Βιβλίο Δυο ζωές μακριά
Συγγραφέας Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Τελεία
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιόλα Δαμιανού-Παπαδοπούλου έγραψε ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα για τη δύναμη της ανθρώπινης ψυχής, έναν κόλαφο για τις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης της γυναίκας στην Αφρική και ταυτόχρονα ένα κείμενο που ισορροπεί ανάμεσα στη συγχώρεση και στον θυμό. Εξαίρετα και διεισδυτικά ψυχογραφήματα, αξιέπαινος λυρισμός που ζωντανεύει τη σκοτεινή μα και τη φωτεινή πλευρά της Αφρικής, υποδειγματικός χειρισμός πλοκής που μας ταξιδεύει με πρωθύστερα στο παρελθόν και στο παρόν των ηρώων του βιβλίου κι ένας πλούτος ποικίλων συναισθημάτων είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός μυθιστορήματος που με μάγεψε, με ταξίδεψε, με προβλημάτισε.

Κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19, η Άννα από τη Λευκωσία θα πέσει τυχαία στο facebook profile της Ζωής και θα ανακαλύψει πως έχουν τον ίδιο πατέρα, μόνο που η άλλη κοπέλα ζει στο Κογκό. Μετά το πρώτο σοκ, αρχίζει μια έρευνα γύρω από έναν άνθρωπο που δε βρίσκεται πια στη ζωή ενώ η συνομιλήτριά της της αποκαλύπτει ότι ήξερε για κείνη από καιρό. Έτσι αρχίζουν να ξεδιπλώνονται οι ζωές των δύο κοριτσιών που μεγάλωσαν σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες, με κοινό σημείο αναφοράς έναν πατέρα που πηγαινοερχόταν Κύπρο-Αφρική μαζί με την Άννα και τ’ αδέλφια της, ψάχνοντας για μια καλύτερη ζωή. Η μάνα της Άννας, «ψυχρή κι αγέλαστη», δείχνει την αγάπη της στα παιδιά της μόνο με πράξεις κι όχι λόγια, αναζητώντας και υποστηρίζοντας, αρχικά τουλάχιστον, έναν άντρα που ουσιαστικά απουσιάζει από τις ζωές τους. Είναι μια γυναίκα που σκλήρυνε, που αντιμετώπισε δύσκολες καταστάσεις με τον άντρα της και που αφοσιώθηκε τόσο πολύ στα παιδιά της ώστε, όταν αυτά μεγάλωσαν κι ακολούθησαν τις ζωές τους, την έπνιξε η μοναξιά. Ταγμένη  στο καθήκον και σ’ έναν άντρα που ζούσε μακριά της, κάνει ό,τι μπορεί για το καλό του σπιτικού της, μεταβαίνει κι αυτή στο Κογκό όπου τα τοπικά γεγονότα εκείνης της περιόδου την κάνουν ν’ αλλάξει γνώμη και προσπαθεί να βρει τον εαυτό της ανάμεσα στα χαλάσματα της ζωής του συζύγου της.

Μέσα από την οικογένεια της Άννας γνωρίζουμε και την ιστορία της Λευκωσίας πριν και μετά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, τα γεγονότα που οδήγησαν στην ανεξαρτησία της Κύπρου, τις συνθήκες δημιουργίας της Πράσινης Γραμμής, την εισβολή του Αττίλα, με την κοινωνική τοιχογραφία της εκάστοτε εποχής να ζωντανεύει με αρτιότητα και ρεαλισμό. Εξίσου παραστατικά μας δίνεται και η συναρπαστική ιστορία του Κογκό (με επίκεντρο το Πουτέμπο) και της ελληνικής παροικίας που ζούσε εκεί, σε μια χώρα που στιγματίστηκε από σφαγές και εμφυλίους αλλά έζησε και ήρεμες περιόδους. Πώς μεγάλωσαν λοιπόν η Άννα και τ’ αδέλφια της, πώς στηρίχτηκε η μάνα στα πόδια της για να τα μεγαλώσει σωστά, πώς και γιατί κατέφυγε ο πατέρας στο Κογκό, πώς ήταν τα πράγματα εκεί, τι ακολούθησε στη σχέση των γονιών της Άννας και πολλά άλλα αποκαλύπτονται σταδιακά. Η Άννα μεγαλώνει με αυστηρότητα κι έναν ξένο στην ουσία πατέρα, ακροβατεί ανάμεσα Κύπρο και Κογκό ακολουθώντας πολλές φορές χωρίς τη θέλησή της τους γονείς της, κάτι που στιγματίζει την ψυχολογία της σε μια ευαίσθητη και τρυφερή ηλικία: «Χρειαζόμουν μια γέφυρα να ενώσω τις δύο άκρες του νήματος, χρειαζόμουν μια ιστορία να περπατήσω την απόσταση που μας χώριζε» (σελ. 82). Η ζωή της είναι γεμάτη αδικίες, προσμονή, υποταγή, κινδύνους αλλά και αγάπη, προστασία.

Το εντελώς αντίθετο βίωσε η Ζωή: απάτη, δυστυχία, πόνο, κακοποίηση, με αποκορύφωμα το ξεπούλημα από τη μάνα τη σ’ έναν σύζυγο που δεν έπαψε να τη χτυπάει και να την υποτιμά ενώ ταυτόχρονα τη γέμιζε παιδιά. Η μάνα της, μαθημένη να υπακούει στα απάνθρωπα και παράλογα θέσφατα της φυλής και του τόπου της, είναι κυνική: «Κορίτσια σαν κι αυτήν, μόλις μάθουν να περπατούν, είναι κιόλας γυναίκες, αποκτούν καθήκοντα και μοναδικός τους ρόλος είναι να υπηρετούν τον άντρα και να σπέρνουν τα παιδιά του. Πρώτα ένα κορίτσι ανήκει στον πατέρα και μετά στον άντρα που θα πληρώσει για να το κάνει κτήμα του… ο παππούς μου πλήρωσε τον πατέρα της [γιαγιάς μου] δυο κατσίκες όταν ήταν ακόμη τριών χρονών για να την καπαρώσει» (σελ. 142). Οπότε: «Οι γυναίκες στη χώρα της δεν ψάχνουν, αρπάζονται απ’ αυτό που θα τους λάχει για να είναι καλά» (σελ. 153). Η Ζωή μάς μεταφέρει  στη σκληρή καθημερινότητα του Κογκό και αφηγείται πώς γεννήθηκε και μεγάλωσε. Μουλάτο (νόθο) παιδί και μάλιστα μιγάς, ξεχωρίζει από τους ομοίους της. «Από τα πρώτα χρόνια της ζωής μου έμαθα να συνυπάρχω ανάμεσα στο λευκό και το μαύρο σαν κάτι φυσιολογικό. Μεγαλώνοντας, συνειδητοποιούσα πως αυτά τα δύο δεν είχαν την ίδια βαρύτητα, όμως έμαθα να τ’ αντιμετωπίζω μ’ έναν δικό μου τρόπο» (σελ. 170). Ζει σε μια χώρα όπου η θρησκεία και οι αντιλήψεις δε σου δίνουν το δικαίωμα να είσαι άνθρωπος και κατ’ επέκταση μάνα. Πώς γνωρίστηκε η μητέρα της με τον πατέρα της, πώς και γιατί εκείνος ξεκίνησε παράλληλη σχέση μαζί τους, πόσο δύσκολη ήταν η καθημερινότητά τους, πώς και γιατί άλλαξε η μητέρα της και σχεδίαζε πράγματα εις βάρος της Ζωής πίσω από την πλάτη του πατέρα της συγκροτούν τη δική της πλευρά της ιστορίας και με γέμισαν ποικίλα συναισθήματα.

Η ιστορία της κουμπώνει πάνω σε αυτήν της Άννας, συμπληρώνοντας το παζλ του πατέρα τους. Γνωρίζουμε λοιπόν έναν άντρα που αναδεικνύεται αρχικά μέσα από αυτές τις ιστορίες πότε με γκρίζα και πότε με φωτεινά χρώματα, μόνο που δεν προλαβαίνουμε να τον συμπαθήσουμε ή να τον μισήσουμε, αφού το βάρος των αφηγήσεων των δύο θυγατέρων του είναι πυκνό και ποικίλο. Σε πρώτο πλάνο είναι οι κόρες του, οι μητέρες τους που ακολουθούν η κάθε μία τα δικά της βιώματα και μεταλαμπαδεύει στα παιδιά της απόψεις, σκέψεις και πράξεις που είτε φαίνονται αρχικά λανθασμένες αλλά τις αγνοούν είτε αποδεικνύονται τέτοιες στη συνέχεια, οι τόσο συναρπαστικές χώρες τους και πολλά άλλα. Μέσα από όλα αυτά προσπαθούμε να καταλάβουμε έναν άντρα που αλλιώς ξεκινάει και αλλιώς καταλήγει. Σταδιακά αλλάζει κι αυτός, τιμωρείται, πληγώνεται, παγιδεύεται, παρασύρεται, υποκύπτει, λυγίζει όταν διαπιστώνει τα λάθη που έκανε για τις κόρες του και για τις γυναίκες της ζωής του. Η ιστορία του έχει μια δύναμη μοναδική που τον φέρνει με ευφάνταστο τρόπο σ’ ένα ήδη γεμάτο δράση και ανατροπές προσκήνιο. Διχασμένος ανάμεσα σε δύο οικογένειες αλλά όχι με τον τρόπο που θα περίμενε κανείς, ένας άνθρωπος που ακροβατεί ανάμεσα στην αλαζονεία και την ποταπότητα, στην καλοσύνη και στο κακό. «Πώς κατάφερνε να σκορπά παντού τη συμφορά ενώ είχε πάντα καλές προθέσεις γι’ αυτούς που αγαπούσε;» (σελ. 269). Ξεδιπλώνεται λοιπόν «η τραγωδία ενός ανθρώπου που ενώ θα μπορούσε να διεκδικήσει αγάπη και στοργή, διάλεξε την απομόνωση και τη μοναξιά». Ένας άντρας με δύο οικογένειες, που ορθοπόδησε και γκρεμίστηκε για να ξανασταθεί στα πόδια ου σε δύο χώρες και τελικά κατέληξε μόνος και μπατίρης, χειριστικός με τις γυναίκες αλλά ταυτόχρονα καταπάτησε όλους τους ηθικούς φραγμούς. «Η τραγωδία ενός ανθρώπου που, ενώ θα μπορούσε να διεκδικήσει αγάπη και στοργή, διάλεξε την απομόνωση και τη μοναξιά» (σελ. 371). Τι έφταιξε και πήγε τόσο στράφι η ζωή του; «Οι λανθασμένες επιλογές ή που ήταν ευκολόπιστος και επέτρεψε στους γύρω του να τον εκμεταλλευτούν» (σελ. 371); Αμέλειες και λάθη που έφεραν δυστυχία σε όλους, παιδιά που τελικά δεν μπόρεσε να προστατέψει κι ένα διαρκές μετέωρο: έλλειψη αγάπης ή ανικανότητα να την εκφράσει έμπρακτα;

Το «Δυο ζωές μακριά» είναι ένα μυθιστόρημα για δυο γυναίκες που δεν είναι αντίζηλοι, δεν εποφθαλμιά η μία τη θέση ή τη ζωή της άλλης αλλά αδέλφια που μοιράζονται την ίδια ουτοπία, έναν πατέρα που ουσιαστικά δεν ανήκει σε καμία από τις δύο. Ένα δυνατό, συναρπαστικό κείμενο για δυο γυναίκες που ξεδιπλώνουν τη ζωή τους η μία στην άλλη τίμια και ειλικρινά, δίνοντας χώρο να εκφράσουν πίκρες, απογοητεύσεις, ανεκπλήρωτα όνειρα με κοινό άξονα έναν πατέρα που άθελά του άφησε πίσω του πληγές και παραλείψεις. Μετά από όλα αυτά πώς θα νιώσει η μία για την άλλη; Θα βρεθούν τελικά από κοντά; Τι άλλο έζησαν όταν χάραξαν τη «δική τους» (όσο γίνεται) πορεία στη ζωή; Πώς θα κλείσει αυτή η δυνατή ιστορία;

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Το σκοτάδι έχει έναν παράξενο τρόπο να σε στρέφει στα νοσηρά που δε θέλεις να θυμάσαι» (σελ. 17).

