Αϊβαλί – Πανος Τουρλης https://www.vivliokritikes.com Βιβλιοκριτικές Tue, 18 Jul 2023 14:16:50 +0000 en hourly 1 https://wordpress.org/?v=5.9.8 https://www.vivliokritikes.com/wp-content/uploads/2019/12/cropped-black-white-computer-icons-book-png-book-icon-32x32.jpg Αϊβαλί – Πανος Τουρλης https://www.vivliokritikes.com 32 32 «Ευανθία Καΐρη, η πιο μικρή δασκάλα», της Ιφιγένειας Μαστροκώστα, εκδ. Καλέντη (Μικρές ιστορίες για μεγάλα γεγονότα #6) https://www.vivliokritikes.com/%ce%b5%cf%85%ce%b1%ce%bd%ce%b8%ce%af%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%ce%90%cf%81%ce%b7-%ce%b7-%cf%80%ce%b9%ce%bf-%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%81%ce%ae-%ce%b4%ce%b1%cf%83%ce%ba%ce%ac%ce%bb%ce%b1-%cf%84%ce%b7/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b5%25cf%2585%25ce%25b1%25ce%25bd%25ce%25b8%25ce%25af%25ce%25b1-%25ce%25ba%25ce%25b1%25ce%2590%25cf%2581%25ce%25b7-%25ce%25b7-%25cf%2580%25ce%25b9%25ce%25bf-%25ce%25bc%25ce%25b9%25ce%25ba%25cf%2581%25ce%25ae-%25ce%25b4%25ce%25b1%25cf%2583%25ce%25ba%25ce%25ac%25ce%25bb%25ce%25b1-%25cf%2584%25ce%25b7 https://www.vivliokritikes.com/%ce%b5%cf%85%ce%b1%ce%bd%ce%b8%ce%af%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%ce%90%cf%81%ce%b7-%ce%b7-%cf%80%ce%b9%ce%bf-%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%81%ce%ae-%ce%b4%ce%b1%cf%83%ce%ba%ce%ac%ce%bb%ce%b1-%cf%84%ce%b7/#respond Tue, 18 Jul 2023 14:16:27 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=14066 Ποια ήταν η Ευανθία Καΐρη και πώς κατάφερε να μορφωθεί σωστά σε μια εποχή που οι γυναίκες είχαν περιορισμένες επιλογές διαβίωσης; Γιατί την αποκάλεσαν «δέκατη μούσα»; Τι ζήτησε από τον Αδαμάντιο Κοραή και πώς κατάφερε να το αποκτήσει; Πώς μεταλαμπαδεύτηκαν οι ιδέες του Διαφωτισμού στο υπόδουλο γένος πριν την Επανάσταση του 1821; Ποιος ήταν ο Κωνσταντίνος Τόμπρας και πώς άνοιξε το τυπογραφείο του στις Κυδωνίες; Πόσο σημαντικό ήταν αυτό το βήμα για τη μόρφωση των συνανθρώπων του; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται με αφορμή τη ζωή της Ευανθίας Καΐρη στο έκτο βιβλίο της σειράς «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα».

Βιβλίο Ευανθία Καΐρη, η πιο μικρή δασκάλα
Συγγραφέας Ιφιγένεια Μαστρογιάννη
Εικονογράφος Φίλιππος Φωτιάδης
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καλέντης 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

http://www.arxeion-politismou.gr/2021/02/Evanthia-Kairi-Nikiratos.html

Η Ευανθία Καΐρη (1799-1866), αδελφή του νεοέλληνα διαφωτιστή και φιλόσοφου Θεόφιλου Καΐρη, σπούδασε στη Σχολή των Κυδωνιών της Μικράς Ασίας (σημερινό Αϊβαλί) όπου δίδασκε ο αδελφός της, σε μια εποχή που η μόρφωση της γυναίκας ήταν κάτι ανέφικτο. Ήδη από τα δεκατρία της χρόνια μελετούσε αρχαία ελληνικά και μαθηματικά ενώ μάθαινε ιταλικά και γαλλικά. Το 1818 ανέλαβε τη διεύθυνση του Παρθεναγωγείου και άρχισε να γράφει λογοτεχνικά κείμενα, με τον «Νικήρατο» (1826) να θεωρείται το πρώτο θεατρικό έργο της νεότερης Ελλάδας. Με παρότρυνση του Αδαμαντίου Κοραή μετέφρασε βιβλία ηθικοπλαστικού περιεχομένου για μόρφωση των νεανίδων της εποχής από τα γαλλικά και το πνευματικό της επίπεδο εντυπωσίασε Ευρώπη και Ελλάδα. Το 1825 δημοσίευσε ανώνυμα ανοιχτή επιστολή-έκκληση προς τις γυναίκες της Ευρώπης να βοηθήσουν τη μαχόμενη Ελλάδα κι έτσι βοήθησε να γεννηθεί ένα σημαντικό ρεύμα φιλελληνισμού προς την πατρίδα της.

