Βιβλίο Οδός Ήβης Αθανασιάδου 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ιωάννης και ο Σίμος, που γνωρίσαμε στο «Άγαλμα του Πραξιτέλη», αποφασίζουν μια μέρα να κάνουν κοπάνα από το σχολείο και παρακολουθούν μια ξενάγηση στο Παλαιό Φάληρο όπου μένουν. Εκεί γνωρίζουν τη Μαρία Ιωάννα και τον Ελληνοδανό Μάρκο και μαθαίνουν για την τραγική ιστορία της Ήβης Αθανασιάδου. Έτσι, αρχίζουν να ψάχνουν περισσότερες πληροφορίες και ο Ιωάννης βάζει σκοπό να ανακαλύψει τι απέγινε ο δολοφόνος της κοπέλας, ο Αυστριακός Gohfried Keller. Αυτή θα είναι η αρχή μιας σειράς αποκαλύψεων που θα τους οδηγήσει σε έναν αρχαίο θησαυρό για τον οποίο κανείς δεν ήξερε τίποτα! Κοντά τους έρχεται, εν όψει των χριστουγεννιάτικων διακοπών, η φίλη των παιδιών, Τσάρλι, με την αρχαιολόγο μητέρα της, Αντρέα Ρίτερ, της οποίας ζητάνε τη βοήθεια για τον εντοπισμό του Keller. Ο δόλιος ο Ερμής αναγκάστηκε ν’ ακολουθήσει τους γονείς του στην Κομοτηνή κι έτσι χάνει όλη την περιπέτεια!

Ο Κώστας Στοφόρος έγραψε άλλη μια υπέροχη, συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και σημαντικές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες που αναβιώνει το κατοχικό Φάληρο, τις συνθήκες δολοφονίας της Ήβης Αθανασιάδου και τη ζωή του Gohfried Keller τότε. Μαθαίνουμε για τον Βασίλη Λάσκο, για την επίταξη και για την καθημερινότητα επί Κατοχής, για το θωρηκτό Αβέρωφ, για τα υδροπλάνα και τον τρελο-Καμπέρο, για τον Αριστοτέλη Κουτσουμάρη και το αρχείο του που φυλάσσεται στο ΕΛΙΑ του ΜΙΕΤ αλλά και για σημαντικά κτερίσματα από το αρχαίο φαληρικό νεκροταφείο και πολλά άλλα. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί με έξυπνο τρόπο το περιεχόμενο σημαντικών μονογραφιών για την εποχή και τον τόπο και δείχνει πόσο σημαντική είναι η αναγραφή των πηγών σε ένα κείμενο ενώ τονίζει πως σε μια έρευνα ποτέ δεν ξέρεις τι θα προκύψει, αφού άλλοτε αποτυγχάνεις κι άλλοτε βρίσκεις ανέλπιστα στοιχεία. Μου άρεσαν πολύ η επίσκεψη των παιδιών στα αρχεία του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ, μιας και οι πρωτογενείς πηγές είναι πολύτιμες και σημαντικές και ο ευφάνταστος τρόπος με τον οποίο συνυπάρχουν πραγματικά πρόσωπα, όπως ο δήμαρχος του Φαλήρου, με τους φανταστικούς χαρακτήρες του βιβλίου.

Μέσα από πρωθύστερα, επιστρέφουμε στις μέρες της Κατοχής και παρακολουθούμε τη ζωή του Gohfried Keller, πού έμενε, πώς ζούσε, με ποιους συναναστρεφόταν, ποια ήταν η σχέση του με τον Αντώνη Μαρίνη, με τον οποίο επιδίδονταν σε παράνομες ανασκαφές και μ’ ένα τρίτο, υπεράνω υποψίας πρόσωπο, πώς διέφυγαν χωρίς να τους ενοχλήσει κανείς και ατιμώρητοι. Χρόνια αργότερα, η λύση του μυστηρίου θα γεμίσει οργή τον εγγονό του και θα τον φέρει αντιμέτωπο μ’ ένα ηθικό δίλημμα, κάτι που θα δώσει στον συγγραφέα την αφορμή να τονίσει πόσο σημαντική είναι η αγάπη προς την πολιτιστική κληρονομιά του εκάστοτε τόπου και πόσο άδικη είναι η υφαρπαγή πολύτιμων αρχαιοτήτων.

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στο «Άγαλμα του Πραξιτέλη», μαζί με νέους φίλους κι έναν πανέξυπνο σκύλο Αγίου Βερνάρδου, τον Λεωνίδα, θα λύσουν ένα καινούργιο μυστήριο, με το χιούμορ να εμφανίζεται αναπάντεχα σε σκηνές όπως αυτή στο βιβλιοπωλείο «Λογοπαίγνια» και να ελαφραίνει την ατμόσφαιρα: «-Κοίτα, έχει μια σειρά «Τόποι Μυστηρίου», καλή φαίνεται…-Σιγά, φαντασίες. Εμείς λύνουμε πραγματικά μυστήρια» (σελ. 80). Για άλλη μια φορά μαθαίνουμε σημαντικά και κάπως αφανή γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας μέσα από μια έξυπνη πλοκή ενώ οι ανατροπές, οι εκπλήξεις και οι αλληλοεπιδράσεις μεταξύ των χαρακτήρων με κράτησαν με κομμένη ανάσα ως το τέλος.

Βιβλίο Η χαμένη στήλη των Ετρούσκων 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στα προηγούμενα βιβλία της σειράς είναι πλέον στην εφηβεία ενώ οι περιπέτειες που έχουν ζήσει ως τώρα τους έχουν αλλάξει, τους έχουν ωριμάσει και τους έχουν δείξει πόσο σοβαρό κίνδυνο μπορεί να διατρέξουν στην προσπάθειά τους να λύσουν τα μυστήρια στα οποία μπλέκουν. Οι απώλειες αγαπημένων φίλων και οι αλλαγές στις ζωές τους μερικά τα κάνουν πιο εσωστρεφή και μερικά να πάψουν να παίρνουν αψήφιστα τον κίνδυνο. Το παρεάκι «η Κατερίνα, η Ζωή, τ’ Αντιγονάκ’, η Ζηνοβία» έχει θρυμματιστεί πλέον. Αυτήν τη φορά, οι καλοκαιρινές διακοπές σπάνε στα δύο. Ο Σάββας και ο Ιάσονας θα ταξιδέψουν στη Σαμοθράκη για αναρρίχηση μαζί με τον Ρένο και τη μητέρα του και την Κατερίνα, που πλέον έχει γυρίσει την πλάτη στους γονείς της μετά από αυτό που της έκαναν. Από την άλλη, ο Δημήτρης, παρά τις αντιρρήσεις του, αναγκάζεται να πάει με την αδελφή του, Αντιγόνη, στη Λήμνο. Στη συντροφιά τους προστίθεται η Δόμνα, η οποία θα βρεθεί επιτέλους με τον Βασίλη που ζει στην Αμερική και δεν έχουν προλάβει να ζήσουν στιγμές ως ζευγάρι. Η κοπέλα κάνει μια ανασκόπηση των συναισθημάτων της κι αναρωτιέται αν νιώθει πράγματα για τον Βασίλη ή απλώς τον δέχτηκε για να μην είναι η μόνη από την παρέα χωρίς ταίρι. Η γνωριμία με τον Σώζο όμως θα αλλάξει και πάλι τον ψυχικό της κόσμο, ειδικά όταν μπαίνει στην παρέα η Φραντσέσκα.

Ο Κλάους Τόρε, που τον γνωρίσαμε στον «Ιστό της Αράχνης», πρόεδρος της διεθνούς οργάνωσης «Καθαρή Θάλασσα», με κύρια πηγή χρηματοδότησης γερμανικές και ιταλικές επιχειρήσεις με ευαισθησία απέναντι στο περιβάλλον και τη διαχείριση των βιομηχανικών αποβλήτων, και ταυτόχρονα διευθύνων σύμβουλος μιας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις πλαστικών στον κόσμο, καταστρώνει ένα σχέδιο εκδίκησης για να τιμωρήσει τα παιδιά του Πόρτο Ράφτη, τα οποία θεωρεί ένοχα για τον θάνατο του Κάρελ Βίντερ. Η απώλεια αυτή έχει αφήσει ακέφαλο τον όμιλο Βίντερ, τον οποίο εποφθαλμιά ο Τόρε για να τον συγχωνεύσει με τον δικό του και να γίνει έτσι η μεγαλύτερη δύναμη στον πλανήτη. Ο Τόρε ανακαλύπτει τη «λημνία γη», ένα δραστικό φάρμακο γνωστό από την αρχαιότητα που εξορυσσόταν στη Λήμνο ως το 1916, και το εύφορο έδαφος του νησιού για αμπελώνες, οπότε αρχίζει να επενδύει στη Λήμνο. Ταυτόχρονα, παρακολουθούμε τα ίχνη του πατέρα της Ζηνοβίας, Μιχάλη, που έχει πλέον ακολουθήσει τον δρόμο της αυτοδικίας μετά από όσα συνέβησαν στην οικογένειά του αλλά και τι απέγιναν ο Παπαγεωργίου, η βοηθός του, Μελίνα και ο Αντώνης από το λιμενικό, μετά τα γεγονότα στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς. Οι τρεις τους αναγκάστηκαν να παραιτηθούν από τα Σώματα που υπηρετούσαν και άνοιξαν δικό τους γραφείο ερευνών. Σταδιακά αρχίζουν να φτάνουν στ’ αυτιά τους πληροφορίες για τον Κλάους Τόρε, για το project των παιδιών, για μια σχετική κινητικότητα στο νησί και πολλά άλλα, με αποτέλεσμα να μπουν σε σκέψεις. Θα μαντέψουν άραγε το σχέδιο του κακού της ιστορίας; Θα προλάβουν να βοηθήσουν τους αγαπημένους τους φίλους;