«Γιατί οι γονείς μόνο σαν γεράσουν τολμούν να ξανοιχτούν; Δεν μπορούν να καταλάβουν πως το παρελθόν τους διαμορφώνει το δικό μας παρόν και επηρεάζει το μέλλον των παιδιών τους;» (σελ. 25-26).

Η σαβάνα: «Η πανσέληνος, απαστράπτουσα στο στερέωμα, έριχνε το χρυσαφένιο φως στο νύχτωμα, αφήνοντας ένα μυστήριο να πλανιέται στις σκοτεινές φυλλωσιές… Γύρω μας είχαμε σαν μουσική υπόκρουση την οχλαγωγία της ζούγκλας, μικρές φωνές πουλιών, στριγκλιές μαϊμούδων, κοάσματα βατράχων και μέσα απ’ το βάθος έναν ανατριχιαστικό βρυχηθμό λιονταριού που μας γέμισε ανατριχίλα. Οι νύχτες στην Αφρική κρύβουν ένα μυστήριο που μπορεί να αποπλανήσει και το πιο λογικό πλάσμα» (σελ. 88-89).

Για τους πρόσφυγες: «Η μοίρα του κατατρεγμένου δεν αφήνει περιθώρια περισυλλογής. Αμπαλάρεις σκέψεις κι αισθήματα σ’ ένα κουτάκι του νου και της καρδιάς και ξεκινάς για το επόμενο ταξίδι προς άγνωστο προορισμό. Δεν έχει σημασία που ο μπόγος σε κάθε καινούργιο ξεσηκωμό γίνεται όλο και πιο μικρός…φτάνει να μη χάνεις την ελπίδα σου πως μια μέρα θα ριζώσεις κάπου για πάντα» (σελ. 116).

Βιβλίο Οι ναυαγοί 
Συγγραφέας Ειρήνη Μαλαχτάρη
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ειρήνη Μαλαχατάρη έγραψε ένα ενδιαφέρον και γρήγορο μυθιστόρημα γύρω από τα όρια της ανθρώπινης αντοχής και τις δυσκολίες στις οποίες οφείλουν να ανταποκριθούν η φύση και η προσωπικότητα των έξι ηρώων του μυθιστορήματος.  Η δράση είναι καταιγιστική, με γρήγορες εναλλαγές, μικρά κεφάλαια που στο πρώτο μέρος πότε μας πάνε πίσω και πότε μπροστά στον χρόνο, με αποτέλεσμα να βλέπουμε τα γεγονότα και μετά τι οδήγησε ως αυτά ή τι τα ακολούθησε ή το αντίστροφο. Την ίδια στιγμή, παρεμβάλλονται οι προσωπικές ιστορίες των παιχτών και των στελεχών του καναλιού κι έτσι σταδιακά φτάνουμε στην Ντάρσα όπου θα γίνει το παιχνίδι. Εκεί η αφήγηση γίνεται πιο στρωτή και ευθυγραμμισμένη, οπότε βλέπουμε τις σχέσεις μεταξύ των παιχτών, τις πρώτες εντυπώσεις, τα συναισθήματα που γεννιούνται, από ζήλια μέχρι έρωτα και πολλά άλλα. Εξίσου παραστατικές είναι και οι περιγραφές του νησιού, η θάλασσα, η παραλία, ό,τι δηλαδή έχουμε δει κατά καιρούς σε αντίστοιχες εκπομπές και στην ελληνική τηλεόραση.

Το 2018 η οικονομική ύφεση έφερε δυσπραγία σε πολλούς τομείς, ανάμεσά τους και στην τηλεόραση, οπότε ο Λουίτζι Καρλεβάρο, ιδιοκτήτης του τηλεοπτικού καναλιού Colpo Grosso, καταλαβαίνει πως για τη νέα σεζόν δεν υπάρχει φράγκο και στηρίζεται στις επαναλήψεις των σειρών και των εκπομπών του. Ο Τζοβάνι Μάνκο όμως, ο διευθυντής του ψυχαγωγικού προγράμματος, τον πιέζει να γυρίσουν το ατού του σταθμού τους, τους «Ναυαγούς», το επικό reality επιβίωσης, την κορωνίδα των ακριβών παραγωγών, σίγουρος ότι θα φέρει πολλά χρήματα στα ταμεία και θα τους ξελασπώσει. Τα 100.000 ευρώ που κατάφερε να εξασφαλίσει είναι ψίχουλα κι έτσι αναγκάζεται να γυρίσει το παιχνίδι σ’ ένα ερημωμένο νησί της Αφρικής κι ας διαφημίζεται πως η αποστολή ταξίδεψε στην Καραϊβική. Έξι παίχτες, τρεις άντρες και τρεις γυναίκες, ανάμεσά τους ένας γόνος διάσημης οικογένειας, μια πρώην πρωταθλήτρια του σκι, μια ξανθιά παρουσιάστρια με εντυπωσιακό ντεκολτέ, ένας γυμναστής-μαραθωνοδρόμος, ένας γκρινιάρης έφηβος και μια σοβαρή παρουσιάστρια, προσπαθούν να επιβιώσουν σ’ ένα απομονωμένο μέρος με τις κάμερες να καταγράφουν κάθε τους βήμα και με την ιταλική κοινωνία να τους σχολιάζει ασταμάτητα. Ναι αλλά ποιος από αυτούς σκότωσε έναν άντρα και γιατί; Αν είναι αλήθεια αυτό, κινδυνεύουν οι συμπαίκτες του ενόχου;

Το κείμενο είναι στακάτο και δεν πρόλαβα να βαρεθώ με τις περιγραφές του μονότονου σε γενικές γραμμές παιχνιδιού, μιας και φτάνουμε γρήγορα στο σημείο καμπής, όπου τα πάντα ανατρέπονται. Βρήκα λοιπόν εντυπωσιακή τη ρεαλιστική καταγραφή των συναισθημάτων ενός οποιουδήποτε παίχτη reality, ενός ανθρώπου που είναι μακριά από τη ζωή και την οικογένειά του αλλά δεν παύει να σκέφτεται πως κάποιος από αυτούς τώρα θα του κουνάει το δάχτυλο, θα τον περιμένει να κάνει λάθος ή θα τον επαινεί: «Αυτό το περιτύλιγμα της κοινωνίας ήταν ακόμη εκεί, έστω και στραπατσαρισμένο»! Μετά τις πρώτες μέρες της άστατης ψυχολογικής προσαρμογής, ακολουθούν αυτές με τη γαστρεντερίτιδα και την υπογλυκαιμία: «Πόσο να χαμογελάς νηστικός κάθε μέρα;». Ο καθένας από τους ήρωες σύντομα βρίσκει τις ικανότητες που θα φανούν χρήσιμες στην ομάδα, δημιουργούνται σχέσεις, στηρίζονται ο ένας στον άλλον. Παρ’ όλ’ αυτά, ο επιτυχημένος και ριψοκίνδυνος επιχειρηματίας Λούκα Μορέτι, που έχει γυρίσει την πλάτη στην οικογενειακή επιχείρηση κι έχει απογοητευτεί από την ψεύτικη και άνετη ζωή του, ο αθλητής Ρομπέρτο Βολτολίνι, τον οποίο άρχισε να κάνει νευρικό και ανήσυχο η οικογενειακή του ρουτίνα, ο μηχανόβιος Τόνι Σγκρο που θα έκανε τα πάντα για να μείνει μακριά από τον πατέρα του, η πρώην πρωταθλήτρια του σκι Καρλότα Βίτι που αγωνίζεται να ξεχάσει τις φριχτές στιγμές του ατυχήματός της στην Ελβετία, η γοητευτική αλλά εγκλωβισμένη στην εικόνα της και στις νουθεσίες των γονιών της Λόλα Φαμπιάνι και η δημοσιογράφος Σοφία ντε Πάλμα σύντομα θα διαπιστώσουν πως έχουν μπλέξει άθελά τους σε κάτι επικίνδυνο.

Στο μυθιστόρημα «Οι ναυαγοί» ο παράδεισος σύντομα μετατρέπεται σε κόλαση για τους ήρωες του μυθιστορήματος και διάβαζα με κομμένη ανάσα για το μέλλον τους στο απόμερο αυτό αφρικανικό νησί ενώ όταν έφτασα στη μεγάλη ανατροπή, στο σημείο καμπής του μυθιστορήματος, έβλεπα τα πάντα να αλλάζουν μέσα σε μια στιγμή και το παιχνίδι να γίνεται αγώνας επιβίωσης! Μια σειρά από εκπλήξεις, ένα ντόμινο αστάθμητων παραγόντων, θα αλλάξει εκ βάθρων την ιστορία και θα φέρει τα πάνω κάτω στις ζωές όλων, παιχτών και παραγωγών, με την αγωνία να χτυπάει κόκκινο! Τελικά, πόσο εύκολα παρασύρεται ο άνθρωπος από τα φώτα της δημοσιότητας και τι είναι ικανός να κάνει για να παραμείνει σε αυτά; Αν βρεθεί σε δύσκολες συνθήκες, πόσο εύκολα μετατρέπεται σε ζώο; Ένα μυθιστόρημα χωρίς ιδιαίτερη εμβάθυνση σε χαρακτήρες αλλά με μια καλοσχεδιασμένη πλοκή που συναρπάζει από την αρχή ως το τέλος.

Βιβλίο Ιερό φιλί 
Συγγραφέας Φωτεινή Ναούμ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με το γνώριμο και αγαπημένο ύφος της, όπου μια πρόταση εμπεριέχει χιλιάδες εικόνες και μια λέξη χιλιάδες νοήματα, η Φωτεινή Ναούμ μας χαρίζει την καθημερινότητα μιας μεροκαματιάρικης οικογένειας μέσα από τα μάτια του επτάχρονου Μάρκου που μεγαλώνει σταδιακά, συσσωρεύει φόβους και συναισθήματα, ώσπου στην εφηβεία του σταματάει το σχολείο και ακολουθεί ένα περιπλανώμενο λούνα παρκ. Αυτό θα είναι το πρελούδιο για τη μεγαλύτερη φυγή που θα ακολουθήσει λίγο μετά και θα εγκατασταθεί στη δυτικήΑφρική. Πνίγεται στην Κομοτηνή: «Έβλεπε τους ανθρώπους της πόλης του από παιδιά να γίνονται ενήλικοι, να μεταμορφώνονται σε σκυλιά οικόσιτα. Ένα λουρί που τους κρατούσε μέρα και νύχτα εκεί. Αλλάζανε γειτονιές, αλλάζανε κορμιά στα κρεβάτια τους για μια κάποια ελευθερία, μια κίνηση τάχα ριζοσπαστική…Ο Μάρκος δε θα έμενε εκεί» (σελ. 175). Γλαφυρές και άφθαστες τεχνικά οι περιγραφές: «…και τα μάτια του ήταν τόσο ζωντανά, σάμπως και ρουφούσε τις μέρες όλων σ’ ετούτο το σπίτι και τις φορτωνόταν αυτός, να ‘χει καιρό μπροστά, να ζήσει, να τολμήσει, να ευημερήσει» (σελ. 26). Και αργότερα: «…ο νεφελώδης χαρακτήρας του, πότε φύσαγε αγέρι και καθάριζε τις συννεφιές του και πότε ήταν μπόρα του Θεού» (σελ. 114). Μεταφορές και παρομοιώσεις στολίζουν το κείμενο: «Το σούρουπο ξεπρόβαλε σαν ντροπιασμένη κόρη, έκανε κόνξες με το μεσημεριάτικο φως, φλέρταρε για  λίγο με το σκοτάδι» (σελ. 144). Με γλαφυρότητα και ρεαλισμό παρακολουθούμε τις περιπέτειες ενός άντρα που δείχνει τυχοδιώκτης αλλά δεν είναι, που αποζητά την πατρίδα του αλλά φεύγει μακριά της, που θέλει να αγαπήσει αλλά κάτι πάντα θα τον αφήνει ανικανοποίητο.