Την ιστορία της Ευανθίας Καΐρη μας παρουσιάζει σε πρωτοπρόσωπη αφήγηση η στενή της φίλη, Θεανώ Ρήγου, η οποία έμενε στις Κυδωνίες κι εκεί γνωρίστηκαν όταν ήρθε η για να σπουδάσει. Είμαστε σε μια εποχή που η πόλη είχε αποκτήσει προνόμια κι ενώ δεν είχε πολλούς Τούρκους ήταν «λεύτερη σε μια ρωμιοσύνη σκλαβωμένη». Σε αυτόν τον ευλογημένο τόπο πρυτανεύει η μάθηση για να πάψει το σκοτάδι της αμάθειας και ο φόβος, καλλιεργείται ο σπόρος του κοινωνικού και εθνικού ξεσηκωμού και φωταγωγείται ο όπου γης ελληνισμός. Το κείμενο της Ιφιγένειας Μαστρογιάννη καταφέρει να αναβιώσει όλα αυτά τα γεγονότα με τρόπο εύληπτο και συναρπαστικό, ιδανικό για παιδιά από 10 ετών και πάνω αλλά φυσικά και για μεγάλους. Με μικρά κεφάλαια, σύντομα περιστατικά και ελάχιστους διαλόγους παρακολουθούμε από κοντά τη ζωή στα μικρασιατικά παράλια, τον ξεσηκωμό του Αδαμάντιου Κοραή, τη στάση των Μεγάλων Δυνάμεων απέναντι στον εθνικό απελευθερωτικό αγώνα του 1821 και ταυτόχρονα τα στεγανά της ίδιας αυτής κοινωνίας ως προς την ανατροφή των γυναικών. Τονίζεται πάντα και με κάθε ευκαιρία η αξία και η σημασία των γραμμάτων και της μόρφωσης ώστε να αποφεύγεται η τυφλή βία, η τυφλή υπακοή κ. ά. καθώς και άλλα σημαντικά διαχρονικά μηνύματα. Η εικονογράφηση του Φίλιππου Φωτιάδη, που έχει ήδη δώσει εξαίρετα δείγματα τέχνης στα προηγούμενα βιβλία της σειράς, αποτυπώνει με το δικό του στυλ τις οικογενειακές στιγμές της Ευανθίας δίνοντας αυτήν τη φορά έμφαση πιο πολύ σε εικόνες που συμβολίζουν μια ιδέα ή ένα νόημα παρά σε αποτύπωση της καθημερινότητας της δασκάλας. Λεπτομέρειες από αντικείμενα, γρφικές γειτονιές και οικεία αρχιτεκτονικά γνωρίσματα σε συστοιχίες σπιτιών, αντιγραφές υπογραφών όπως αυτή του Ρήγα Φεραίου ή των σελίδων τίτλου των βιβλίων συμπληρώνουν την ατμόσφαιρα μιας εποχής γεμάτης ιδέες και αναβρασμό.

Η Θεανώ είναι εντελώς αντίθετος χαρακτήρας από τη φίλη της, υποταγμένη, υπάκουη, σιωπηρή, κάπου μέσα της όμως σιγοκαίει η φλόγα της μάθησης και παύει να ονειρεύεται γάμους και αποκατάσταση, φέρνοντας τον πατέρα της στα όριά του. Εκείνη είναι που γεννάει στην Ευανθία τον σκοπό της ζωής της: «Θα μάθουμε γράμματα, οτιδήποτε κι αν κοστίσει. Και θα βοηθήσουμε όσα κορίτσια φέρει στον δρόμο μας ο Θεός να μάθουν κι εκείνα γράμματα» (σελ. 34). Τα σημαντικότερα γεγονότα της ζωής της Ευανθίας περνάνε μέσα από σύντομα, πλούσια και μεστά γραμμένα κεφάλαια με συναρπαστικές λεπτομέρειες που ζωντανεύουν την εποχή, τον τόπο, τους ανθρώπους (ανατρίχιασα με την παράθεση των αυθεντικών ιδιόχειρων επιστολών της Ευανθίας και του Κοραή), στοιχεία ενός πολιτισμού που καταστράφηκε από αντίποινα των Τούρκων όταν ξεσηκώθηκε η Ρούμελη και ο Μοριάς. Έτσι, τα δυο κορίτσια κατέφυγαν αρχικά στην Άνδρο και στη συνέχεια στη Σύρο, με την Επανάσταση να εξαπλώνεται αλλά να γεμίζει ο τόπος χήρες κι ορφανά την ίδια στιγμή που οι Μεγάλες Δυνάμεις αδιαφορούσαν και κώφευαν, εξ ου και η ευαίσθητη ψυχή της Ευανθίας την οδήγησε να γράψει τη σπαρακτική έκκληση προς τις φιλελληνίδες γυναίκες ώστε «να μάθουν, να νιώσουν την απόγνωση και τον πόνο του λαού μας».

Η σειρά «Μικρές Ιστορίες για Μεγάλα Γεγονότα» «είναι στραμμένη στους νεαρούς αναγνώστες και φιλοξενεί κείμενα με λογοτεχνική αφήγηση». Η κεντρική ιδέα κάθε βιβλίου είναι ένα πραγματικό γεγονός και η εξιστόρησή του οδηγεί στη μεγαλύτερη εικόνα της εποχής, των ιστορικών προσώπων και των πράξεών τους. Στο έκτο βιβλίο της σειράς μαθαίνουμε για την καθημερινότητα της μικρής Ευανθίας Καΐρη και του μικρασιατικού ελληνισμού πριν την Επανάσταση του 1821, καθώς και για τα ιδεώδη του Διαφωτισμού που οδήγησαν στον ξεσηκωμό. Στο τέλος του βιβλίου παρατίθεται σύντομο βιογραφικό σημείωμα της εμπνευσμένης αυτής γυναίκας που δίκαια της αποδόθηκε ο τίτλος της «δέκατης μούσας».