Τα παιδιά λοιπόν, χάρη σ’ έναν Γερμανό αρχαιολόγο και το project Υψιπύλη όπου συμμετέχουν, ταξιδεύουν σε όλο το νησί και μαθαίνουν πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα για την ιστορία του από την αρχαιότητα ως την Κατοχή. Μύρινα, Κάστρο, Ρωμέικος Γιαλός, Αμμοθίνες, η περιβόητη Μαρούλα, ο Μούδρος με την Πορτάρα και το Συμμαχικό Κοιμητήριο, τα χαριτωμένα πλατώνια, το μουσείο παιχνιδιών στη Μύρινα, τα σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, μεταξύ των οποίων η Στήλη των Καμινίων, το μέγαρο Χριστοδουλίδη που λειτούργησε ως λέσχη των αξιωματικών της Γκεστάπο κατά την Κατοχή, οι αντιναζί 999ρηδες και πώς τους τιμώρησε το γερμανικό καθεστώς κατά τη διάρκεια του πολέμου, η «υπόθεση Κικέρων» και πολλά άλλα μας ταξιδεύουν στο χτες και στο σήμερα της Λήμνου. Ανατροπές, παγίδες, εκπλήξεις, ερωτικές αντιζηλίες, πλούτος εγκυκλοπαιδικών πληροφοριών δημιουργούν άλλο ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα γεμάτο δράση και σασπένς.

Η γραφή του Κώστα Στοφόρου βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο ενώ οι περιπέτειες των ηρώων του δεν πατάνε σε γνώριμα μονοπάτια. Πολυεπίπεδη πλοκή, αγωνία και σασπένς, ανατροπές και κίνδυνοι, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και εφηβική ανεμελιά φτιάχνουν έναν συναρπαστικό σκελετό δράσης και περιπέτειας, φτάνοντας την αγωνία και την ένταση στα ύψη ενώ αναμιγνύονται δεξιοτεχνικά και υποδειγματικά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα με τις φανταστικές περιπέτειες των ηρώων του βιβλίου, δημιουργώντας ένα κράμα αγωνίας, ανατροπών και πληροφόρησης. Η «παρέα του Πόρτο Ράφτη» ζει νέες περιπέτειες που θα φέρει τα μέλη της αντιμέτωπα με θανάσιμα μυστικά και σημαντικές πτυχές της Ιστορίας. Πρόκειται για άλλη μια υπέροχη, ανατρεπτική, καλογραμμένη περιπέτεια για παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε κι αυτή, όπως και όλες οι προηγούμενες της σειράς, να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να την τελειώσω. Θα τονίσω ξανά ότι το ανυπέρβλητο ταλέντο του συγγραφέα που μας χαρίζει όλες αυτές τις τεκμηριωμένες και καλά μελετημένες ιστορίες είναι ένα κράμα της εγκυκλοπαιδικότητας της Αντιγόνης Μεταξά, της φροντίδας της Πηνελόπης Δέλτα και της αγωνίας στα βιβλία της Enid Blyton.

Βιβλίο Ο μικρός φαραώ και το μυστικό τραγούδι του Νείλου
Συγγραφέας Βαγγέλης Ηλιόπουλος
Εικονογράφος Λίλα Καλογερή
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Στο ένατο βιβλίο της σειράς «Οι κατάσκοποι της γεωγραφίας», ο Μανόλης με τους γονείς του θα ταξιδέψουν με τον Σύνδεσμο Ελλήνων Αιγυπτιωτών στη χώρα του Νείλου και των Φαραώ. Είναι ένα ταξίδι που ο πατέρας του παιδιού ήθελε πολύ να κάνει, μιας και οι πρόγονοί του είχαν φύγει στην Αίγυπτο, σε μια πολυπολιτισμική χώρα με μεγάλο πλούτο, για μια καλύτερη ζωή. Στο ταξίδι θα τους συντροφεύσει η κυρία Σοφία, φίλη της προγιαγιάς και η μικρή Ζωή, κόρη παιδικής φίλης του μπαμπά, με τους γονείς της, οι οποίοι επίσης είχαν μεγαλώσει στην Αίγυπτο. Ο Μανόλης δυσαρεστείται γιατί το κορίτσι είναι τέλεια μαθήτρια, μιλάει ασταμάτητα και ρωτάει συνέχεια, όταν τον μυεί όμως στον Πορτολάνο και γνωρίζονται καλύτερα αλλάζει γνώμη.

Σύντομα αυτή η ενδιαφέρουσα και ετερόκλητη παρέα θα μπλέξει με τη μυστηριώδη εξαφάνιση ενός αρχαιολόγου και μ’ ένα κύκλωμα αρχαιοκαπηλίας. Η κυρία Σοφία ήταν δασκάλα κα μουσειολόγος, οπότε ξέρει πολλά και ζητά τη βοήθεια των δύο παιδιών για να λύσουν ένα μυστήριο! Ακολουθώντας το πρόγραμμα της εκδρομής αλλά κάνοντας και τις δικές τους αλλαγές γνωρίζουν μυστηριώδεις συνομιλητές, μπαίνουν στους τάφους της Κοιλάδας των Βασιλέων, διαμένουν στο ξενοδοχείο όπου έγραψε η Αγκάθα Κρίστι το «Έγκλημα στον Νείλο» και μπλέκουν με καταστάσεις που θα τους βάλουν σε κίνδυνο.

Το βιβλίο είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι στον χώρο και στον χρόνο, σε μια χώρα που έχει πάνω από 5000 χρόνια ιστορίας και μια δυνατή, ανατρεπτική περιπέτεια που με κράτησε σε αγωνία ως το τέλος. Ο συγγραφέας μάς ταξιδεύει σχεδόν σε όλα τα σημαντικά σημεία της Αιγύπτου: στις τεράστιες και επιβλητικές πυραμίδες, στη μυστηριώδη Σφίγγα, στο καινούργιο τεράστιο αιγυπτιακό μουσείο με τα εκατό χιλιάδες εκθέματα, στην αγορά του Χαν ελ-Χαλίλι, στον Άγιο Γεώργιο και στη γέφυρα με τα λιοντάρια του Καΐρου, στον Νείλο, στο Λούξορ και στην Κοιλάδα των Βασιλέων, στο Ασουάν με τους ναούς της νήσου Φίλαι που μεταφέρθηκαν αλλού εν όψει βύθισης και σε πολλά άλλα μέρη, που εξακολουθώ να τα έχω νωπά στο μυαλό μου από το αντίστοιχο ταξίδι που έκανα κι εγώ αρκετά χρόνια πριν.

Η εικονογράφηση της Λίλας Καλογερή είναι λεπτομερής, παραστατική, πολύχρωμη, με ολοσέλιδες ή μικρότερες εικόνες που αποτυπώνουν σωστά την πόλη και τις εκφράσεις των χαρακτήρων, τα τοπόσημα κι έτσι ταξιδεύουμε κι εμείς μαζί με τους ήρωες αυτής της περιπέτειας σε τόπους μακρινούς και ενδιαφέροντες. Ειδικά σε αυτό το βιβλίο οι εικόνες συναγωνίζονται σε ατμοσφαιρικότητα το κείμενο και δημιουργούν υπέροχα στιγμιότυπα, όπως η μαγευτική ανατολή στις Πυραμίδες που τις στεφανώνει μ ένα χρυσό φως, η επιβλητική εικόνα του ξενοδοχείου Winter Palace, η Κοιλάδα των Βασιλέων κλπ. Η φιγούρα μάλιστα της κυρίας Σοφίας έχει πολύ γλυκά χαρακτηριστικά και αποτυπώνεται με άφθαστο ρεαλισμό, ακριβώς όπως μια ζωηρή και αεικίνητη κυρία της ηλικίας της στην πραγματική ζωή.