Ο Μάρκος αρχικά ζει στο σπίτι με τους γονείς του, Ζωή και Γιώργο και τη γιαγιά του, τη μητέρα του πατέρα του, οι οποίοι βγάζουν τα προς το ζην από την ταβέρνα στο ισόγειο. Η γιαγιά «ήξερε πολλά για τη ζωή μα τίποτα για τα γράμματα»: «-Αχ πουλί μ’, όλος ο κόσμος σίδερα έχει. Κι εκεί που δεν φαίνονται, πάντα κάτι σε σταματάει» (σελ. 29). Ο αυστηρός πατέρας πιστεύει στη βία ως μέσο διαπαιδαγώγησης και ακολουθούν απανωτές προστριβές με τη γυναίκα του πάνω σε αυτό, αφού εκείνη δεν τον αφήνει να χτυπήσει το παιδί της. Ο πατέρας τούς εγκαταλείπει τελικά κι ο Μάρκος παλεύει να μάθει, να καταλάβει, να ηρεμήσει, ανησυχώντας κυρίως για τη μάνα του που ήταν όλος του ο κόσμος, για τον σιωπηλό της εξευτελισμό από τα υπονοούμενα και τα μισόλογα του κόσμου. «Τόσοι οι δρόμοι στη ζωή κι αυτή διάλεξε έναν. Κι αυτός ο ένας διάλεξε άλλο μονοπάτι, μακριά από αυτή» (σελ. 38). Κι όταν τελικά η μάνα ξεσπά μ’ ένα βαρύ ζεϊμπέκικο: «Ήταν αυτή η στιγμή μέσα στα χρόνια, η πιο σημαντική που μοιράστηκαν μάνα και γιος. Η στιγμή που τους απομάκρυνε και συγχρόνως τους έδενε. Η στιγμή που ο γιος κατάλαβε πως η μάνα του δεν του ανήκε. Ούτε εκείνος όμως ανήκε σε αυτήν. Τον έφερε στη ζωή μα μέχρι εκεί» (σελ. 57). Άλλωστε ο Μάρκος: «…δεν αναζητούσε να επιβληθεί στους γονείς του. Ζούσε παράλληλα μ’ αυτούς. Όχι μέσα τους. Ούτε ανάμεσά τους» (σελ. 62).

Στο πλάι της Ζωής και κυρίως του παιδιού στέκεται ο κυρ-Αντώνης, διακριτικό στήριγμα και ωσεί παρών. Γαλουχεί σωστά τον Μάρκο, τον νουθετεί, τον βοηθάει στις δυσκολίες, το παιδί τον εμπιστεύεται, μεγαλώνει με τις υποδείξεις του, τα γεμάτα νόημα λόγια του, αγαπάει το τραγούδι, τη μουσική, τον στίχο, τον πόνο από τα λαϊκά και τα ζεϊμπέκικα που ακούει στο τζουκ μποξ του μαγαζιού: «Θα τα ακούς και με το σώμα σου θα τους δίνεις ζωή»! Γι’ αυτό και στην ξενιτειά αργότερα: «Σήκωσε αυθόρμητα τα χέρια. Τα ένιωσε λες και σηκώθηκαν από μόνα τους. Ήταν όλος ένας σάρκινος σταυρός» (σελ. 236). Βουτιά κάνει αυτός ο άντρας στα αθέατα του μυαλού του Μάρκου, αγαπά τη μάνα του παιδιού αλλιώς, υποστηρικτικά, είναι εκεί για να μη μεγαλώσει χωρίς άντρα στο πλάι της. Η συγγραφέας χαράζει ανάγλυφα και δίνει μορφή σε κάθε συναίσθημα που όλοι μας νιώσαμε κάποια στιγμή στο μεταίχμιο μεταξύ εφηβείας και ενηλικίωσης. Είπαμε όμως, αυτός ο τόπος δεν τον κρατάει παρά τον αγώνα των ανθρώπων που τον αγαπάνε: «Πολύ κόσμο γνώρισε σ’ αυτά τα δυο χρόνια και άλλους πολλούς θα συναντούσε, α κανένας δε μετρούσε μέσα του σαν αυτούς, τους ανθρώπους που μεγάλωσαν στην ίδια γειτονιά» (σελ. 117). Πώς θα συμπεριφερθεί απέναντι στη μάνα του όταν γυρίσει τελικά ο πατέρας του κι εκείνη τον συγχωρέσει; Πιστεύει στη μετάνοια και στις δεύτερες ευκαιρίες; Θα τη στηρίξει ή θα γυρίσει την πλάτη του και στους δυο; «Περίσσιος ένιωθε πάντα μέσα στην αγάπη τους» (σελ. 111).

Η Φωτεινή Ναούμ χαρίζει λεπτοδουλεμένους χαρακτήρες που τους βρίσκουμε στα πρώτα βήματα της ζωής του ήρωα αλλά και στο συγκινητικό και τρυφερό φινάλε. Τους αλλάζει, τους επηρεάζει, τους μεταμορφώνει, τους ολοκληρώνει κι όλοι τους περιστρέφονται γύρω από την απατηλή φλόγα του Μάρκου. Η Μαρίνα, εγγονή της Κοντυλένιας, της μόνης φίλης της γιαγιάς, που τα καλοκαίρια γυρίζει στους γονείς της, έρχεται κοντά με τον Μάρκο με αγίνωτο ερωτισμό, οι δυο τους αποτελούν ένα ζευγάρι που πλησιάζουν αλλά και απομακρύνονται ο ένας από τον άλλον, εκείνος την ξεχωρίζει, εκείνη τον θέλει, τι πραγματικά συμβαίνει όμως ανάμεσά τους; Για τον Μάρκο ο κόσμος ξεκινούσε και τελείωνε στα όρια της γειτονιάς και της πόλης αλλά για τη Μαρίνα, κόρη στρατιωτικού και πολυδιαβασμένη, η γειτονιά και η πόλη τους ήταν ανυπόφορα μικρές. Πόσες μοναξιές όμως σε αυτόν τον τόπο! Πόσο διαφορετικοί οι άνθρωποι που μένουν στο ίδιο σπίτι! Πότε θα δοθεί επιτέλους το ιερό τους φιλί και πώς θα είναι από κει κι έπειτα ο Μάρκος; Η ματιά του στρέφεται και στη Χαρούλα, την κόρη του Απόστολου Χατζή, του «εδώδιμα-αποικιακά», μια  ανυπότακτη, ερεθιστική, προκλητική γλωσσού. Το κορίτσι μεγαλώνει με τον πατέρα της και την ξαδέλφη Ευτέρπη που μπήκε στο σπίτι μετά τον θάνατο της μάνας της Χαρούλας και προσπαθεί να τα φέρει βόλτα αλλά δεν τα καταφέρνει ενώ ηδονίζεται σα βλέπει πατέρα και κόρη να μαλώνουν. Η Χαρούλα χασκογελά με όποιον προλάβει και ενοχλεί άλλους τόσους, κάνει μπαρούτι τον πατέρα της, σηκώνει την τρίχα της Ευτέρπης κι όμως μια κρυμμένη θλίψη κρύβεται πίσω από αυτήν την αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά. Κι ο Μάρκος; Ο στόχος της; Θα δημιουργηθεί κάτι καλό μεταξύ αυτών των δυο ανθρώπων;

Ο Μάρκος τελικά, «παλικάρι δυο πασσάλους ψηλό», αφήνει τα πάντα πίσω του. Ποιος ξέρει τι φοβάται, ποιος ξέρει γιατί δε θέλει αραξοβόλι, γιατί γυρνά την πλάτη του ακόμη και σ’ εκείνη που «με χείλη αφίλητα αποχωρίζονται δυο νέοι που θα μπορούσαν τόσο εξαντλητικά ν’ αγαπηθούν»! «Ο Μάρκος, όσο και να τραβά, όσο και να μαζεύει, να απλώνει, δε χωράει σωστά στο καλούπι. Χρειάζεται κι άλλα ταξίδια κι άλλες ζωές» (σελ. 99). Η ίδια η πόλη, οι άνθρωποι που τον αγαπούν τον διώχνουν, δεν πρέπει να παγιδευτεί σ’ αυτόν τον τόπο! «-…κάνε τον εαυτό σου ευτυχισμένο. Κανείς δε θα κερδίσει την ευτυχία για σένα. Μόνος σου, αγόρι μου, να ψάξεις να τη βρεις. Κι άμα την ανταμώσεις, να τη χαρείς. Κρατάει η άτιμη τόσο λίγο» (σελ. 154), τον νουθετεί η μητέρα του. Τι θα απογίνουν οι φίλοι του, ο Λάμπης, ο γιος του συμβολαιογράφου και ο Πετρής; Θα τον ξεχάσουν; Θα προχωρήσουν; Θα τον ξαναδεχτούν σε περίπτωση που επιστρέψει; Από τους δυο τους πιο πολύ αγάπησα τον Λάμπη, που κάνει παρέα με τον Μάρκο και τον Πετρή παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα του λόγω της ανώτερης τάξης τους. Ο Λάμπης δε λογαριάζει τέτοιες διαφορές αλλά είναι απόμακρος από τα παιδιά της τάξης του λόγω μιας άλλης ευαισθησίας, μιας άλλης οπτικής, αισθάνεται αλλιώς τον εαυτό του και βρίσκει διέξοδο στην εκκλησία. Πόσο όμορφο το δέσιμό του με τον Μάρκο, πόσο θολή και ασαφής η φιγούρα του ως προς τον προσανατολισμό του, τις επιθυμίες του, πόσο διακριτική και μοναχική ύπαρξη! Πόσο σιωπηλή και ταυτόχρονα κραυγαλέα η παράκλησή του προς τον Μάρκο: «-Θέλω να πάω με γυναίκα. Όσο είσαι εδώ. Όσο είναι καιρός» (σελ. 117).

Ένα διαρκές πισωγύρισμα το μυθιστόρημα, μια κινούμενη άμμος που πότε παρασύρει τον Μάρκο στα βάθη της και πότε τον ξεσηκώνει να παλέψει για να ξεφύγει μακριά της. Κι όπου κι αν στραφεί, όπου κι αν καταφύγει, μια γυναίκα. Η Ματίνα, η πόρνη της γειτονιάς, καλόκαρδη, γλυκιά, αυθεντική, κατασταλαγμένη, καθόλου πρόστυχη ή χυδαία: «-Με πιστεύεις πως ο καθένας τους, κι ο χειρότερος που βλέπεις εκεί έξω, έχει κάτι καλό;… Αυτό το καλό εγώ το βρίσκω. Και πληρώνομαι γι’ αυτό!» (σελ. 122). Η Καίτη του λούνα παρκ, ψηλή, ξανθιά, ευθυτενής, με χέρια αδούλευτα, είναι μια γυναίκα που θέλει να εστιάσεις για να δεις τι μπορεί να σημαίνει πραγματικά. Ο Μάρκος βλέπει μέσα της: «Να χαμογελάς. Μη μαραζώνεις. Είσαι ζωντανή, μην το ξεχνάς» (σελ. 105). «Οι δυο τους ήταν δεμένοι με υπολανθάνουσες μορφές αφοσίωσης. Εκείνος έβρισκε σε αυτή μια άλλη εκδοχή της μάνας του κι εκείνη έναν ανύπαρκτο γιο» (σελ.  212). Η μαύρη γαζέλα Ζωρζέτ, ένας φαύλος κύκλος που όλο τον διώχνει κι όλο τον ξαναφέρνει κοντά της. Κι εκείνος; Να στρέφει αλλού τη ματιά του, να λαχταρά τη ζωή και κρυφά, ακόμη κι από τον ίδιο του τον εαυτό, να προσμένει την επιστροφή του στην πατρίδα ακόμη και μετά από τόσα χρόνια, στον τόπο που δεν τον κρατούσε.

