Βιβλία Υπατία: Ουρανογραφία μνήμης
Συγγραφέας Μαριάννα Λαμπίρη
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Κάππα Εκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Υπατία (370-415 μ. Χ.) ήταν Ελληνίδα φιλόσοφος, αστρονόμος και μαθηματικός, διευθύντρια της νεοπλατωνικής σχολής στην Αλεξάνδρεια που δολοφονήθηκε από όχλο φανατικών χριστιανών. Πολλοί από τους μαθητές της ανήκαν στους ανώτατους κύκλους της αριστοκρατίας της πόλης. Οι νόμοι της εποχής και του τόπου μαζί με την εκπαίδευσή της συνετέλεσαν στα δημόσια κηρύγματά της, να διδάσκει και να δίνει συμβουλές σε άνδρες, να μετακινείται στην πόλη χωρίς κάποιον να την επιβλέπει και να κατέχει το δικό της σπίτι. Ο θάνατός της ακόμη δεν έχει διαλευκανθεί ως προς τα κίνητρα και το πρόσωπο που βρισκόταν από πίσω.

Η Μαριάννα Λαμπίρη σπούδασε στο Κέντρο Αρχαίου Δράματος της Ασπασίας Παπαθανασίου (1991-1994) και παρακολούθησε σεμινάρια και μαθήματα χορού, κίνησης, σκηνικού λόγου και τραγουδιού. Από το 1997 μέχρι σήμερα προσανατολίστηκε σε περαιτέρω σπουδή των τομέων της Συμβουλευτικής και Αυτογνωσίας και από το 2015 πειραματίζεται με το είδος «Θεατρικό Ντοκιμαντέρ», σκηνικό τεκμηριογράφημα με δραματοποιημένα στοιχεία. Ένα υπέροχο δείγμα της δουλειάς της είναι το κείμενο της παράστασης «Υπατία» που κυκλοφορεί σε βιβλίο από τις εκδόσεις Κάπα Εκδοτική.

Σε ελληνική, αραβική και αγγλική γλώσσα ζωντανεύει ο βίος, η σκέψη, η φιλοσοφία, ο χαρακτήρας και ο τραγικός θάνατος μιας σημαντικής επιστήμονα που μνημονεύεται ως σήμερα. Από την αρχή με κέρδισαν η αφηγηματική δεινότητα, ο σχεδιασμός του βίου της Υπατίας και μάλιστα σε θεατρική μορφή μα κυρίως η γλώσσα του κειμένου, στην οποία δε συναντάμε σύγχρονες ή / και ξένες λέξεις και η χρήση πολυτονικού συστήματος. Τα δυο τελευταία γνωρίσματα δείχνουν τον σεβασμό και την κοπιώδη μελέτη της Μαριάννας Λαμπίρη απέναντι στη γυναίκα που βιογραφεί και στην εποχή της. Αν προστεθεί σε αυτά το γεγονός ότι δεν υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες για τις απόψεις και τη ζωή της Υπατίας αλλά σκόρπιες αναφορές, αυτό δείχνει το μέγεθος του δύσκολου έργου που ανέλαβε η ηθοποιός και συγγραφέας για να συγκροτήσει τον βίο και την πολιτεία της Υπατίας.

Οι Πράξεις του θεατρικού έργου μετονομάζονται σε Μνήμες κι έτσι παρακολουθούμε τη ζωή και την πορεία της Υπατίας από τα παιδικά της χρόνια ως τη δολοφονία της χωρισμένες σε δεκατέσσερις Μνήμες, όσοι και οι αστερισμοί. Ο τρόπος ανατροφής της από τον πατέρα της, η ευνοϊκή για τις γυναίκες εποχή και πόλη, οι σπουδές της, οι αγαπημένοι της φιλόσοφοι, ο τρόπος σκέψης της, οι εφευρέσεις και οι ανακαλύψεις της, οι διαλέξεις της, οι έννοιες που αναλύει και εμπλουτίζει με τον νου της, η πλήρης αφοσίωση στη γνώση εις βάρος της παρθενίας της, η συγκαλυμμένη έπαρση, τα αίτια που οδήγησαν στον θάνατό της, όλα καταγράφονται όμορφα, στρωτά, απλά και κυρίως κατανοητά. Ακόμη και οι δύσκολες φιλοσοφικές αξίες της Υπατίας αναλύονται με τρόπο που ο καθένας μπορεί να τις εμπεδώσει και να τις ενστερνιστεί. Αυστηρή, γοητευτική, σχεδόν απρόσιτη, πανέξυπνη, ευρηματική, φιλομαθής, η Υπατία ήταν μια γυναίκα που άλλαξε τον κόσμο της φιλοσοφίας και της αστρονομίας.

