Βιβλίο Ένας επικίνδυνος δρόμος
Τίτλος πρωτοτύπου A dangerous road
Συγγραφέας Kris Nelscott
Μεταφραστής Αθανάσιος Ζάβαλος
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Σμόκι είναι ξεκάθαρα υπέρ της κατάργησης του φυλετικού διαχωρισμού αν και ποτέ δεν ανακατεύεται σε πολιτικά ζητήματα, τα οποία διαφοροποιεί από τις επιθυμίες και τη θέληση του απλού λαού, μιας και οι πολιτικοί μπορεί κάλλιστα να καπηλευτούν το κοινό αίσθημα για δική τους ωφέλεια. Όπως λέει χαρακτηριστικά ο ίδιος: «Έτσι έβλεπα τον εαυτό μου: σαν έναν άνθρωπο που δεν ήταν πρόθυμος να εμπλακεί προσωπικά σε κρίσεις αλλά ο οποίος καθάριζε, έναντι αμοιβής, όσα άφηναν οι άλλοι πίσω τους» (σελ. 25).

Ο Σμόκι προσέχει ένα δεκάχρονο παιδί, τον Τζίμι, αδελφό του Τζο, και γιο μιας πόρνης που «έχει χάσει τον εαυτό της» τελευταία, σε σημείο να εγκαταλείψει τα παιδιά της ζώντας σε άλλη πολιτεία. Ο Τζο παρασύρει τον αδελφό του σε άσχημα μονοπάτια, όπου μυστηριώδη πακέτα αλλάζουν χέρια, κάτι που κινητοποιεί τον Σμόκι για να προσφέρει ένα καλύτερο περιβάλλον στο παιδί. Η ιστορία αυτού του μικρού ήρωα είναι συγκινητική και απόλυτα ρεαλιστική, μιας και με αφορμή την αγάπη του για τον Τζο ο Τζίμι θα παραστεί μάρτυρας μιας συγκλονιστικής σκηνής που θα αλλάξει την πορεία της ζωής του για πάντα.

Και σα να μη φτάνανε όλα αυτά, στο γραφείο του Σμόκι εμφανίζεται μια γοητευτική λευκή γυναίκα, η Λόρα, που του αποκαλύπτει πως η μητέρα της, που απεβίωσε πρόσφατα στο Σικάγο, του αφήνει ένα σημαντικό χρηματικό ποσόν ως κληρονομιά, κάτι που την ξάφνιασε, μιας και δεν τον έχει ξαναδεί στη ζωή της. Το ίδιο έκπληκτος όμως είναι και ο ντετέκτιβ, αφού δεν ξέρει κανέναν από τους γονείς της. Σταδιακά όμως αυτή η υπόθεση θα πάει πολύ πίσω, πολύ βαθιά και θα φέρει αντιμέτωπους και τους δύο με ένα μυστικό που έπρεπε να μείνει καλά φυλαγμένο.

Η γραφή είναι πρωτοπρόσωπη, γρήγορη, με κινηματογραφική σχεδόν ροή και περιγράφει μια συναρπαστική ιστορία με μια σωρεία ανατροπών που δε με άφησαν να πάρω ανάσα. Φυσικά και αναπτύσσεται αίσθημα μεταξύ του Σμόκι και της Λόρα, ο τρόπος όμως που διαλέγει η συγγραφέας να το χειριστεί είναι σκληρός, σχεδόν κυνικός, γιατί το τοποθετεί σε ένα κοινωνικό πλαίσιο που φέρνει αντιμέτωπες τις επιθυμίες με την αυστηρή πραγματικότητα. Με ελάχιστες ερωτικές σκηνές και ταυτόχρονα εξαιρετική ένταση μεταξύ των πρωταγωνιστών, με πολύ καλά καλλιεργημένη εξέλιξη της γνωριμίας και της σχέσης αυτής, ξεδιπλώνεται ένας έρωτας καταδικασμένος, πνιγμένος στις παράπλευρες απώλειες της εποχής και του τόπου, όχι όμως λόγω του κοινωνικού ταμπού (λευκή με μαύρο; Ποτέ!) αλλά λόγω της κρυμμένης ιστορίας που δεσμεύει τον Σμόκι και τη Λόρα.

