Βιβλίο Της χούντας το πουλί 
Συγγραφέας Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αύγουστος Κορτώ έγραψε ένα ιδιαίτερο τραγικωμικό μυθιστόρημα που, με αφορμή την απώλεια κάτι σημαντικού για τον δικτάτορα, ξεδιπλώνει τις συνθήκες ζωής εκείνης της εποχής, μας συστήνει χαρακτήρες ξεχωριστούς και ιδιαίτερους που δε διστάζουν να πάνε κόντρα στο ρεύμα ακόμη και με κίνδυνο της ζωής τους και χαρίζει στον αναγνώστη στιγμές διασκέδασης, διακριτικής σάτιρας, αιχμηρής αλήθειας και συγκίνησης. Η δικτατορία παρουσιάζεται με το βασικό της μοτίβο (βασανιστήρια από απάνθρωπα κτήνη, λογοκρισία, φόβος, δωσίλογοι και φιλοχουντικοί που αγαπούν τη θεάρεστη «εθνοσωτήριο» επανάσταση κλπ.) και ο συγγραφέας δεν καπηλεύεται αυτήν την περίοδο για να βγάλει γέλιο μέσα από σαχλά αστεία ή φαιδρότητες. Λίγες και έξυπνες ατάκες είναι αρκετές για να αναδείξουν τη ζοφερότητα της εποχής, τον παραλογισμό των επικεφαλής και τους νεκρούς που άφησε πίσω της. Μέσα σε αυτό το κλίμα βρίσκει όμως την ευκαιρία να μας συστήσει χαρακτήρες που είναι ξεχωριστοί, άκρως αληθινοί και φυσιολογικοί και, έχοντας κάτι σουρεαλιστικό ως εφαλτήριο για να έρθουν όλοι αυτοί κοντά, ξεδιπλώνονται άψογες σκηνές, ανατροπές και απρόσμενες εξελίξεις ενώ το γέλιο προκύπτει αβίαστα.

Ο Γεώργιος Παπαδόπουλος, πρωθυπουργός και Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κάνει μια τρομερή ανακάλυψη κατουρώντας καθιστός και με κλειδωμένη την πόρτα του μπάνιου. Έχασε κάτι που δεν πρέπει να μαθευτεί παραέξω και μάλιστα δεν πρέπει να βρεθεί στο έλεος γιατρών γι’ αυτό που έπαθε. Ταυτόχρονα, ο «σωτήρ της Ελλάδος», που δεν είναι ιδιαιτέρως επαρκής κι ικανός αναγνώστης, έχει βάλει σκοπό της ζωής του να βρει τον ανώνυμο αναρχικό που ξεσηκώνει τις εφημερίδες και τον κόσμο με τα κείμενά του. Από την άλλη, δυσκολεύεται να συνεργαστεί με τον Στέλιο Παττακό, έναν κρετίνο ανόητο που λέει κρύα αντικομμουνιστικά ανέκδοτα κι έχει «αντίληψη μαρμαρόπλακας». Όλα αυτά αφαιρούν σημαντική ενέργεια από τον δικτάτορα, με αποτέλεσμα ο μητροπολίτης Μαγκουφάνας να του επιστήσει την προσοχή σε μικρά γεγονότα που ίσως οδηγήσουν σε κενό εξουσίας αλλά εις μάτην. Ο Μητροπολίτης, ως στενός συνεργάτης των χουντικών, ανησυχεί τα μάλα για όσα συμβαίνουν εκείνη την περίοδο και προετοιμάζεται να φύγει με τον Θράσο του για Ιταλία. Η σύζυγος, Δέσποινα Παπαδοπούλου, δεν έχει πάρει μυρωδιά από το πάθημα του αντρός της, ο οποίος επιπλέον φοβάται να της εκμυστηρευτεί κάτι γιατί φοβάται πως είτε θα πάθει υστερία είτε θα τον σιχαθεί. Από καιρό έχουν δεχτεί την ερωτική ανομβρία μεταξύ τους αλλά η παράξενη συμπεριφορά του άντρα της βάζει τη Δέσποινα σε σκέψεις: μήπως έχει ερωμένη;

Η Αννίτσα Τομπέζη, διάσημο μέντιουμ και καφετζού, προσωπική εξομολόγος της Δέσποινας, ανακαλύπτει αυτό που έχασε ο Παπαδόπουλος στο προσκέφαλό της, τρομάζει, αναρωτιέται πώς έφτασε ως εκεί και τι θα κάνει από δω και πέρα, ειδικά όταν διαπιστώνει σε ποιον ανήκει, χάρη στις φλυαρίες της γεμάτης αγωνίας κυρα-Γιώργαινας. Μήπως κάποιος έμαθε για τα φυλλάδια και την προειδοποιεί; Ανάθεμα τα πράσινα μάτια του κατά τριάντα χρόνια μικρότερου εραστή της που την έβαλε σε μπελάδες. Είναι μια γυναίκα που δε διστάζει να απολαύσει τον έρωτα, να τον βιώσει, να τον διεκδικήσει και ξαναζεί στα στιβαρά μπράτσα του μικρότερού της φούρναρη. Είναι τυχερή όμως γιατί κι ο εραστής της την αγαπάει αληθινά και χωρίς επιφυλάξεις. Η Αννίτσα αγωνίστηκε να σταθεί στα πόδια της, μεγάλωσε μόνη της ένα παιδί και αδιαφορεί για το τι θα πει ο κόσμος: «…να κοίταζαν τη στερημένη τους ζωής, να σκάλιζαν τη στάχτη του νοικοκυριού τους, μπας κι έβρισκαν τρύπια δεκάρα που να φαντάζει λίρα» (σελ. 157-158). Παραμυθιάζει χωρίς τύψεις τις πελάτισσές της: «…οι γυναίκες που έρχονταν σπίτι της δεν ήθελαν να δουν τις αυταπάτες τους να γκρεμίζονται αλλά να γίνονται ακόμα πιο κραταιές. Κι όταν σε πληρώνουν για να τους πεις ψέματα, έχεις το δικαίωμα να τους επιβάλεις την αλήθεια;» (σελ. 128). Είναι δίκαιη, αντικειμενική και μετρημένη, πώς έφτασε όμως να γίνει η μαντάμ Αννιούσκα που τα ξέρει όλα, τα βρίσκει όλα, τα μαντεύει όλα, τα προφητεύει όλα;

Μεγάλωσε βοηθώντας την άρρωστη μητέρα της, παρατώντας το σχολείο, εξ ου και όσα περίσσευαν από τα μεροκάματα τα έδινε στα βιβλία, αφού «άνθρωποι με πολλές οκάδες μυαλό είχαν κοπιάσει να τα γράψουν». Διάβαζε τα πάντα, εύκολα και δύσκολα κείμενα, και συγκέντρωνε τον δικό της θησαυρό που δεν θα της τον κλέψει ποτέ κανένας. «Δεν υπάρχει πιο πιστή, πιο εγγυημένη συντροφιά από την τυπωμένη σελίδα», υποστηρίζει. Κι όταν έπεσε κατά λάθος στα απαγορευμένα βιβλία του Μπακούνιν, του Κροπότκιν, του Μαρξ, νέοι ορίζοντες άνοιξαν μπροστά της. Ο γιος της, ο Σίμος, τώρα έγινε κοτζαμάν γιατρός. Η μάνα του είναι μια καφετζού και χαρτορίχτρα που πουλάει κοπανιστό αέρα σε γυναίκες που γυρεύουν λίγη σιγουριά και ελπίδα μες στη ζοφερή φυλακή του νοικοκυριού κι αυτό δεν του αρέσει. Σέβεται όμως το γεγονός πως αυτή η γυναίκα τον ανέστησε ολομόναχη με αξιοπρέπεια. Παντρεμένος με τη Λίζα, που σπούδασε νοσηλευτική παρά τα όνειρα των γονιών της για να κάνει κάτι άλλο, ένα «ρόδο που ‘χε βγει από ένα κουβάρι αγκάθια, από μια φαμίλια σκάρτη κι ελεεινή». Σκοτεινός κι αιματηρός ο ρόλος των γονιών της κατά το παρελθόν, θέλει να τ’ αφήσει όλα πίσω της και αυτό το χάσμα που τους χωρίζει ξεδιπλώνεται σε απολαυστικές ατάκες της με την πατριδόπιστη, παλαιών αρχών μητέρα της, που παραμένει προσκολλημένη στον ρόλο της γυναίκας στο σπίτι και στη σωτήρια επανάσταση.

Εξίσου δύσκολα με τη δική του οικογένεια περνάει ο Δράκος, ο εραστής της Αννίτσας, που την ποθεί σαν τρελός και δε χάνει ευκαιρία να τη βλέπει και να κάνουν έρωτα. Είναι γιος δωσίλογου αλλά με καρδιά γλυκιά σαν πετιμέζι, λες και η μοίρα ήθελε να εκδικηθεί τη σκληρότητα του πατέρα του. Ο Δράκος μεγάλωσε με το βάρος των οικογενειακών κριμάτων, έγινε περίγελως στο σχολείο, η γειτονιά άλλαζε πεζοδρόμιο όταν έβλεπαν τον πατέρα του. Πόσο ανατριχιαστικά σκληρές είναι οι ιστορίες που αναπολεί ο γοητευτικός φούρναρης και πόσο επίμονα του πιπιλούσαν το μυαλό μπαμπάς και μαμά για την αλήθεια των πράξεών τους κατά την Κατοχή (έξαλλο με έκαναν). Έτσι, ο Δράκος, αποφάσισε να γίνει το αντίθετο του πατέρα του κι ας μεγάλωσε σ’ ένα σπίτι με «φαρμακερή χαρά» όταν έγινε το πραξικόπημα της χούντας: «ο λεκές της Ιστορίας». Επίσης, αν κοιτάξουμε μέσα σ’ ένα κλειστό υπόγειο, θα βρούμε και τον Αργύρη τον τυπογράφο, με τη δική του τραγική ιστορία, έναν άνθρωπο παραδομένο στη ροή του χρόνου, χωρίς προσδοκίες κι όνειρα, ώσπου μια γνωριμία θα του ξαναφέρει το χαμόγελο στα χείλη και έναν σκοπό ζωής: να ρίξει τη Δικτατορία.

«Της χούντας το πουλί» είναι μια διαφορετική ματιά στο κλίμα και στην ατμόσφαιρα της Δικτατορίας του 1967-1974. Καλοσχεδιασμένη πλοκή, ενδιαφέροντες χαρακτήρες και μικρά ψήγματα αλήθειας που μαλακώνουν λίγο χάρη σε αστείες σκηνές είναι μερικά από τα θετικά γνωρίσματα ενός μυθιστορήματος που με ταξίδεψε στην τελευταία σκοτεινή περίοδο της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας. Ένα κείμενο με διαχρονικές αλήθειες που δημιουργούν προβληματισμό: «Η Ιστορία παίρνει την αλήθεια και τη χώνει στο στόμα της να την καταβροχθίσει -αλλά επειδή τα δόντια της είναι σάπια, την καταπίνει αμάσητη και της πέφτει βαριά και τότε η εξουσία τής φέρνει τη χρυσή λεκάνη για να ξεράσει το ψέμα» (σελ. 25). Αυτή είναι μια από τις πρώτες προκηρύξεις του αντιφρονούντα που υπογράφει με το ψευδώνυμο Γαλάζιος Αναρχικός. Πολυγραφημένα αντίτυπα τέτοιων προκηρύξεων διανέμονται κρυφά σε πανεπιστημιακά κτήρια και σε πεζοδρόμια του κέντρου της Αθήνας, αναστατώνουν την Μπουμπουλίνας, που τα τσιράκια της μαζεύουν και ξυλοκοπάνε τους σεσημασμένους αριστερούς, ανακρίνουν και ερευνούν. Ταυτόχρονα, αρχίζουν να ενοχλούνται και οι φοιτητές, αυτοί που ακούνε κρυφά Χατζιδάκι στα δώματα, που συζητάνε για ρεβιζιονισμό, Μπρέζνιεφ και Ερυθρό Σταυρό. Ποιος είναι ο Γαλάζιος Αναρχικός; Στις συζητήσεις τους μπλέκονται η αναρχία, ο κομμουνισμός, ο Τσάτσος και ο Σεφέρης, ο Φράνκο «φασίστας και δολοφόνος με δυο δράμια μυαλό» και ο Παπαδόπουλος «για τα λουριά», ερωτήσεις γεμάτες αγωνία: «-Μα να μην ξέρει ένας πώς να φτιάχνει βόμβες; -Ξέρω να φτιάχνω γεμιστά. Βολεύεσαι;» (σελ. 78) αλλά άκρη δε βγαίνει. Κι όσο μαθαίνουμε τέτοιες απόψεις, συναντάμε γυναίκες που πρωτοστατούν στην αυτοδιάθεση, καθημερινούς ανθρώπους που ανυπομονούν να γίνουν ήρωες και να ρίξουν τη χούντα, απογόνους που αγωνίζονται να ξετινάξουν από πάνω τους τον λεκέ του δωσιλογισμού κλπ. Ένα απολαυστικό σύμπαν ανθρώπων της διπλανής πόρτας και μια καλοσχεδιασμένη πλοκή με κράτησαν αιχμάλωτο ως την τελευταία σελίδα.