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b5%cf%85%ce%b1%ce%bd%ce%b8%ce%af%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%ce%90%cf%81%ce%b7-%ce%b7-%cf%80%ce%b9%ce%bf-%ce%bc%ce%b9%ce%ba%cf%81%ce%ae-%ce%b4%ce%b1%cf%83%ce%ba%ce%ac%ce%bb%ce%b1-%cf%84%ce%b7/feed/ 0 «Η ανατολική εποχή», του Αλέκου Κιτζίρη, εκδ. Κέδρος https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%ce%bd%ce%b1%cf%84%ce%bf%ce%bb%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b5%cf%80%ce%bf%cf%87%ce%ae-%ce%b1%ce%bb%ce%ad%ce%ba%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%b9%cf%84%ce%b6%ce%af%cf%81%ce%b7%cf%82/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b1%25ce%25bd%25ce%25b1%25cf%2584%25ce%25bf%25ce%25bb%25ce%25b9%25ce%25ba%25ce%25ae-%25ce%25b5%25cf%2580%25ce%25bf%25cf%2587%25ce%25ae-%25ce%25b1%25ce%25bb%25ce%25ad%25ce%25ba%25ce%25bf%25cf%2582-%25ce%25ba%25ce%25b9%25cf%2584%25ce%25b6%25ce%25af%25cf%2581%25ce%25b7%25cf%2582 https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%ce%bd%ce%b1%cf%84%ce%bf%ce%bb%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b5%cf%80%ce%bf%cf%87%ce%ae-%ce%b1%ce%bb%ce%ad%ce%ba%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%b9%cf%84%ce%b6%ce%af%cf%81%ce%b7%cf%82/#respond Tue, 10 Nov 2020 19:53:45 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=8127 Η Ζωή αποφασίζει να ξεφύγει από τις αναμνήσεις της. Παίρνει απόσπαση στην Πόλη. Η ζωή γίνεται πάλι ελκυστική. Όμως όλες οι μέρες του χρόνου δεν είναι ίδιες. Ξαφνικά η ισορροπία των πραγμάτων ανατρέπεται. Ο «Τύπος» τής προτείνει μια επικίνδυνη αποστολή. Το ταξίδι στην Αντάλια – στο νότο – είναι ρίσκο, αλλά της αρέσει… Αργότερα, κυνηγημένος από τα δικά του αδιέξοδα, φτάνει κι ο Θράσος στην Πόλη. Γίνονται αχώριστοι φίλοι. Ζουν τις νύχτες τους με ένταση. Άστρα πέφτουν στις ακτές του Βοσπόρου… Ο «Τύπος» διατάζει να φύγουν ξανά. Και οι δύο. Το ταξίδι στις τουρκικές ακτές του Αιγαίου, μεγάλο. Ο κίνδυνος, μια πρόκληση που απολαμβάνουν. Στο Μποντρούμ, ο Τζιχάν τούς σώζει την τελευταία στιγμή. Στη Σμύρνη αποκοιμίζουν τους διώκτες. Στο Αϊβαλί, μέσα στο χαμάμ, γίνεται η ανταλλαγή… Η ραστώνη της ζωής τους διαλύεται. Ο κύκλος κλείνει στην Πόλη. Το μυστήριο επιτέλους λύνεται. Περνώντας τον Έβρο, γυρίζουν πάλι τα φαντάσματα του παρελθόντος… (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Βιβλίο Η ανατολική εποχή
Συγγραφέας Αλέκος Κιτζίρης-Σταματιάδης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δεν ξέρω πού να το κατατάξω. Στα αισθηματικά; Στα κατασκοπικά; Το βιβλίο έχει μια δική του ταυτότητα και την ικανότητα να ξεφεύγει και να καταστρατηγεί κάθε φόρμα γραφής στην οποία ίσως κάποιος το εντάξει. Δεν μπορώ να πω ότι μου άρεσε ή δε μου άρεσε, με έχει βάλει σε σκέψεις πάντως. Η πλοκή λίίίγο ακραία: γυμνάστρια με απόσπαση στην Πόλη για να κάνει μια νέα αρχή στη ζωή της, γνωρίζει τον Πρόξενο της Ελλάδας που την επιλέγει για κατάσκοπο του δικτύου κατασκοπείας των Ελλήνων στην Ανατολή! Χωρίς να μπλέκει κομμουνισμούς, πυροβολισμούς και τρελά ακραία πράγματα ρέει σχετικά καλά. Βοηθάνε και οι κοφτές, σύντομες προτάσεις που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας. Ποιος είναι μαζί μας και ποιος είναι εναντίον μας; Επίσης αυτό που με μπέρδεψε και δεν ξέρω αν ήταν απαραίτητο ήταν η ομοφυλοφιλία του Θράσου, του νέου δασκάλου που γνώρισε τη Ζωή και συνεργάστηκε μαζί της κατ’ εντολήν του Προξένου. Έχουμε δύο ασύνδετες σκηνές λάθρας ομοφυλοφιλίας, ωραία δοσμένες (όπως και κάθε ερωτική σκηνή στο βιβλίο) αλλά σε τι εξυπηρετούν;