Βήμα το βήμα, μέρα τη μέρα, η Λόρα αρχίζει να νιώθει πως το στέρεο οικοδόμημα της ζωής της αποσυντίθεται και καταρρέει. Ποιοι ήταν στην πραγματικότητα οι γονείς της και γιατί της έκρυβαν πράγματα; Τι τους συνδέει με τον Σμόκι Ντάλτον; Τι συνέβη εκείνο το βράδυ του 1939 στην Ατλάντα, όπου παρευρέθησαν οι πρωταγωνιστές της ταινίας «Όσα παίρνει ο άνεμος» στην επίσημη προβολή της; Ποιοι και γιατί λιντσάρανε τους γονείς του Σμόκι, αναγκάζοντας τις αρχές της πόλης να τον φυγαδεύσουν σε ανάδοχη οικογένεια;

Εκτός από το συναρπαστικό μυστήριο, έχουμε στέρεη αναπαράσταση της ατμόσφαιρας που επικρατούσε στην Αμερική την εποχή του Πολέμου στο Βιετνάμ και της τρομοκρατίας των Μαύρων Πανθήρων, ρεαλιστική απεικόνιση των συγκρούσεων, των πορειών και των καταστροφών στο Μέμφις το 1968 και μια καλοσκηνοθετημένη σεκάνς με τη δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Τα γεγονότα περιγράφονται όπως έγιναν, ένιωσα τον καπνό από τα λεηλατημένα καταστήματα, φοβήθηκα για την τύχη του όχλου όταν ξεκίνησαν επεισόδια στις πορείες, συμπαραστάθηκα στον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και τρόμαξα με το γεγονός πως η δολοφονία του ίσως ήταν οργανωμένη για να μην προβεί σε διεκδίκηση της προεδρίας των Ηνωμένων Πολιτειών. Το συγγραφικό εύρημα να υπάρχει αυτόπτης μάρτυρας της δολοφονίας, κάτι που θα εκτινάξει την αγωνία στα ύψη και θα δημιουργήσει το δεύτερο βιβλίο με ήρωα τον Σμόκι, ήταν αναπάντεχο.

Το μυθιστόρημα «Ένας επικίνδυνος δρόμος» είναι το πρώτο μιας σειράς περιπετειών με τον Σμόκι Ντάλτον, καλογραμμένο, τεκμηριωμένο, ρεαλιστικό, με ένα προσεκτικά μελετημένο ιστορικό φόντο, αληθινούς χαρακτήρες που με παρέσυραν, με συγκίνησαν, με απογοήτευσαν, με εξέπληξαν και μια ιστορία αγάπης που θέλω κάποια στιγμή να δικαιωθεί. Κοινωνικό και αστυνομικό, με περιστατικά και εξελίξεις που ξεφεύγουν από την πεπατημένη και μια γραφή που ρέει ασταμάτητη ως την τελευταία σελίδα, είναι ένα βιβλίο που με προβλημάτισε και άφησε να εννοηθούν πολλές ομοιότητες του τότε με το σήμερα ως προς το φυλετικό και γενικότερα κοινωνικό κομμάτι της αφήγησης.

Βιβλίο Το βυθισμένο βασίλειο
Συγγραφέας Γιώργος Κουκουλάς
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα (εξαντλημένο στον εκδότη)
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Καταλαβαίνω ότι είναι η πρώτη δουλειά του συγγραφέα και σέβομαι τον όγκο του υλικού που είχε να επεξεργαστεί και να τοποθετήσει στο μυθιστόρημά του, καθώς και τις ατελείωτες ώρες μελέτης πέντε χρόνων, όμως το μυθιστόρημα είναι αδύναμο. Παρ’ όλ’ αυτά έχει αρκετά πρωτότυπα στοιχεία και σε αυτά θα σταθώ: μου άρεσε που την ιστορία του παρελθόντος την έδωσε αναδρομικά, δηλαδή ξεκινάμε από την καταστροφή του νησιού και φτάνουμε στις ευχάριστες και ήρεμες στιγμές που ζούσε ο Ανδρίωνας στη μινωική Κρήτη. Μου άρεσε πάρα πολύ το γράψιμο στα κεφάλαια της αρχαίας ιστορίας: ωραίο, τεκμηριωμένο, σφιχτό, με πολύ καλή απόδοση ατμόσφαιρας, χαρακτήρων, αρχιτεκτονικής κλπ, κυριολεκτικά ρουφούσα τις σελίδες. Δυστυχώς όμως η ιστορία στη σύγχρονη εποχή ήταν πολύ φλύαρη, πολύ χαλαρή, με πολλές εσωτερικές αναζητήσεις που πλατείαζαν και δυστυχώς η μεγαλύτερη έκπληξη (;) ή ανατροπή (;) ή απογοήτευση (;) είναι ότι δεν υπάρχει τέλος!