Βιβλίο Σεξ στις 30 του Φλεβάρη 
Συγγραφέας Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αύγουστος Κορτώ ξαναρίχνει την Αγγελική του σε περιπέτειες και δημιουργεί για άλλη μια φορά ένα άκρως ρεαλιστικό περιβάλλον γεμάτο στρες, απορίες, δυσκολίες, ζητήματα που έχουν απασχολήσει όλους μας κατά καιρούς ή εξακολουθούν να μας βασανίζουν και αναμιγνύει το χιούμορ που φέρνει δάκρυα στα μάτια με τη συγκίνηση και τον προβληματισμό για τα ζητήματα που τίθενται επί τάπητος. Με αφορμή τα όσα συνέβησαν μεταξύ τους στο προηγούμενο βιβλίο, ο Κώστας έχει έντονη επιθυμία να κάνουν και τρίτο παιδί, κάτι που κάνει έξαλλη την Αγγελική που ξέρει τις πρακτικές δυσκολίες και τα προβλήματα από κάτι τέτοιο («πάντα η γυναίκα τρώει το καψόνι της αναπαραγωγής»). Η Αγγελική έχει κλατάρει: «…είμαι εργαζόμενη μάνα εξάχρονων και το μυαλό μου είναι καμένο σαν την κρούστα της κρεμ μπρουλέ, με δυο νευρώνες λειτουργώ» (σελ. 12). Δε θέλει ούτε να σκεφτεί το ενδεχόμενο να ξαναπεράσει ό,τι πέρασε μεγαλώνοντας τα δίδυμα («τα ξώγαμα του Κθούλου», «οι μονοζυγωτικοί Παράφρονες του Αζκαμπάν», «ελάχιστα πιο ευαίσθητα από Τσέτες στη Σμύρνη»), εκ των οποίων ο Νίκος είναι ο αισχρότερος ψεύτης από τους δύο και ο Σταύρος «έχει χάρισμα στην αποστήθιση ενήλικης πληροφορίας, εφόσον τον συμφέρει». Τους διαβάζει Χάρι Πότερ «και μετά κλάνουν σαραγλάκια και θέλουν να κοιμούνται μαζί μας»! Από τότε που ξεκίνησαν την Α΄ Δημοτικού στα Εκπαιδευτήρια Αργοναύτες, η Αγγελική φοβάται πως ο διευθυντής θα τους έστελνε στον εισαγγελέα «για αυτεπάγγελτη τεκνοθεσία από νορμάλ ζευγάρι», αλλά «τα κερατόπαιδα» στο σχολείο είναι Παναγίτσες! Τελικά, μια ζωγραφιά ταράζει τον διευθυντή και τη δασκάλα τους και η Αγγελική αρχίζει νέο γύρο «ανακρίσεων» και νουθεσιών στα βλαστάρια της. «Κανονικά πρέπει να τον επιπλήξω αλλά προτιμώ να τα ανέχομαι όλα μέχρι να φτάσουν στην εφηβεία, όπου συμβαίνουν τα σωστά και τίμια ψυχικά τραύματα» (σελ. 36). Πόσες αλήθειες μέσα στο κείμενο: «…όποιος θέλει να ζήσει σ’ έναν κόσμο ατόφιας λογικής καλό είναι να μην κάνει παιδιά» (σελ. 19) και κυρίως: «Είμαστε όλοι γρανάζια μιας μηχανής που βγάζει κακομαθημένα» (σελ. 65). Από την άλλη, διαβάζεις τόσο όμορφα λόγια για την ύπαρξη ενός παιδιού στη ζωή σου που λυγίζεις από την αγάπη που ποτίζει τις σελίδες: «Παιδί: ένα βουνό από κάρβουνο, που σκάβεις ασταμάτητα, ώσπου γίνεσαι κατράμι και δεν μπορείς να πάρεις ανάσα απ’ την καρβουνόσκονη, γιατί στο βάθος του βουνού βρίσκεται το ομορφότερο διαμάντι» (σελ. 169).

Ταυτόχρονα, ο Κώστας, του οποίου «Η χοληστερίνη του πρέπει να είναι ήδη ορατή από δορυφόρους», «Είναι σε ακραία άρνηση ηλικιακής γκαβομάρας, όχι, δεν έχει πρεσβυωπία, δε χρειάζεται γυαλιά, κι έτσι κρατούσε το βιβλίο στο ένα μέτρο κι επειδή πρόκειται για γκουμούτσα, τρέμανε τα χέρια του» (σελ. 25). Και φυσικά: «Τυπική αντρική μονομανία: το σεξ για τα ενήλικα αρσενικά είναι ό,τι το γλυκό για τα αγοράκια…δεν μπορούσαν να το τρώνε πρωί, μεσημέρι και βράδυ» (σελ. 27). Και να επιμένει: «Θέλει τη φωλίτσα του. Το λαγούμι του. Το χνουδωτό πορτοφολάκι του»! Κι έτσι η Αγγελική βρέθηκε να είναι και πάλι η κακιά, η απρόσιτη: «Ο αντρούλης μου δεν έλεγε να καταλάβει ότι η ομορφιά του πυροτεχνήματος είναι η προσωρινότητά του» (σελ. 29). Η απωθημένη πίκρα του Κώστα για τη νέα περίοδο αποχής (επιστροφή στη δουλειά, τα παιδιά ξεκινάνε ιδιωτικό σχολείο) παίρνει παρανοϊκές διαστάσεις: η Αγγελική έχει γκόμενο! Μήπως να αρχίσουν τα παιχνίδια ρόλων ή τα βοηθήματα, π.χ. τους δονητές; «-Για ποιον θα προορίζεται ο δονητής; -Αγάπη μου γλυκιά, φοβήθηκε ότι θα τον βατέψω! Ο κώλος του κατέβασε στόρια» (σελ. 73). Κι εκεί που γελάς διαβάζεις αυτό και γεμίζεις προβληματισμό: «Ορισμένοι γάμοι είναι σαν τρύπια βρακιά: κοιτάς την τρύπα κι αναρωτιέσαι: Τι το κρατάνε; Γιατί δεν το πετάνε; Ένα βρακί, ωστόσο, μπορεί να παραμένει βολικό κι ας είναι τρύπιο -αν το ‘χεις συνηθίσει… Επιπλέον, κανείς δεν ξέρει αν το βρακί του δικού του γάμου έχει τρυπήσει, παρά μόνον αν ξηλωθεί δραματικά και δεν φοριέται» (σελ. 128).

Αν στρέψουμε τώρα τη ματιά μας στο περιβάλλον της πρωταγωνίστριας, θα διαπιστώσουμε πως και οι δικοί της άνθρωποι έχουν κάτι προβληματάκια στις ζωές τους! Ο πατέρας της Αγγελικής ήταν για δεκαετίες ένας από τους πιο γνωστούς ραδιοφωνικούς παραγωγούς στην Ελλάδα και μορφή του ελληνικού πενταγράμμου, οπότε διάσημοι τραγουδιστές και συνθέτες μπαινόβγαιναν στο σπίτι. Είναι γκατζετάκιας και με λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου ποστάρει τραγούδια, αναμνήσεις από τα νυχτερινά κέντρα, νοσταλγικές μπουμεριές κι αυτό τον κρατά νέο, ζωντανό, δραστήριο. Δυστυχώς ανακάλυψε το tiktok και άνοιξε κανάλι με τίτλο «Ο παππούς τα δίνει όλα», όπου χορεύει τα πάντα σα μαινάδα, ένα θέαμα ακαταμάχητο για τους χιλιάδες ακολούθους του, προκαλώντας εγκεφαλικά στη γυναίκα του, μια μάνα «τρυφερή σαν τον Στάλιν κι εκδηλωτική σαν τον Στάλιν αφού πέθανε»! Η Αγγελική αγωνίζεται ν’ αποβάλλει τις συνέπειες από την τοξικότητά της στον ψυχισμό της: «…είμαι πλέον ενήλικη, ανεξάρτητη, ελεύθερη απ’ την ψυχική μου συννεφιά που με πλάκωνε μεγαλώνοντας με μια μάνα σαν τη δική μου» (σελ. 127). Η μάνα της είναι «…μια γυναίκα που, ενώ αγαπώ από χρέος -έστω και αν η αγάπη μου δεν έχει ψίχα, μεδούλι, ουσία- δεν κατάφερα ποτέ να συμπαθήσω, γιατί, πώς να το κάνουμε, είναι αντιπαθέστατη» (σελ. 129). Προσοχή στον ρόλο που παίζουν οι γονείς στις ζωές μας: «Τους άντρες, φυσικά, τους κάνουν ανεπρόκοπους οι μανάδες τους… ο άλλος δεν νογάει και κάνει μισές δουλειές. -Κώστα μου, αφού σφουγγαρίσεις τα μάρμαρα, χύσε νερό…Κάιρο» (σελ. 185).

Η Νατάσα, παρουσιάστρια και τηλεπερσόνα, κάνει συνεδρίες με ψυχαναλύτρια «ώστε να μπορεί να γκρινιάζει χωρίς να νιώθει γκρινιάρα», η Μανταλένα κατάφερε να ξεκολλήσει από την πρώην της, τη Θοδώρα, και τώρα τα ‘φτιαξε με την Τζίνα, μια πενηντάρα τρανς, ιδιοκτήτρια κομμωτηρίου στην Κηφισιά, οπότε δε βλέπει μπροστά της από τον έρωτα και η Ελίζα, «το σιγανό μας ποταμάκι», μετά την αποκάλυψη του πρώην συζύγου της, αρχίζει να βγαίνει αποκλειστικά με γιατρούς. Αυτά και άλλα πρόσωπα αποτελούν τον κύκλο της ηρωίδας του βιβλίου και ο καθένας τους βιώνει και μια διαφορετική καθημερινότητα, οπότε ο συγγραφέας βρίσκει άφθονο χώρο για ενδιαφέρουσες ιστορίες που προκαλούν γέλιο και ταυτόχρονα συγκίνηση. Μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Αγγελικής ζούμε καταστάσεις της διπλανής πόρτας, αληθινές, οικείες, άκρως ρεαλιστικές και καθόλου παρατραβηγμένες. Το βιβλίο κυλάει και φεύγει σα νεράκι, με το χιούμορ να έχει την πρωτοκαθεδρία κι όσο εξελίσσονται τα τραγικωμικά γεγονότα δε γίνεται να μη θαυμάσεις και πάλι την αφηγηματική δεινότητα του συγγραφέα και την ικανότητά του να μπαίνει σωστά και ταιριαστά στη θέση των ηρώων του αλλάζοντας τακτικά «προσωπεία» και χαρίζοντας έτσι δυνατές εικόνες και αληθινά ψυχογραφήματα. «Η ειρωνεία είναι συγκαλυμμένη επιθετικότητα», σύμφωνα με τον Κώστα, και στο μυθιστόρημα υπάρχει άφθονη, οπότε ο συγγραφέας μάλλον έχει γίνει έξαλλος με την κοινωνία και τα σημερινά στραβά της, άδικο έχει; Άλλωστε, σύμφωνα με την Αγγελική: «…απ’ τις διαθέσιμες μορφές επιθετικότητας, αυτή είναι μακράν η προτιμότερη»! Το χιούμορ είναι ο καλύτερος τρόπος να παλέψεις με τους δαίμονές μας και είναι απαραίτητο στη ζωή μας γιατί: «…η λογική μας δεν είναι φτιαγμένη από τσιμέντο όπως θέλουμε να πιστεύουμε αλλά από φελιζόλ, που όλο μαδάει» (σελ. 122).