Σχετικά πρωτότυπο μυθιστόρημα κυρίως γιατί δεν θεωρείται κακέκτυπο κατασκοπικού βιβλίου ούτε άλλο ένα άρλεκιν. Επίσης έχω αντιρρήσεις ως προς τις εικόνες της Κωνσταντινούπολης που περιγράφονται, οι οποίες δεν έχουν σχέση με την πόλη που γνώρισα εγώ. Το βιβλίο όμως εκτυλίσσεται στη δικτατορία του Οζάλ αρχές του ’80 οπότε σίγουρα άλλαξαν πολλά από τότε. Και φυσικά ξεχωριστή θέση κατέχουν οι «ταξιδιωτικές σημειώσεις» σε Πόλη, Άγκυρα, Σμύρνη, Τσεσμέ, περπάταγα μαζί με τον συγγραφέα σε μνημεία, τοπία, εικόνες και μυρωδιές. Γνωστά και άγνωστα σημεία της Πόλης και της Ανατολίας, άνθρωποι και παρέες, δοτικότητα και κέφι. Αυτά ναι είναι αναμνήσεις που συγκέντρωσα κι εγώ σε αυτό το ταξίδι και θα με συντροφεύουν για πάντα.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%ce%bd%ce%b1%cf%84%ce%bf%ce%bb%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b5%cf%80%ce%bf%cf%87%ce%ae-%ce%b1%ce%bb%ce%ad%ce%ba%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%b9%cf%84%ce%b6%ce%af%cf%81%ce%b7%cf%82/feed/ 0 «Γλυκό κυδώνι», του Αλέξανδρου Κεφαλά, εκδ. Τσουκάτου https://www.vivliokritikes.com/%ce%b3%ce%bb%cf%85%ce%ba%cf%8c-%ce%ba%cf%85%ce%b4%cf%8e%ce%bd%ce%b9-%ce%b1%ce%bb%ce%ad%ce%be%ce%b1%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%b5%cf%86%ce%b1%ce%bb%ce%ac%cf%82/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b3%25ce%25bb%25cf%2585%25ce%25ba%25cf%258c-%25ce%25ba%25cf%2585%25ce%25b4%25cf%258e%25ce%25bd%25ce%25b9-%25ce%25b1%25ce%25bb%25ce%25ad%25ce%25be%25ce%25b1%25ce%25bd%25ce%25b4%25cf%2581%25ce%25bf%25cf%2582-%25ce%25ba%25ce%25b5%25cf%2586%25ce%25b1%25ce%25bb%25ce%25ac%25cf%2582 https://www.vivliokritikes.com/%ce%b3%ce%bb%cf%85%ce%ba%cf%8c-%ce%ba%cf%85%ce%b4%cf%8e%ce%bd%ce%b9-%ce%b1%ce%bb%ce%ad%ce%be%ce%b1%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%b5%cf%86%ce%b1%ce%bb%ce%ac%cf%82/#respond Sat, 12 Sep 2020 17:32:52 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=6846 Το κυδώνι είναι ένα μυρωδάτο γλυκό, δύσκολο μέχρι να το φτιάξεις αλλά μετά…το αποτέλεσμα είναι θαυμάσιο! Εύγευστο, μεστό, κεχριμπαρένιο, γλυκό και πάντα θέλεις κι άλλο. Άσε που μοσχομυρίζει το σπίτι! Ε, αυτό ακριβώς είναι και το βιβλίο των εκδόσεων Τσουκάτου. Ένα επιτυχημένο γλυκό του κουταλιού, μυρωδάτο, δύσκολο να το γράψεις αλλά το αποτέλεσμα είναι πετυχημένο και δικαίωσε τον νεαρότατο συγγραφέα! Εύγευστο, μεστό, κεχριμπαρένιο, γλυκό, θέλω κι άλλο! Όταν το τελείωσα στενοχωρέθηκα. Ήταν τόσο γεμάτο το ταξίδι σε αυτές τις σελίδες, ήταν τόσα πολλά τα μυστικά και οι περιπέτειες που μοιράστηκε ο συγγραφέας μαζί μας, που το βάζο άδειασε και τώρα γλύφω τον πάτο!

Βιβλίο Γλυκό κυδώνι
Συγγραφέας Αλέξανδρος Κεφαλάς
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τσουκάτου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι ένα πετυχημένο γλυκό του κουταλιού: με το κυδώνι της πλοκής, το λεμόνι των ανατροπών και των δυσκολιών, το νερό της λησμονιάς που αντικαθιστά τα ευχάριστα με τα δυσάρεστα, τη ζάχαρη της χαράς και της ευτυχίας και την κανέλα μιας όμορφης, γεμάτης ζωής. Και το κουτάλι του μυαλού θέλει να βυθιστεί κι άλλο στις κεχριμπαρένιες λέξεις, στο σιρόπι των σελίδων, να διαβάσει παρακάτω και λίγο ακόμα.

Ο Ευάγγελος Δαδιώτης με τις αδελφές του Δήμητρα (αριστερά) και Κατίνα (δεξιά).

Η ιστορία αφορά την οικογένεια Δημητρίου και Αναστασίας Δαδιώτη από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας, μια αστική οικογένεια επιτυχημένων εμπόρων σε μια ελληνοκρατούμενη πόλη της Τουρκίας. Διαβάζουμε για την καθημερινότητά τους, την ανατροφή των παιδιών τους, Κατίνας, Δήμητρας και Βάγγου, για τις συνθήκες ζωής στις Κυδωνίες, για τα καφενεία, τις εφημερίδες και τα περιοδικά, το τελωνείο, το εμπόριο, τα παιχνίδια, τις εκδρομές, για όλα όσα αποτελούσαν τα όμορφα, ανέμελα χρόνια μιας καλοβαλμένης οικονομικά οικογένειας πριν ξεσηκωθεί ο τουρκικός όχλος.

