλέγει όποιον θέλει. Κάνει το κουμάντο της μαζί σου κι αν είσαι τυχερός και σε διαλέξει, θα αφήσει το σημάδι της επάνω σου και τότε θα το ξέρεις κι εσύ. Αλλιώς, όσο κι αν θες τίποτα δε γίνεται» (σελ. 82).

«Μετανάστης θα πει ξένος, μάνα, θα πει μόνος, έρημος…αυτό θα πει και τίποτα περισσότερο, θα πει φτώχεια και μοναξιά. Στην ξένη χώρα λίγες πόρτες ανοίγουν…κι όταν ανοίξουν σε κοιτούν σα να πρόκειται κακό να τους κάνεις. Και δε σου μιλούν. Λες και φοβούνται ακόμα και τα λόγια τους να σου χαρίσουν, οι άνθρωποι σε αποφεύγουν» (σελ. 200).

«Είπα ν’ αλλάξω τόπο μήπως και βγει από μέσα μου ο πόνος, μα να εδώ στρογγυλοκάθεται ακόμα, είπε κι έκανε μια κίνηση με το χέρι του να δείξει το μέρος της καρδιάς του» (σελ. 236).

«Ένας αλλόκοτος θίασος σκιών βιαζόταν να βγει ξανά στο φως. Μαριονέτες οι οποίες κινούνταν με δυσκολία και υπάκουαν σε κινήσεις προκαθορισμένες από κάποιο αόρατο νήμα. Η καρβουνόσκονη είχε ποτίσει τα ρούχα τους, το δέρμα τους, τα πνευμόνια τους αλλά κυρίως τα όνειρά τους» (σελ. 246).

«Κανείς δεν ξέρει καλύτερα από ένα βαπόρι τι θα πει αποχωρισμός, συλλογίστηκε, καθώς είδε ένα ογκώδες πλοίο να περνά τη μπούκα του λιμανιού και να μπαίνει στο λιμάνι με αργές, ζυγιασμένες κινήσεις. Μόνο ένα βαπόρι ξέρει να ξεχωρίζει τον πόνο του φευγιού από την προσμονή της επιστροφής, τα δάκρυα του ξεριζωμού από εκείνα της χαράς του γυρισμού, σκέφτηκε…» (σελ. 313).

«Όποιος έχει περάσει τη ζωή του δίπλα στη θάλασσα γνωρίζει καλά ότι όλα τα λιμάνια ζουν δυο παράλληλες ζωές. Μια το πρωί, με τον μόχθο και τη δουλειά των λιμενεργατών, τους αποχωρισμούς και τα ατέλειωτα αντίο, εκείνες οι ώρες που γεμίζουν τον αέρα του λιμανιού με θλίψη λίγο προτού λύουν τα καράβια τους κάβους για να εισχωρήσουν ηδονικά στο θαλασσινό σώμα, και μία, ολότελα διαφορετική ζωή, το βράδυ, όταν μοιάζει όλα να ησυχάζουν και το λιμάνι να αδειάζει…Ένας ολόκληρος κόσμος κινείται στο περιθώριο και κάνει την εμφάνισή του αμέσως μόλις σβήσει το φως του ήλιου, για να εξαφανιστεί, ως διά μαγείας, λίγο πριν από την επόμενη ανατολή» (σελ. 322).

«Χαλασμένες ζωές, ζωές του λιμανιού, φίλε μου, μα κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει κανένα για τη ζωή του. Δικά του είναι τα λάθη και τα πληρώνει. Δικά του και κανενός αλλουνού» (σελ. 350).