Επιπλέον, σε αυτό το μυθιστόρημα θίγεται με διακριτικότητα και σεβασμό το ζήτημα του stalking, μιας και η Αγγελική αρχίζει να δέχεται μηνύματα από έναν άγνωστο που της μιλάει ευγενικά, όμορφα, δε ζητάει σεξ ούτε στέλνει προστυχιές, παρ’ όλ’ αυτά όμως το γεγονός ότι σχολιάζει το ντύσιμό της και άλλα πράγματα δημιουργούν έναν φόβο (πότε την είδε, ποιος είναι, πόσο καλά την ξέρει; ). Προσπαθώντας να καταλάβει ποιος είναι φτάνει σε κάποια συμπεράσματα κι αυτό της δημιουργεί έναν κύκλο ανασφαλειών και ιδιαίτερων ερωτήσεων γύρω από το αν αξίζει ακόμη ως γυναίκα, αν αυτός που της στέλνει τα μηνύματα είναι όντως τόσο διακριτικός ή κάποια στιγμή θα ξεφουρνίσει τι πραγματικά θέλει και πολλά άλλα ζητήματα. Και à propos, η Αγγελική εργάζεται σε εφημερίδα που φυσικά έχει και ηλεκτρονική παρουσία, οπότε εδώ απλώνεται πεδίο ατάκας λαμπρό, για τον κόσμο των μέσων ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης, για πολιτικούς (από Κασσελάκη μέχρι Μιμή), για ειδήσεις από το αστυνομικό δελτίο, για σημαντικές και διαχρονικές καίριες κοινωνιολογικές παρατηρήσεις: «Ελάχιστοι μπορούν να αντισταθούν στη σαγήνη του βάιραλ. Από τότε που όλοι μας σχεδόν εθιστήκαμε στο να τραβάμε την προσοχή και να εισπράττουμε την επιδοκιμασία ξένων, η ιδέα να δίνεις πρώτη είδηση, πρώτο θέαμα, να μαγνητίσεις χιλιάδες ή εκατομμύρια μάτια, είναι μεθυστική» (σελ. 122).

Στο «Σεξ στις 30 του Φλεβάρη» θίγονται και πάλι καίρια σύγχρονα ζητήματα, όπως η καθημερινότητα της μέσης σύγχρονης γυναίκας, με τις ανασφάλειες, τον φόβο, το άγχος, τη ρουτίνα, τη στασιμότητα, τα σπασμένα νεύρα, την κούραση. Ο συγγραφέας δεν καταφεύγει σε υπερβολές ή παρατραβηγμένες περιγραφές που να εκβιάζουν το γέλιο, μιας και αυτό βγαίνει αυθόρμητα χάρη στις γλωσσοπλαστικές ατάκες και στην τραγικωμικότητα των καταστάσεων που βιώνουν όλοι οι χαρακτήρες, εξ ου και μουδιάζεις όταν διαπιστώνεις πόσο αληθινές και ρεαλιστικές είναι αυτές και κυρίως ότι κάλλιστα θα μπορούσαν να τύχουν και σε σένα. Με συγκίνησε η ευαίσθητη ματιά του συγγραφέα σε κάθε λογής ζητήματα και με εντυπωσίασε η αλήθεια που κρύβουν τα λόγια του, στοιχεία που προσδίδουν μια προσωπικότητα που παρακολουθεί τα πάντα και επηρεάζεται από αυτά ως άνθρωπος, ως άντρας («Ποτέ στην ιστορία δεν υπήρξε ούτε μία γυναίκα τόσο υστερική όσο ο μέσος άντρας», σελ. 75), ως σύζυγος κι ο ίδιος («…το να είσαι τόσα χρόνια μ’ έναν άνθρωπο που λατρεύεις και σε λατρεύει αξίζει όσο όλα τα φλογερά γαμήσια του κόσμου», σελ. 75). Προσέξτε: «Πόσο εύκολα πετάμε τη λέξη ανέραστος, όταν ο άλλος είναι απόμακρος, δύστροπος, ψυχρός ή ακόμα κ άχαρα ντυμένος Στην πραγματικότητα, ο άνθρωπος που τόσο επιπόλαια κρίνουμε μπορεί να απολαμβάνει την ερωτική ζωή του Δία…». Και το αγαπημένο μου: «Τι κάνεις αν έχεις κόρη; Της μαθαίνεις μαγειρική και την τέχνη της φασίνας ή έτσι νικάει η πατριαρχία; Υποθέτω ότι της καλλιεργείς την πεποίθηση ότι, αν το σπίτι ζέχνει, και στην κουζίνα δεν υπάρχει φαΐ, η ευθύνη είναι και των δύο, ότι κι οι άντρες έχουν χέρια» (σελ. 184). Αυτήν τη φορά ο συγγραφέας δε διστάζει να τσαλακωθεί βάζοντας τον εαυτό του στο βιβλίο με τέτοιο τρόπο που δεν μπορούσα να σταματήσω να γελάω κι επίσης βάζει υπαρκτά σημαντικά πρόσωπα της ζωής του να παίξουν έναν ρόλο στις εξελίξεις.

Ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες («Άραγε το φορητό σκουπάκι για τη σκόνη είναι ενδεδειγμένο για σπιτική έκτρωση;», σελ. 168), τρανς και queer θεματολογία, σχέσεις γονιών και παιδιών και γονιών μεταξύ τους, οι μεταγενέστερες συνέπειες της πρόχειρης διατροφής, σεξουαλική παρενόχληση, το σεξ στη μέση ηλικία, το πλούσιο σε βωμολοχίες λεξιλόγιο των πεντάχρονων, άγχη, προσδοκίες, απογοήτευση, ρουτίνα, όλα περνάνε μέσα από τις σελίδες του βιβλίου με ρεαλισμό, παραστατικότητα και φυσικά το αγαπημένο χιούμορ του Αύγουστου Κορτώ που δεν αφήνει τίποτα όρθιο…ή μάλλον άπαρτο! Γέλασα και προβληματίστηκα, διασκέδασα και συλλογίστηκα. Όπως πάντα! Εν κατακλείδι: «Το σεξ είναι το απλούστερο πράγμα του κόσμου και το μεγαλύτερο μυστήριο. Και φυσικά, είναι το κορυφαίο κι αγαπημένο εμπόρευμα του καπιταλισμού» (σελ. 21). Αλλά με τόσα που συμβαίνουν στις ζωές όλων μας θέλει συγχρονισμό, ηρεμία και καθόλου στρες. Άρα, τα λέμε στις 30 του Φλεβάρη!

Βιβλίο Επειδή είναι η καρδιά μου 
Συγγραφέας Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Τρόμου / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα διαφορετικό απ’ όσα έχει γράψει ο Αύγουστος Κορτώ μυθιστόρημα, ένα ανατρεπτικό και ανατριχιαστικό κείμενο αγάπης και τρυφερότητας, με δυνατές σκηνές, άψογη ισορροπία μεταξύ ρεαλισμού και φαντασίας και ένα τέλος που θα μου μείνει αξέχαστο. Ένα ψυχολογικό θρίλερ, ένα μυθιστόρημα τρόμου και ταυτόχρονα ένας ύμνος στη γονεϊκή αγάπη που με συγκίνησε και με ανατρίχιασε, απογυμνώνοντας το πρωταγωνιστικό ζευγάρι από κάθε ψέμα και υποκρισία που τους χωρίζει και που τους κρατάει παρ’ όλ’ αυτά στη ζωή. Η Νόρα και ο Χάρης έζησαν Έξι Φωτεινά Χρόνια, έτσι τα χαρακτηρίζουν, αλλά μετά το σημείο μηδέν έχουν πάψει οι ευγένειες μεταξύ τους και η Νόρα έχει διαχωρίσει τη ζωή της από τα μουσικά ακούσματα που τη συνόδευαν σε κάθε έκφανσή της: «Αφού τα πράγματα έχασαν πρώτα το χρώμα τους, τη γεύση και το χάδι τους, στο τέλος έχασαν και τον ήχο που κουβάλαγε μέσα του τη στερνή ομορφιά τους» (σελ. 12). Καταγράφονται μικρές συγκινητικές λεπτομέρειες για τον αγώνα τους να μείνουν ζωντανοί για τυπικούς λόγους, εκείνη τρώει τα πάντα από παιδικές τροφές και δημητριακά που αγαπούσε ο Άγγελος, εκείνος αναλώνεται στο αλκοόλ ως τη διάτρηση στομάχου που τον επανέφερε στον ίσιο δρόμο. Η Νόρα μισεί τις φωτογραφίες: «Πουτάνες αναμνήσεις… Αν οι φωτογραφίες τουλάχιστον ζωντάνευαν…Αν έσκαγαν ένα αχνό χαμόγελο και μας μιλούσαν ο προορισμός μας θα ‘ταν φωτεινός…Μα η πεισματική ακινησία τους σφίγγει με το ένα χέρι τη ζωή και με το άλλο δείχνει τον μονόδρομο που βγάζει στο σκοτάδι» (σελ. 99). Όλα αυτά μεγαλώνουν το μίσος και την απόσταση ανάμεσά τους.