Πότε ενώθηκαν η Άνω και η Κάτω Αίγυπτος δημιουργώντας το πρώτο κράτος στην ιστορία της ανθρωπότητας; Ποιες είναι οι τρεις περίοδοι στην ιστορία της αρχαίας Αιγύπτου; Τι είναι τα ιερογλυφικά; Πόσα μυστικά κρατάνε ακόμη οι πυραμίδες στους τοίχους τους και πώς θα βοηθήσει η τεχνολογία να τα ανακαλύψουμε; Τι ήταν στην πραγματικότητα ο θεός Ανούβης; Πώς πέθανε ο Τουταγχαμών και πώς ανακαλύφθηκε ο τάφος του; Πόσο μεγάλη ζημιά προκάλεσαν οι τυμβωρύχοι αφαιρώντας κτερίσματα από τους τάφους, πώς δρούσαν και πώς τους αντιμετωπίζει η αιγυπτιακή κυβέρνηση; Αυτά και άλλα ερωτήματα βρίσκουν απάντηση στις σελίδες του μυθιστορήματος του Βαγγέλη Ηλιόπουλου που μας ταξιδεύει σε μια μαγευτική και μυστηριώδη χώρα.

Βιβλίο Αναζητώντας την Κυρά της Φυλακωπής 
Συγγραφέας Δημήτρης Μάλλης
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Δημήτρης Μάλλης έγραψε μια συναρπαστική ιστορία γεμάτη ανατροπές και πολύτιμα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία για τον τόπο δράσης και όχι μόνο. Με κλιμακούμενη πλοκή, δράση και σασπένς παρακολουθούμε τις περιπέτειες τριών παιδιών που ψάχνουν ένα πολύτιμο άγαλμα στο ηφαιστειογενές νησί της Μήλου, ακολουθώντας τα ίχνη από κάποια μυστηριώδη σημάδια που βρίσκουν τυχαία σε διάφορα σημεία. Όλα ξεκινάνε όταν ο πατέρας του Φραγκίσκου και του Αβέρκη έρχεται με τους γιους του στο νησί για λογαριασμό της εταιρείας όπου δουλεύει ώστε να διορθώσει μια βλάβη. Ο δεκάχρονος Φραγκίσκος είναι μες στην γκρίνια: δεν ήθελε να έρθει, τον ενοχλούν το σπίτι του θείου Ευγένιου με τις παλιατσαρίες και τα αρχαία του, η υγρασία, ο μεγαλύτερος αδελφός του που παριστάνει την κινητή εγκυκλοπαίδεια. Τα πράγματα γίνονται χειρότερα όταν ο θείος τούς ξεναγεί στο νησί κάνοντας μάθημα ιστορίας, η εγγονή του όμως, η Αφροδίτη, κερδίζει την καρδιά του παιδιού! Από την άλλη, ο  Αβέρκης έχει εκπληκτική μνήμη και πολλές γνώσεις ποικίλης ύλης, παρατηρεί και καταγράφει στο μυαλό του κάθε λεπτομέρεια, μέχρι και τις αναχωρήσεις-αφίξεις των καϊκιών στο λιμάνι, αναστατώνεται όταν αλλάζει το πρόγραμμά του και στο τέλος κάνει μια σημαντική ανακάλυψη που θα βοηθήσει σημαντικά στην περιπέτεια των παιδιών.

Μέσα από απανωτές ανατροπές, λιτούς διαλόγους και άκρως ρεαλιστικές περιγραφές του νησιού ξεδιπλώνεται ένα παιχνίδι συνωμοσίας με θύμα τον θείο Ευγένιο που ήταν ο διευθυντής του αρχαιολογικού μουσείου της Μήλου. Δεν παύει στιγμή να κατηγορεί τον Κυριάκο που πήρε τη θέση του ότι εκείνος έκλεψε το πολύτιμο άγαλμα, την Κυρά της Φυλακωπής, γιατί κατάφερε να εκμεταλλευτεί την κατάσταση και να γίνει διευθυντής. Τι συνέβη όμως πραγματικά την ημέρα της ληστείας; Τι συμβολίζουν τα γράμματα γύρω από τα κυκλαδικά ειδώλια που βρίσκουν χαραγμένα ή ζωγραφισμένα τα παιδιά σε διάφορα σημεία του νησιού; Ποιοι είναι οι μυστηριώδεις Ιταλοί που πέφτουν πάνω τους, κρατώντας ένα μυστηριώδες κουτί, γιατί μιλούν χαμηλόφωνα και τι σχέση έχουν με την ιστορία; Ο συγγραφέας διανθίζει το κείμενο με ενδιαφέρουσες σκέψεις σχετικές με την αρχαιοκαπηλία και τον σεβασμό στο παρελθόν μιας χώρας και θέτει ένα δίλημμα: οι αρχαιότητες πρέπει να μεταφέρονται από δω κι από κει για να τις θαυμάζει ο κόσμος ή να εκτίθενται μόνο στον τόπο που δημιουργήθηκαν;

Η δράση, όπως αναφέρθηκε, διαδραματίζεται στη Μήλο, η οποία ζωντανεύει παραστατικότατα. Χαιρετάμε τον πέτρινο σχηματισμό στην είσοδο του λιμανιού της που θυμίζει αρκούδες, γευόμαστε τη λαδένια, την καρπουζόπιτα, τα πιταράκια και την ξινομυζήθρα της, περπατάμε στις κατακόμβες, κολυμπάμε στην ηφαιστειακή παραλία του Παλαιοχωρίου με το γεωθερμικό της πεδίο, γνωρίζουμε την Τρυπητή, τον Αδάμαντα, το Κλέφτικο, τα Πολλώνια, τις Θειάφες όπου σταμάτησε ο χρόνος στα ορυχεία όπου εξόρυσσαν θειάφι κι είχε στηθεί μια μικρή αυτόνομη σχεδόν πολιτεία κ. π. ά. Μου άρεσαν ιδιαίτερα οι περιγραφές της υποβρύχιας κατάδυσης και πόσο παραστατικά ζωντανεύει ο συγγραφέας τον κόσμο του βυθού και τη μαγεία μιας τέτοιας εμπειρίας.

Τρία παιδιά, «Αναζητώντας την κυρά της Φυλακωπής», θα ζήσουν μια συναρπαστική, ανατρεπτική περιπέτεια που κλιμακώνεται σταδιακά, με έξυπνους γρίφους, ρεαλιστικές περιγραφές, σοβαρούς κινδύνους και φυσικά σασπένς. Θα καταφέρουν να βρουν τη λύση του μυστηρίου και να αποκαταστήσουν την τιμή και την αξιοπρέπεια του θείου Ευγένιου;

Βιβλίο Φάκελος: Υπό σκιάν 
Συγγραφέας Ian S. Cosmatos
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα του Ian S. Cosmatos έχει όλα τα γνωρίσματα μιας κλασικής περιπέτειας με γρίφους και ανθρωποκυνηγητό, μια κεντρική ιδέα με ένα μυστικό που απειλεί την ανθρωπότητα, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και ρεαλιστικές περιγραφές της Αθήνας και των υπόγειων στοών της. Ο συγγραφέας έχει ρίξει πολλή δουλειά μελετώντας όσα στοιχεία γνωρίζουμε για τα Ελευσίνια μυστήρια και καταστρώνοντας έναν χάρτη της υπόγειας Αθήνας, την οποία επιλέγει ως επιμέρους τρόπο δράσης και κατάφερε να τα ενσωματώσει σε μια ιστορία με κλιμακούμενη πλοκή, εναλλαγές οπτικών γωνιών και απανωτές ανατροπές. Τα κομμάτια του παζλ ενώνονται σταδιακά, τα μέλη της σέκτας δημιουργούν ερωτηματικά μέχρι ν’ αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους, τα θύματα αρχίζουν ν’ αποκτούν συνεκτικούς δεσμούς όταν πρέπει κι έτσι το μυστικό για το οποίο γίνονται όλα, η πραγματική ταυτότητα του δολοφόνου και τα κίνητρά του έρχονται στο φως μόνο την κατάλληλη στιγμή. Από την άλλη, ίσως φανεί υπερβολική η ανατροπή στην ανατροπή (να τος ο κακός, όχι, μισό, άλλος κρύβεται από πίσω, ώπα, αυτός τώρα γιατί πετάγεται; ) στοιχείο που όμως προσθέτει αρκετά στο σασπένς, οπότε δεν ενοχλήθηκα ιδιαίτερα, κι ας νόμισα πως βρήκα τον ένοχο κι έπεσα έξω.