Η έκδοση περιέχει επίσης σύντομα βιογραφικά και πληροφοριακά στοιχεία για την ηρωίδα του κειμένου, για τον τρόπο σκέψης της και για την επιρροή της στους σημερινούς φιλοσοφικούς κύκλους, γραμμένα από έγκριτους επιστήμονες και πανεπιστημιακούς. Στις τελευταίες σελίδες περιέχονται βιογραφικά στοιχεία όσων ανθρώπων μνημονεύονται στο έργο και σύντομες πληροφορίες για τις πόλεις και τους τόπους της εποχής.

The post «Υπατία: Ουρανογραφία μνήμης», της Μαριάννας Λαμπίρη, εκδ. Κάπα Εκδοτική appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλία Μια μέρα με τον Αναξίμανδρο και τον Αναξιμένη
Συγγραφέας Ιώ Τσοκώνα
Εικονογράφος Ιάσων Ανδριανός
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ρώσση
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ιώ Τσοκώνα καταφέρνει να αποτυπώσει αυτές τις ενδιαφέρουσες προσωπικότητες σε ένα κείμενο γεμάτο εκπλήξεις και ρεαλισμό, κατάλληλο για παιδιά από 8 ετών και πάνω. Οι αντιλήψεις, η προσωπικότητα, οι απόψεις και ο τρόπος σκέψης των δύο φιλοσόφων είναι τόσο πλούσιες που το εύληπτο κατά τα άλλα κείμενο πρέπει να διαβαστεί με προσοχή. Βρισκόμαστε μία εβδομάδα μετά το μάθημα για τον Θαλή που έλαβε χώρα στο προηγούμενο βιβλίο της σειράς και ο Ιάσονας, με τη βοήθεια της δασκάλας του πρώτα και του αδελφού του, Αίαντα και της μητέρας του στη συνέχεια, μαθαίνει μέσα από συζητήσεις και ερωτήσεις για την εποχή των δύο φιλοσόφων, για την καθημερινότητά τους, για τα θεωρήματά τους, για τις αλλαγές που έφεραν στη φιλοσοφία και στις επιστήμες και για πολλά άλλα. Βρήκα μάλιστα πολύ έξυπνο τον σχεδιασμό της πλοκής: αντί να παραθέτουμε μέσα από την τάξη και με τα λόγια της δασκάλας τις αντιλήψεις και τη ζωή και των δύο φιλοσόφων, η μεν δασκάλα θα μιλήσει για τον Αναξίμανδρο, για τον δε Αναξιμένη θα μάθουμε όταν ταξιδέψουμε και πάλι στην αρχαία Μίλητο με τους ήρωες της ιστορίας. Ανάμεσα σε αυτές τις βιογραφίες υπάρχει μια ανάπαυλα, μιας και τα δυο αδέλφια παίζουν με στρατιωτάκια, αν και η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από τον Κροίσο, τον Κύρο, τον Πακτωλό ποταμό και άλλα θέματα της εποχής της περσικής κυριαρχίας. «Αν είστε γεροί, αν έχετε γύρω σας ανθρώπους που σας αγαπούν και τους αγαπάτε, κι αν ζείτε μακριά από πολέμους, θα είστε οι πιο ευτυχισμένοι άνθρωποι του κόσμου», λέει η μητέρα τους. Όταν μάλιστα οι Σάρδεις κυριεύτηκαν από τους Πέρσες, στη γειτονική Μίλητο ζούσε ο Αναξιμένης την πιο παραγωγική του περίοδο!