Γνωρίζουμε τον κάθε χαρακτήρα χωριστά αλλά και ταυτόχρονα, εκείνη προσπαθεί να μάθει όσο μπορεί περισσότερα για τη στιγμή του τέλους και για τον ακριβή μηχανισμό της ώστε να καταλάβει τι είχε περάσει ο άγγελός της μόνος του μες στο σκοτάδι κι εκείνος ξεσπάει το μίσος του στον δικό του εαυτό, πληγώνοντάς τον σωματικά και ψυχικά με κάθε ευκαιρία. «Είχαν ξαναμάθει ο ένας τον άλλο, μαζί στην αγάπη, μαζί και στην αποστροφή», με τη Νόρα να εξακοντίζει σπασμωδικά άδικες κατάρες σε καθετί που έχει το θράσος να παραμένει ζωντανό και τον Χάρη να καταφεύγει σε πόρνες και ποταμούς αλκοόλ για να χειριστεί όχι μόνο την απώλεια αλλά και τις κατηγορίες της γυναίκας του για τον θάνατο του παιδιού τους. Η Νόρα κατηγορεί τον σύζυγό της που δε διέγνωσε εγκαίρως ό,τι συνέβη, κι ας μην ήταν αλήθεια αυτό. «Ένα μέρος του μυαλού τους θυμόταν τα πάντα… κι ένα άλλο, αυτό που τους κρατούσε στοιχειωδώς ζωντανούς, τα μπέρδευε όλα σε μια θολούρα ώστε να αντέχει η καρδιά όταν τα αντικρίζει» (σελ. 18). Το ζευγάρι κοντεύει πλέον να διαλυθεί και τότε, ένα βράδυ, ο Άγγελός τους, τους επισκέπτεται: «…αν επέστρεφαν στο μέρος της αλλοτινής τους παραθέρισης και έκαναν την υπέρτατη θυσία, θα επέστρεφε κοντά τους…Αν έρθετε εδώ και κάνετε αυτό που φοβάστε περισσότερο, αυτό που κανένας άνθρωπος δεν μπορεί να κάνει χωρίς να ξεπεράσει τα όρια του εαυτού του, θα με βρείτε»! Επιστρέφουν λοιπόν στη Χαλκιδική, όπου ζουν ανατριχιαστικές στιγμές που παίζουν με το μυαλό τους και τους οδηγούν στο χείλος της παραφροσύνης. Τα γεγονότα ακροβατούν ανάμεσα στο σουρεαλιστικό και στο φαντασιακό, με το κόκκινο τόπι του Άγγελου να πέφτει καταπάνω τους και να χάνεται, με το αγαπημένο σάντουιτς του παιδιού να ετοιμάζεται ακάλεστο από γελαστά γκαρσόνια, με το μπωλ με τα μανταρίνια και το κομμένο τηλέφωνο που απεικονίζονται και στο εξώφυλλο του βιβλίου να τους γεμίζουν παραφροσύνη, με τη μαυροντυμένη γριά που συναντούν να πίνει διψασμένη λάδι από καντήλι και πολλά άλλα. Όλα αυτά είναι σα να δείχνουν τον Άγγελο να αναδύεται από την ανυπαρξία του θανάτου και να ζυγώνει στην όχθη της ζωής, αυτό συμβαίνει όμως;

Ταυτόχρονα ξεδιπλώνεται η οικογενειακή τους ιστορία με τις ευτυχισμένες στιγμές, με τον Άγγελο να μεγαλώνει, να ρωτάει, να μαθαίνει, να διαβάζει, να παίζει, αλλά και τα όσα ακολούθησαν τον θάνατό του και χώρισαν το ζευγάρι οριστικά. Ταυτόχρονα ανεξήγητα μικρά περιστατικά μεγάλης σοβαρότητας που ρίχνουν τη Νόρα στα φάρμακα και τον Χάρη στην παραφροσύνη αντιπαραβάλλονται με τις οικογενειακές καταβολές του ζευγαριού. Ο Χάρης μεγάλωσε στη σκιά του νεκρού αδελφού του κι η Νόρα διαπίστωσε πως οι γονείς της τη θέλουν για τα γεράματά τους χωρίς να της έχουν δείξει ποτέ αγάπη, στοργή, ενδιαφέρον. Στηρίχτηκαν λοιπόν στα δικά τους πόδια, το παρελθόν τους όμως είναι κομμάτι του χαρακτήρα τους: «Γι’ αυτό και θέλουν προσοχή τ’ αγάλματα των μισητών προγόνων -πώς να τα γκρεμίσεις ασφαλής όταν στέκεσαι ακόμα μέσα στη σκιά τους;» (σελ. 87). Πώς γνωρίστηκαν, πώς ερωτεύτηκαν, πώς έζησαν την αγάπη τους, πώς αποφάσισαν να παντρευτούν και πώς απέκτησαν το παιδί τους είναι περιστατικά που τα μαθαίνουμε μέσα από μικρές αναδρομές στο παρελθόν ως αντίβαρο ή ως συμπλήρωμα με τα όσα βιώνουν τώρα, μετά τον χαμό του Άγγελου. Ξεδιπλώνεται λοιπόν ακριβοδίκαια μια σχέση που είχε περάσει και είχε σταθεί στο μίσος πολλές φορές, γεμάτη βαθιά αντιπάθεια που ο χρόνος κατόρθωσε να μετατρέψει σε αδιαφορία.

Το μυθιστόρημα «Επειδή είναι η καρδιά μου» είναι ένα υπέροχο, σκληρό και τρυφερό μυθιστόρημα, αφιερωμένο στην απώλεια και στις αλόγιστες συνέπειές της στον ψυχισμό και στο μυαλό των τεθλιμμένων. «Δυο τρελοί που άγιασαν» χάνουν το παιδί τους και τη γη κάτω από τα πόδια τους, θα τους βοηθήσει όμως αν γυρίσουν πίσω στον τόπο της τραγωδίας; Πώς εξηγούνται τα σχεδόν υπερφυσικά γεγονότα που βιώνουν εκεί; Πόσο αποφασισμένοι είναι να υπακούσουν σε κάτι που έχει τον τρόπο να φέρει το παιδί κοντά τους; Κρύβεται όντως ο Άγγελος πίσω απ’ όλ’ αυτά ή κάτι βαθύτερο και σκοτεινότερο; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται σ’ ένα μυθιστόρημα που διαβάζεται μόνο με το φως ανοιχτό, ακόμη και την ημέρα.

Βιβλίο Το σεξ και πώς να το αποφύγετε 
Συγγραφέας Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Αγγελική είναι δώδεκα χρόνια παντρεμένη με τον Κώστα, εργαζόμενη μητέρα δίδυμων πεντάχρονων αγοριών («Σαν να λέμε ζώνη αγνότητας», σελ. 23), του Νίκου και του Σταύρου («…οι γιοι μου θα είχαν απλά ονόματα, αν μη τι άλλο γιατί δεν θα άντεχα κάθε μέρα να γκαρίζω δέκα συλλαβές», σελ. 27) κι έτσι το άγχος της επιβίωσης γίνεται δυσβάσταχτο. Είναι πολιτική συντάκτρια σε εφημερίδα, οπότε πλην εκλογών, νομοσχεδίων, μεταρρυθμίσεων, έχει νορμάλ ωράρια, αν και το αντικείμενό της έχει περισσότερο στρες απ’ όσο είναι υγιές. Είναι πλήρως αφοσιωμένη στα παιδιά της («τη σπορά του Κθούλου»): «Μέσα σε μερικά λεπτά με ανεβοκατεβάζουν απ’ την παράνοια στην κατάνυξη, με σταυρώνουν μέχρι να πέσουν για ύπνο αλλά άπαξ και ξεραθούν δεν έχω καλύτερο απ’ το να τα χαζεύω να κοιμούνται..» (σελ. 19-20). Παραδέχεται πως τα κακόμαθε και δέχεται με στωικότητα (όχι συχνά) τις συνέπειες της λανθασμένης διαπαιδαγώγησης: «Αν υπήρχε κάποιος τρόπος να πίνεις συνέχεια χωρίς να γίνεις αλκοολικός, η μητρότητα θα ήταν παιχνιδάκι» (σελ. 175). Φασαριόζικα, αυθάδη, αγενή, φιλοπερίεργα, δε θέλεις και πολύ: «Κοιτάζω ολόγυρα τις άλλες οικογένειες. Να ‘ναι καμιά που θέλει δυο παιδιά ακόμα;» (σελ. 183). Ή έστω: «Αν σκηνοθετήσουμε τον θάνατό μας, πόσα χρόνια λες ότι μπορεί να τα κρατήσει η μάνα σου;» (σελ. 222). Με τον σύζυγο, «η εξουθένωση μας κλέβει τη μιλιά και τα ερωτόλογα μοιάζουν άθλος» (σελ. 23). «Είμαστε κι οι δύο σάπιοι, ξενυχτισμένοι, κι η σιωπή μας είναι γεμάτη απ’ τα μυστικά που κρύβει ο καθένας μας» (σελ. 119). Τι γίνεται λοιπόν όταν μια ειδοποίηση από το Tinder της αποκαλύπτει ότι ο άντρας της έχει προφίλ σε αυτήν την εφαρμογή; Γιατί έγινε μέλος, τι αποζητάει, ως πού σκοπεύει να φτάσει; «…αισθάνομαι ότι τον ξέρω όσο και τον εαυτό μου κι η ιδέα ότι μπορεί να έχει ένα σκοτεινό κομμάτι, μια κρυφή ζωή, με γεμίζει νοσηρή περιέργεια» (σελ. 133). Και μέσα σ’ όλα αυτά επιστρέφει μετά από δεκαέξι χρόνια ο πρώην της, ο Στέλιος! Αλαζονεία, ναρκισσισμός, κενοδοξία σε πρώτο πλάνο, αυτά ήταν τα γνωρίσματα που η ερωτοχτυπημένη Αγγελική αρχικά παρέβλεπε, αφοσιωμένη στην εξωτερική ομορφιά και στη γοητεία του: «…θα καταλήγαμε να κάνουμε έρωτα με τον εαυτό του…αυτό που προέχει είναι η αντανάκλασή του στα μάτια των άλλων» (σελ. 113). Γιατί όμως κολακεύεται και ιντριγκάρεται κι απαντάει στα πρώτα του μηνύματα; Και το κυριότερο, τι θέλει τώρα στη ζωή της αφού ξέρει πως: «Η αρχαιολογία του έρωτα είναι τρομερά βαρετή» (σελ. 51).

Μέσα από την πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Αγγελικής ζούμε καταστάσεις της διπλανής πόρτας, αληθινές, οικείες, άκρως ρεαλιστικές και καθόλου παρατραβηγμένες. Το βιβλίο κυλάει και φεύγει σα νεράκι, με το χιούμορ να έχει την πρωτοκαθεδρία κι όσο φεύγουν οι σελίδες δε γίνεται να μη θαυμάσεις και πάλι την αφηγηματική δεινότητα του συγγραφέα και την ικανότητά του να μπαίνει σωστά και ταιριαστά στη θέση των ηρώων του αλλάζοντας τακτικά «προσωπεία» και χαρίζοντας έτσι δυνατές εικόνες και αληθινά ψυχογραφήματα. Ταυτόχρονα, η καθημερινότητα της μέσης σύγχρονης γυναίκας, με τις ανασφάλειες, τον φόβο, το άγχος, τη ρουτίνα, τη στασιμότητα, τα σπασμένα νεύρα, την κούραση δίνεται όπως πρέπει, χωρίς υπερβολές ή παρατραβηγμένες περιγραφές που να εκβιάζουν το γέλιο. Αυτό βγαίνει αυθόρμητα χάρη στις γλωσσοπλαστικές ατάκες και στην τραγικωμικότητα των καταστάσεων που βιώνουν όλοι οι χαρακτήρες, εξ ου και μουδιάζεις όταν διαπιστώνεις πόσο αληθινές και ρεαλιστικές είναι αυτές και κυρίως ότι κάλλιστα θα μπορούσαν να τύχουν και σε σένα. Οι εκ διαμέτρου αντίθετες συμπεθέρες, με τη μία «…όποτε μιλάει για τα βάσανά της, το κάνει ελλειπτικά, αντί για ολοκληρωμένες διατυπώσεις, πετάει μπηχτές» (σελ. 38), κλεισμένη στο σπίτι, παλαιών αρχών, με αυστηρή διαπαιδαγώγηση εξ ου και λείπει της Αγγελικής μια ουσιαστική σχέση μάνας-κόρης («Αν η μητρότητα μοιάζει με ηφαίστειο στοργής, κάποιες μανάδες είναι ανενεργές», σελ. 39) και την άλλη με ένα κρυφό τραύμα από το οποίο ξεφεύγει πλέκοντας, οι κολλητές της πρωταγωνίστριας Νατάσα, Ελίζα, Μανταλένα, από τις οποίες καμία δεν απέκτησε παιδιά για διάφορους λόγους που εξηγούνται στο βιβλίο, ο αρχισυντάκτης Κύριλλος, παντρεμένος με τη Γιώτα και πατέρας της Αμαλίας, που έχει Άσπεργκερ και αδιανόητο μουσικό ταλέντο, φυσικά ο μαμάκιας πρώην Στέλιος που παραμένει όμορφος και  εγωπαθής και άλλοι αποτελούν τον κύκλο της ηρωίδας του βιβλίου και ο καθένας τους βιώνει και μια διαφορετική καθημερινότητα, οπότε ο συγγραφέας βρίσκει άφθονο χώρο για ενδιαφέρουσες ιστορίες που προκαλούν γέλιο και ταυτόχρονα συγκίνηση.