Η πένα της συγγραφέως είναι ωμή, αντικειμενική, παρατηρητική, διεισδυτική. Να χαϊδεύει και να δέρνει την Κομοτηνή του 1963, μια πόλη όπου μουσουλμάνοι και χριστιανοί είναι ένα χαρμάνι. «Κόσμος στριμωχνόταν κι άχνιζαν οι μυρωδιές της κακουχίας, της απλυσιάς, των ορμονών κάτω από τα βαριά τους ρούχα» (σελ. 11). Με άφθαστο λυρισμό φωτίζονται τα καλά και τα κακά της: «Τα απογεύματα εκείνης της βροχής είχαν το χρώμα του σάπιου μήλου. Βαθιές διαβαθμίσεις του κόκκινου σε όλες του τις αποχρώσεις και τα εξουθενωμένα σύννεφα, συρρικνωμένα σαν απόσταγμα μούχλας να σταλάζουν την πόλη» (σελ. 39). Κι ο καιρός περνάει, η πόλη μεταμορφώνεται, το ποτάμι μπαζώνεται, οι άνθρωποι αλλάζουν κι ας μένουν στάσιμοι. Αργά μα σταθερά η ματιά του αναγνώστη στρέφεται στην Γκάνα και στο Καμερούν, όπου ταξιδεύει ο Μάρκος μετά από μιαν απόφαση ζωής και σοκάρεται απ’ ό,τι βλέπει, βιώνει και αντιμετωπίζει: «Πίστευα πως η Κομοτηνή είναι ένας τόπος πνιγηρός.. Ένα νεκροταφείο επιθυμιών. Ο κήπος της δυστυχίας. Τίποτα δεν ήξερα…Η αδικία του κόσμου δεν τελειώνει στη γειτονιά μας και ο πόνος μπορεί να είναι πιο βαρύς απ’ αυτό που μέχρι τότε λογιάζαμε για πόνο» (σελ. 211). «Είχε μια ανελέητη γοητεία η Αφρική…ήταν σίγουρα η πηγή των έντονων συναισθημάτων» (σελ.174). Εκεί ξεδιπλώνεται η νέα ζωή του πρωταγωνιστή της ιστορίας, εκεί δημιουργεί νέες φιλίες, νέους έρωτες, εκεί γοητεύει ξανά αλλά αφοσιώνεται στο έργο του. «Αυτοί που επισκέπτονταν τη χώρα χωρίζονταν σε δύο κατηγορίες: αυτοί που φιλοδοξούσαν να την εκμεταλλευτούν κι οι άλλοι που ήθελαν να τη βοηθήσουν» (σελ. 224). Η εκμετάλλευση των έγχρωμων από τους λευκούς όχι λόγω ευπιστίας αλλά λόγω υπερβολικής γενναιοδωρίας, οι Πυγμαίοι που εξαφανίζονται από το κύμα της προόδου και του πολιτισμού, η πείνα και οι δυσκολίες, όλα αυτά τον απορροφούν, τον απομακρύνουν από τη γυναίκα που επίσης τον αγάπησε όσο κι οι άλλες, αγωνίζεται να γίνει πλούσιος και ισχυρός, είναι ο μόνος τρόπος για να βοηθήσει ουσιαστικά τους ντόπιους, τον αποκαλούν «ο μαύρος λευκός». Σκληρές και δύσκολες οι συνθήκες διαβίωσης, δίνονται με ρεαλισμό και ωμότητα οι συνθήκες της καθημερινότητας των χωρικών, η έλλειψη ιατροφαρμακευτικής φροντίδας, εξ ου και το τελευταίο διάστημα συμμετέχει σε ανθρωπιστικές οργανώσεις με τον φίλο του, τον Χασάν και τη Ματίλντε από το Λονδίνο που δουλεύει ως γιατρός: «=Ξέρω πως θα χάσω τον πόλεμο…Αλλά για τις μικρές μάχες που θα κερδίσω, αξίζει να αγωνιστώ» (σελ. 180). Υπάρχει κάπου το όριο; Θα χορτάσει ποτέ ο Μάρκος; Θα στρέψει τη ματιά του πίσω ξανά; Κι αν ναι, τι θα αντικρίσει εκεί;

Το »Ιερό φιλί» είναι ένα δυνατό, τρυφερό, συγκινητικό μυθιστόρημα αφιερωμένο στην προσωπική νόστο του καθενός μας, στα γεγονότα που επηρεάζουν τις αποφάσεις μας, στον τρόπο που προσαρμοζόμαστε στις νέες συνθήκες. Είναι η ιστορία ενός άντρα που έζησε, έδιωξε, έτρεξε, κυνήγησε ποιος ξέρει (ούτε ο ίδιος) τι! «Τόση ζωή, τόσος έρωτας, τόσος θάνατος, πώς χωράει μέσα σε κάθε άνθρωπο;» (σελ. 320). Κι όμως, στον Μάρκο χώρεσε, ξεχείλισε σχεδόν. Με απανωτά πρωθύστερα ταξιδεύουμε πότε στην Κομοτηνή των δεκαετιών 1960 και 1970 και πότε στη δυτική Αφρική των αρχών του 21^ου αιώνα, γνωρίζουμε καλύτερα τον Μάρκο, τις σκέψεις του, τον χαρακτήρα του, προσπαθούμε να κατανοήσουμε τι τον απωθεί στις γυναίκες που τον αγαπάνε και τον οδηγεί σε απανωτά λάθη, πού ρίχνει περισσότερο το βάρος του, γιατί χειρίζεται ανοίκεια κάποιες αποφάσεις, πώς αντιδρά σε νέα δεδομένα. Ένας σύγχρονος Οδυσσέας παγιδευμένος ανάμεσα σε Κίρκη και Πηνελόπη, μετέωρος ανάμεσα σε καθήκον και νηνεμία, αναποφάσιστος ανάμεσα στη συγχώρηση και στην αυτοτιμωρία για κείνο το ιερό φιλί που δεν πρόλαβε να δώσει.

Βιβλίο Το κόκκινο σημειωματάριο 
Τίτλος πρωτοτύπου On la trouvait plutôt jolie
Συγγραφέας Michel Bussi
Μεταφραστής Κατερίνα Γούλα
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Michel Bussi στο νέο του συναρπαστικό μυθιστόρημα ασχολείται με ένα θέμα που είναι πιο επίκαιρο από ποτέ: τις εισροές λαθρομεταναστών και προσφύγων σε χώρες του δυτικού πολιτισμού με απάνθρωπες και αβέβαιες μεθόδους. Άνθρωποι κυνηγημένοι, απελπισμένοι, με τις τελευταίες τους αποταμιεύσεις, πέφτουν θύματα εκμετάλλευσης και εξαπάτησης με κόστος την ίδια τους τη ζωή ενώ ακόμη κι αν καταφέρουν να κερδίσουν άσυλο και σταδιακά μια άδεια παραμονής δεν παύουν να μένουν υπό καθεστώς διωγμού, μιας και η χώρα που τους φιλοξενεί δεν τους θέλει. Πώς και γιατί εμποδίζει η Γαλλία με θεμιτό τρόπο να φέρουν οι νόμιμοι μετανάστες τις οικογένειές τους, «ξένες οικογένειες που ούτε καν ψηφίζουν»; Απελπισία, γραφειοκρατία, αισχρές δικαιολογίες, βίζες που καθυστερούν ακόμη και μια ζωή για να εγκριθούν ενώ βγαίνουν αμέσως αν είσαι Καναδός, Ελβετός, Ιάπωνας… Τι άλλαξε, πότε και πώς στη Γαλλία που ήταν γη ασύλου κάποτε, με το σύνταγμα του 1793 να ορίζει ως καθήκον την προσφορά ασύλου στους καταπιεσμένους λαούς της γης, και τελικά στράφηκε ακόμη και ενάντια στα γαλλόφωνα αδέλφια της από την Αφρική; Εντυπωσιακή είναι η εξής αναφορά: «Σε αυτή τη Γαλλία που γερνάει… που θα ζητήσει από τους κατοίκους της να εργάζονται μέχρι την ηλικία των εβδομήντα ενώ στο κατώφλι της οι αφρικανικές χώρες δεν ξέρουν τι να κάνουν με τη νεολαία τους που σαπίζει άεργη» (σελ. 186-187). Ο συγγραφέας είναι καταιγιστικός και στηλιτεύει τα πάντα: «Σήμερα, οι μετανάστες εργαζόμενοι αποτελούσαν μια κατακερματισμένη διεθνή Μια λεία που μπορούσε πιο εύκολα να πέσει θύμα εκμετάλλευσης» (σελ. 187). Και τους περιμένουν αξιοπρεπείς δουλειές; Όχι, οι μηχανικοί των πλούσιων μεγάλων πόλεων του πλανήτη τους χρειάζονται για να κάνουν τη δουλειά των 3D, δηλαδή dirty, dangerous, dull (σελ. 189)!

Όλα αυτά είναι η μαγιά που πλάθει ένα μυθιστόρημα γεμάτο κοινωνικούς σχολιασμούς, συγκίνηση, τρυφερότητα αλλά και αγωνία, σασπένς, εκπλήξεις, με πρωταγωνίστρια τη Λεϊλί Μαάλ, μετανάστρια από το Μάλι («Η Αφρική είναι η ήπειρος του «σύντομα». Αλλά στην Αφρική, όπως και οπουδήποτε αλλού, οι άνθρωποι βιάζονται», σελ. 430), που ζει στα περίχωρα της Μασσαλίας και συγκεκριμένα στη συνοικία του Εγκ Ντους στο Πορτ-ντε-Μπουκ, μια περιοχή που ζει από τη θάλασσα και αποτελεί κομβικό σημείο στα δίκτυα διακίνησης λαθρομεταναστών. Η FOS-IMMO στριμώχνει σε μικρά διαμερίσματα φοιτητές, συνταξιούχους, ανέργους, όσους δεν έχουν στον ήλιο μοίρα ούτε την πολυτέλεια να αρνηθούν ώσπου τελικά να φτάσουν στα όριά τους και να την κάνουν. Ανάμεσα σε αυτούς και η Λεϊλί Μαάλ, η οποία επιτέλους βρίσκει δουλειά σε ξενοδοχείο ως καθαρίστρια κι έτσι κάνει ένα σημαντικό βήμα προς το ανεκπλήρωτο όνειρό της: να ζήσει με τα παιδιά της σε μεγαλύτερο διαμέρισμα, μιας και στα 25 τ. μ. δε χωράνε τέσσερις άνθρωποι,. Η μεγαλύτερη, η Μπαμπύ («όλη η δυστυχία του κόσμου συγκεντρωμένη σε ένα ικετευτικό βλέμμα», σελ. 132), σπούδασε στο Πανεπιστήμιο Αιξ-Μασσαλίας, ο Αλφά είναι 16 και αδιάφορος για το σχολείο με τάσεις αλητείας και ο μικρότερος, ο Τιντιάν, είναι 10 και διαβάζει πολύ ενώ δεν αποχωρίζεται μια μπάλα με συλλεκτικό λογότυπο. Η προσωπική ιστορία της μητέρας αυτών των παιδιών, το παρελθόν της στο Μάλι της Αφρικής, πώς κατάφερε να φτάσει στη Γαλλία, πώς επέζησε, όλα μπαίνουν στην αφηγηματική ροή με μικρά παρένθετα κεφάλαια. Η κόλαση η ίδια πέρασε από πάνω της και κάθε φορά ο συγγραφέας μας λέει πως υπήρξαν και χειρότερα και όντως της τυχαίνουν σκληρές καταστάσεις.