Ένας από τους πρωταγωνιστές του βιβλίου είναι ο Αντώνης Κάλφας, γιος αρχαιολόγου που έχει εξαφανιστεί εδώ και δώδεκα χρόνια μετά από μια πυρκαγιά που κατέστρεψε το σπίτι τους. Δουλεύει ως ξεναγός, «μια εύκολη απροβλημάτιστη δουλειά, χωρίς υψηλές απαιτήσεις και δεύτερες σκέψεις», αυτό θέλει για να ξεχνάει το χτες και να μη γυρίσει πίσω. Οι εξελίξεις όμως θα τον αναγκάσουν να το κάνει, να φέρει στο φως αναμνήσεις που έχει θάψει βαθιά γιατί πονάνε ώστε να καταφέρει να βρει την άκρη σε ένα μπλεγμένο κουβάρι. Στο πλάι του, ο αστυνόμος Τάκης Ραΐσης από το Εγκλημάτων Κατά Ζωής, που ερευνά τις εξαφανίσεις των επτά θυγατέρων επιφανών Αθηναίων. Στρέφεται στον Κάλφα όταν εντοπίζεται η πρώτη νεκρή, ενταφιασμένη σύμφωνα με τα αρχαιοελληνικά έθιμα, μαζί με ένα αίνιγμα που αφορά τα Ελευσίνια Μυστήρια, τον τομέα έρευνας του χαμένου αρχαιολόγου. Η τρίτη της ετερόκλητης αυτής παρέας είναι η ιδιωτική ερευνήτρια Μελίνα Βιτάλη, που δουλεύει για λογαριασμό της Αρσινόης Σταματέλου, μιας από τις σημαντικότερες ηθοποιούς του Εθνικού Θεάτρου, της οποίας η κόρη, Πέτρα, έχει εξαφανιστεί. Στο κρεβάτι της κοπέλας βρέθηκε ένα αντικείμενο του πατέρα Κάλφα, εξ ου και στρέφεται κι εκείνη στον ξεναγό για να τη βοηθήσει. Πόσο καλά λοιπόν ήξερε ο αρχαιολόγος την ηθοποιό και γιατί; Τι σχέσεις είχαν και γιατί εξαφανίστηκε; Πού βρίσκεται; Στα ίχνη τους βρίσκεται μια σέκτα που αποτελείται από μέλη παθιασμένα από τις ιδέες που έχουν κληθεί να διαφυλάξουν, με αποτέλεσμα να αρχίζουν να παρεκτρέπονται και να ψάχνουν κρυφές αλήθειες πίσω στην αρχαιότητα, κάτι που μπορεί να τους προσφέρει κάτι ανώτερο, κάτι που αξίζει κάθε θυσία για να το πετύχουν.

Η δράση εκτυλίσσεται βάσει των ημερομηνιών του αττικού ημερολογίου, φυσικά πάντα με τις απαραίτητες επεξηγηματικές υποσημειώσεις, και συγκεκριμένα την περίοδο όπου λάμβαναν χώρα τα Ελευσίνια μυστήρια στην αρχαιότητα. Όλα ξεκινάνε τη νύχτα της μύησης, της εποπτείας, «…που διακυβεύεται η μοίρα του πολυτιμότερου όλων». Έχει έρθει λοιπόν η ώρα να επιστρέψει η Κόρη από τη θανάσιμη παγίδα του Άδη και τότε θα έρθουν τα πάνω κάτω. Όπως αναφέρθηκε και πριν, στο μυθιστόρημα μαθαίνουμε πολλά για τα συγκεκριμένα μυστήρια και βρήκα έξυπνο τον τρόπο που αυτά μεταφέρθηκαν στο σήμερα και ενσωματώθηκαν σε μια ιστορία επάλληλων φόνων. Ο ιερός χώρος της Ελευσίνας («κανείς δεν εκτιμά τη μυσταγωγία, την ενέργεια, τη δύναμη αυτού του τόπου»), η Ακρόπολη, ο Αρδηττός δίνονται με ενάργεια και λεπτομέρειες που δίνουν αληθοφάνεια στις εξελίξεις του βιβλίου, για να μην αναφέρω πόσο συναρπαστικό είναι να υπάρχει μια πόλη κάτω από την πόλη, με στοές και περάσματα! Μεταξύ άλλων, έμαθα πως ο χριστιανισμός υιοθέτησε τα τελετουργικά της αρχαιότητας και τα έφερε στα μέτρα του, στερώντας τους κάθε ομορφιά και αίσθηση ελευθερίας και αυτενέργειας. Επιπλέον, με την κυριαρχία αυτής της θρησκείας στον σύγχρονο κόσμο, περάσαμε από μια μητριαρχική κοινωνία (Δήμητρα και Κόρη) σε μια απόλυτα πατριαρχική (Πατήρ και Υιός). Στα κεφάλαια έχουμε κυρίως τριτοπρόσωπη γραφή από διαφορετικές οπτικές γωνίες βάσει των χαρακτήρων που πρωταγωνιστούν σε αυτά κι αυτή η μέθοδος αφήγησης εναλλάσσεται με το δεύτερο ενικό πρόσωπο, μια δύσκολη επιλογή που όμως προσδίδει ένταση. Κάποιος ζει στις κατακόμβες και περπατάει στις υπόγειες διαδρομές της Αθήνας, οπότε έχει συνηθίσει: «…να απευθύνεσαι στον εαυτό σου στο δεύτερο πρόσωπο και με τον καιρό έχεις καθοδηγήσει και τις σκέψεις σου να κάνουν το ίδιο, καθώς έχεις ξεχάσει σχεδόν πώς είναι να μιλάς κανονικά» (σελ. 40).

«Φάκελος: Υπό σκιάν» λοιπόν, μια συναρπαστική, ανατρεπτική περιπέτεια γεμάτη ένταση, αγωνία, εκπλήξεις και σημαντικές πληροφορίες για τις τελετές της αρχαιότητας και για το δίκτυο των κρυφών στοών κάτω από την Αθήνα. Ελευσίνα, Ακρόπολη, Αρδηττός, Κοραή 4, νεκροταφείο Κεραμικού, Ποικίλη Στοά και Αρχαία Αγορά, Αγία Δύναμη, Ελαιώνας είναι μερικά μόνο από τα σημεία όπου δρουν οι ήρωες του βιβλίου και μέχρι το τέλος αναρωτιόμουν τι απ’ όσα ήξερα και διάβαζα εδώ είναι θεωρίες συνωμοσίας ή πραγματικότητα. Ποιος είναι ο μυστηριώδης Γρύπας και ποιος είναι ο ρόλος της ομάδας που ηγείται; Τι έκανε το μέλος με το όνομα Πλούτωνας και τους αναγκάζει να πάρουν δραστικά μέτρα; Τι δεν πρέπει ποτέ να έρθει στο φως και να χρησιμοποιηθεί ως όπλο κατά της ανθρωπότητας; Θα καταφέρουν τρεις διαφορετικοί άνθρωποι να συνεργαστούν και να λύσουν τους γρίφους που θα τους οδηγήσουν στην αλήθεια;

Βιβλίο Συνέντευξη με τα κυκλαδικά ειδώλια 
Συγγραφέας Μαίρη Βογιατζή
Εικονογράφος Ράνια Ηλιάδου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ευτύχης είναι ένας ρεπόρτερ που γράφει στην εφημερίδα του σχολείου του και παίρνει συνεντεύξεις από… αγάλματα και εκθέματα μουσείων! Το δεύτερο βιβλίο της σειράς αφορά τα κυκλαδικά ειδώλια, «μια παρέα που γνώρισα πέρσι το Πάσχα στη Νάξο», όπως λέει ο μικρός αφηγητής. Μέσω ερωταποκρίσεων και με εύληπτο τρόπο ξεδιπλώνεται η ιστορία τους, μαθαίνουμε πώς και γιατί κατασκευάζονταν, τι είναι ο κυκλαδικός πολιτισμός, πώς έφτασαν στα πέρατα του τότε γνωστού κόσμου, τι σημαίνει η λέξη «ειδώλια», τι συμβολίζουν τα σταυρωμένα χέρια τους, τι χαρακτηρίζει τη χάρη και την κομψότητά τους, σε τι χρησιμοποιούνταν, πώς ενέπνευσαν τη σύγχρονη τέχνη κ. π. ά. Μικρές και εύληπτες πληροφορίες, συναρπαστικά εγκυκλοπαιδικά στοιχεία και παιχνίδια βοηθάνε τα μικρά παιδιά να γνωρίσουν καλύτερα αυτά τα πανέμορφα αγαλματάκια και να κατανοήσουν πόσο σημαντικά είναι για την τέχνη του προϊστορικού κόσμου και όχι μόνο.