SPOILERS

Αυτό είναι το δεύτερο πρωτότυπο για μένα και απογοητευτικό ίσως για κάποιους: το μυθιστόρημα σταματά μόλις αρχίζει η δράση! Στην αρχαιότητα, σύμφωνα με μια προφητεία, η έκρηξη του ηφαιστείου έγινε μόλις θανατώθηκε και τρίτο άτομο στην Τριγωνική Πλατεία της Στρογγύλης κι επειδή η προφητεία γράφει πως “ό,τι έγινε θα ξαναγίνει” μόλις σκοτώνεται και τρίτος άνθρωπος στην Τριγωνική Πλατεία του αρχαιολογικού χώρου στο Ακρωτήρι η γη αρχίζει να σείεται. Καλή η ιδέα αλλά μήπως αυτό το “τέλος” ξενίσει κάποιους;

Σε γενικές γραμμές ωραία η πλοκή, ακόμη καλύτερη η παρουσίααση της ιστορίας, έχουμε μια αγωνία για το αν θα γλυτώσουν οι κάτοικοι της Στρογγύλης τότε και αν θα καταφέρουν να αποκρυπτογραφήσουν οι ήρωες της σημερινής εποχής την πλάκα που ανακάλυψαν τυχαία και δίνονται άφθονες τεκμηριωμένες απόψεις για την Ατλαντίδα, την αστρολογία, τη γεωλογία, τη μυθολογία, την ιστορία και τον αφανισμό της μινωικής αυτοκρατορίας. Τολμώ να πω ότι ο ανεκπλήρωτος έρωτας του Ανδρίωνα για την Αστάρτη συνεχίζεται στο σήμερα, με τον ανεκπλήρωτο έρωτα του Αλέξανδρου για την Αφροδίτη. Το κείμενο συμπληρώνεται από φωτογραφίες των ευρημάτων που περιγράφονται στο βιβλίο και από τα αποσπάσματα στους διαλόγους “Τιμαίος” και “Κριτίας” του Πλάτωνα όπου αναφέρονται στοιχεία και περιγραφές της θρυλικής Ατλαντίδας.

Βιβλίο Ο νέος εκλεκτός
Συγγραφέας Θανάσης Νικολάου
Κατηγορία Περιπέτεια
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πηδούσα σελίδες. Ειλικρινά το κείμενο ξεκινάει με τους καλύτερους οιωνούς και μετά…το χάος!!! Μπάζει από παντού. Υπερβολές, λεξιθηρίες, πισωγυρίσματα, από πρώτο σε τρίτο ενικό, ακραιφνείς αντιδράσεις, οράματα. Λες, εντάξει, υπερβολές, για να δούμε το τέλος. Ποιο το μυστικό; Κι εκεί που δένει η ιστορία, να σου μακρυνάρια για τα έθιμα του Πάσχα, για τον ασκητισμό των μοναχών, άχρηστα τοποθετημένες πληροφορίες για τη Βενετία, το Κάιρο, το Παρίσι. Ευτυχώς που το τελείωσα. Λυπάμαι, δεν αξίζει. Καλή τύχη στον επόμενο αναγνώστη (σύντομη κριτική μου που πρωτοδημοσιεύτηκε το 2012).

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από το facebook προφίλ της Μαριάννας Ρίζου.