Η οικογένεια Δαδιώτη αναγκάζεται να μεταναστεύσει το 1917, μετά τον πρώτο διωγμό που υπέστη το ελληνικό στοιχείο, στην Κωνσταντινούπολη, όπου ζούσε ο αδερφός του Δημητρίου Δαδιώτη. Εκεί ξεκινάει ένα νέο κεφάλαιο για την οικογένεια και η υπέροχη γραφή μάς ξεναγεί στις συνήθειες του ελληνικού στοιχείου στην Πόλη της εποχής. Όταν αποβιβάζεται ο ελληνικός στρατός στη Σμύρνη η οικογένεια Δαδιώτη επιστρέφει στην οικία της, ανασκουμπώνεται και συνεχίζει την καθημερινότητά της ως το τραγικό τέλος του 1922 και τον διωγμό τους στη Μυτιλήνη.

Έρωτες, χαρές, αγάπες, λύπες, ανατροπές, η πιστή οικονόμος του σπιτιού Κοκώ, μέλος της οικογένειας και όχι υπηρέτρια, ο Τούρκος Φατίχ Αλή που φυγάδευσε την αγαπημένη του οικογένεια στις δύσκολες στιγμές, η αγωνία του οριστικού ξεριζωμού, η κατάντια των προσφύγων, η άνοδος και η πτώση, όλα είναι εδώ, με τρόπο νοσταλγικό και γλυκόπικρο. Ο συγγραφέας καταφέρνει με μαεστρία να αποφύγει τις συναισθηματικές κορώνες και τους παροξυσμούς και να δώσει έμφαση στην καθημερινότητα, τα ήθη και τις συνήθειες του ελληνικού στοιχείου και να μας μεταφέρει την τραγωδία των ανθρώπων ως ανθρώπων και όχι ως αριθμούς στη μικρασιατική εκστρατεία. Οι ήρωες έχουν ονόματα, ιστορία, παρελθόν, πλούτη, καταγωγή και ανατροφή. Και ας τους χτυπά αλύπητα η μοίρα, ορθοποδούν, με λεμόνι στην ψυχή και ζάχαρη στο στόμα.

Είναι τόσο καλογραμμένο το κείμενο, τόσο ολοζώντανοι οι χαρακτήρες, τόσο ψαγμένη η έρευνα και η μελέτη της εποχής και του τόπου που δε θ’ αφήσει κανέναν ασυγκίνητο. Με μεγάλη μου έκπληξη έμαθα στο τέλος του βιβλίου ότι ο συγγραφέας καταγράφει το χρονικό μιας υπαρκτής οικογένειας, την οποία εγώ αγνοούσα. Ο Ευάγγελος Δαδιώτης, ο γιος της οικογένειας, υπήρξε ιδρυτής της Ένωσης Κυδωνιατών και σημαντικός λόγιος, προσωπικός φίλος του Φώτη Κόντογλου και του Ηλία Βενέζη, εκδότης της εφημερίδας «Κήρυξ της Νέας Σμύρνης» κλπ. (περισσότερα μπορείτε να βρείτε σε πολλές πηγές). Έτσι, δεν κρατήθηκα και στην παρουσίαση του βιβλίου στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών ρώτησα και έμαθα ότι ο συγγραφέας μεγάλωσε με τις κόρες της οικογένειας και πραγματικά τον ζηλεύω που έγινε δέκτης σημαντικής ανατροφής και αγαπημένο πρόσωπο ανθρώπων με τόσο σημαντική παιδεία.

Αυτό που με κούρασε είναι που έπρεπε να παρακολουθήσουμε έστω και αποσπασματικά τη ζωή της οικογένειας μέχρι την Κατοχή και λίγο μετά, εκεί λίγο χάλασε το γλυκό. Ειλικρινά αν μέναμε μέχρι την εγκατάσταση στη Μυτιλήνη το κείμενο θα φαινόταν πιο πυκνό. Κατά τα άλλα, το βιβλίο είναι από τα αγαπημένα μου και θ’ αργήσω να το αποχωριστώ!

Χαρακτηριστικό απόσπασμα:

«-Μας αγαπάς, Φατίχ; Να…εννοώ εμάς τους Ρωμιούς…-Γιατί να μη σας αγαπάμε κυρά…Ψωμί τρώμε κοντά σας» (σελ. 108).