Το κείμενο συμπληρώνεται από ερωτήσεις που μπορούν να απαντήσουν τα παιδιά, από τον δεκάλογο του καλού ρεπόρτερ μουσείων, κάτι που θα καθοδηγήσει σωστά τους μικρούς αναγνώστες την επόμενη φορά που θα επισκεφθούν ένα μουσείο στο πώς να κινηθούν, τι να παρατηρήσουν, πώς να αγαπήσουν αυτές τις επισκέψεις, καθώς και από άφθονο χώρο για να γράψουν τη δική τους συνέντευξη από ένα έκθεμα. Μαθαίνουμε για τη Νάξο, για την αρχαιοκαπηλία, για τα ειδώλια στα μουσεία του κόσμου και για πολλά άλλα. Η εικονογράφηση της Ράνιας Ηλιάδου είναι αφαιρετική και σουρεαλιστική, με ποικίλες οπτικές γωνίες, βοηθάει το κείμενο με ενδιαφέρουσες απεικονίσεις γύρω από την εποχή και την τέχνη στις οποίες αναφέρεται το κείμενο και αποτυπώνει με τέχνη τις μορφές των ειδωλίων και το νησί της Νάξου που τα φιλοξενεί.

«Συνέντευξη με τα κυκλαδικά ειδώλια» παίρνει αυτήν τη φορά ο Ευτύχης, ο ρεπόρτερ των μουσείων κι έτσι μαθαίνουμε για τη σημασία και την αξία των μαρμάρινων ειδωλίων που δημιουργήθηκαν στις Κυκλάδες. Ένα συναρπαστικό ταξίδι στους προϊστορικούς χρόνους για ένα αντικείμενο που ακόμη και σήμερα αναζητείται ο πραγματικός σκοπός χρήσης του.

Βιβλίο Το άγαλμα του Πραξιτέλη
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κώστας Στοφόρος εγκαινιάζει τη σειρά παιδικών βιβλίων των εκδόσεων Κύφαντα με μια περιπέτεια γεμάτη σασπένς, ανατροπές, πολύτιμες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και ενδιαφέρουσες εξελίξεις. Τόπος δράσης είναι τα Αναφιώτικα, η περιοχή στους πρόποδες της Ακρόπολης που θυμίζει νησί και είναι γεμάτη μικρά στενά και χαμηλά σπίτια. Εκεί μένει η αρχαιολόγος Αντρέα Ρίτερ που ήρθε με την κόρη της, Σαρλότε, στην Αθήνα με μια μυστική αποστολή. Σε μια ταβέρνα κάτω από τα Αναφιώτικα, η Σαρλότε ή Τσάρλι γνωρίζει τον Ιωάννη, ένα παιδί που του αρέσει το διάβασμα και τον φίλο του, Σίμο. Η Τσάρλι κάνει παρέα με τα παιδιά και η Αντρέα βρίσκει χρόνο για ν’ ασχοληθεί με την υπόθεση που την έφερε στην Αθήνα. Τι ψάχνει; Γιατί έχει φωτογραφίες από το σημείο όπου βρέθηκε ένα χαμένο αριστούργημα του Πραξιτέλη; Τι απέγινε το άγαλμα; Παράλληλα, ο παππούς του Σίμου μένει στα Αναφιώτικα και σαστίζει όταν αντικρίζει την Τσάρλι γιατί του θυμίζει μια γυναίκα από το παρελθόν. Τα πράγματα μπλέκουν περισσότερο όταν τα παιδιά διαπιστώνουν πως ο πατέρας του παππού ήταν μπροστά όταν ξεθάφτηκε ένα σημαντικό άγαλμα στην οδό Τριπόδων λίγο πριν την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Αθήνα αλλά το γλυπτό χάθηκε σχεδόν αμέσως. Στην παρέα των παιδιών προστίθεται και ο Ερμής που γνωρίσαμε στο βιβλίο της Άννας Βασιλειάδη «Τα τρία κλειδιά και το μυστικό του Ευριπίδη» και όλοι μαζί, μετά από μια τυχαία ανακάλυψη, ξεκινάνε τις δικές τους έρευνες.

Ο Κώστας Στοφόρος αναμιγνύει, όπως σε όλα τα παιδικά του βιβλία, τη φαντασία με την πραγματικότητα κι έτσι υπαρκτά πρόσωπα όπως ο υπουργός Εσωτερικών των δοσιλογικών κυβερνήσεων Αναστάσιος Ταβουλάρης, ο αρχηγός της Γερμανικής Αστυνομίας στην Ελλάδα Βάλτερ Σιμάνα, ο λογοτέχνης Άρης Αλεξάνδρου και άλλοι αναμιγνύονται με τους ήρωες του μυθιστορήματος που αποδύονται σ’ έναν αγώνα δρόμου για τον εντοπισμό του χαμένου αριστουργήματος του Πραξιτέλη. Μικρά κεφάλαια παρεμβαίνουν στη ροή της αφήγησης και μας ταξιδεύουν στην αρχαιότητα του γλύπτη που διασχίζει την ίδια ακόμη και σήμερα οδό Τριπόδων, τον αρχαιότερο δρόμο της Ελλάδας, στα πλούτη και στην ευμάρεια που απολαμβάνει η μικρή Έντα κατά την Κατοχή και στις κομπίνες που έχουν στήσει υπουργοί και κατακτητές με μια σειρά από καζίνο στο κέντρο της Αθήνας, στην ατμόσφαιρα μιας πρωτεύουσας σήμερα χαμένης αλλά ζωντανεύει χάρη στα κείμενα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη κ. ά. Με αφορμή ένα άρθρο σε σχολική εφημερίδα, μαθαίνουμε πολλά για τα Αναφιώτικα, «ένα νησί στην καρδιά της Αθήνας», για τα σπίτια που κάποια από αυτά έχουν δωμάτια μέσα σε σπηλιές του βράχου της Ακρόπολης, που παραμένουν γραφικά κι ας τα ανακάλυψε πολύς κόσμος. Με αποσπάσματα από το έργο του Philip Kerr «Φοβού τους Δαναούς» και με αναφορές στη σειρά βιβλίων «Babylon Berlin» του Volker Kutscher ξετυλίγεται μια ανατρεπτική και ενδιαφέρουσα ιστορία που βάζει την παρέα των μικρών παιδιών σε θανάσιμο κίνδυνο.

Αναφιώτικα, οδός Κλεψύδρας, οδός Τριπόδων, το μετόχι του Παναγίου Τάφου, ο Άγιος Νικόλαος Ραγκαβάς και άλλα μνημεία και γνωστά σημεία της περιοχής της Πλάκας είναι το φόντο στο οποίο ξετυλίγεται μια συναρπαστική ιστορία γεμάτη δράση και εκπλήξεις που αναμιγνύει υποδειγματικά την πραγματικότητα με τη μυθιστορία. Ο συγγραφέας βάζει τους ήρωές του να περπατάνε στα στενά της Πλάκας και τα περιγράφει με τόση παραστατικότητα που ζωντάνευαν μπροστά στα μάτια μου οι κρυφές και φανερές γωνίες τη περιοχής αυτής, τα τοπόσημα, μικρές λεπτομέρειες που μου έχουν ξεφύγει, για να μην αναφερθώ στα χιλιάδες «easter eggs» που χαρίζει αφειδώς ο συγγραφέας σε όσους αναγνώστες ξέρουν καλά την προσωπική ζωή και την καριέρα του. Από την άλλη τα κεφάλαια μου φάνηκαν μικρά, με θέματα που ξεπηδούσαν συνέχεια χωρίς να αναλύονται πολύ και προχωρούσαμε παρακάτω και παρακάτω, κάτι που με έκανε να νιώθω πως το κείμενο δεν αναπνέει, παρ’ όλο που οι ιστορίες και οι αλληλοεπιδράσεις των χαρακτήρων κάλλιστα θα μπορούσαν να εμπλουτιστούν και το μυθιστόρημα να μεγαλώσει σε έκταση χωρίς να μειωθεί η ένταση ούτε στιγμή. Αρχαιοκάπηλοι, απελπισμένες γυναίκες που θέλουν εκδίκηση, ρομαντικοί αρχαιολόγοι που τρέχουν για να σώσουν τους θησαυρούς της πατρίδας τους και στη μέση μια παρέα μικρών παιδιών με αγάπη για την πατρίδα και την περιπέτεια. Ποιος θα βρει το άγαλμα του Πραξιτέλη και με τι κόστος; Ένα μυστήριο περιμένει τη λύση του.

Βιβλίο Ριζιμιό 
Συγγραφέας Άννα Γαλανού
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Άννα Γαλανού με το νέο της μυθιστόρημα από τη μια μας συστήνει μια ηρωίδα που δεν υπέκυψε στον καθωσπρεπισμό της εποχής και του τόπου της αλλά σημαδεύτηκε από έναν βίαιο χωρισμό και από την άλλη, μέσα από σύντομες παρένθετες αφηγήσεις, ξεδιπλώνει τη γενναιότητα και το άρωμα του νησιού της Κρήτης που πληγώθηκε από σημαντικά ιστορικά γεγονότα. Γρήγορη ροή, απλοί διάλογοι, διαρκή πρωθύστερα που φωτίζουν διάφορες και διαφορετικές πτυχές των ζωών των πρωταγωνιστών του βιβλίου και του οικογενειακού τους περιβάλλοντος, άφθονα και όμορφα καλολογικά στοιχεία, προσεγμένες λεπτομέρειες του Ηρακλείου και των χωριών της Μεσαράς συνθέτουν το ταξίδι της γυναίκας και της Κρήτης μέσα στον χρόνο.