Στον αντίποδα έχουμε τη Vogelzug, μια οργάνωση παροχής βοήθειας σε πρόσφυγες και μετανάστες και ταυτόχρονα έναν από τους μεγαλύτερους ευρωπαϊκούς οργανισμούς με υπαλλήλους σε Ευρώπη και Αφρική. Ιδρυτής είναι ο Ζουρντάν Μπλαν-Μαρτάν, με τεράστια περιουσία και αντίστοιχα μεγάλη επιρροή σε καίρια πόστα, ο οποίος τη δημιούργησε το 1975 όπου μόλις 50.000.000 άνθρωποι ήταν αναγκασμένοι να ξεριζωθούν από τον τόπο τους για να βρουν δουλειά ή για να γλυτώσουν από πόλεμο και μιζέρια. Το 2000 ο αριθμός αυτός έχει ξεπεράσει πλέον τα 150.000.000 και συνεχίζει να ανεβαίνει. Τα θύματα που δολοφονούνται προέρχονται από την οργάνωσή του κι αυτό δείχνει πως κάτι συμβαίνει, οπότε πρέπει να πάρει την κατάσταση στα χέρια του. Την έρευνα αναλαμβάνει ο Κροάτης Πέταρ Βελίκα, διοικητής της αστυνομίας, που έφυγε από την τότε Γιουγκοσλαβία, μπήκε στην αστυνομική ακαδημία κι εδώ και τριάντα χρόνια μαζεύει πτώματα. Λειτουργεί με το ένστικτο, αποκρυπτογραφεί εύκολα την προσωπικότητα ενός υπόπτου, είναι καυστικός και ρατσιστής. Στο πλάι του κινείται βοηθητικά αλλά σύντομα αναλαμβάνει πρωτοβουλίες για την επίλυση της υπόθεσης ο υπαστυνόμος Ζουλό Φλόρες, συμπαθητικός, ευγενικός, γρήγορος, μορφωμένος, με αίσθηση του χιούμορ. Μόλις αποφοίτησε από την ακαδημία και κοσκινίζει τόνους ολόκληρους από δεδομένα πριν χτίσει μια υπόθεση, συλλογίζεται προγραμματισμένα και μετά δρα. Είναι δύο άκρως αντίθετοι χαρακτήρες, με τον Πέταρ να υπακούει σε εντολές άνωθεν εντός κι εκτός αστυνομίας και τον Ζουλό να είναι φιλόδοξος, φιλέρευνος, να μην εξαρτάται από κανέναν όπως ο προϊστάμενός του τη στιγμή που θέλει να διερευνήσει την υπόθεση. Έχουμε όμως κι άλλους χαρακτήρες, όπως τον ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου όπου δουλεύει η Λεϊλί, Ρουμπέν Λιμπερός, τη νεαρή Καμιλά Σααντί, συμφοιτήτρια της Μπαμπύ, τον μεροκαματιάρη Γκι Λερά που αν και ρατσιστής γοητεύεται από τη Λεϊλί και πολλούς άλλους που όλοι τους έχουν έναν σημαντικό ρόλο στην ιστορία, μόνο που η εκτενής αναφορά σε καθέναν από αυτούς οδηγεί το κείμενο σε αχρείαστους πλατειασμούς, εκτεταμένους μονολόγους και υπέρ το δέον αναλυτικές περιγραφές καταστάσεων και ψυχογραφημάτων.

Η ιστορία πάντως κρατάει το ενδιαφέρον είτε λόγω των ποικίλων καταστάσεων που βιώνουν τα μέλη της οικογένειας Μαάλ τα οποία και ενώνονται απρόσμενα με την οικεία ανατρεπτική οπτική γωνία που πάντα μας περιμένει στα βιβλία του συγγραφέα είτε λόγω του ανθρωποκυνηγητού που εξαπολύεται από ένα σημείο και μετά είτε με τις εκπλήξεις που έρχονται ομαδικά όσο φτάνουμε στο τέλος. Προσωπικά ένωσα κερδισμένος αλλά και ανακουφισμένος που διάβασα όλο το βιβλίο όμως δεν παύω να πιστεύω πως αν λείπανε αρκετά κομμάτια από το κείμενο η έκπληξη και η ένταση θα ήταν απείρως μεγαλύτερες. Η πλοκή εκτυλίσσεται κυριολεκτικά λεπτό προς λεπτό, μέρα προς μέρα, με τα σύμβολα του ήλιου και του φεγγαριού να συντροφεύουν το αντίστοιχο διάστημα που περιγράφεται σε κάθε κεφάλαιο, καθένα από τα οποία χωρίζεται με ονόματα όπως «Η μέρα του αίματος», «Η νύχτα της άγκυρας» κλπ. Τα σύμβολα αυτά κοσμούν και την πάνω δεξιά σελίδα του κειμένου κι αυτό δίνει μια καλαίσθητη νότα στην ανάγνωση. Η αγωνία κλιμακώνεται, μόλις εμφανιστεί μια ένδειξη που αθωώνει την Μπαμπύ Μαάλ αμέσως μια άλλη την ενοχοποιεί, λες κι έχουμε ένα άλυτο παζλ, τα κομμάτια του οποίου αρνούνται να ταιριάξουν, ο χρόνος κυλάει μπροστά, την ίδια περίπου στιγμή μπορεί να συμβούν γεγονότα φαινομενικά άσχετα μεταξύ τους που όμως θα πυροδοτήσουν εξελίξεις και θα φέρουν τους χαρακτήρες αντιμέτωπους με απρόσμενα γεγονότα, οπότε όλα αυτά δημιουργούν μια χορταστική περιπέτεια με κοινωνικές αιχμές και μηνύματα που δυστυχώς είναι πιο επίκαιρα από ποτέ στην εποχή μας.

Βιβλίο Συνέντευξη με έναν κούρο
Συγγραφέας Μαίρη Βογιατζή
Εικονογράφος Ράνια Ηλιάδου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ευτύχης είναι ένας ρεπόρτερ που γράφει στην εφημερίδα του σχολείου του και παίρνει συνεντεύξεις από… αγάλματα και εκθέματα μουσείων! Το πρώτο βιβλίο της σειράς με τον ρεπόρτερ Ευτύχη αφορά τον τεράστιο κούρο της Σάμου, ένα εντυπωσιακό άγαλμα πέντε μέτρων που βρίσκεται στο αρχαιολογικό μουσείο στο Βαθύ. Μέσω ερωταποκρίσεων και με εύληπτο τρόπο ξεδιπλώνεται η ιστορία του αγάλματος, του αρχαιολογικού χώρου του Ηραίου και της αρχαίας Σάμου, μαθαίνουμε πώς και γιατί κατασκευάζονταν τα αγάλματα, τι απέγιναν τα χρώματα με τα οποία τα είχαν βάψει κ. π. ά. Το κείμενο συμπληρώνεται από ερωτήσεις που μπορούν να απαντήσουν τα παιδιά, από τον δεκάλογο του καλού ρεπόρτερ μουσείων, κάτι που θα καθοδηγήσει σωστά τους μικρούς αναγνώστες την επόμενη φορά που θα επισκεφθούν ένα μουσείο στο πώς να κινηθούν, τι να παρατηρήσουν, πώς να αγαπήσουν αυτές τις επισκέψεις, καθώς και από άφθονο χώρο για να γράψουν τη δική τους συνέντευξη από ένα έκθεμα. Η εικονογράφηση της Ράνιας Ηλιάδου είναι αφαιρετική και σουρεαλιστική, με ποικίλες οπτικές γωνίες, βοηθάει το κείμενο με ενδιαφέρουσες απεικονίσεις γύρω από την εποχή και την τέχνη στις οποίες αναφέρεται το κείμενο.

Βιβλίο Το ημερολόγιο ενός εξερευνητή #3: Στη μαύρη ήπειρο
Συγγραφέας Τζένη Κουτσοδημητροπούλου
Εικονογράφος Βασίλης Γρίβας
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Άρης μετακομίζει στην Αθήνα από τη στιγμή που ο πατέρας του πήρε προαγωγή στη δουλειά του. Μένει με τους γονείς του σε μια ανακαινισμένη πολυκατοικία στο κέντρο, στο ρετιρέ, με μια σοφίτα που αν την καθαρίσει ο Άρης θα μπορεί να τη χρησιμοποιεί ως αποκλειστικά δικό του χώρο. Έτσι το παιδί πέφτει με τα μούτρα στην καθαριότητα ώσπου… ανακαλύπτει κάτι σημειώσεις κι ένα αραχνιασμένο ιπτάμενο τρίκυκλο. Στα προηγούμενα βιβλία μάθαμε πως το όχημα άνηκε στον εξερευνητή Φίλιππο Φευγάτο, έναν επιστήμονα που μια μέρα εντελώς ξαφνικά μεταφέρθηκε με ζουρλομανδύα σε άσυλο. Γιατί βρίσκεται ο καθηγητής στην Αφρική και τι ψάχνει πάλι που θα τον φέρει αντιμέτωπο με νέους κινδύνους; Γιατί θέλει κάποιος να δηλητηριάσει το νερό της Κένυας; Ποιο μυστικό κρύβεται στις καλλιέργειες λουλουδιών κοντά στη λίμνη της Ναϊβάσα;

Στο τρίτο βιβλίο αυτής της συναρπαστικής και διασκεδαστικής περιπέτειας για παιδιά από 9 ετών και πάνω, γεμάτης χιουμοριστικά περιστατικά, πολλές γεωγραφικές πληροφορίες γύρω από την Αφρική, την έρημο, τους Τουαρέγκ, μυστήριο και αγωνία, μαθαίνουμε πολλά και χρήσιμα πράγματα για την καθημερινότητα των ανθρώπων στη μαύρη ήπειρο. Αγάπησα τη γραφή της Τζένης Κουτσοδημητροπούλου, γιατί κατάφερε να με εντάξει στον ψυχισμό ενός παιδιού σαν τον Άρη, να με παρασύρει σε άλλη μια καθόλου συνηθισμένη ιστορία και ταυτόχρονα να μου μάθει πράγματα γύρω από την καθημερινή ζωή στην έρημο και πώς επιβιώνουν οι κάτοικοί της, τι σημαίνει Σαχάρα και Τουαρέγκ, πώς είναι η πολιτική κατάσταση στην περιοχή του Νίγηρα, γιατί ανθεί ακόμη το δουλεμπόριο, σε τι κατάσταση είναι η Κένυα και ποιες οι λαογραφικές της παραδόσεις και πολλές άλλες πληροφορίες που περνάνε εύληπτα και καθόλου βαρετά μέσα από τις ιστορίες του εξερευνητή μας. Η εικονογράφηση του Βασίλη Γρίβα είναι εκπληκτική και εξίσου παραστατική με της προκατόχου του, Σάντρας Ελευθερίου, που απολαύσαμε στα δύο πρώτα βιβλία της σειράς. Εναλλάσσεται ανάμεσα στο ασπρόμαυρο και το έγχρωμο, είναι λεπτομερέστατη και αποτυπώνει με σαφήνεια και δυναμισμό μια ποικιλία σκηνών, από την έρημο της Σαχάρα και τα φυσικά τοπία της Κένυας ως τη σοφίτα του καθηγητή και το διαμέρισμα του Άρη. Εξαίρετες λεπτομέρειες, ρεαλιστικές απεικονίσεις, μελετημένες διαστάσεις, προοπτικές και σχέδια, όλα καλοδουλεμένα και απαραίτητα για να ξεκουράσει κανείς το βλέμμα του από την καταιγιστική δράση.