Δια πυρός και σιδήρου περνάει το πρωταγωνιστικό ζευγάρι του μυθιστορήματος. Πονηρές σκέψεις, πειρασμοί, προσωπικές στιγμές, απομόνωση, φοβίες και άγχος, καταστάσεις και στιγμές που ή θα τους ενώσουν ή θα τους χωρίσουν για πάντα. Τι θα συμβεί λοιπόν στη σχέση τους; Tinder («σαβούρα του κερατά»), μοιχείες, queer θεματολογία, σχέσεις γονιών και παιδιών και γονιών μεταξύ τους, πεθερές τοξικές («Θα μας έκλεινε όλους φυλακή και μετά θα παραπονιόταν γιατί δεν της γράφουμε», σελ. 123) και γλυκούλες με αφοσίωση στο κατευναστικό πλέξιμο, οι μεταγενέστερες συνέπειες της πρόχειρης διατροφής, το πλούσιο σε βωμολοχίες λεξιλόγιο των πεντάχρονων, το on-line πόκερ, η εφήμερη απόδραση χάρη στο αλκοόλ (αρκεί να μη μυρίζεις «σαν το φανελάκι του Μπουκόφσκι»), άγχη, προσδοκίες, απογοήτευση, ρουτίνα, όλα περνάνε μέσα από τις σελίδες του βιβλίου με ρεαλισμό, παραστατικότητα και φυσικά το αγαπημένο χιούμορ του Αύγουστου Κορτώ που δεν αφήνει τίποτα όρθιο…ή μάλλον άπαρτο! Ούτε τον εαυτό του: «-Πρέπει να γυρίσω τη συνέντευξη του Κορτώ. -Α, χαβαλέ δουλειά. Αυτός μιλάει τρεις ώρες μόνος του χωρίς ανάσα» (σελ. 127). Κι όλα αυτά για να καταλήξουμε σε μια τρυφερή αλήθεια: «Ο μεγάλος έρωτας της ζωής σου δεν ζει μονάχα στο κρεβάτι, τον πιο πολύ καιρό κάθεται πλάι σου στον καναπέ» (σελ. 228). Γέλασα και προβληματίστηκα, διασκέδασα και συλλογίστηκα. Όπως πάντα!

Βιβλίο Ο γάτος που έσωζε βιβλία 
Τίτλος πρωτοτύπου The cat who saved books
Συγγραφέας Sosuke Natsukawa
Μεταφραστής Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Αλληγορία / Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Sosuke Natsukawa έγραψε ένα δυνατό, υπέροχο και ανατρεπτικό μυθιστόρημα βιβλιοφιλίας και ταυτόχρονα αυτογνωσίας. Οι μάχες που καλείται ο μικρός ήρωας να δώσει μαζί με τον τιγρέ γάτο αφορούν τον κόσμο του βιβλίου, των εκδόσεων, των αναγνωστών. Θα έρθει αντιμέτωπος με χαρακτήρες που δεν περίμενε και θα δει περιπτώσεις που δε συνάδουν με τα θετικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ανάγνωσης. Η απρόσμενη επίσκεψη από τον πορτοκαλή γάτο ονόματι Τίγρη που ζητάει τη βοήθειά του για να βρουν βιβλία που έχουν φυλακιστεί είναι η αρχή για ένα συναρπαστικό και αναπάντεχο ταξίδι. Η φίλη και συμμαθήτρια του Ριντάρο, Σάγιο Γιουζούκι, που ανησυχεί πραγματικά για κείνον, θα σταθεί στο πλάι του και θα τον βοηθήσει με απρόσμενο τρόπο. Το απλό και λιτό λεξιλόγιο και το γεμάτο νοήματα και ευφάνταστους παραλληλισμούς κείμενο συγκροτούν ένα απολαυστικό μυθιστόρημα που βάζει σε σκέψεις, καταγράφει τα κακώς κείμενα στον εκδοτικό και βιβλιοφιλικό χώρο και προσφέρει άφθονη τροφή για σκέψη. Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του ιαπωνικού πολιτισμού (όπως οι πύλες γακιμόν, ο ειδικός χώρος υποδοχής γκενκάν, οι χάρτινες πόρτες φουσούμα κ. π. ά.), τα ιδεογράμματα της ιαπωνικής γλώσσας, τα αντικείμενα καθημερινής χρήσης, η φύση του νησιού (ακακίες, φροντισμένοι κήποι, δαμασκηνιές, κληματίδες, κερασιές) στολίζουν το κείμενο και δημιουργούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά φόντα στο πλαίσιο των οποίων διαδραματίζεται η καθαυτή δράση. Ρομέν Ρολάν, Μαρσέλ Προυστ, Ουίλιαμ Σαίξπηρ, Αντουάν ντε Σεντ-Εξιπερί, Αλέξανδρος Δουμάς, Φρίντριχ Νίτσε («…τον προβάρουν σαν να πρόκειται για μοδάτο παλτό»), Τζέιμς Μπόζγουελ, Οσάμου Νταζάι, Μπενζαμέν Κονστάν και χιλιάδες άλλα περισσότερο ή λιγότερο γνωστά ονόματα από τον χώρο της λογοτεχνίας και των επιστημών τοποθετούνται σε καίρια σημεία της αφήγησης κι εμπλουτίζουν τις μάχες που έχει να δώσει ο πρωταγωνιστής με άτομα που αγαπούν τα βιβλία με τον δικό τους, όχι απαραίτητα θετικό, τρόπο. Οι δοκιμασίες θυμίζουν παραφροσύνη αλλά η βασική ιδέα της κάθε μίας είναι το κέντρισμα μιας αλήθειας που θα οδηγήσει σε σκέψεις, αλλαγές, προβληματισμούς και ευφάνταστες περιπέτειες.

Ο φυλακιστής διαβάζει ακατάπαυστα αλλά τα βιβλία του είναι κλειδωμένα με λουκέτα σε αστραφτερές, διαφανείς βιτρίνες. Γιατί να μετράμε τα βιβλία που διαβάζουμε και γιατί να τα κρατάμε στα ράφια μας; Με τη μία και μοναδική ανάγνωση επιτέλεσαν τον ρόλο τους και τώρα καμαρώνουν από σκονισμένα ράφια ή τους οφείλουμε κι άλλες αναγνώσεις; Ποια είναι η διαφορά μεταξύ αναγνώστη και κατόχου; Τα βιβλία πρέπει να παραμένουν του κουτιού ή να αποκτούν τσακίσεις, γραμμές, αλλοιώσεις ώστε να γίνουν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής του κατόχου τους; («Αν δεν ανοιχτεί, ένα βιβλίο που κατέχει την τρομερή δύναμη μιας επικής ιστορίας είναι απλώς χαρτομάνι. Αλλά το βιβλίο που έχει δεχτεί φροντίδα κι αγάπη, που έχει γεμίσει με ανθρώπινες σκέψεις, έχει προικιστεί με ψυχή», σελ. 146). Τα πολλά βιβλία δίνουν και περισσότερο κύρος; Από την άλλη, ο ακρωτηριαστής συλλέγει βιβλία αλλά τα κακομεταχειρίζεται φριχτά. Τι είναι η ταχυανάγνωση και πόση αξία έχει να μάθει ο κόσμος να διαβάζει πιο γρήγορα; Ποιες είναι οι τεχνικές ταχείας ανάγνωσης; Είναι απαραίτητες ή μήπως ακρωτηριάζουν και υποβιβάζουν την ουσία του ίδιου του βιβλίου; «Βιασύνη σημαίνει ότι σου ξεφεύγουν ένα σωρό πράγματα» (σελ. 84). Τέλος, ο πωλητής αντιμετωπίζει τα βιβλία ως αναλώσιμο αγαθό, εκδίδει «βιβλία που πουλάνε». «Τυπώνουμε τα βιβλία που θέλει η κοινωνία» (σελ. 121), υποστηρίζει. «Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα βιβλία που εκτιμάς και σ’ εκείνα που θέλει η υπόλοιπη κοινωνία», λέει στον έκπληκτο Ριντάρο και συνεχίζει: «Ξέρεις τι ψάχνουν οι περισσότεροι αναγνώστες σε ένα βιβλίο; Κάτι εύκολο, φτηνό και συναρπαστικό» και ακόμη χειρότερα: «Ο κόσμος είναι κουρασμένος από τη ζωή. Το μόνο που θέλει είναι είτε διέγερση είτε γιατρειά» (σελ. 122-123). Μήπως όμως εκτός από την εμπορική υπάρχει και η συναισθηματική αξία του βιβλίου; Ποιο από τα δύο είναι ισχυρότερο; Πώς μπορεί κάποιος που χρησιμοποιεί τους χάρτινους φίλους ως αντικείμενο προς πώληση να αλλάξει γνώμη; Ποια οπτική γωνία θα τον βοηθήσει ν’ αλλάξει γνώμη; Πώς επηρεάζει η «υπακοή» των εκδοτών στις επιθυμίες του κοινού την πολυφωνία στον εκδοτικό χώρο, τις διαφορετικές αναγνωστικές προκλήσεις, ακόμη και την πνευματική καλλιέργεια των αναγνωστών; Αυτό είναι για μένα το καλύτερο επιχείρημα επ’ αυτού: «Αν σου φαίνεται δύσκολο, σημαίνει ότι περιέχει κάτι που σου φαίνεται πρωτόγνωρο. Κάθε δύσκολο βιβλίο μάς προσφέρει μια ολοκαίνουργια πρόκληση» (σελ. 179).

Σε όλες αυτές τις διχογνωμίες που έχει να αντιμετωπίσει ο νεαρός ήρωας αντιδιαστέλλεται η καλλιέργεια και η αγάπη που του έχει ήδη ενφυσήσει ο παππούς του, ένας σοφός άνθρωπος. «Τα βιβλία έχουν τρομερή δύναμη», υποστήριζε. Γιατί άφησε το πανεπιστήμιο και άνοιξε το μαγαζί; Σε τι προσέβλεπε; Ποια ήταν τα σχέδιά του, τα όνειρα και οι φιλοδοξίες του; Πώς θα βοηθήσει έστω και μετά θάνατον τον εγγονό του να εντρυφήσει περισσότερο και βαθύτερα στον κόσμο των βιβλίων και στον πραγματικό τους ρόλο στη ζωή; «Το διάβασμα δεν είναι μόνο απόλαυση ή διασκέδαση. Καμιά φορά πρέπει να περιεργαστείς τις ίδιες αράδες σε βάθος, να ξαναδιαβάσεις κάμποσες φορές τις ίδιες προτάσεις… προχωράς με οδυνηρή βραδύτητα. Και το αποτέλεσμα όλου αυτού του σκληρού μόχθου και της προσεκτικής μελέτης είναι ότι… το οπτικό πεδίο σου διευρύνεται» (σελ. 82-83). Πρέπει να ανεβαίνεις μοχθώντας το βουνό της ανάγνωσης για να το απολαύσεις, τονίζει ξανά και ξανά. «Δεν είναι αλήθεια ότι όσο περισσότερο διαβάζεις τόσο περισσότερο γνωρίζεις τον κόσμο. Όση γνώση και να στριμώξεις στο κεφάλι σου, αν δε σκέφτεσαι ανεξάρτητα, αν δεν πατάς στα πόδια σου, η γνώση που αποκτάς θα είναι πάντα κούφια και δανεική» (σελ. 43).