Βιβλίο Μάτερ φαμίλιας
Συγγραφέας Πάνος Παπαδάκης
Κατηγορία Περιπέτεια / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Εμπειρία Εκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Αυτός είναι ο κεντρικός πυρήνας γύρω από τον οποίο εκτυλίσσεται η ιστορία του πρώτου μυθιστορήματος του κυρίου Παπαδάκη. Ένα κείμενο με ωραία γραφή, δυνατές εικόνες αλλά και κάποιες αδυναμίες. Ταξίδεψα από την καταποντισμένη Ατλαντίδα και το ταξίδι της Νεερούν προς μια νέα γη ως τη σημερινή Αθήνα αλλά και το Λονδίνο και τη Σέριφο. Έμαθα πολλά για την ιστορία της Ατλαντίδας και για τις αντικρουόμενες απόψεις γύρω από αυτήν, καθώς και για τη μυθολογία της νήσου Σερίφου. Ως προς το ιστορικό κομμάτι δηλαδή του βιβλίου οι πληροφορίες είναι αρκετές, δίνονται εύληπτα, χωρίς να με κουράζουν και χωρίς να παρεμβαίνουν πολύ στην πλοκή. Μου άρεσαν πολύ οι αναλύσεις για την ιστορικότητα ή μη μιας τέτοιας χώρας, για τις γεωπολιτικές αλλαγές που υπέστη η λεκάνη της Μεσογείου μετά την καταβύθιση του νησιού και συμπλήρωσα τα κενά μου γύρω από τον μύθο του Περσέα, της Ανδρομέδας και της Μέδουσας.

Ως προς το αφηγηματικό κομμάτι και τον χειρισμό της αστυνομικής υπόθεσης στο σήμερα έχω αρκετές ενστάσεις, παρ’ όλο που μου άρεσαν τα πολλά πρόσωπα και οι διαφορετικοί προορισμοί όπου τοποθετήθηκαν κατά τη διάρκεια της ιστορίας και στη συνέχεια ενώθηκαν ξανά αρμονικά. Είναι μια ωραία επιλογή να εκτυλίσσεται παράλληλα η δράση στα μήκη και τα πλάτη της γης ώστε να πυροδοτηθεί η φαντασία του αναγνώστη για ξένους τόπους και γρήγορη δράση μακριά από το άνετο σαλόνι του. Δυστυχώς όμως οι χαρακτήρες δεν αγκαλιάστηκαν όσο θα έπρεπε. Δηλαδή, ενώ ο συγγραφέας έχει την ικανότητα να στήσει ένα θρίλερ συνωμοσιολογικού περιεχομένου, από τη λαχτάρα του να εκφραστεί σωστά και να ξεδιπλώσει την ιστορία ή και από το τρακ της πρώτης επαφής με τις απαιτήσεις ενός μυθιστορήματος, αποφεύγει να δώσει υπόσταση στους ήρωες, δε δημιουργεί ένα παρελθόν, έναν τρισδιάστατο χαρακτήρα, κάτι δηλαδή πιο ολοκληρωμένο. Η Όλγα Νερούντη, ο γιος της, Μάνος και η κόρη της, Ασπασία, κινούνται και δρουν εν όψει των γεγονότων που αλλάζουν τη ζωή τους. Δε φαίνονται να πράττουν αντίθετα από τα ως τότε δεδομένα τους ή να μετουσιώνονται σε κάτι διαφορετικό. Όπως τους γνωρίσαμε, έτσι και τους αφήνουμε, απλώς πιο ιδρωμένους λόγω της κούρσας εναντίον του χρόνου.

Για παράδειγμα, στην Κένυα ζουν περιπέτειες ο πρώην της Όλγας με τη νυν του και τον πρώην της σύζυγο, των οποίων οι αποκαλύψεις θα επηρεάσουν τη ζωή της Όλγας χιλιόμετρα μακριά. Πώς βρέθηκαν εκεί και γιατί; Πώς ανέπτυξαν σχέση οι τρεις τους; Γιατί δε δόθηκε μια σειρά γεγονότων που να φωτίσουν το σήμερα; Με τον ίδιο τρόπο αποκαλύφθηκε ξαφνικά και ο πραγματικός ένοχος, κάτι που ειλικρινά δε με ενθουσίασε ούτε με άφησε με ανοιχτό στόμα, ακριβώς γιατί δε φωτίστηκε ο ανώνυμος κακός με κάποιον τρόπο (τριτοπρόσωπη αφήγηση από την οπτική του κακού, κάποια χαρακτηριστικά που να τον περιγράφουν κλπ., ποιες οι δικές του αντιλήψεις).