Η ιστορία ξεκινάει με την επιστροφή της Αργυρώς στο Ηράκλειο μετά από δεκαπέντε χρόνια. Νιώθει σίγουρη ότι μπορεί να το κάνει χωρίς συναισθηματικό κόστος αλλά τελικά δακρύζει αμέσως μόλις αντικρύζει το λιμάνι. Προσπάθησε να αποκοπεί από το παρελθόν της, έκαψε και κατέστρεψε ό,τι το θύμιζε, αρκεί όμως ένα σπίθισμα για να ξαναβγούν όλα στην επιφάνεια. Ο χωρισμός της με τον έρωτα της ζωής της, τον Φώτη, της άφησε βαριά τραύματα και της κόστισε σε ψυχική υγεία. Τι συνέβη όμως ανάμεσά τους; Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Αργυρώς μας ταξιδεύει στα παιδικά και εφηβικά της χρόνια, στο μέρος όπου μεγάλωσε, στο πατρικό της, ένα χωριάτικο σπίτι με ελάχιστες ανέσεις, με τις νύχτες του χειμώνα να φαντάζουν αξημέρωτες. Ενδιαφέροντα και πλούσια σε πραγματολογικά στοιχεία περιστατικά ανασυστήνουν την καθημερινότητα της οικογένειάς της, με τους γονείς στα χωράφια κι εκείνη και την αδελφή της, Πελαγία, στις δουλειές του σπιτιού. Συν τω χρόνω, η Πελαγία αναπτύσσει μια παθολογική ζήλεια για την αδελφή της, αν και μεγάλωναν αξεχώριστα από τους γονείς τους. Είναι σοβαρή, λιγομίλητη, αφοσιωμένη στον αργαλειό και φτάνει να γίνει μια σημαντική τεχνίτρα με πρωτότυπα σχέδια υψηλού επιπέδου. Αντίθετα, η Αργυρώ γίνεται καπετάν φασαρίας, με ελεύθερο και ανυπότακτο πνεύμα. Θέλει να σπουδάσει για να φύγει μακριά σε μια εποχή που οι γυναίκες δεν προχωρούσαν στα γράμματα κι έτσι δεν υποκύπτει στα «πρέπει» της γιαγιάς και της κοινωνίας, ευτυχώς με τις ευλογίες των γονιών της που έτυχε να βλέπουν μακριά. Σταδιακά οι σχέσεις των δύο αδελφών χειροτερεύουν κι ένα μεγάλο «γιατί» πλανάται ως την τελική αποκάλυψη.

Ήθη και έθιμα του τόπου, αδρά σκιαγραφημένοι χαρακτήρες, γλυκόπικρες θύμησες χτίζουν το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνουν η Αργυρώ και ο Φώτης οι οποίοι σταδιακά ερωτεύτηκαν κι άρχισαν να κάνουν σχέδια για το κοινό μέλλον τους. Καταφέρνουν και να σπουδάσουν μαζί στην Αθήνα, μακριά από την αδιακρισία της κλειστής κοινωνίας και τα πικρόχολα σχόλια της Πελαγίας, η οποία έκανε τα πάντα για να τους καταστρέψει. Η συγγραφέας δε μας αποκαλύπτει από την αρχή πώς, πότε και γιατί χώρισαν οι δύο νέοι και στήνει μια ενδιαφέρουσα πλοκή, η οποία, κεφάλαιο προς κεφάλαιο, μας φέρνει όλο και πιο κοντά στη μοιραία νύχτα ενώ ταυτόχρονα ξαναβάζει τους ήρωές της στη σκακιέρα, αυτήν τη φορά σε νέες θέσεις, εντείνοντας την αγωνία για το τι μέλλει γενέσθαι. Υπάρχει δυνατότητα συγχώρεσης; Όταν υπάρχει αγάπη, όταν η μοίρα έχει φέρει στη ζωή σου τον άνθρωπό σου, μπορείς να συγχωρέσεις ή ό,τι συνέβη δεν ξεχνιέται;

Ο Φώτης μεγάλωσε μόνος με τη μάνα του, την κυρα-Λένη («μόσχος και θυμάρι» η μυρωδιά της), μια γυναίκα που τον ανάθρεψε στην απόλυτη φτώχεια μετά τον θάνατο του πατέρα του. Αγαπάει την Αργυρώ και της χαρίζει μια αλυσίδα με χρυσό αμύγδαλο που τελικά η κοπέλα της επέστρεψε «μαζί με τις ελπίδες μιας χαμένης ευτυχίας». Αυτό το κόσμημα έχει μεγάλη ιστορία πίσω του και σημαντική δύναμη, όπως φημολογείται, είναι αλήθεια όμως ότι δένεται με μια κατάρα; Πώς γίνεται να επιλέγει αυτό ποια θα είναι η επόμενη γυναίκα που θα το περάσει στον λαιμό της; Με αφορμή λοιπόν το μενταγιόν ταξιδεύουμε μέσα από σύντομα παρένθετα κεφάλαια στο ιστορικό παρελθόν της Κρήτης: από τη μινωική εποχή στην κατάκτηση των Δωριέων, από τη ρωμαιοκρατία στο Βυζάντιο και στην Ενετοκρατία, από την Τουρκοκρατία στην Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα κι από κει στην Κατοχή. Το κόσμημα εμφανίζεται πάντα σε σημαντικά περιστατικά και τα στιγμιότυπα αυτά μας φέρνουν σιγά σιγά στο σήμερα και κουμπώνουν υπέροχα και στρωτά στον κορμό της πλοκής με ευρηματικό τρόπο που αυξάνει κατακόρυφα το ενδιαφέρον για την τύχη του πρωταγωνιστικού ζευγαριού.

Το »Ριζιμιό» είναι ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα με όμορφες λυρικές εικόνες από την κρητική φύση, με ωραίες περιγραφές της πόλης του Ηρακλείου και των χωριών της Μεσαράς, με άφθονα καλολογικά στοιχεία και με ιδιωματισμούς («συναπόβγαζαν») που δημιουργούν αξέχαστες εικόνες. Το Ηράκλειο είναι «μια πόλη που ανέκαθεν ακουμπούσε μ’ εμπιστοσύνη στην ανοιχτή αγκαλιά της θάλασσας». Κούλας, Άγιος Μηνάς, μέγαρο Φυτάκη, τα Λιοντάρια είναι μερικά από τα τοπόσημα στα οποία διαδραματίζονται τα γεγονότα του μυθιστορήματος και μαζί με τους ήρωες του βιβλίου περπατάμε κι εμείς στους δρόμους και στα στενά της πόλης, η οποία πλέον δε θυμίζει σε τίποτα αυτή των νεανικών χρόνων της Αργυρώς. Ταξιδεύουμε όμως και στα χωριά της Μεσαράς, στην απομονωμένη κατοικία του Φώτη, που προσπαθεί να ξεφύγει από το άδοξο τέλος της σχέσης τους και στο σημαντικό αρχαιολογικό υπόβαθρο της περιοχής, το οποίο έρχεται στο φως χάρη στις ανασκαφές όπου συμμετέχει ο Φώτης. Ταυτόχρονα, μέσα από τις αφηγήσεις των παππούδων ή άλλων χαρακτήρων ξεπηδάει σε δεύτερο επίπεδο η ιστορία της ταλαιπωρημένης Κρήτης που πέρασε από τόσα χέρια, που αγωνίστηκε, που μάτωσε για να απελευθερωθεί κι όλοι την ήθελαν δική τους. Θρύλοι, μύθοι και ιστορικά γεγονότα γαλουχούν τους προγόνους της Αργυρώς και του Φώτη και μας φέρνουν στο μπερδεμένο σήμερα, όπου οι δυο νέοι πρέπει να συναντηθούν ξανά παρά τους ενδοιασμούς, τις ανασφάλειες και τον εγωισμό τους ώστε να μάθουν την αλήθεια και να δουν πώς θα προχωρήσουν παρακάτω. Θα τα καταφέρουν; Τι ρόλο θα παίξει το κόσμημα στη ζωή τους; Μπορεί να ξεφύγει κανείς από το ριζιμιό; Αυτά και άλλα ερωτήματα απαντώνται στις σελίδες του νέου μυθιστορήματος της Άννας Γαλανού.