Ποια ακριβώς δύναμη κατέχουν λοιπόν τα βιβλία; Η χαρά τού να μαθαίνεις πράγματα και το να βλέπεις τις καταστάσεις με διαφορετικό τρόπο είναι κάτι το συναρπαστικό, υπάρχει όμως κάτι σημαντικότερο από αυτά που να δίνει και τη δύναμη στα βιβλία; Πώς συνδέονται αυτά με τα ανθρώπινα αισθήματα, το νοιάξιμο, τη δοτικότητα, την αγάπη; Πώς αυτή η δύναμη έχει περισσότερο χώρο για εφαρμογή στον σημερινό κόσμο, όπου το αυτονόητο δεν είναι πλέον αυτονόητο, όπου οι άνθρωποι ρωτάνε γιατί δεν πρέπει να πληγώσουν τον άλλον, γιατί να μην τον φοβίσουν ή να μη τον εκμεταλλευτούν; Επιπλέον, σε προσωπικό επίπεδο, το μυθιστόρημα απαντάει σε ερωτήσεις όπως: «Πώς μπορώ να πάω μπροστά αν δεν πιστεύω στον εαυτό μου» κ. ά. Οι περιπέτειες του Ριντάρο Νατσούκι είναι απρόσμενες, συναρπαστικές, γεμάτες εκπλήξεις και δοσμένες μ’ έναν τρόπο που με κράτησε ως την τελευταία σελίδα και την πιο δύσκολη δοκιμασία απ’ όλες!

ΥΓ. Η δεύτερη φωτογραφία είναι από άρθρο της εφημερίδας Japan Times.

Βιβλίο Η Φάρμα των Ζώων
Τίτλος πρωτοτύπου Animal Farm
Συγγραφέας George Orwell
Μεταφραστής Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Αλληγορία
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο George Orwell έγραψε μια ανατριχιαστική αλληγορία που αντικαθρεφτίζει με ωμό και ανατριχιαστικό τρόπο τον αναπόφευκτο δρόμο που παίρνουν τα πράγματα ακόμη και στο πιο ονειρικό πολιτικό περιβάλλον. Τα ζώα συγκροτούν μια κοινωνία που θυμίζει στον αναγνώστη συγκεκριμένες πολιτικές πεποιθήσεις, γεμάτες αισιοδοξία και κοινοκτημοσύνη. Αργά και σταδιακά όμως όλα μετατρέπονται σε στάχτες και ερείπια απολυταρχισμού, αρκεί ένας απ’ όλους να έχει τέτοιες τάσεις, να ξέρει να χειραγωγεί, να είναι αδίστακτος και πονηρός. Έτσι και η Φάρμα Μέγαρον, που μετονομάζεται σε Φάρμα των Ζώων, ξεκινάει ως μια αυτάρκης κολεκτίβα με συγκεκριμένους κανόνες και αρχές για να αρχίσει σταδιακά να μετατρέπεται σε πειθήνιο όργανο του ενός, που παραποιεί λόγια, παγιδεύει επικίνδυνους εχθρούς, παρασύρει με ψέματα και πειθώ, κάνει έντονη προπαγάνδα, αλλάζει τους κανόνες κατά πώς τους θέλει και πολλά άλλα. Οι σκηνές βίας και παραλογισμού είναι ανατριχιαστικές και περιγράφουν όχι μόνο τις τάσεις της εποχής που γράφτηκε το κείμενο (1945) αλλά και όσα ακολούθησαν σε χώρες όπου επικράτησαν κομμουνιστικά καθεστώτα, καθιστώντας και πάλι τον συγγραφέα οξυδερκή και «προφήτη».

Η ζωή των τετράποδων πρωταγωνιστών στην Αγγλία είναι άθλια, κοπιαστική και μικρή, γεμάτη σκλαβιά και δυστυχία γιατί οι άνθρωποι κλέβουν το σύνολο της παραγωγής του μόχθου τους. Ο άνθρωπος καταναλώνει χωρίς να παράγει, έτσι λοιπόν, αν απαλλαγούν από αυτόν, τα προϊόντα του μόχθου τους θα γίνουν δικά τους. Κάποια στιγμή πρέπει να γίνει εξέγερση αλλά δεν πρέπει να παρασυρθούν, οφείλουν να παραμείνουν ενωμένοι στον κοινό αγώνα και να μην επηρεαστούν από φήμες και ψέματα, να σεβαστούν ο ένας τον άλλον γιατί είναι ίσοι και κανείς να μη γίνει τύραννος του είδους του. Επίσης να μην παρασυρθούν στις ίδιες φαυλότητες, γιατί οι συνήθειες του ανθρώπου είναι δόλιες. Τα υπέροχα αυτά σχέδια στην αρχή ευοδώνονται αλλά σταδιακά μετατρέπονται σε ζωντανό εφιάλτη, ακριβώς όπως συνέβη σε γνωστές χώρες με τις επίσης οικείες σε όλους συνέπειες στους πολίτες τους.

Ο Ταγματάρχης, λευκός χοίρος, καλεί τα ζώα στον στάβλο μόλις πέφτει για ύπνο ο κύριος Τζόουνς για να τους μιλήσει. Γύρω του συγκεντρώνονται σκυλιά, γουρούνια, κότες, περιστέρια, πρόβατα, αγελάδες, τρία άλογα (Μόλι, Τριφυλλία και ο εργατικός και ακέραιος Πυγμάχος), η γίδα Μιούριελ, ο κυνικός, δύστροπος και υπερήλιξ γάιδαρος Βενιαμίν, μια γάτα, το οικόσιτο κοράκι και άλλα. Σύντομα τα λόγια του τα υιοθετεί μια τριάδα γουρουνιών και το μυθιστόρημα ξεκινάει! Ο συγγραφέας ήδη χωρίζει τα ζώα σε κουτά και ευφυή, με τα γουρούνια να αναγνωρίζονται ως τα εξυπνότερα και να σηκώνουν το βάρος της διδασκαλίας και της οργάνωσης των άλλων. Ο λιγομίλητος και ικανός να επιβάλλει το θέλημά του Ναπολέων (καθόλου τυχαίο το όνομα), ο εύγλωττος και εφευρετικός αλλά με ρηχή προσωπικότητα Χιονάτος και ο εξαίρετος ομιλητής και με σωστά επιχειρήματα Κλάψας επεξέτειναν τις διδαχές του Ταγματάρχη σ’ ένα θεωρητικό σύστημα, τον Κτηνισμό. Οι αμφιβολίες και οι απορίες, η απάθεια και η αδιαφορία ήταν χαρακτηριστικά γνωρίσματα των περισσότερων ζώων, όπως ακριβώς γίνεται και στις ανθρώπινες κοινωνίες όταν χειραγωγούνται «σωστά»: «τι με νοιάζει εμένα;» ή «αφού θα γίνει η εξέγερση, γιατί ν’ αγωνιστούμε;» κλπ.

Η σκιαγράφηση των χαρακτήρων είναι διορατική και ανθρωπόμορφη: ο Χιονάτος και ο Ναπολέων διαφωνούν πάντα μεταξύ τους για οτιδήποτε σηκώνει διαφωνία αλλά κρατάνε τη μερίδα του λέοντος για τους εαυτούς τους, μιας και κοπιάζουν περισσότερο για όλο αυτό που συμβαίνει γύρω τους, ο Χιονάτος κερδίζει την πλειοψηφία με τις ιδιοφυείς ομιλίες του αλλά ο Ναπολέων είναι πιο καπάτσος στο να εξασφαλίζει υποστηρικτές. Ο συγγραφέας δεν τους αποδίδει μόνο ανθρώπινες ιδιότητες και τρόπο σκέψης αλλά και έντονες, ποικίλες προσωπικότητες. Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι και η παράθεση των αγροτικών εργασιών ανά εποχή του έτους ενώ οι αλλαγές στη φύση ανά περίοδο δίνονται με συγκρατημένο λυρισμό.

Ωραία λοιπόν, γίνεται η εξέγερση, χαίρονται με τη νίκη τους, απολαμβάνουν τα αγαθά επιτέλους αφειδώς και χωρίς χάμουρα και αλυσίδες. Και μετά; Θεσπίζουν κανόνες, επιδίδονται στις αγροτικές εργασίες που έκανε ο ιδιοκτήτης τους, συντονίζουν τις άλλες φάρμες, αμύνονται σε επιθέσεις αγροτών, δημιουργώντας έτσι επετείους και παράσημα, μηχανές θα αναλάβουν τον μόχθο τους ενόσω τα ζώα θα βόσκουν ξέγνοιαστα ή θα βελτιώνουν τις πνευματικές τους επιδόσεις διαβάζοντας και συζητώντας, μέχρι και πραξικόπημα γίνεται! «Πειθαρχία, σύντροφοι, ατσάλινη πειθαρχία!» Έτσι λοιπόν, όπως ακριβώς συμβαίνει σε αντίστοιχα ανθρώπινα καθεστώτα, εγκαθιδρύεται απολυταρχία με θανάσιμες συνέπειες για τους αντιρρησίες, με πλήρη διαστρέβλωση των αρχικών αξιών που οδήγησαν στην Εξέγερση, με προβοκάτσιες και χειραγώγηση των μαζών που έπαψαν ν’ αμφισβητούν και να δυσανασχετούν και πλέον του απέδιδαν ό,τι και όσα εύσημα ήθελα ο Ηγέτης τώρα Ναπολέων.

Η ηγεμονία του ενός και η σταδιακή τυφλή υπακοή στις εντολές του, ο αόρατος εχθρός που τους επιβουλεύεται, η μνήμη που εξασθενεί κάνοντας τα ζώα να θυμούνται το καθεστώς του Κτηνισμού σα να υπήρχε πάντα κι όχι μετά την Εξέγερση είναι στοιχεία που θα βρει κανείς και στο μεταγενέστερο «1984» (1949). Ο George Orwell (πραγματικό όνομα Eric Arthur Blair) γεννήθηκε στη βρετανοκρατούμενη Ινδία το 1903. Το έργο του χαρακτηρίζεται από συνειδητότητα των κοινωνικών ανισοτήτων, αντίθεση στα ολοκληρωτικά καθεστώτα και αφοσίωση στον δημοκρατικό σοσιαλισμό. Τα κείμενά του επηρέασαν εν συνόλω τη σκέψη σε τέτοιο βαθμό που οι ολοκληρωτικές και απολυταρχικές πρακτικές χαρακτηρίζονται οργουελικές ενώ ο Μεγάλος Αδελφός, ο Ψυχρός Πόλεμος και άλλες λέξεις είναι δικές του επινοήσεις. Ξεκίνησε ως ένοπλος της Βρετανικής Ινδικής Αστυνομίας αλλά στη συνέχεια αναθεώρησε και στράφηκε σε μια ζωή παρία. Απέρριψε τον αστικό τρόπο ζωής και ωρίμασε πολιτικά. Συμμετείχε στον Ισπανικό Εμφύλιο, εργάστηκε ως λογοτεχνικός συντάκτης της εφημερίδας Tribune, έγινε διευθυντής της Ινδικής Υπηρεσίας του BBC, που όλες αυτές οι εμπειρίες αποτυπώθηκαν σε δοκίμια, μυθιστορήματα και χρονογραφήματα. Πέθανε τον Γενάρη του 1950 από επιδείνωση της υγείας του λόγω της φυματίωσης. Όλα τα γεγονότα και τα βιώματά του, ο τρόπος σκέψης, οι πολιτικές του πεποιθήσεις, εντυπώνονται ευφάνταστα στη «Φάρμα των Ζώων», εγείροντας την προσοχή των τότε αναγνωστών στον κίνδυνο που ελλοχεύει αν υπάρξει ένας και μόνος ματαιόδοξος και απάνθρωπος ηγέτης να εφαρμόσει ένα ιδεατό και ονειρικό πολιτικό σύστημα διακυβέρνησης με αρκετά «παραθυράκια» από μόνο του.