Πάντως, τα παιδιά δεν έχουν ξεχάσει την περίεργη εμπειρία που έζησαν στο πρώτο βιβλίο της σειράς, όπου και μεταφέρθηκαν στην αρχαία Μίλητο και μίλησαν με τον ίδιο τον Θαλή. Αποφασίζουν να ξαναδοκιμάσουν και το κόλπο πετυχαίνει: συναντούν αρχικά τον Αναξιμένη, που υποστηρίζει πως το άπειρο, η αρχή των πάντων, πρέπει να είναι κάτι πιο συγκεκριμένο, πιο χειροπιαστό, κάτι που είναι άπειρο στη φύση αλλά διαφοροποιείται ανάλογα με τις συνθήκες, ο αήρ λοιπόν! Όλα έχουν σχέση με την κίνηση, η κίνηση είναι αιώνια, είναι η αιτία που μεταβάλλονται τα πάντα, η κίνηση είναι ζωή. Στη συνέχεια, ο περαστικός Αναξίμανδρος παίρνει τα παιδιά για ένα μάθημα φωνητικής που παρακολουθεί και τότε… Σημαντικό ρόλο στην κατανόηση των εννοιών αυτού του σπουδαίου βιβλίου παίζει και η εικονογράφηση του Ιάσονα Ανδριανού. Ο καλλιτέχνης αποτυπώνει σωστά και κατάλληλα την εποχή του Αναξίμανδρου και του Αναξιμένη, όπως και τα θεωρήματα που αναπτύσσουν και επεξηγούν οι φιλόσοφοι στους συνομιλητές τους ενώ οι εικόνες από τη σημερινή εποχή έχουν εξίσου ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες και λεπτομέρειες. Ολοσέλιδα ή μικρά καρέ, έξοχες κοντινές λήψεις σε αντικείμενα, σωστές φωτοσκιάσεις και προσοχή στη λεπτομέρεια κάνουν την εικονογράφηση ιδανικό συμπλήρωμα του κειμένου.

Σύντομοι διάλογοι, παραστατικές σκηνές, προσεγμένο λεξιλόγιο, εξισορρόπηση γνώσης και χιούμορ είναι γνωρίσματα που θα κρατήσουν τα παιδιά ως το τέλος του βιβλίου και θα τα βοηθήσουν να κατανοήσουν βασικές έννοιες της αστρονομίας και της εξέλιξης. Στο κείμενο τονίζεται πως αυτό που κάνει σημαντικούς τους φιλοσόφους είναι ότι, με την παρατήρηση και το καθαρό μυαλό τους, προσπάθησαν να εξηγήσουν τον κόσμο με συμπεράσματα που θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι οι πρώτοι φυσικοί νόμοι. Ο Θαλής μίλησε για τη δύναμη της έλξης, ο Αναξίμανδρος προχώρησε παραπέρα προσθέτοντας την ιδέα του απείρου και τη σημασία της κίνησης, ο Αναξιμένης μίλησε για την πύκνωση και την αραίωση του αέρα. Πάνω σε αυτές τις σκέψεις αναπτύχθηκε η σημερινή επιστημονική μελέτη και η συγγραφέας βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να το κατανοήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

«Μια μέρα με τον Αναξίμανδρο και τον Αναξιμένη» λοιπόν, γεμάτη ανακαλύψεις, θεωρίες, απόψεις, αποφθέγματα που αποτυπώνουν τις αντιλήψεις της εποχής των δύο αντρών για την εξέλιξη, τη γη και τη θέση της στο σύμπαν και πολλά άλλα. Χάρη στο νέο βιβλίο της Ιούς Τσοκώνα γνωρίζουμε άλλους δύο σημαντικούς ανθρώπους και φιλοσόφους, χάρη στους οποίους μπήκε ο σπόρος στην ανθρώπινη σκέψη. Μικρά και εύληπτα παραδείγματα, αποφθέγματα, παραστατικές εικόνες, προσεγμένο και απλό λεξιλόγιο, ανατροπές και εκπλήξεις δημιουργούν ένα άκρως ενδιαφέρον κείμενο που βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να γνωρίσουν και να κατανοήσουν ένα σημαντικό μέρος της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας.

The post «Μια μέρα με τον Αναξίμανδρο και τον Αναξιμένη», της Ιούς Τσοκώνα, εκδ. Ρώσση appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Με τη φωνή της
 Τίτλος πρωτοτύπου She speaks: the women of greek myths in their own words
Συγγραφέας Honor Cargill-Martin
Εικονογράφος Camelia Pham
Μεταφραστής Άγγελος Αγγελίδης
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Οι ελληνικοί μύθοι είναι από τις σπουδαιότερες ιστορίες που έχουν ειπωθεί ποτέ και διαθέτουν συναρπαστικά συστατικά: μαγεία, μάχες, έρωτες, απάτες! Είναι ιστορίες που περνάνε από γενιά σε γενιά μέσα από την ποίηση, το τραγούδι και την τέχνη, βοήθησαν τους Έλληνες να κατανοήσουν τον κόσμο γύρω τους και διασώθηκαν σε πολλές παραλλαγές, με την καθεμιά από αυτές να αντικατοπτρίζει τις πεποιθήσεις εκείνου που την αφηγήθηκε ή την κατέγραψε και τα ενδιαφέροντα της κοινωνίας στην οποία αυτός απευθυνόταν. Οι μύθοι που επέλεξε η Honor Cargill-Martin φέρνουν στο προσκήνιο τις γυναίκες, μιας και επί πολλά χρόνια οι μύθοι διασώζονται από την οπτική γωνία των αντρών, εξ ου και εκείνες έχουν υποστηρικτικό ρόλο στις αφηγήσεις. Ήρθε λοιπόν η στιγμή αυτές οι γυναίκες να αποκτήσουν φωνή και να πει η κάθε μία τη δική της πλευρά των γεγονότων. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση φωτίζει τις πιο σημαντικές στιγμές της ζωής τους ενώ ολόκληρη η ιστορία τους παρατίθεται σε σύντομες παραγράφους στο τέλος του βιβλίου.