Βιβλίο Το μυστήριο του μηχανισμού των Αντικυθήρων
Συγγραφέας Λένα Τερκεσίδου
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η μητέρα του Οδυσσέα και της Φανής, Τερέζα, εντάχθηκε σε μια επιστημονική αποστολή που σκοπό έχει να συνεχίσει τις έρευνες στο ναυάγιο των Αντικυθήρων και τα παιδιά της την παρακαλούν να την ακολουθήσουν μαζί με τον σκύλο τους, τον Τσίφτη. Μιας και η φίλη τους, Δανάη, έχει καταγωγή από το νησί, τα πράγματα είναι εύκολα κι έτσι ανοίγει ο δρόμος για νέες περιπέτειες, αρκεί ο Οδυσσέας να υποσχεθεί πως δε θα μπλέξει σε περιπέτειες! Η μητέρα του κοριτσιού, Σοφία, τα προσέχει και μένουν όλοι μαζί στο σπίτι που άφησαν συγγενείς του άντρα της για να το φροντίζουν όσο η Τερέζα καταλύει στο πλοίο της αποστολής. Δύτες, συντηρητές και αρχαιολόγοι μελετούν ξανά το ναυάγιο των Αντικυθήρων, μαζεύουν πολύτιμους θησαυρούς και ανακαλύπτουν νέα κομμάτια του μηχανισμού. Κάποιος όμως έχει άλλα σχέδια και βάζει σε εφαρμογή με τον συνεργό του μια πλεκτάνη που θα ταράξει τα νερά. Οι κινήσεις τους γίνονται αντιληπτές από τον Οδυσσέα και η κατάσταση περιπλέκεται. Ποιοι είναι οι δύο άντρες που παρακολουθούν την αποστολή, τι θέλουν, τι περιμένουν, για λογαριασμό ποιανού δουλεύουν;

Τα πραγματολογικά και εγκυκλοπαιδικά στοιχεία που εμπλουτίζουν το κείμενο χαρίζουν άφθονες πληροφορίες για τα Αντικύθηρα και τις παραλίες τους, για την καθημερινότητα των 25 μόνιμων κατοίκων και πώς αλλάζουν όλα αυτά το καλοκαίρι, με αποκορύφωμα τη γιορτή του Αγίου Μύρωνα, πολιούχου των Αντικυθήρων. Πώς γιορτάζεται και πόσες μέρες κρατάει, πού βρέθηκε η θαυματουργή εικόνα του αγίου, ποιες είναι οι πιο όμορφες παραλίες του νησιού, πόσο σημαντικός βιότοπος είναι και άλλες ερωτήσεις απαντώνται εύληπτα και απλά όσο κορυφώνεται η αγωνία για το αν θα πετύχει το σχέδιο των ληστών. Χάρη στο βιβλίο αυτό έμαθα αρκετά για τον μηχανισμό των Αντικυθήρων, ένα αριστούργημα μαθηματικών, μηχανικής και αστρονομίας, σε τι χρησίμευε, πώς λειτουργούσε, πώς γνωρίζουμε γι’ αυτόν και πώς διασώθηκε, πώς χρησιμοποίησε τον μηχανισμό του η NASA και σε τι τη βοηθάει κ. ά. Λίγοι διάλογοι, απανωτές ανατροπές, ωραία πλοκή με κράτησαν ως το τέλος και μου εμφύσησαν για άλλη μια φορά, όπως και στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς, αγάπη για την αρχαιολογία και τους θησαυρούς της πατρίδας μου. «Το μυστήριο του μηχανισμού των Αντικυθήρων» είναι ένα φροντισμένο βιβλίο που εναλλάσσει τα εγκυκλοπαιδικά στοιχεία με την περιπέτεια, είναι γραμμένο με συναρπαστικό τρόπο και μου χάρισε αξέχαστες στιγμές εκπλήξεων και συγκίνησης!

Βιβλίο Η γκιλοτίνα του Ναυπλίου 
Συγγραφέας Φαίδων Κυριακού
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα του Φαίδωνα Κυριακού είναι ένα άκρως ατμοσφαιρικό και προσεκτικά τεκμηριωμένο κείμενο, μεστό, ολοκληρωμένο, άρτιο, γεμάτο χιλιάδες ενδιαφέρουσες ιδέες, πολλά νοήματα, σημαντικά ιστορικά γεγονότα της Ελλάδας από την εύρεση της Αφροδίτης της Μήλου το 1820 ως τη Σφαγή στο Δήλεσι το 1870 και με άψογη πλοκή, γεμάτη πρωθύστερα, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, ανατροπές και μετρημένα καλολογικά στοιχεία. Δύο άντρες ζουν τις τελευταίες τους μέρες πριν την καρατόμησή τους στην γκιλοτίνα, αφηγούνται ο ένας στον άλλον το παρελθόν τους, μοιράζονται λύπες και χαρές, προσδοκίες και προδοσίες. Πότε ο ένας και πότε ο άλλος, άνθρωποι που ξεκίνησαν από διαφορετικές αφετηρίες και με διαφορετικό μορφωτικό, οικονομικό και κοινωνικό υπόβαθρο, ξεδιπλώνουν όσα τους σημάδεψαν και όσα τους κατατρύχουν μέχρι τώρα. Ο 70άρης Πάρις Πρεβώ ξεκίνησε από τη Μήλο («Κι αυτός ήταν όλος κι όλος ο τόπος μου, λίγα σπίτια, μυρωδιά ψαριού και θάλασσα», σελ. 49), ορφανός, μεγάλωσε με τον ψαρά θείο του, οπότε μαθαίνουμε για τους γονείς του, πώς γνωρίστηκαν κλπ. «Η ιστορία μου δεν ξεκίνησε πολύ μακριά από δω, σαν τον σολομό, λίγο πριν το τέλος, είχα γυρίσει στον τόπο που γεννήθηκα» (σελ. 11), λέει χαρακτηριστικά. Ο Γάλλος πατέρας του δεν ήξερε «ρωμαίικα», «πώς αγαπήθηκαν με τη μητέρα του χωρίς να έχουνε μια γλώσσα να μιλήσουν»; Είμαστε σε μια εποχή που οι περιηγητές, παρασυρμένοι από το αρχαιοελληνικό μεγαλείο, επισκέπτονται την Ελλάδα και διαπιστώνουν πως δεν υπάρχουν κοινά σημεία με αυτό που πίστευαν πως ήταν οι αρχαίοι Έλληνες. Περπατούν σ’ έναν τόπο γεμάτο αγράμματους χωρικούς, αφού η τουρκοκρατία έχει ρημάξει βιος, γράμματα, συμπεριφορές, οπότε «το κλασικό παρελθόν βρισκόταν οριστικά στο παρελθόν» (σελ. 40). Δυστυχώς «Την ώρα που οι Γάλλοι συγκινούνταν απ’ την αρχαία Ελλάδα, στη σύγχρονη Ελλάδα ο κόσμος δεν ήξερε τίποτα γι’ αυτή» (σελ. 66).