Βιβλίο Λιμπερτάλια 
Συγγραφέας Ουρανία Τουτουντζή
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα της Ουρανίας Τουτουντζή είναι πρωτότυπο, ενδιαφέρον και ανατρεπτικό. Έχει καλοσχεδιασμένους χαρακτήρες, ξεχωριστή πλοκή και διαχρονικά μηνύματα που περνάνε υποδόρια ανάμεσα στις σελίδες. Η επιδημία της πανώλης αποτυπώνεται με αδρότητα και ρεαλισμό, η ζωή της Σιμπίλ έχει πολλές ανατροπές και η δράση μεταφέρεται από τη στεριά της Γαλλίας στο καράβι που θα την απομακρύνει από κει και στο νησί όπου ουσιαστικά θα μεγαλώσει. Από το 1681 έως το 1694 η κοπέλα βιώνει εμπειρίες που θα ατσαλώσουν και θα ωριμάσουν τον χαρακτήρα της, θα γνωρίσει τον έρωτα, την αδικία, την αγωνία, τη λαχτάρα και θα πάρει τελικά μια απόφαση που θα σημαδέψει οριστικά τη ζωή της. Η ιστορία ξεκινάει με την καθημερινή ζωή στο Ετουάλ, κοντά στη Μασσαλία, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την επιδημία της πανούκλας, με τη Σιμπίλ να μεγαλώνει μαζί με την εξαδέλφη της, Ελέν. Με την επιδημία η ήρεμη ως τότε ζωή της αλλάζει ριζικά. Η κατάσταση στην πόλη καταγράφεται με ενάργεια, αποτυπώνοντας συνθήκες παρόμοιες με την επιδημία που ζήσαμε κι εμείς πρόσφατα (κατ’ οίκον περιορισμός, καλό πλύσιμο χεριών, απαγόρευση μαζώξεων και εναγκαλισμών κ. π. ά.). Ο προοδευτικός πατέρας της Σιμπίλ δίνει τα πάντα για να θεραπεύει τους ασθενείς του σε μια τέτοια κρίσιμη περίοδο, ο χαρακτήρας του όμως αντιβαίνει στις επιταγές της Εκκλησίας που θέλει τους πιστούς υποχείριά της, γι’ αυτό και οι ιερείς κατηγορούν την πανούκλα ως αιτία των αμαρτημάτων των ανθρώπων. Μελέτη, γνώση και παιδεία πολεμούν με τη στενομυαλιά, τον χειρισμό και την τυφλή υπακοή σε θεϊκές εντολές κι αυτό είναι το μοτίβο που οδηγεί στον θάνατο του γιατρού. Στην παρέα των δύο κοριτσιών προστίθεται ο Ζακί, γιος αγρότη, που, όπως όλοι όσοι ζούσαν κοντά στη φύση, δεν αποκόπηκε από τον κύκλο της ζωής και διατηρεί δεσμούς με παγανιστικές αντιλήψεις και συνήθειες που η εκκλησία δεν κατόρθωσε να ξεριζώσει. Σταδιακά η Σιμπίλ διαπιστώνει πως έχει το χάρισμα να βλέπει ανεξήγητα αλλά προφητικά όνειρα μέρα και νύχτα κι αγωνίζεται να κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό της και τις δυνάμεις της.

Το μυθιστόρημα ξεδιπλώνεται με γρήγορους ρυθμούς, δίνει εμβάθυνση στους χαρακτήρες και αποτυπώνει μελετημένες λεπτομέρειες της εποχής (από τα σπίτια και τα ρούχα ως τα καράβια και τις πόλεις). Λιτοί διάλογοι, πρωτότυπο θέμα, έξυπνος χειρισμός της πλοκής είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα του κειμένου που κινείται θα έλεγα σε τρεις άξονες δράσης: Ετουάλ, πλοίο, Λιμπερτάλια. Ποιος θα σκεφτόταν για παράδειγμα το ταξίδι από τη Μασσαλία στο ιδανικό νησί να το γεμίσει με ενδιαφέροντα περιστατικά (μπουρίνια και θαλασσοταραχές, πλοία με κουφάρια νεκρών από πανώλη ή άλλα με ανεπιθύμητους και τρελούς) και όχι απλά να το αναφέρει και να φτάσει στην καθαυτή ιστορία; Κι όμως η Συμπίλ κατά τη διάρκεια του πλου αντικρίζει πρωτόγνωρες και ανοίκειες εικόνες που εμπλουτίζουν το σκεπτικό και τον ψυχισμό της. «Στο θαλασσινό ταξίδι όμως τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Ξεκινούσες από έναν τόπο που σου ήταν οικείος… κι έπειτα από μέρες, ίσως και μήνες πλεύσης, έφτανες δίχως μεταβατικά στάδια και διαδοχικές αλλαγές σε μέρη που όμοιά τους δεν είχες ποτέ σου αντικρίσει… Όσα είχε δει και ζήσει στη διάρκεια αυτού του ταξιδιού, της φαίνονταν σαν τα στάδια μιας μύησης» (σελ. 170).

Η Λιμπερτάλια (=καταφύγιο ελευθερίας) είναι μια αποικία στη Μαδαγασκάρη που ίδρυσαν ο Τζέιμς Μισόν και ο σινιόρ Καρατσιόλι. Οι κάτοικοι, ναυτικοί και πειρατές, έχουν τα ίδια δικαιώματα και προσφέρουν ό,τι μπορούν. Οι νόμοι είναι απλοί και αποσκοπούν στην περιφρούρηση των αρχών της ισότητας και της προστασίας της ζωής. «Ήταν ό,τι περισσότερο ονειρεύτηκε και ό,τι περισσότερο φοβήθηκε ποτέ η Ευρώπη» (σελ. 226). Εκεί η Σιμπίλ βιώνει πολλές και διαφορετικές καταστάσεις που εμπλουτίζουν τον τρόπο σκέψης της και μάλιστα γνωρίζει τον έρωτα. Με το πέρασμα του χρόνου όμως πολλά γεγονότα αλλάζουν και οι ανατροπές φέρνουν τους χαρακτήρες σε διλήμματα. Ταυτόχρονα, με έξυπνο τρόπο και χωρίς περιττολογίες, περνάνε από το κείμενο έννοιες όπως ο σεβασμός απέναντι στη φύση, η αγάπη για την ελευθερία, την ανεξαρτησία και την ισότητα όλων των ανθρώπων, η σημασία της παιδείας και της μόρφωσης για την πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου και άλλα. Όμως «…μια ιδανική κοινωνία δεν μπορεί να προφυλάξει τους ανθρώπους από τους πόνους του έρωτα και του θανάτου» (σελ. 365). Θα ζήσει για πάντα εκεί λοιπόν η ηρωίδα μας; Και οι άνθρωποι που άφησε πίσω της; Θα νιώσει νοσταλγία ή θα ριζώσει στο νησί; Θα στρέψει ποτέ η κραταιά Ευρώπη τη ματιά της σε αυτόν τον τόπο για να τον κατακτήσει; Δε θα υπάρξει σε αυτήν την ιδεώδη και ταυτόχρονα ιδεατή κοινωνία ένας προδότης, ένας κακός χαρακτήρας;

Το μυθιστόρημα της Ουρανίας Τουτουντζή «Λιμπερτάλια», με το κομψό και προσεγμένο εξώφυλλο, είναι ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα γεμάτο ρεαλισμό και φαντασία, αγάπη και προδοσία, πίστη και αισιοδοξία, ανατροπές και εκπλήξεις, με μια πλοκή που δεν είναι προβλέψιμη κι ένα τέλος που θα μου μείνει αξέχαστο και κλείνει με ιδανικό και πρωτότυπο τρόπο αυτήν την ξεχωριστή ιστορία.

Βιβλίο Σκανταλιές στο Πι και Φι
Συγγραφέα Ελένη Μπετεινάκη
Εικονογράφος Ναταλία Καπατσούλια
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δύο καλικάντζαροι, ο Πι και ο Φι, πριονίζουνε το δέντρο της γης, ανυπομονώντας να φτάσουν πρώτοι πάνω στη γη και να κάνουν σκανταλιές. Όντως έτσι γίνεται και φτάνουν σε ένα όμορφο χωριό, το οποίο αναστατώνουν με τις αταξίες τους, σύντομα όμως θα πάρουν ένα αναπάντεχο μάθημα. Η Ελένη Μπετεινάκη γράφει ένα διασκεδαστικό ανατρεπτικό παραμύθι, βασισμένο στον θρύλο του Δωδεκαήμερου και γεμίζει την ιστορία της με ξεκαρδιστικές περιπέτειες. Το μπακάλικο, το ραφτάδικο, ο μύλος, το ζαχαροπλαστείο του χωριού δε γλυτώνουν από τις ζαβολιές των Πι και Φι. Να όμως που τα πάντα θα αλλάξουν και τα καλικαντζαράκια θα μετανιώσουν που ανέβηκαν στη γη. Η εικονογράφηση της Ναταλίας Καπατσούλια είναι πολύ όμορφη και παραστατική, γεμάτη χρώματα και λεπτομέρειες που θα συναρπάσουν τα παιδιά. Ο Πι και ο Φι είναι πολύ χαριτωμένα πλάσματα, τα μαγαζιά του χωριού έχουν καλοσχεδιασμένες λεπτομέρειες κι όλα βοηθάνε με τον καλύτερο τρόπο τη φαντασία των παιδιών.

Βιβλίο Νερό! Νερόοοο…
Συγγραφέας Κυριακή Φράγκου
Εικονογράφος Ζωή Χωριατέλλη
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σε αυτό το δυνατό, συγκλονιστικό παραμύθι η Κυριακή Φράγκου τονίζει τα προβλήματα που δημιουργούνται στο οικοσύστημα και στο γύρω μας περιβάλλον από τις μεγάλες και καταστροφικές πυρκαγιές που ελαττώνουν το οξυγόνο του πλανήτη, καθώς και στην εξάντληση των υδάτινων πόρων από τα χημικά απόβλητα που καταλήγουν στις θάλασσες. Η ματιά της επικεντρώνεται στην περιφέρεια της Αρούσας στην Τανζανία, όπου ο πατέρας Αγαθόνικος κάνει ό,τι μπορεί για να βελτιώσει ή έστω να ανακουφίσει την καθημερινότητα των ανθρώπων. Η Κυριακή, η Σόνια, ο Νίκος, η Φωτεινή και η Μαρία, μέλη της Εθελοντικής Διακονίας Αστέγων, φτάνουν στο χωριό για να βοηθήσουν με όποιον τρόπο μπορούν αλλά και για να ενημερώσουν με την περιπέτειά τους αυτή τον κόσμο για τις δυσκολίες επιβίωσης στην περιοχή.

Η συγγραφέας, μέσα από την ιστορία, τονίζει τη σημασία του νερού για ανθρώπους, ζώα και φυτά, μιας και το καθένα χρειάζεται αυτό το πολύτιμο αγαθό για να επιβιώσει και να παραγάγει χρήσιμα συστατικά για τους άλλους κρίκους της τροφικής αλυσίδας. Το παραμύθι είναι άκρως διδακτικό και τονίζει τη χριστιανική αλληλεγγύη και την πίστη που θα οδηγήσει σε ένα απρόσμενο θαύμα. Η εικονογράφηση της Ζωής Χωριατέλλη είναι παραστατικότατη και με αξιοπρόσεκτο ρεαλισμό. Οι μεν πρωταγωνιστές της ιστορίας αποτυπώνονται σχεδόν φωτογραφικά, η δε Αφρική ζωντανεύει με απολαυστικές εικόνες και σωστές λεπτομέρειες. Η κοινότητα που διψάει, οι έρευνες με το γεωτρύπανο για νερό, το φυσικό περιβάλλον αποτελούν υπέροχους ζωγραφικούς πίνακες που θα βοηθήσουν τα παιδιά να καταλάβουν πόσο δύσκολη είναι η ζωή στην ήπειρο της Αφρικής, πόσο πολύτιμο είναι το νερό και πόση δύναμη κρύβει μέσα της η πίστη. Το βιβλίο συμπληρώνουν προλογικό σημείωμα του Επισκόπου Αρούσας και Κεντρικής Τανζανίας Αγαθόνικου και εισαγωγή του Μητροπολίτη Νέας Κρήνης και Καλαμαριάς Ιουστίνου.

Βιβλίο Ποτέ
Τίτλος πρωτοτύπου Never
Συγγραφέας Ken Follett 
Μεταφραστής Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου
Κατηγορία Περιπέτεια / Τρόμου
Εκδότης Bell 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του σημαντικού αυτού συγγραφέα συστήνει στο αναγνωστικό κοινό όλες τις ισορροπίες δυνάμεων που επικρατούν σε Αμερική και Ασία κυρίως, εντρυφεί στις σχέσεις των χωρών μεταξύ τους και παραθέτει με συναρπαστικές λεπτομέρειες όλο τον στρατιωτικό εξοπλισμό των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας, της Βόρειας και Νότιας Κορέας και της Ιαπωνίας. Οι διπλωματικές σχέσεις, βασισμένες στον ανθρώπινο παράγοντα, δοκιμάζονται συνέχεια, σχέδια ευοδώνονται ή καταποντίζονται, πραξικοπήματα χειροτερεύουν τις καταστάσεις, άνθρωποι που αποσκοπούν να γίνουν ηγέτες εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες, λάθος χειρισμοί δημιουργούν εφιαλτικά σενάρια κι έτσι η γεωπολιτική σκακιέρα βάφεται με αίμα αθώων όσο οι ανώτεροι ενορχηστρωτές επελαύνουν, επιτίθενται, υποχωρούν και συνδιαλέγονται πολύ προσεκτικά, μιας και στη διεθνή διπλωματική κονίστρα κάθε λέξη μετράει. Το βιβλίο χωρίζεται σε πέντε μέρη, όσα και οι βαθμίδες Defcon, με το 5 να είναι η χαμηλότερη κατάσταση αμυντικής ετοιμότητας και στο 1 να επίκειται ή να έχει ξεκινήσει πυρηνικός πόλεμος. Στο επίπεδο 3 μάλιστα είχαμε φτάσει την 11^η Σεπτεμβρίου 2001 και στο 2 το 1962 με την πυραυλική κρίση της Κούβας!