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b3%ce%bb%cf%85%ce%ba%cf%8c-%ce%ba%cf%85%ce%b4%cf%8e%ce%bd%ce%b9-%ce%b1%ce%bb%ce%ad%ce%be%ce%b1%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%bf%cf%82-%ce%ba%ce%b5%cf%86%ce%b1%ce%bb%ce%ac%cf%82/feed/ 0 «Η Ψωροκώσταινα», της Κατερίνας Παπαδριανού, εκδ. Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7-%cf%88%cf%89%cf%81%ce%bf%ce%ba%cf%8e%cf%83%cf%84%ce%b1%ce%b9%ce%bd%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b5%cf%81%ce%afna-%cf%80%ce%b1%cf%80%ce%b1%ce%b4%cf%81%ce%b9%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%8d/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b7-%25cf%2588%25cf%2589%25cf%2581%25ce%25bf%25ce%25ba%25cf%258e%25cf%2583%25cf%2584%25ce%25b1%25ce%25b9%25ce%25bd%25ce%25b1-%25ce%25ba%25ce%25b1%25cf%2584%25ce%25b5%25cf%2581%25ce%25afna-%25cf%2580%25ce%25b1%25cf%2580%25ce%25b1%25ce%25b4%25cf%2581%25ce%25b9%25ce%25b1%25ce%25bd%25ce%25bf%25cf%258d https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7-%cf%88%cf%89%cf%81%ce%bf%ce%ba%cf%8e%cf%83%cf%84%ce%b1%ce%b9%ce%bd%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b5%cf%81%ce%afna-%cf%80%ce%b1%cf%80%ce%b1%ce%b4%cf%81%ce%b9%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%8d/#respond Sun, 19 Apr 2020 10:26:32 +0000 http://www.vivliokritikes.com/?p=3979 Ένα υπέροχο, συγκινητικό ιστορικό μυθιστόρημα για το οποίο πραγματικά χάρηκα όταν έπεσε στα χέρια μου, γιατί κυκλοφορεί από έναν σημαντικό πνευματικό οργανισμό, την Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη Ιστορίας και Πολιτισμού, που δεν εδρεύει στην Αθήνα αλλά στο Άργος! Αυτό το διαμαντάκι δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από τους μεγάλους, σύγχρονους εκδοτικούς οίκους: άψογη βιβλιοδεσία, φροντισμένη επιμέλεια κειμένου, υπέροχο εξώφυλλο! Ψάξτε το, βρείτε το, διαβάστε το! Ένα πρωτότυπο θέμα γραμμένο με αγάπη και πόνο από την κυρία Παπαδριανού, η οποία με αφορμή τη στερημένη ζωή της Ψωρωκώσταινας και την πεφωτισμένη προσωπικότητα του Βενιαμίν του Λέσβιου, έγραψε ένα υπέροχο μυθιστόρημα, με διαχρονικές αξίες, σημαντικές και εύστοχες ιστορικές παρατηρήσεις και βαθιά άδολη αγάπη για την πατρίδα μας, την Ελλάδα, και τα δεινά που την κατατρύχουν από γεννήσεώς της έως σήμερα.

Βιβλίο Η Ψωροκώσταινα
Συγγραφέας Κατερίνα Παπαδριανού
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Αργολική Αρχειακή Βιβλιοθήκη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βενιαμίν Λέσβιος ήταν μοναχός και λόγιος, μυημένος στη Φιλική Εταιρεία και πολιτικός κατά την ελληνική επανάσταση. Γεννήθηκε στη Λέσβο το 1759 ή το 1762 και πέθανε το 1824 στο Ναύπλιο. Σε ηλικία 17 ετών μετέβη στο Άγιον Όρος, κοντά στο θείο του αδελφού της μητέρας του που ήταν ηγούμενος και χειροτονήθηκε μοναχός. Εκεί συνέχισε τις σπουδές του στη σχολή του Ιωάννη Οικονόμου και τον επόμενο χρόνο συνέχισε τις σπουδές του στην Πάτμο ως το 1786, οπότε και μετέβη στη Χίο και στις Κυδωνιές. Το 1790 ταξίδεψε για σπουδές στο εξωτερικό και στο Παρίσι γνωρίστηκε με τον Αδμάντιο Κοραή και άλλους Έλληνες λόγιους, ενώ αρθρογραφούσε στον Λόγιο Ερμή. Το 1799 επέστρεψε στις Κυδωνιές και δίδαξε πάλι στη σχολή μαθήματα φιλοσοφίας, φυσικομαθηματικών, αστρονομίας, καθώς και τη διεξαγωγή πειραμάτων. Χάρη στο διδακτικό έργο του η σχολή απέκτησε μεγάλη φήμη αλλά λόγω του περιεχομένου του κατηγορήθηκε από την εκκλησία ως άθεος. Το 1817, δέχτηκε την πρόσκληση να αναδιοργανώσει την Ακαδημία του Βουκουρεστίου, οπότε κατά την παραμονή του στο Ιάσιο, μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Με την έναρξη της επανάστασης μετέβη στην Ελλάδα προσπαθώντας να μαζέψει πολεμοφόδια για τον αγώνα. Χρημάτισε μέλος στην Πελοποννησιακή Γερουσία και πήρε μέρος στην Α\’ Εθνοσυνέλευση Επιδαύρου το 1821 και στη Β’ Εθνοσυνέλευση Άστρους το 1823.