Η μόρφωση του Πάρι, οι οικογενειακές του καταβολές και η ανακάλυψη της Αφροδίτης τον φέρνουν με απροσδόκητο τρόπο στο Παρίσι των αρχών του 19^ου αιώνα. Συναρπαστικές και τεκμηριωμένες οι περιγραφές της πόλης, όπου τον παρακολουθούμε στην καθημερινότητά του, τι δουλειά κάνει, πώς τα βγάζει πέρα, τι περιπέτειες ζει, ποια ερωτεύεται κλπ. Με άφθαστη τέχνη στήνεται μπροστά στα μάτια μας μια πόλη γεμάτη αντιθέσεις, όπου ο Σηκουάνας είναι το σημαντικό και μοναδικό εμπορικό μονοπάτι που την τροφοδοτεί με όσα χρειάζεται για να ζήσει. Αστοί και ναυτικοί, λογιοσύνη και μεροκάματο, πλακόστρωτοι δρόμοι και πάρκα, οι πλούσιες οικογένειες στα ισόγεια κι οι πιο φτωχές «στ’ αναθεματισμένα ρετιρέ», πάνω απ’ όλα αυτά όμως κυριαρχεί ο αέρας ελευθερίας που σε κάνει να περπατάς πιο ξένοιαστος ακόμη κι αν δεν έχεις εύκολη ζωή. Ναι, η πρωτεύουσα της Γαλλίας είναι η πόλη των ευκαιριών, όπου «…ενώ πολλοί κατάφερναν να κερδίσουν τα προς το ζην, άλλοι τόσοι αποτύγχαναν» (σελ. 184). Γνωρίζουμε για την ιστορία ίδρυσης του Μουσείου του Λούβρου, για τους όρους της συνθήκης του Τολεντίνο που επέφερε εδαφικές κτήσεις στη Γαλλία και ιταλικά αριστουργήματα τέχνης στο Μουσείο, για τη Γαλλική Επανάσταση μα κυρίως για την περίοδο της Τρομοκρατίας που την ακολούθησε, για τον Ναπολέοντα, για τον Ευγένιο Ντελακρουά που έκανε αίσθηση στο Salon de Paris (την ετήσια έκθεση της Γαλλικής Σχολής Καλών Τεχνών) του 1824 με το έργο του «Η σφαγή της Χίου» («…ένα κουβάρι εξαθλίωσης και τρόμου…η απελπισία έχει ποτίσει τον καμβά κι αναδύεται πέρα κι απ’ αυτόν…», σελ. 142), που υπήρξε το πρώτο βήμα προς την αφύπνιση του κόσμου και προς το κίνημα του φιλελληνισμού (παρόλο που μου έκανε εντύπωση η δεύτερη σκέψη ότι ίσως ο Γάλλος καλλιτέχνης απλώς ικανοποιούσε τη δίψα του για μελαγχολική δόξα, όπως ακριβώς απαιτεί το κίνημα του ρομαντισμού στο οποίο υπαγόταν). Πώς αναπτύχθηκε λοιπόν ο φιλελληνισμός, ποιοι και πώς βοήθησαν, γιατί ένιωσαν οι Γάλλοι κοινούς δεσμούς με αυτόν τον αγώνα, τι συνέβαινε στην υπόλοιπη Ευρώπη και πολλά άλλα ερωτήματα στήνουν έναν μελετημένο ιστορικό καμβά στο πλαίσιο του οποίου διαδραματίζονται μικρά και μεγάλα γεγονότα του βίου του Πάρι και των ανθρώπων που γνωρίζει και αναπτύσσει δεσμούς μαζί τους. Δεν επαναπαύεται ούτε κρύβεται όμως όταν η πατρίδα του ξεσηκώνεται, αντιθέτως, πρωτοστατεί στις συγκεντρώσεις χρημάτων και αφυπνίζει συνειδήσεις: «Εκεί που ήμουνα δεν είχα ρίζες κι εκεί που ήταν οι ρίζες μου είχε ανάψει φωτιά» (σελ. 130). Την Επανάσταση του 1821 και τις εξελίξεις της τις μαθαίνει από τις εφημερίδες, το μυαλό του και η καρδιά του είναι στην πατρίδα του, αναρωτιέται τι απέγιναν οι δικοί του άνθρωποι, αν συμμετείχαν στον Αγώνα με τα σκάφη τους και ταυτόχρονα με υπέροχο τρόπο περνάνε υποδόρια η πάλη για την ιδεολογία και η ένταση της δύναμης που δίνουν στον άνθρωπο οι ιδέες και το πνεύμα. Κι όλα αυτά είναι μόνο η αρχή μιας πολυκύμαντης ζωής!

Παράλληλα με τον Πάρι γνωρίζουμε και τον Λιανό, που ορφάνεψε στη σφαγή της Χίου, πώς γλύτωσε όμως και πώς κατέληξε στην Ελλάδα και ακόμη χειρότερα στη φυλακή του Παλαμηδιού; Συγκλονιστικές, απάνθρωπες και σκληρές οι περιγραφές της σφαγής στο νησί κι από τότε εξίσου αδυσώπητη είναι και η καθημερινότητα για ένα νεαρό παιδί που πουλήθηκε σκλάβος στην Κωνσταντινούπολη και προσπάθησε να έρθει στην ξεσηκωμένη Ελλάδα κατά τη χειρότερη ίσως περίοδο της Επανάστασης, αυτήν του πρώτου εμφυλίου. Ανθρωποκυνηγητό, κακουχίες, αίμα, πείνα, αγώνας και πολλά άλλα ατσαλώνουν σώμα και ψυχή κι έτσι το κείμενο μας ταξιδεύει πότε στο παρελθόν του Πάρι και πότε στο τώρα, όπου περιμένουμε από μέρα σε μέρα την εκτέλεσή των δύο αντρών. Ο Λιανός έζησε μια εξίσου πλούσια και έντονη ζωή, δεν πρέπει όμως να γράψω περισσότερα γιατί κάποια στιγμή οι ζωές των δύο αντρών τέμνονται αναπάντεχα! Δύο παράλληλες ιστορίες λοιπόν γεμάτες ανατροπές, η μια με τύχη και θέληση και η άλλη με κακουχίες, αναποδιές και σκλαβιά, ξεδιπλώνονται κατά την καθημερινή ζωή της Ελλάδας πριν και μετά την επανάσταση κι όσο απολαμβάνουμε τις καλογραμμένες σκηνές και παρακολουθούμε ενδιαφέρουσες εξελίξεις δεν παύουμε να αναρωτιόμαστε πώς κατέληξαν αυτοί οι δύο άντρες στη φυλακή.

Σταδιακά γνωρίζουμε και το περιβάλλον μέσα στον οποίο κινούνται οι αφηγητές εν όψει της θανατικής τους εκτέλεσης, με το κείμενο να σχηματίζει ένα αργό μα απολαυστικό fade in από τον περιβάλλοντα χώρο στις προσωπικότητες του Λιανού και του Πάρι. Είμαστε στα τείχη του Παλαμηδίου, σε τόπο υγρό, στενό, γεμάτο ακαθαρσίες και βρωμιές, με το φαγητό να είναι λιγοστό και να μην τρώγεται, με τους φυλακισμένους να έχουν ξεκάθαρες κάστες και να τους χαρακτηρίζει μια θάλασσα από ρούχα: τσαρούχια και φουστανέλες, μαντίλες, φράγκικα ρούχα, σερβέτες, πουκαμίσες και παντελόνια, βράκες και γιλέκα, ντουλαμάδες και κάπες, φλοκάτες και καπέλα. «Κάθε τόπος είχε να επιδείξει κι από έναν τουλάχιστον βαρυποινίτη, άξιο πρεσβευτή, να βρίσκεται σ’ ετούτο το ασφυκτικό κάτεργο φορώντας τα παραδοσιακά του» (σελ. 21). Η αυλή και τα κελιά, το μπουντρούμι και το φυλάκιο είναι τα μέρη του απάνθρωπου αυτού σκηνικού, όπου βαρυποινίτες με σκισμένα χέρια, οι πιο βρώμικοι απ’ όλους, με σιδερένιες μπάλες στα πόδια, βρίσκονται σε χειρότερη μοίρα από τους επιζωήτες (ισοβίτες) και τους πρόσκαιρους ή τους απλώς καταδικασμένους σε ειρκτή. Κι όμως μέσα σε αυτό το περιβάλλον και χάρη στις κουβέντες τους ο Λιανός αρχίζει να ξανασκαλίζει ξύλα και να φτιάχνει αγαλματάκια ενώ ο Πάρις αναπολεί τη ζωή του, ξαναθυμάται τα γεγονότα που τον άλλαξαν και αγωνίζεται να βρει τη γαλήνη που έχασε μετά από μια σειρά τραγικών γεγονότων που τον οδήγησαν στον χαμό και στην απελπισία. «Μεγαλείο είναι ο άνθρωπος, πλούσιο κι αιώνιο. Ένα λιτό μεγαλείο με καθαρές γραμμές» (σελ. 264), μόνο που «…το μυαλό είναι επίμονο μαραφέτι και δεν το κάνεις εύκολα ζάφτι» (σελ. 46).

«Η γκιλοτίνα του Ναυπλίου» είναι ένα μυθιστόρημα κατ’ ουσίαν ιστορικό, κατά βάση όμως αφιερωμένο στην τέχνη που εξεγείρει, στην τέχνη που ξεσηκώνει, στην τέχνη που προκαλεί: «…η τέχνη είναι αυτό που μας θυμίζει την ουσία μας, γι’ αυτό τη χρειαζόμαστε στα δύσκολα…» (σελ. 263). Μέσα από τα ιστορικά γεγονότα που γέννησαν μια καινούργια Ελλάδα και εκείνα που έδειξαν στην παρισινή κοινωνία τη σκληρή μεριά του προσώπου της επίπλαστης δημοκρατίας που κατάφερε με τη Γαλλική Επανάσταση, με άψογα σκιαγραφήματα, ενδιαφέρουσες ανατροπές και φρέσκια γραφή πλάθεται μια ιστορία γεμάτη ιδέες και νοήματα γύρω από τη φυλάκιση του ανθρώπου (είτε αυτή είναι πραγματική, όπως στο Παλαμήδι είτε φαντασιακή, όπως σε μια ψυχή που αποζητάει λύτρωση και δεν τη βρίσκει), την αξία της «μπέσας» και της φιλίας, τη δύναμη της συγχώρεσης και της ειλικρίνειας, τον φόβο του θανάτου που είτε σε κάνει τολμηρό είτε σε ρίχνει ψυχολογικά και πολλά άλλα. Άρτιος σχεδιασμός πλοκής, πληθώρα διαχρονικών μηνυμάτων, ολοκληρωμένοι χαρακτήρες και μια ανατριχιαστική τελευταία λέξη είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός βιβλίου που με μάγεψε και με κράτησε ως το τέλος με κομμένη ανάσα.