Μικρά καλογραμμένα διηγήματα δοσμένα με συναρπαστικό τρόπο, με προσεγμένες λεπτομέρειες και διεισδυτικότητα στους χαρακτήρες ζωντανεύουν ένα σύμπαν γεμάτο εκπλήξεις και ολοζώντανους χαρακτήρες. Η συγγραφέας δεν έδωσε απλώς φωνή σε αυτές τις γυναίκες για να τονίσει τη σημασία και την αξία του φύλου τους στον κόσμο, καταφεύγοντας σε στεγνές κραυγές κατά της ανδροκρατίας αλλά έστησε ένα ολόκληρο, άψογα μελετημένο, συμπάν, γεμάτο συναρπαστικές λεπτομέρειες στις περιγραφές, ολοκληρωμένους χαρακτήρες και κλιμακούμενη πλοκή που αντικατοπτρίζει μέσα από τα γεγονότα τη δεινή θέση της γυναίκας κατά την αρχαιότητα (και δυστυχώς μέχρι σήμερα). Μπορεί να ξέρουμε το τέλος του κάθε μύθου, η οπτική γωνία της εκάστοτε ηρωίδας όμως μας βάζει σταδιακά στην εποχή και στον τόπο, μας συστήνει τις εκάστοτε κοινωνικές και όχι μόνο συνθήκες κι έτσι ζωντανεύουν με παραστατικότητα και ενάργεια όλη η καθημερινή ζωή, η κουλτούρα και ο τρόπος σκέψης της αρχαίας Ελλάδας. Σε αυτό συμβάλλουν οι λιτοί και σύντομοι διάλογοι και οι ενδιαφέρουσες περιγραφές των θεών και των ηρώων, για τους οποίους τόσα έχουμε ήδη διαβάσει αλλά σε αυτό το βιβλίο πάντα βρίσκουμε κάτι ακόμη πιο ενδιαφέρον ή μια διαφορετική λεπτομέρεια. Για παράδειγμα, μου άρεσε ο τρόπος που αποδίδεται η μεταφορά από τον Όλυμπο στον κόσμο των θνητών, το πώς εμφανίστηκε ο Ποσειδώνας στη Μέδουσα, οι περιγραφές των τόπων της κάθε ιστορίας που αποτυπώνουν όλη τη φαντασιακή γεωγραφία της εποχής των μύθων κ. π. ά. Αυτή ακριβώς η προσοχή στη λεπτομέρεια που με μάγεψε, με έκανε να αντιδράσω όταν διάβασα ότι οι Γοργόνες έτρωγαν για πρωινό «κέικ» με μέλι (σε δύο διαφορετικά κεφάλαια μάλιστα) ή όταν χρησιμοποιήθηκε η τουρκική λέξη «τσουβάλι», αυτές οι λεπτομέρειες όμως δε μου χάλασαν την άψογη συνολική εικόνα που έχω για το βιβλίο.