Η πλούσια Πανώρια Χατζηκώστα, σύζυγος του μεγαλέμπορου Κώστα Αϊβαλιώτη, βλέπει το 1821 την άνετη και τρυφηλή ζωή της στο Αϊβαλί να αλλάζει ριζικά! Οι Τούρκοι, ως αντίποινα για την Επανάσταση που ξέσπασε στην Πελοπόννησο, έκαψαν το Αϊβαλί και σκότωσαν τους κατοίκους του. Έτσι η Πανώρια είδε να σφάζονται μπροστά στα μάτια της τα τέσσερα παιδιά της και ο άντρας της. Μισότρελη, φυγαδεύτηκε από φίλο και γείτονά της στα Ψαρά κι από κει στην Ύδρα, έχοντας γνωρίσει στο ταξίδι αυτό τον Βενιαμίν τον Λέσβιο. Η Πανώρια τον ακολουθεί στο Ναύπλιο, όπου ζει φτωχικά και ζητιανεύει για να μεγαλώσει τα ορφανά του πολέμου που έχουν σκορπίσει στην απελευθερωμένη πρωτεύουσα του νεοσύστατου κράτους κι έχουν βρει φιλόξενη στέγη στην καλύβα της. Το 1826, μετά την πτώση του Μεσολογγίου, η Πανώρια ή Ψωροκώσταινα όπως τη χλεύαζαν οι μάγκες του Αναπλιού, έδωσε πρώτη το δαχτυλίδι που είχε αναμνηστικό από τον άντρα της κι αυτό βοήθησε να φιλοτιμηθούν όλοι και να προσφέρουν μηδενός εξαιρουμένου για τους πρόσφυγες του Μεσολογγίου.

Στο συγκινητικό αυτό κείμενο, η συγγραφέας διάλεξε δύο πολύ σημαντικές προσωπικότητες των πρώτων απελευθερωτικών χρόνων της Ελλάδας για να ξεδιπλώσει την ιστορία της και να καταγράψει περιστατικά, συνήθειες, δολοπλοκίες, ελπίδες, μηχανορραφίες, φαγωμάρα που κυριαρχούσαν μεταξύ των Ελλήνων από την επανάσταση του 1821 ως τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια. Από τις σελίδες ξεπηδούν σημαντικές προσωπικότητες της Ιστορίας μας: Κολοκοτρώνης, Θεόφιλος Καΐρης, Μπουμπουλίνα, Υψηλάντηδες, Μαντώ Μαυρογένους, Χατζηχρήστος Βούλγαρης, Αύγουστος Μύρμπεργκ, Γιώργος Κουντουριώτης και πολλοί άλλοι. Μαθαίνουμε ξεκάθαρα πόσο συμφεροντολόγοι υπήρξαν οι εκπρόσωποι των Μεγάλων Δυνάμεων που τάχαμου θέλανε να βοηθήσουν την Ελλάδα οικονομικά και στρατιωτικά αλλά ουσιαστικά θέλανε να την κυβερνήσουν για να βάλουν χέρι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η συγγραφέας δε χαρίζεται: στηλιτεύει τους συνεργάτες και τους οπαδούς των κομμάτων της εποχής (αγγλικό, γαλλικό, ρωσικό), δίνει με παραδείγματα περιπτώσεις απερισκεψίας, στενομυαλιάς και κυνηγιού οφίτσιων, φωτογραφίζει πρόσωπα και καταστάσεις δυσάρεστα για τη σωτηρία της Ελλάδας (όλοι για την απελευθέρωση συζητάγανε και ουδείς κατάφερνε κάτι, όπως λέει χαρακτηριστικά) και μας χαρίζει τρισδιάστατες, γλαφυρότατες σκηνές συγκίνησης, μεγαλείου, ηρωισμού αλλά και σκοτεινές σελίδες προδοσίας, διχασμού και ζήλιας. Πουθενά όμως δεν ηθικολογεί, ούτε γράφει επίμονα ότι ο τάδε φταίει και προσέξτε να μη γίνετε κι εσείς σαν αυτόν. Απλώς περιγράφει, αφηγείται, παραθέτει και τα συμπεράσματα που βγαίνουν από τα δρώμενα είναι πικρά!

Ένα ιστορικό μυθιστόρημα που μυρίζει Ελλάδα και ζέχνει αλληλοσπαραγμό, γεμάτο ιστορικά περιστατικά και χιλιάδες πρωταγωνιστές και δευτεραγωνιστές, ένα βιβλίο που πρέπει να ανακαλύψετε!

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b7-%cf%88%cf%89%cf%81%ce%bf%ce%ba%cf%8e%cf%83%cf%84%ce%b1%ce%b9%ce%bd%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%b5%cf%81%ce%afna-%cf%80%ce%b1%cf%80%ce%b1%ce%b4%cf%81%ce%b9%ce%b1%ce%bd%ce%bf%cf%8d/feed/ 0 «Αϊβαλί», του Soloup, εκδ. Κέδρος https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%cf%8a%ce%b2%ce%b1%ce%bb%ce%af-soloup/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25b1%25cf%258a%25ce%25b2%25ce%25b1%25ce%25bb%25ce%25af-soloup https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%cf%8a%ce%b2%ce%b1%ce%bb%ce%af-soloup/#respond Tue, 14 Jan 2020 17:24:41 +0000 http://www.vivliokritikes.com/?p=2615 Ένα μεγάλο γιατί πλανιέται πάνω από το Αιγαίο πέλαγος από το 1922 και εντεύθεν. Γιατί ξεριζώθηκαν τόσες φαμελιές και τόσοι νοματαίοι και από τις δυο πλευρές της γαλάζιας αυτής θάλασσας; Γιατί ποτέ τα συμφέροντα των κρατών δεν είναι ταυτόσημα με τις ελπίδες και τα όνειρα μιας μάνας; Τόσα χρόνια μετά και εξακολουθούν να βγαίνουν βιβλία σχετικά με την τραγωδία που σημάδεψε τον ελληνισμό, άλλα γραμμένα από την ατσάλινη πένα της αλήθειας, άλλα από τη ρομαντική πένα της φαντασίας. Και τώρα ο Soloup παίρνει τη φαντασία, τα ντοκουμέντα και το πενάκι του και εικονογραφεί τον πόνο, την αδικία, τον ξεριζωμό, το μέλλον.