Στην αρχή, ξεκίνησα να κρατάω σημειώσεις ώστε να μη χαθώ με τα πολλά πρόσωπα που περιβάλλουν τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών και τους ηγέτες του ανατολικού κόσμου, να κατανοήσω το πολιτικό και διπλωματικό παρελθόν των χωρών μεταξύ τους και να γνωρίσω καλύτερα τους κύριους χαρακτήρες της ιστορίας:
-την Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, Πολίν Γκριν, παντρεμένη και μητέρα μιας έφηβης κόρης με τα γνωστά προβλήματα αντικοινωνικής συμπεριφοράς της ηλικίας της και τον γερουσιαστή Τζέιμς Μουρ να είναι ο αντίπαλός της στον αγώνα για το χρίσμα των Ρεπουμπλικάνων που υπηρετεί η Πολίν. Δίπλα της βρίσκεται ένα αξιόλογο επιτελείο ανθρώπων με διορατικότητα, πείσμα, διπλωματικότητα και σωστή εκπαίδευση.
-τον υφυπουργό Διεθνών Πληροφοριών Τσανγκ Κάι στο Υπουργείο Κρατικής Ασφάλειας και υπεύθυνο για τη λειτουργία της κινέζικης Υπηρεσίας Πληροφοριών Εξωτερικού, τον κατασκοπικό οργανισμό που χειρίζεται τις μυστικές πληροφορίες μέσα και έξω από τη χώρα. Γιος του αντιπροέδρου της Επιτροπής Εθνικής Ασφάλειας, του οργάνου που παίρνει όλες τις σημαντικές αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής και ασφάλειας, θεωρεί τον εαυτό του ικανό να γίνει Πρόεδρος της χώρας ώστε να φροντίσει η Κίνα να σταθεί στο ύψος του πεπρωμένου της. Εργάζεται σ’ ένα αυστηρό περιβάλλον, χωρισμένο σε σκληροπυρηνικούς στρατιωτικούς και ήπιων τόνων υπαλλήλους και κατασκόπους. Είναι παντρεμένος με την ηθοποιό Τάο Τινγκ, πρωταγωνίστρια σε μια από τις δημοφιλέστερες τηλεοπτικές σειρές της χώρας και συμβουλεύεται έμπιστα πρόσωπα για το τι γίνεται στη Βόρεια Κορέα.
-την Ταμάρα Λέβιτ, μέλος της αμερικανικής πρεσβείας στην Ντζαμένα, πρωτεύουσα του Τσαντ, αλλά στην πραγματικότητα πράκτορας της CIA με πίστη στην ελευθερία, τη δημοκρατία και τη δικαιοσύνη. Συνεργάζεται με τον Γαλλοαλγερινό Ταμπντάρ Σαντούλ, μέλος της DGSE, δηλαδή της γαλλικής CIA, ακόλουθο στην Αποστολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ντζαμένα.
-τον Αμερικανό μυστικό πράκτορα Αμπντούλ Τζον Χαντάντ, έναν από τους πράκτορες που έχει στείλει η CIA για να εντοπίσουν τις διαδρομές των ναρκωτικών, με την ελπίδα να οδηγηθούν στα κρησφύγετα του ισλαμικού κράτους και ίσως στην ηγετική φυσιογνωμία του ISGS και δράστη μαζικών δολοφονιών Αλ-Φαράμπι. Ο Αμπντούλ ανακαλύπτει ένα μεγάλο φορτίο κοκαΐνης, οπότε το ακολουθεί μεταμφιεσμένος σε ντόπιο και μπλέκεται σε κύκλωμα λαθρομετανάστευσης. Στο ταξίδι προς τη Μεσόγειο θάλασσα, γνωρίζει την Κία, που δε βλέπει μέλλον και προκοπή ούτε για κείνη ούτε για τον γιο της στον φτωχότοπο του Τσαντ οπότε επέλεξε με βαριά καρδιά και δυσκολίες να φύγει προς την Ευρώπη μέσω των παράνομων δικτύων μεταναστών.

Σύντομα όμως κατάφερα να διακρίνω τον σκελετό της πλοκής κι έτσι αφοσιώθηκα χωρίς περισπασμό στις εξελίξεις, τις ανατροπές και τα παιχνίδια που πάντα παίζονται στα γραφεία των επιτελών. Το μυθιστόρημα είναι ένα ταξίδι στις άκρες της γης, με παραστατικές εικόνες και ρεαλιστική γραφή. Αξιοθρήνητοι φτωχοί οικισμοί στην Αφρική, με απελπισμένους άπορους κατοίκους και τους τζιχαντιστές να δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την καθημερινότητά τους, αφού τους αρπάζουν τα τρόφιμα και όχι μόνο. Οι ένοπλες συμμορίες που συνεργάζονται με το ισλαμικό κράτος δολοφονούν, απάγουν και βιάζουν Αφρικανούς που οι φονταμενταλιστές πολέμαρχοι δεν εγκρίνουν τη θρησκεία ή την εθνότητά τους. Στην άλλη άκρη της γης, η Κίνα οδεύει προς την κατάκτηση της θέσης της πλουσιότερης και ισχυρότερης χώρας στον κόσμο, κάτι που φέρνει φόβο σε Ευρωπαίους και Αμερικανούς που βλέπουν την παγκόσμια κυριαρχία να ξεγλιστράει μέσα από τα χέρια τους μέρα με τη μέρα. Ως προς τη Βόρεια Κορέα, «τη μεγάλη αδυναμία της Κίνας», είναι σύμμαχοι ζωτικής σημασίας και ταυτόχρονα αναξιόπιστοι, απόλυτα εξαρτημένοι από την Κίνα, με τη μόνη επιτυχημένη βιομηχανία να κατασκευάζει και να εξάγει πολεμικούς εξοπλισμούς. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα με την έντονη υπερεθνικιστική και μεταρρυθμιστική τάση του στρατού της χώρας, ο οποίος θέλει την πατρίδα του ανεξάρτητη από την Κίνα κι ετοιμάζει στρατιωτικό πραξικόπημα: «Η Βόρεια Κορέα έπρεπε να είναι σταθερή, η σταθερότητά της αποτελούσε τον ακρογωνιαίο λίθο της κινεζικής άμυνας» (σελ. 374). Κι επιπλέον η Νότια Κορέα βρίσκει πως ήρθε η στιγμή να πάρει το αίμα της πίσω για όσα πάνδεινα τράβηξε η χώρα της από το 1945 κι εντεύθεν κι η ηγέτης της οραματίζεται μία ενιαία πατρίδα!

Το μυθιστόρημα σε κάποια σημεία με κέρδιζε και σε άλλα με έχανε, με αποτέλεσμα να μην μπορώ να αποφασίσω ως το τέλος αν μου άρεσε ή όχι. Ίσως περίμενα ένα στακάτο, γρήγορο, ανατρεπτικό θρίλερ αλλά οι υπερβολικά πολλές λεπτομέρειες και ο σχετικά αργός αρχικά αφηγηματικός ρυθμός με κούρασαν και διάβαζα σχεδόν στα πεταχτά το κείμενο, χωρίς να χάνω τις εξελίξεις. Έχουμε παραστατικότητα και ζωντάνια αλλά οι υπερβολικές επεξηγήσεις και αναλύσεις καθυστερούν τη δράση και αποδυναμώνουν τις ανατροπές, μειώνοντας αισθητά τον ρυθμό που απαιτεί μια τέτοια περιπέτεια. Από την άλλη, δεν μπορώ να παραβλέψω τη σωστή σκιαγράφηση των χαρακτήρων ως προς τις επιλογές που πραγματοποιούν, πώς αποτυπώνεται η απελπισία τους σε κρίσιμες στιγμές, ο παρανοϊκός τρόπος σκέψης κάποιων, οι αφόρητες, μακρόχρονες και ψυχοφθόρες προσπάθειες κάποιων διπλωματών και επιτελών να επηρεάσουν θετικά τις εξελίξεις και να μαλακώσουν την αποφασιστικότητα των ηγετών ώστε να αποφευχθεί ο πυρηνικός πόλεμος που θα μας φέρει όλους πιο κοντά στο τέλος του κόσμου που ξέρουμε. Πράξεις και αντίποινα, δράση και αντίδραση είναι ένα δύσκολο γαϊτανάκι, με λεπτές ισορροπίες ανάμεσα στο «δραστικό» (διπλωματία, αντίποινα) και στο «παρανοϊκό» (πλήρης αφανισμός με τη χρήση πυρηνικών όπλων). Ζούμε ακόμη στην κόψη του ξυραφιού και το μυθιστόρημα το δείχνει με τον καλύτερο τρόπο. «Η δύναμη δεν ανήκε αποκλειστικά σ’ ένα μεμονωμένο κέντρο αλλά σ’ ένα απίστευτα πολύπλοκο δίκτυο, μια ομάδα σημαντικών ανθρώπων και θεσμών χωρίς συλλογική βούληση, που έσπρωχναν προς διαφορετική κατεύθυνση ο καθένας» (σελ. 660). Φανταστείτε λοιπόν πόσα παιχνίδια παίζονται για την τύχη του κόσμου μεταξύ εκείνων που θέλουν εκδίκηση και αίμα και εκείνων που βλέπουν πιο διορατικά, έστω κι αν αποσκοπούν σε προσωπικά οφέλη.

Και πάλι, με αφορμή τον τρόπο χειρισμού συνολικά και ολοκλήρωσης ειδικά της ιστορίας, που με εξέπληξε όχι ευχάριστα, δε γίνεται να μην προβληματιστώ πάνω σε αρκετά θέματα, όπως την επιλογή μιας γυναίκας για Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, όχι γιατί δεν πιστεύω στις ηγετικές ικανότητες του φύλου αλλά γιατί ο συγγραφέας δε με έπεισε για τον ολοκληρωμένο χαρακτήρα της. Έχοντας διαβάσει παρεμφερή μυθιστορήματα με Προέδρους και χώρα σε κρίση, δεν μπορώ να πειστώ εύκολα πως σε τόσο σοβαρές και δύσκολες καταστάσεις η Πολίν έχει ερωτικές αφυπνίσεις που τις κρατάει για τον εαυτό της ώστε να μην τινάξει καριέρες στον αέρα ή αναρωτιέται για το αν ο Πρώτος Κύριος την απατά ή τι συνέπειες θα έχει η ελαφρώς παραβατική συμπεριφορά της κόρης της στην ψυχολογία εκείνης ή στην πολιτική καριέρα της. Σίγουρα όταν κρατάς την τύχη του κόσμου στα χέρια σου δεν παύεις να έχεις και προσωπική ζωή, απλώς δε μου άρεσε όπως παρουσιάστηκε. Καλογραμμένη είναι και η περιπέτεια που έζησαν ο Αμπντούλ και η Κία, μόνο που ίσως ο συγγραφέας δεν είχε τι να την κάνει αφότου χρησιμοποιήθηκε ως πρώτο σκαλοπάτι για το ντόμινο της καταστροφής που θα ακολουθούσε. Σωστές ανατροπές, αναπάντεχες εκπλήξεις, αποτύπωση των εξτρεμιστικών οργανώσεων και όλου του δικτύου λαθρεμπορίας (ανθρώπων, ναρκωτικών και όπλων) στην έρημο της Σαχάρας, εξαπατήσεις, δυσκολίες και άλλα κι όλο αναρωτιόμουν, ειδικά όσο παράλληλα άρχιζε να κλιμακώνεται ο πυρηνικός κίνδυνος, πώς ταιριάζουν πλέον αυτοί οι δύο χαρακτήρες με την υπόλοιπη ιστορία. Σασπένς και εκπλήξεις δεν κατάφεραν να κρύψουν την αμηχανία χειρισμού της ιστορίας τους, η οποία, παρ’ όλ’ αυτά, έχει εξίσου πολλές σελίδες. Και όλοι αυτοί οι προβληματισμοί κουμπώνουν με τον τρόπο που τελείωσε το μυθιστόρημα, κάτι που μου έδειξε πως ίσως ο συγγραφέας δεν είχε σκοπό να αφήσει επιμύθιο στην ιστορία του. Χαίρομαι που η Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών δεν ήταν άλλο ένα καρτούν, όπως σε άλλα αντίστοιχου θέματος μυθιστορήματα, εκπρόσωπος της κραταιάς χώρας που θα σώσει τον κόσμο και θα τα ισοπεδώσει όλα για να δείξει ποια είναι, αλλά ένας άνθρωπος με προβληματισμούς, διλήμματα, αμφιβολίες και πάντα συζητήσιμη για εναλλακτικές λύσεις. Έτσι όμως όπως τελείωσε το βιβλίο η όλη αίσθηση που αποκόμισα είναι πως ο συγγραφέας κατέγραψε τη βαθμιαία κλιμάκωση που θα οδηγήσει σε πυρηνικό πόλεμο με τον αφανισμό χιλιάδων ανθρώπων και όχι ένα κείμενο που θα δείξει το μέγεθος της καταστροφής κι ίσως αυτό αλλάξει τη γνώμη σε ορισμένους και μέσω αυτών των ελιγμών να δει κι ο αναγνώστης πως ναι, τέτοιος πόλεμος πρέπει να αποφεύγεται.