Το μυθιστόρημα κυκλοφόρησε λίγους μήνες μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, μετά από τρεις απανωτές εκδοτικές αρνήσεις, και είναι μια αντίπραξη στη δημοτικότητα της Σοβιετικής Ένωσης, της οποίας αντικαθρεπτίζει το πολιτικό και αξιακό σύστημα διακυβέρνησης. Κι όπως γράφει ο Julian Symons κλείνοντας το Επίμετρο της συγκεκριμένης έκδοσης: «Η Φάρμα των Ζώων είναι μια ιδεαλιστική σάτιρα, πράγμα μοναδικό στα βρετανικά γράμματα. Κι είναι ιδιαιτέρως καίρια σ’ έναν αιώνα όπου όλες οι επαναστάσεις έχουν παραστρατήσει» (σελ. 166). Η έκδοση εντάσσεται στη σειρά «Τα Κλασικά» και συνοδεύεται από χρονολόγιο της ζωής και των ιστορικών γεγονότων της εποχής του συγγραφέα και το ανωτέρω επίμετρο. Το αξιοπρόσεκτο εξώφυλλο φιλοτέχνησε ο Θάνος Κακολύρης, θυμίζοντας οικεία κακά και μπαίνοντας βαθιά στο νόημα και το πνεύμα του βιβλίου.

Βιβλίο Ο άνθρωπος που ξέχασε τη γυναίκα του
Τίτλος πρωτοτύπου The man who forgot his wife
Συγγραφέας John O΄ Farrell
Μεταφραστής Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Χιούμορ
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Γλαφυρό, καυστικό, πανέξυπνο και για όσους ξέρουν να διαβάζουν πίσω από τις γραμμές πικρόχολο και -γιατί όχι;- ακόμη και αισιόδοξο! Θα γελάσετε πολύ με τις καταστάσεις, με τις ατάκες, με τα συναισθήματα, δεν υπάρχει περίπτωση όμως να μην προβληματιστείτε για τις ανθρώπινες σχέσεις, ειδικά των ζευγαριών. Γιατί τόσο άγχος και πίεση να τελειώσει ένας γάμος; Γιατί και πώς δυο άνθρωποι που γνωρίζονται και αγαπιούνται φτάνουν να μισήσουν τόσο έντονα και τόσο ολοκληρωτικά ο ένας τον άλλον; Τι τους χώρισε που κάποτε τους ένωνε; Φταίει κάποιος; Έχει νόημα να κατηγορήσεις κάποιον και να ικανοποιηθείς; Αν απομακρυνθείς από τον κοινωνικό σου περίγυρο, ακόμη κι από τον εαυτό σου, μήπως θα δεις την πραγματικότητα στις αληθινές της διαστάσεις; Μήπως σε μια σχέση δε φταίει μόνο ο ένας; Μήπως πρέπει να ακούς κάπου κάπου και τον άλλον, να του δίνεις λίγη παραπάνω σημασία;

Όλα αυτά τα ερωτηματικά με κατέκλυσαν όταν τελείωσα το βιβλίο και ομολογώ ότι προβληματίστηκα πάρα πολύ. Προς Θεού, δε μιλάμε για βιβλίο αυτογνωσίας, ούτε για βαθύ κι αμέτρητο βάθος, το βιβλίο διαβάζεται απνευστί, ευχάριστα και χαλαρά, όμως δεν υπάρχει περίπτωση να αγνοήσεις τα μηνύματα που θέλει να περάσει ο συγγραφέας με τον δικό του μοναδικό τρόπο. Για φαντάσου, να πάθεις αμνησία και να ερωτευτείς τη γυναίκα σου, από την οποία ετοιμάζεσαι να χωρίσεις. Κι αν εσύ είσαι ο φταίχτης για όλα; Αν εσύ φταις που τα παιδιά κλαίνε, που φτάσαμε στο διαζύγιο;, που…που…; Ένα σωρό κατηγορίες, ένα σωρό ανατροπές σε αυτό το εμπνευσμένο βιβλίο! Βήμα βήμα ο ο Βον και ο Μάντι αποδομούν το γάμο τους και τα αισθήματά τους κι απογυμνωμένοι είναι έτοιμοι να ριχτούν στην αρένα της ζωής. Θα είναι ξανά μαζί; Η Μάντι θα αλλάξει γνώμη; Ο Βον θα προβληματιστεί και θα αλλάξει σαν άνθρωπος; Οι ρομαντικές σκηνές εναλλάσσονται με τις κωμικές ενώ η μελαγχολία που τις σκηνοθετεί δίνει τον καλύτερό της εαυτό!

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα (κι έχει άλλα τόσα να ανακαλύψεις στις σελίδες του):

«Facebook: «Αυτός είμαι εγώ. Κοίταξε, έχω περισσότερες φωτογραφίες, περισσότερους φίλους κι ενδιαφέροντα. Κανείς δεν μπορεί να πει ότι δεν γεννήθηκα ποτέ -ιδού η απόδειξη του αντιθέτου, σε κοινή θέα\”. Αυτό είναι το κεντρικό δόγμα της δυτικής φιλοσοφίας του εικοστού πρώτου αιώνα: τουιτάρω, άρα υπάρχω» (σελ. 16).

«Στη διάρκεια του ατέλειωτου εκείνου απογεύματος, κατέστη προφανές γιατί το «Βαφτίστε το μωρό σας» δε θα μπορούσε να έχει επιτυχία ως audiobook. Σαφώς, είχε πολλούς χαρακτήρες αλλά κανείς τους δεν είχε ιδιαίτερο βάθος. Ο Άαρον για παράδειγμα έκανε ένα πέρασμα στην αρχή αλλά μετά δεν εμφανιζόταν ξανά» (σελ. 33).

«Στο ταβάνι πρόσεξα μια αφίσα με τα γράμματα της αλφαβήτας φτιαγμένα από συστραμμένα ζώα φάρμας. Οι κουρτίνες είχαν εμπριμέ λαγουδάκια που πηδούσαν με αλεξίπτωτο απ’ την άκρη του φεγγαριού. Υπήρχε θαρρείς μια βουβή αποδοχή ότι το συγκεκριμένο μωρό θα έπαιρνε τα ψευδαισθησιογόνα με τις χούφτες» (σελ. 70).

«-Γιατί δε μ’ ένοιαζε που τα μαλλιά σου είχαν αραιώσει και γκριζάρει ούτε οι ρυτίδες στο πρόσωπό σου ούτε η κοιλιά. Ήταν η γήρανση της ψυχής σου που έκανε ολοένα και πιο δύσκολο το να σ\’ αγαπήσω, όλη η καλοσύνη μέσα σου που είχε πλαδαρέψει και εξασθενήσει»(σελ. 195-196).

«Σε κανένα άλλο εστιατόριο στον κόσμο δεν έβλεπες τόσο ξεκάθαρα τόσο το φαγητό όσο και τις διατροφικές του επιπτώσεις. Σαφώς δεν είχε πάρει αστέρι Michelin αλλά από ανθρωπάκια της Michelin άλλο τίποτα -άντρες στριμωγμένοι στα σκαμπό του μπαρ να χλαπακιάζουν διώροφα μπέργκερ και πατάτες, με τις κοιλιές τους να κρέμονται πάνω από τα μικροσκοπικά τους μαγιουδάκια. Μετά το γεύμα ορισμένοι άραζαν στο ρηχό κομμάτι της πλαζ, όπου ομάδες ακτιβιστών της Greenpeace τους έλουζαν με κουβάδες νερό και προσπαθούσαν να τους ξαναρίξουν στη θάλασσα» (σελ. 205).

«Η μόνη στιγμή που κοιτάζεις το ταίρι σου στα μάτια έπειτα από είκοσι χρόνια γάμου είναι για να ελέγξεις κατά πόσο ο σύντροφός σου νιώθει -ή φαίνεται- ένοχος» (σελ. 335).

«Στην περίπλοκη ισορροπία δυνάμεων εντός του αρσενικού ψυχισμού έρχονται στιγμές που η συλλογική κρίση του νου, της καρδιάς και της ψυχής ακυρώνονται από το πέος» (σελ. 369).

«Στα είκοσι είσαι γεμάτος αισιοδοξία για όλα τα πράγματα που θα πετύχεις, στοιβάζεις φιλοδοξίες και σχέδια να τα καταφέρεις κάποια στιγμή στο μέλλον. Στα τριάντα, έχεις υποστεί τέτοιο σοκ από τα μωρά και τα νήπια και τις μετακομίσεις και τις βαριές υπερωρίες που χρειάζονται για να πληρώσουν για όλα αυτά, που δε σου μένει στιγμή να σηκώσεις τα μάτια και να δεις πού πηγαίνεις. Μόνο στα σαράντα μπορείς εντέλει να ξελαχανιάσεις, να κάνεις έναν απολογισμό και να συλλογιστείς πού βρίσκεσαι και τι έχεις πετύχει. Και τότε άξαφνα συνειδητοποιείς ότι η ζωή σου δεν έχει καμία σχέση μ’ αυτό που ήλπιζες και περίμενες τεμπέλικα να συμβεί από μόνο του. Τα σαράντα είναι η δεκαετία της διάψευσης» (σελ. 380).

Βιβλίο Ο άνθρωπος που έτρωγε πολλά
Συγγραφέας Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο συγγραφέας, που ξεκίνησε ως παιδοβούβαλο σπάταλων γονιών (ό,τι κινείται αγοράζεται κι ό,τι μένει ακίνητο αγοράζουμε μπογιά να το βάψουμε), στρώθηκε στο διάβασμα, πέτυχε στην Ιατρική, την οποία εγκατέλειψε σχεδόν αμέσως και τώρα στην Αθήνα μας χαρίζει εναλλάξ ιστορίες γέλιου και κλάματος. Με ένα σκοτεινό ντουλαπάκι στην ψυχή του, όπου ακουμπούσε κατά καιρούς τα ψυχολογικά του προβλήματα, απότοκα της μελαγχολίας και της κατάθλιψης, κληρονομικό άχθος από τη μητέρα του, ο Αύγουστος Κορτώ μας θυμίζει με αυτά τα κείμενα (ένα σύνολο ξεκαρδιστικών, αστείων, εύπεπτων χρονογραφημάτων) ότι ο ήλιος λάμπει εκεί έξω, αρκεί να βγεις και να μη χώνεσαι πιο βαθιά στη φωλιά σου, όπου μυρίζουν ακαθαρσίες και χνότα χρόνων.

Όπως γράφει και ο ίδιος στον επίλογο: «..το γέλιο του αυτοσαρκασμού…ξορκίζει την αυτολύπηση, του σνομπισμού…παρηγορεί το συντετριμμένο υπερόπτη, τον σύντροφο στα δύσκολα και ακατόρθωτα». Και συνεχίζει: «Ωστόσο, ακόμα και το χάρισμα του γέλιου χρειάζεται μια κάποια τροφοδότηση, λίγο καύσιμο για να πάρει μπρος ο ψυχικός κινητήρας και να σε τραβήξει απ’ την κινούμενη άμμο του κρεβατιού που γυρεύει να σε καταπιεί». Γι’ αυτό προτείνει συγγραφείς όπως Sue Townsend, Nick Hornby, David Sedaris, Kate Atkinson και πάνω από όλους αυτούς ο αξεπέραστος Νίκος Τσιφόρος (προσωπικά η «Ελληνική μυθολογία» είναι από τα αγαπημένα μου έργα του).

Απολαύστε χωρίς τύψεις κι ενοχές λοιπόν το πιο ακομπλεξάριστο, ειλικρινές, διασκεδαστικό, ξέγνοιαστο, αυτοσαρκαστικό έργο ενός συγγραφέα που δεν έχει διστάσει να βγει στο φως, να μιλήσει για τη ζωή του και να την υπερασπιστεί από τον λιθοβολισμό των αμαθών.