Βιβλίο Αϊβαλί
Συγγραφέας-Σχέδιο Soloup
Κατηγορία Graphic novel / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα υπέροχο σκληρόδετο βιβλίο, πραγματικό κόσμημα για κάθε βιβλιοθήκη, ιδιωτική και ερευνητική, μια πραγματικά καλαίσθητη έκδοση του Κέδρου που παρασύρει τον αναγνώστη με την εικονογράφηση και τις μαρτυρίες που διάλεξε ο Soloup για εκείνες τις μαύρες στιγμές, για εκείνες τις συννεφιασμένες μέρες. Ένα ημερήσιο ταξίδι από τη Μυτιλήνη στο Αϊβαλί και τα κείμενα του Φώτη Κόντογλου υπήρξαν η αφορμή να γεννηθεί αυτό το εκπληκτικό graphic novel στο μυαλό και στα χέρια του σημαντικού αυτού καλλιτέχνη του 21ου αιώνα. Ο Soloup διαλέγει να εικονογραφήσει τέσσερις μαρτυρίες: του Φώτη Κόντογλου, του Ηλία Βενέζη, της Αγάπης Μολυβιάτη-Βενέζη και του Αχμέτ Γιορουλμάζ. Και γενικός επόπτης του μόχθου, το βιβλίο «Δυο φορές ξένος» του Bruce Clark (στα ελληνικά από τις εκδόσεις Ποταμός, 2007), «ό,τι πιο αντικειμενικό και συνάμα βαθύτατα ανθρώπινο έχει εκδοθεί για την περιπέτεια που ενώνει και χωρίζει τους δυο λαούς αλλά και για τις παγκόσμιες παρενέργειες που προέκυψαν από τη Συνθήκη της Λοζάνης» (σελ. 405).

Το βιβλίο χωρίζεται σε επιμέρους κεφάλαια, αντίστοιχα με τα βιβλία, αποσπάσματα των οποίων διάλεξε ο Soloup, και αυτά με τη σειρά τους περιστοιχίζονται στην αρχή και στο τέλος με τις εντυπώσεις, τα συναισθήματα και τις εμπειρίες του ίδιου του συγγραφέα του λευκώματος. Απαραίτητα η εισαγωγή γίνεται με το βιβλίο του Φώτη Κόντογλου «Αϊβαλί, η πατρίδα μου» και στη συνέχεια έχουμε σε αρμονικό δέσιμο κομμάτια από το «Νούμερο 31328» και «Μικρασία χαίρε» του Ηλία Βενέζη, καθώς και «Τα παιδιά του πολέμου» του Αχμέτ Γιορουλμάζ. Η αφήγηση της Αγάπης Μολυβιάτη-Βενέζη, που δίνεται στο «Μικρασία χαίρε» επεξεργάστηκε και ξαναδουλεύτηκε αργότερα σε μορφή μυθιστορήματος με τον τίτλο «Το χρονικό των δέκα ημερών».

Το βιβλίο είναι διάχυτο συναισθήματα και εικόνες: ξεριζωμού, σφαγών, βασανιστηρίων, καταδιώξεων, αποχωρισμού κι όλα δοσμένα με ανοδική κλιμάκωση. Οι οπτικές γωνίες που διαλέγει ο Soloup για καλύτερη αναπαράσταση, οι φωτογραφίες που τον εμπνέουν για πιστότερη απεικόνιση, τα ίδια τα κείμενα που δίνουν φτερά στην πένα και το ταλέντο του, τα περιστατικά που δίνονται με το βλέμμα της αυτοψίας από τους ανωτέρω συγγραφείς και λογοτέχνες συγκροτούν μια διαφορετική Μαύρη Βίβλο που θα συγκλονίσει και θα γοητεύσει. Στο τελευταίο κεφάλαιο ο εικονογράφος αφηγείται το ταξίδι του στο Αϊβαλί και τη γνωριμία του με μια οικογένεια Τούρκων (απογόνων Τουρκοκρητικών), με τους οποίους είχε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για το παρελθόν και το μέλλον των δυο λαών. Πουθενά στο graphic novel δεν υπάρχει μίσος, αρνητισμός, μονομέρεια ή προκατάληψη. Τα γεγονότα δίνονται όπως περιγράφονται και συνέβησαν, οι άνθρωποι σκιτσάρονται με όλες τις εκφάνσεις τους και το ασπρόμαυρο χρώμα που προτιμήθηκε δίνει τόση δύναμη και ένταση που κόβει την ανάσα.

Ένα εκπληκτικό βιβλίο, μια δημιουργία που ανεβάζει κατά πολύ τις δεξιότητες και την ικανότητα του καλλιτέχνη που ήδη έχει στο ενεργητικό του αξιόλογες δουλειές γελοιογραφιών και κόμικς. Στις τελευταίες σελίδες δίνονται επιπλέον επεξηγηματικές σημειώσεις, βιβλιογραφία, ιστορικές και λογοτεχνικές σημειώσεις, γλωσσάρι και οικογενειακές φωτογραφίες των προσφύγων προγόνων του Soloup. Μην το χάσετε!

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%b1%cf%8a%ce%b2%ce%b1%ce%bb%ce%af-soloup/feed/ 0