Το «Ποτέ» είναι μια κλιμακούμενη περιπέτεια που εμπλέκει τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα, τη Βόρεια και τη Νότια Κορέα, ακόμη και την Ιαπωνία σε απανωτούς διπλωματικούς χειρισμούς, με κάποιους να τραβάνε το σκοινί και κάποιους άλλους να το χαλαρώνουν. Ανατροπές, εκπλήξεις, εμπόδια, αστάθμητος ανθρώπινος παράγοντας και πολλές λεπτομέρειες γύρω από τα οπλικά συστήματα, τα γραφεία αποφάσεων, την ίδια την καθημερινότητα των χαρακτήρων συγκροτούν ένα χορταστικά φλύαρο ή λεπτομερώς εκτεταμένο μυθιστόρημα γύρω από την απειλή ενός πυρηνικού πολέμου. Ειδική μνεία οφείλω να κάνω στη μετάφραση, η οποία θα πρέπει να ήταν πολύ δύσκολη, μιας και τα οπλικά συστήματα, τα περίπλοκα κινεζικά ονόματα, λέξεις όπως «διάδρομος προσαπογείωσης» ή «αλεξίβομβος υπόγειος χώρος» που δεν τις έχω ξανασυναντήσει ως τώρα θα δυσχέραναν αρκετά τη Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου στο έργο της.

Βιβλίο Καχαραμπού 
Συγγραφέας Φραντζέσκα Μάνγγελ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα 
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Φραντζέσκα Μάνγγελ γράφει τη συνέχεια της «Νύχτας του Σάουιν», στέλνοντας τους δύο πρωταγωνιστές, Κίμωνα και Στέφη, σε διαφορετικά μέρη, μακριά τον έναν από τον άλλον. Σπασμένα κομμάτια πια η ζωή της Στέφης, ένα εδώ, ένα εκεί, ένα στην Ελλάδα, ένα στη βόρεια Αγγλία, ένα στη Σκωτία: «Μία και καμία. Ξένη ανάμεσα στους ξένους» (σελ. 55). Δύο άνθρωποι ψάχνουν, αναζητούν, υπόσχονται, χωρίζονται. Εκείνη ταξιδεύει σε Ταγγέρη, Αλγέρι, Κένυα κι εκείνος βαθιά μες στην ψυχή του, περιμένοντας και καρτερώντας και οι δύο την κίνηση που θα τους φέρει κοντά, την κίνηση που καθυστερούν οι υποχρεώσεις, οι αλλαγές σχεδίων, ίσως ο εγωισμός. Πρόκειται για ένα ταξίδι στις ψυχές δύο ανθρώπων που θέλει ο ένας τον άλλον αλλά γεγονότα προλαβαίνουν την εκάστοτε κίνηση σύγκλισης. Είναι ένα μυθιστόρημα εντελώς διαφορετικό σε περιεχόμενο και πλοκή από το πρώτο και ταυτόχρονα άρρηκτα δεμένο μαζί του μέσα από μια αναπάντεχη ιστορία. «-Πάντα πρέπει να υπάρχει λόγος. Διαφορετικά θα είναι όλα μάταια» (σελ. 312). Και πράγματι, το μυθιστόρημα δεν είναι μια βεβιασμένη, περιττή επανεμφάνιση των χαρακτήρων που βίωσαν τη «Νύχτα του Σάουιν» αλλά ένα απαραίτητο συμπλήρωμα για να κατανοήσουμε και να γνωρίσουμε καλύτερα όχι μόνο τη Στέφη και τον Κίμωνα αλλά και τα γεγονότα που τους έφεραν ως εδώ, αποφάσεις και πράξεις δηλαδή ανθρώπων που έδρασαν πριν από κείνους, δημιουργώντας έτσι ένα συναρπαστικό σύμπαν συμπτώσεων και αέναου κύκλου που μόνο ένα ημερολόγιο έχει τη δύναμη να λύσει, φέρνοντας νέες πραγματικότητες και νέα αδιέξοδα.

Ταξίδι ψυχής και εσωτερικότητας κάνει η Στέφη κι η συγγραφέας το «εκμεταλλεύεται» όχι για να γεμίζει χωρίς λόγο σελίδες επί σελίδων αλλά για να δείξει τις διαφορές των πολιτισμών κυρίως ως προς το θέμα της στάσης απέναντι στη γυναίκα και ως προς την αυτοδιάθεση. Η Ρεχέμα, μια από τις ηρωίδες που συναντά η Στέφη, είναι καταιγιστική: «Δεν υπάρχει ισότητα. Πάρ’ το χαμπάρι! Κι εσείς, οι πολιτισμένες, είστε σε χειρότερη μοίρα από μας. Εμάς τουλάχιστον μας κυβερνούν οι άντρες μας. Μόνο σ’ αυτούς έχουμε να λογοδοτήσουμε. Εσάς σας κυβερνούν άντρες και χρήμα μαζί. Αν εμάς μας πουλάνε οι πατεράδες μας, εσείς πουλιέστε από μόνες σας. Αν εμείς το κάνουμε για την επιβίωσή μας, εσείς το κάνετε για τη ματαιοδοξία σας» (σελ. 169). Το ημερολόγιο μιας γυναίκας που ζούσε στην Αγγλία του 1926 και τα τίναξε όλα στον αέρα για έναν έρωτα, δίνει στην πρωταγωνίστρια να καταλάβει πόσο δυνατή και αναπόφευκτη είναι η μοίρα. Εκεί, στα βάθη της Αφρικής, η ζωή της δένεται απρόσμενα μ’ ένα παρελθόν που τη στοίχειωνε στο πρώτο βιβλίο. Το μυθιστόρημα ακροβατεί εξίσου ανάμεσα στον ρεαλισμό και τη φαντασία, χωρίς να περνάει ξεκάθαρα σε καμία πλευρά από τις δύο. Είναι τυλιγμένο στη ζεστασιά της Αφρικής και φωτίζεται πλέον έντονα από τη λάμψη της επιθυμίας που γεννιέται στην καρδιά μιας γυναίκας που κατάφερε να κοντραριστεί με την καθεστηκυία τάξη μόνο και μόνο για να ακολουθήσει τον έρωτα. Εκεί, στην απομακρυσμένη σαβάνα της Κένυας, η Στέφη ακούει τα λόγια του να ψιθυρίζουν: «-Καχαραμπού… Σημαίνει κεχριμπάρι. Στη γλώσσα της πατρίδας μου. Όπως τα μάτια σου» (σελ. 214). Ταυτόχρονα, δίνονται τα συναισθήματα και του Κίμωνα, οι δικές του αλλαγές μετά τα γεγονότα του πρώτου βιβλίου και η αποφασιστικότητά του να ακολουθήσει τη Στέφη στο Μαρόκο. Μόνο που η μητέρα του μπαίνει στο νοσοκομείο κι αρχίζει μια πρωτόγνωρη μάχη για ζωή. «…πως χάρη στα χέρια της βρισκόταν το παιδικό, το εφηβικό κι έπειτα το ενήλικο σύμπαν του στη θέση του» (σελ. 83). Φυσικά, αυτή η περιπέτεια υγείας δεν είναι το μόνο εμπόδιο.

Το «Καχαραμπού» είναι ένα διαφορετικό, πρωτότυπο μυθιστόρημα, που σε ταξιδεύει στα μακρινά τοπία της Κένυας και του Μαρόκου αλλά και της ανθρώπινης ψυχής, καταγράφοντας μια ιστορία γεμάτη ανατροπές, εμπόδια και ανολοκλήρωτους έρωτες με βαθιά διεισδυτική ματιά. Η φρέσκια γραφή, οι ρεαλιστικότατες πράξεις και αντιδράσεις  των ηρώων, η λεπτοδουλεμένη εξισορρόπηση ανάμεσα στο αληθινό και το φανταστικό, η διαρκής εναλλαγή σκηνών, τα έξυπνα αφηγηματικά ευρήματα είναι συστατικά ενός μυθιστορήματος που θα συναρπάσει και θα μαγέψει με τον ίδιο τρόπο που τα κατάφερε και το πρώτο.

Βιβλίο Το όνομά της ήταν Μπουμπού και δεν ήταν συνηθισμένη στη ζέστη 
Συγγραφέας Μαρία Δουρίδα-Μηταράκη
Εικονογράφος Δημήτρης Γιαννακόπουλος
Κατηγορία Παραμύθι
Εκδότης Once Upon a Book
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα διασκεδαστικό και τρυφερό παραμύθι αυτογνωσίας, αφιερωμένο σε μια πασχαλίτσα που βρίσκεται ξαφνικά σε ένα άγνωστο και εντελώς διαφορετικό απ’ ό,τι έχει συνηθίσει ως τότε μέρος. Μέσα από μια σειρά ευτράπελων και δύσκολων στιγμών απολαμβάνουμε την ομορφιά της Αφρικής, τα ζώα της, τον ρυθμό και τη μαγεία της κίνησής τους που προσομοιάζει με αυτούς της μουσικής, και όλα κλείνουν μ’ ένα ευχάριστο τέλος που θα φέρει την Μπουμπού σε μια νέα θέση στη ζωή της. Η εικονογράφηση του Δημήτρη Γιαννακόπουλου ζωντανεύει πιστά την πανίδα και τις καιρικές συνθήκες της Αφρικής. Η εντελώς πρωτότυπα αποτυπωμένη πασχαλίτσα, η χαριτωμένη στρουθοκάμηλος, τα διασκεδαστικά πιθηκάκια, η σοβαρή καμήλα, η γοητευτική αντιλόπη θα δείξουν στην Μπουμπού την καθημερινότητά τους στην καυτή έρημο, η οποία αποτυπώνεται με γήινα και ποικίλα χρώματα.

Το παραμύθι απευθύνεται σε παιδιά από 4 ετών και πάνω και καταφέρνει με απλές προτάσεις και μέσα από μια σειρά διασκεδαστικών περιπετειών να τους δείξει πώς να προσαρμόζονται καλύτερα σε νέες συνθήκες, όσο δύσκολες κι αν τους φαντάζουν. Η Μπουμπού αποτελεί ένα σωστό παράδειγμα ήθους και ψυχολογικών διακυμάνσεων και με τις περιπέτειές της θα βοηθήσει τους μικρούς αναγνώστες να καταλάβουν καλύτερα τον εαυτό τους.