Δε μου άρεσε η κατά τόπους άκαιρη φλυαρία για ένα θέμα, π.χ. η Ασπασία είναι βουδίστρια και αναλύεται, κατανοητά μεν αλλά αναλύεται, η βασική ιδέα της φιλοσοφίας του βουδισμού. Δεκτές όλες οι πληροφορίες και κάθε τι που θα ομορφύνει, εμπλουτίσει και τεκμηριώσει ένα κείμενο, όμως να έχουν και συνάφεια με το σημείο της αφήγησης ή να το εμβαθύνουν έτι περαιτέρω.

Επίσης, μεγάλη ανακολουθία και πολλά κενά παρατήρησα και στην ιστορία της Όλγας, που ζει ακραίες καταστάσεις, με την Αστυνομία στο κατόπι της. Κάνει γκάφες που οποιοσδήποτε σώφρων και εχέφρων άνθρωπος, όσο απελπισμένος κι αν είναι, θα τις απέφευγε. Ούτε μπορώ να πιστέψω πως ένας αυστηρός, κακός ιατροδικαστής, που έχει βάλει σκοπό να συλλάβει την Όλγα, θα έκανε τέτοια λάθη, π.χ. θα είχε υπό έλεγχο τα παιδιά της ύποπτης και θα τα άφηνε να φύγουν χωρίς να τα παρακολουθεί; Και μιλάω από την άποψη της αφήγησης του συγκεκριμένου στιγμιότυπου, γιατί αμέσως σχεδόν μετά τη συζήτησή τους μαζί του (κάτι σαν ποιοι είστε και πού πάτε κι εκεί που πάτε είναι η μάνα σας κρυμμένη κι ας επιμένετε ότι δεν το ξέρετε) τα παιδιά παρακολουθούνται. Σε άλλο σημείο π.χ. δύο πρωταγωνιστές παύουν να πιάνουν ραδιόφωνο γιατί φτάνουν σε απομακρυσμένο σημείο, όμως έχουν σήμα στο κινητό για να μπορούν να κινούνται με το gps. Ελλείπουν δηλαδή πράγματα που θα ολοκληρώνανε και θα κάνανε αληθοφανέστερη την εξέλιξη. Είναι ωραίο να εκπλήσσουμε τον αναγνώστη, όχι όμως και χωρίς να του δώσουμε ούτε ένα ψίχουλο να μασάει μέχρι να του κάτσει όλη η μπουκιά στον λαιμό.

Το μυθιστόρημα είναι διαφορετικό από τα συνηθισμένα, ακροβατεί ανάμεσα στην επιστημονική φαντασία, το συνωμοσιολογικό θρίλερ και την περιπέτεια, εξισορροπώντας θαυμάσια. Η φαντασία του κυρίου Παπαδάκη είναι οργιώδης αλλά δεν ξεπερνάει κάποια όρια. Αντίθετα, θεώρησα ευρηματικό τον τρόπο αφήγησης σε κάποια σημεία, οπότε και ο αφηγητής συνομιλεί απευθείας με αυτόν που διαβάζει την ιστορία, υπερβαίνοντας έτσι κάποια τετριμμένα τεχνάσματα αφήγησης, δείχνοντας έναν άνθρωπο που αγαπάει το καλό κείμενο και θέλει να προσφέρει κάτι διαφορετικό αλλά και αξιοπρεπές σε όποιον εμπιστεύτηκε το βιβλίο του. Λίγη παραπάνω προσοχή όμως στο πώς παρουσιάζονται οι χαρακτήρες και πώς έχουν έρθει στο προσκήνιο της αφήγησης.

Τελικά το βιβλίο αφορά μόνο την κεντρική ηρωίδα, τη μάτερ φαμίλια των Νερούντηδων ή είναι απλά μάτερ φαμίλιας (δηλαδή ζήτημα οικογένειας) σε έναν προσεκτικά σχεδιασμένο ευρηματικό τίτλο που παίζει σε πολλές ερμηνείες;