Βιβλίο Αυτοκτονώντας ασύστολα
Συγγραφέας Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Καστανιώτης (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρώτα πρώτα σε αυτό το μυθιστόρημα διέκρινα τις πρώτες προσπάθειες του συγγραφέα να καταπολεμήσει την αρρώστια που του στέρησε τη μητέρα του, την κατάθλιψη, γράφοντας γι’ αυτήν! Αστεία περιστατικά, κωμικές καταστάσεις, ένας ολοκληρωμένος, κακομαθημένος χαρακτήρας, η Ρόζα, που καταφεύγει σε σκηνοθετημένες αυτοκτονίες για να τραβήξει την προσοχή των ερωτικών της συντρόφων. Όχι απλώς για να γίνει το δικό της αλλά για να νιώσει την ηδονή της εξουσίας, ότι έχει αυτή το πάνω χέρι στις σχέσεις. Κοντά δέκα χρόνια αργότερα, κυκλοφόρησε το «Το βιβλίο της Κατερίνας», το «σοβαρό» alter ego αυτού του βιβλίου, που προχωράει ακόμη βαθύτερα στις αιτίες και τους λόγους που δημιουργείται αυτός ο καρκίνος του μυαλού μέσα στον άνθρωπο.

Θα γελάσετε, θα διαβάσετε τρόπους αυτοκτονίας που δεν είχατε σκεφτεί (κορυφαίοι: η αυτοκτονία με τα δαμάσκηνα και το τρακάρισμα με αμάξι φίλης που σε πατάει κατά λάθος και καλά), θα περάστε πολύ καλά και δε θα το αφήσετε από τα χέρια σας. Η Ρόζα είναι ένας χαρακτήρας που τα κάνει χάλια στη ζωή της, γιατί, όπως λέει και ο Πάβελ, ο άντρας που κατάφερε να τη βάλει στη θέση της, «αν ξυπνάγατε από το πρωί να πάτε για δουλειά και να ιδρώσετε για να βγάλετε λεφτά, τώρα δε θα κάνατε όλες αυτές τις βλακείες και δε θα είχατε καν τον χρόνο να σκέφτεστε τέτοια πράγματα». Ο Πάβελ, λοιπόν, ένας ξένος που έφερε τη Ρόζα στα όριά της, δεν τσίμπησε σε κανένα κόλπο της, της φέρεται απαθώς και αγενέστατα αλλά την αγαπά με αυτόν τον τρόπο κι η Ρόζα να έχει φτάσει στα άκρα της ευρεσιτεχνίας και της σκασίλας! Ωραίοι διάλογοι, ωραίες σκηνές, ωραία εξέλιξη της υπόθεσης και μια σωστή ολοκλήρωση είναι υλικά που χαρακτηρίζουν το περιεχόμενο του βιβλίου και θα σας χαρίσουν τη μέγιστη απόλαυση αλλά και θα σας χαρίσουν την ευκαιρία να ψάξετε λίγο κάτω από την επιφάνεια και να διαπιστώσετε σε τι λύσεις μπορεί να καταφύγει κάποιος ποτισμένος από κατάθλιψη και άδειος από αυτοεκτίμηση και αυτοσεβασμό. Ίσως σας απωθήσουν οι βωμολοχίες αλλά μη διστάσετε να προχωρήσετε ως το τέλος!

Βιβλίο Αδελφή μου, αγάπη μου
Τίτλος πρωτοτύπου My sister, my love
Συγγραφέας Joyce Carole Oates
Μεταφραστής Αύγουστος Κορτώ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το 1997, η εξάχρονη Μπλις Ράμπαϊκ βρίσκεται νεκρή στο υπόγειο του σπιτιού της στο Φερ Χιλς του Νιου Τζέρσεϊ. Αστέρι στο παιδικό πατινάζ, διάσημο πρόσωπο στα περιοδικά, τις εφημερίδες και την τηλεόραση, ικανότατα και παθιασμένα μανατζαρισμένη από τη μητέρα της, Μπέτσι Ράμπαϊκ. Ο θάνατός της παίρνει μεγάλες διαστάσεις και συγκλονίζει την αμερικανική κοινωνία. Δέκα χρόνια μετά, ο αδερφός της, Σκάιλερ, αποφασίζει να γράψει το χρονικό της οικογένειάς του και της δολοφονίας της αδερφής του. Δεν είναι αστυνομικό μυθιστόρημα με ανακρίσεις, ανατροπές και τα τοιαύτα αλλά ένα ρεαλιστικό κοινωνικό μυθιστόρημα που χώνει το μαχαίρι βαθιά στο κόκαλο της τακτοποιημένης, μεσοαστικής οικογενειακής ζωής της σύγχρονης Αμερικής.

Η Μπέτσι Ράμπαϊκ, πρώην αστέρι του παιδικού πατινάζ, στο οποίο όμως δεν άφησε και πολλά ίχνη γιατί σύντομα το εγκατέλειψε, ανακαλύπτει με χαρά ότι η κόρη της, Μπλις, έχει πάρει το ταλέντο της. Ρίχνεται με τα μούτρα λοιπόν να την κάνει παγκοσμίως γνωστή, αγνοώντας τα παιδικά θέλω, τις πραγματικές ανάγκες και ό,τι ουσιαστικά λαχταρά η κόρη της να ζήσει. Γεμίζει το πρόγραμμά της με προπονήσεις, προπονήσεις και κόντρα προπονήσεις, ταξίδια, πρωταθλητισμό, βιταμίνες, στεροειδή, τα πάντα. Γίνεται το πάθος της, αναπνέει μέσα από τις επιτυχίες της κόρης της, αδιαφορώντας για τον γιο της και αγνοώντας τον σύζυγό της.

Ο Μπιξ Ράμπαϊκ, επιτυχημένο διευθύνον στέλεχος σε πολυεθνική εταιρεία ερευνών και επιστημονικών τεχνολογιών, αγωνίζεται να βρει και στον γιο του να κάνει κάτι χρήσιμο, στρεσάροντάς τον επικίνδυνα και μειώνοντας την αυτοεκτίμησή του στο κατακόρυφο. Ως αποτέλεσμα, ο γιος του τραυματίζεται σοβαρά σε ασκήσεις ενόργανης γυμναστικής και μια χωλότητα συνοδεύει τα βήματά του, ύστερα από σειρά εγχειρήσεων. Απογοητευμένος και αποθαρρυμένος από τη συμπεριφορά της γυναίκας του απέναντι στα παιδιά τους αλλά και τρομερά φιλόδοξος, ο Μπιξ αφοσιώνεται ολοκληρωτικά στη δουλειά του, ταξιδεύει όλο τον κόσμο για επαγγελματικούς λόγους και στρέφει την πλάτη του στα παιδιά του.

Μέσα σε όλον αυτόν τον κυκεώνα μεγαλώνει ο Σκάιλερ, ένα παιδί που δεν του δίνουν σημασία, ένας δορυφόρος της Μπλις, ένα πλάσμα που απλώς καλύπτει μια καρέκλα στο τραπέζι, που παραπαίει ανάμεσα στο μίσος για την αδερφή του που τραβά πάντα την προσοχή και στο μίσος για τους γονείς του που τους κατάντησαν έτσι. Η προσωπικότητά του είναι από τις πιο ολοκληρωμένες που έχω συναντήσει και από τις πιο τραγικές. Το κείμενό του είναι γεμάτο σολοικισμούς και λανθασμένες εκφράσεις, απότοκα του λεξιλογίου των ίδιων των γονιών του, δυο ανθρώπων που συναναστρέφονται χάρη στη διάσημη κόρη τους την αφρόκρεμα του προαστίου όπου ζουν και γίνονται μέλη ιδιωτικών και πανάκριβων λεσχών!

Όλα αυτά καταστρέφονται την ημέρα που η Μπλις βρίσκεται νεκρή. Τι έχει αλλάξει μέσα σε αυτά τα δέκα χρόνια από τον θάνατό της; Τι απέγιναν ο πατέρας, η μάνα και ο αδερφός της στη ζωή τους; Ορθοπόδησαν; Συνέχισαν σα να μη συνέβη τίποτα; Σε ποιον έλειψε πραγματικά η Μπέτσι; Ο παιδεραστής που συνελήφθη και ομολόγησε ότι σκότωσε το κορίτσι ήταν ο πραγματικός δολοφόνος ή ένας αποδιοπομπαίος τράγος;

Ένα πλούσιο, σκληρό, αληθοφανέστατο κείμενο που παρέχει πολλές (υπερβολικά πολλές) λεπτομέρειες για τη ζωή στα προάστια του Φερ Χιλς, για τον πρωταθλητισμό, για τον τρόπο ζωής στα ιδιωτικά σχολεία των πλουσίων, για τα ψυχολογικά προβλήματα που συναντούν τα εγκαταλειμμένα παιδιά από τους αγρόν αγοράζοντας γονείς τους, για τα χάπια που αλλάζουν χέρια σα να είναι καραμέλες, για τον τρόπο με τον οποίο τα ΜΜΕ απομυζούν την καθημερινότητα όσων θέλουν να τραβήξουν την προσοχή, για τη δημόσια εικόνα που δε συνάδει πάντα με την ιδιωτική κι ένα σωρό άλλες πληροφορίες, παρατηρήσεις, σχολιασμοί, υποδείξεις, στηλιτεύσεις. Η μετάφραση του Αύγουστου Κορτώ πολύ προσεκτική και στέκεται επαρκώς στο ύψος και τις απαιτήσεις του πρωτότυπου κειμένου, με φανταχτερές αλλά και καθημερινές λέξεις, με άψογη χρήση του ύφους και του πνεύματος που διακατέχει τη συγγραφέα, βοηθάει αρκετά τον αναγνώστη να κατανοήσει τη νοοτροπία και το περιεχόμενο του κειμένου.

Το βιβλίο βασίζεται στην πραγματική ιστορία του ανήλικου μοντέλου καλλιστείων και φωτογραφίσεων JonBenét Ramsey, που βρέθηκε δολοφονημένη στο Κολοράντο το 1996 και η υπόθεσή της παραμένει ως σήμερα ανεξιχνίαστη.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Τι χρονιά κι εκείνη! Τι ευτυχισμένα, τρελά χρόνια! Και δεν ήταν και πολλά χρόνια, διότι ο κύκλος που άνοιξε με τις Νηπιακές Παγοδρομίες 1994 έμελλε να κλείσει τέλη Γενάρη 1997, ως εκ τούτου μιλάμε για θραύσμα ζωής, κι αυτό μετά βίας, κι ωστόσο με τον τρόπο του πρόκειται για ζωή ολόκληρη, τυπικά αμερικάνικη: ασημαντότητα, διασημότητα, θάνατος. Τα χρόνια εκείνα, καθώς το άστρο της Μπλις Ράμπαϊκ ανέβαινε ολοένα, στην άνοδό της έμελλε να παρασυρθούν και οι γονείς της, που ακολούθησαν την κόρη τους με την ίδαι βιασύνη που το σκουπιδιάρικο καταπίνει δυο φύλλα χαρτί…Μέχρι κι ο Σκάιλερ είχε γίνει περιζήτητος καλεσμένος των συμμαθητών του, ή, έστω, των μανάδων τους.. Δημοφιλής! Έχει και τίποτε άλλο σημασία στην Αμερική;» (σελ. 234).

«Που, όσο μελαγχολική κι αν είναι η Γιορτή των Ευχαριστιών, τα Χριστούγεννα κι η Πρωτοχρονιά είναι χίλιες φορές χειρότερα και κρατάνε και πολύ περισσότερο, προσφέροντας αφθονία αφορμών για χαπάκωμα, ψυχική κατάρρευση, αυτοκτονία και επεισόδια δημόσιου πανικού μετά οπλοχρησίας» (σελ. 397).