Γυναίκες της ελληνικής μυθολογίας με καλωσόρισαν στον κόσμο τους και μου έδειξαν τη μειονεκτική τους θέση σε αυτόν και πώς προσπάθησαν να τη βελτιώσουν ή να αντιδράσουν, συχνά με άσχημο και επαναστατικό τρόπο, ώστε να κυνηγήσουν τα όνειρα και τις προσωπικές τους φιλοδοξίες. Η Πανδώρα, η πρώτη γυναίκα στον κόσμο, γοητεύεται από το σύμπαν όπου τη δημιούργησαν οι θεοί και φυσικά δεν μπορεί ν’ αντισταθεί στην επίκτητη γυναικεία περιέργεια, εξ ου και ανοίγει το πιθάρι με τα δεινά του κόσμου. Αυτό το γνώρισμα εκμεταλλεύεται και ο Ιππομένης στην ιστορία της Αταλάντης, της δυνατότερης γυναίκας της εποχής της, που αποφάσισε να παντρευτεί μόνο αυτόν που θα την κερδίσει στο τρέξιμο. Η αδέσμευτη και ελεύθερη κυνηγός όχι μόνο ερωτεύτηκε αλλά δέχτηκε με χαρά την ήττα της από το έξυπνο σχέδιο του γοητευτικού άντρα. Ως προς την Πανδώρα, επειδή ακριβώς η γραφή και τα πραγματολογικά στοιχεία ξεδιπλώνουν άψογα τον χαρακτήρα της εκάστοτε ηρωίδας και την εποχή στην οποία έζησε, θα ήθελα να υπάρχει και μια αναφορά στο τι έκανε όταν άνοιξε το πιθάρι και ξαμολήθηκαν τα κακά στον κόσμο. Η ιστορία τελειώνει όταν ανακαλύπτει την ελπίδα κι έτσι δε μαθαίνουμε αν και κατά πόσο την άλλαξε αυτό το λάθος, τι έκανε στη συνέχεια, αν μετάνιωσε, στοιχεία δηλαδή που θα ταίριαζαν με την τρόπο που ξεδιπλώνεται η ζωή των άλλων γυναικών και που απολαμβάνουμε σε επιμύθια άλλων ιστοριών του βιβλίου. Αυτό το απότομο τέλος το συναντάμε και στην ιστορία της Πενθεσίλειας, όπου το κεφάλαιο κλείνει ξαφνικά λίγο πριν μπουν στη μάχη της Τροίας οι Αμαζόνες, μόνο που εδώ έχουμε ένα έξυπνο cliffhanger που ωθεί τον αναγνώστη να αναζητήσει περισσότερα στοιχεία και να μάθει τι συμβαίνει.

Με σασπένς και ρεαλισμό μαθαίνουμε και για τις άλλες γυναίκες, για τη Μέδουσα και πώς μεταμορφώθηκε σε τέρας, για τη Μήδεια και για τις μαγικές τελετές στη θεά Εκάτη και για την Κίρκη, τη μάγισσα-βασίλισσα που μεταμόρφωσε τους άντρες του Οδυσσέα σε γουρούνια. Μου άρεσε πολύ η ιστορία της Αριάδνης, που είναι από την αρχή αυστηρή απέναντι στους γονείς της: «Η οικογένειά μου, αν και βασιλική, έχει μπόλικα μυστικά. Υποθέτω πως όλες οι οικογένειες έχουν αλλά η δική μας είναι μεγαλύτερη και πιο τερατώδης απ’ τις άλλες». Αυτός ο θυμός αιτιολογεί τη βοήθεια προς τον Θησέα, μιας και η Αριάδνη νιώθει ντροπή για τον πατέρα της που ξεγέλασε τον Ποσειδώνα κι εκείνος τους τιμώρησε δικαίως με τον Μινώταυρο κι είναι έξαλλη όταν ανακαλύπτει πως ο Μίνωας ταΐζει αυτό το τέρας με ανθρώπους. Κατ’ εμέ η πιο ολοκληρωμένη προσωπικότητα είναι αυτή της Ελένης, μιας γυναίκας που έχει κουραστεί από τον μύθο της και θέλει να την αγαπήσει κάποιος με μια αγάπη που εκείνη θα διαλέξει, με μια αγάπη για την οποία είναι ικανή ν’ αφήσει να ξεκινήσει και πόλεμος. Είναι ένας χαρακτήρας που εξοργίζεται στην επιθυμία των επίδοξων μνηστήρων που τη θέλουν «σιωπηλή» και την οποία κανείς δε ρώτησε αν θέλει να παντρευτεί και ειδικά τον Μενέλαο που της επέλεξαν. Εδώ έχουμε ένα αποφασιστικό φινάλε: η Ελένη φοβάται πως ο Μενέλαος θα έρθει να την πάρει από την Τροία με στρατό και στόλο «αλλά αυτό είναι κάτι που βρίσκεται πλέον στα χέρια των θεών» και στο κάτω κάτω: «….αν πρόκειται να παλέψουν οι άντρες για μένα, ας μπορώ τουλάχιστον να επιλέξω με ποια πλευρά θα είμαι εγώ»!

«Με τη φωνή» τους παρουσιάζονται οκτώ γυναίκες της ελληνικής μυθολογίας και μας δείχνουν την άλλη πλευρά των μύθων, μέσα από τους οποίους αποτυπώνεται με ενάργεια και σαφήνεια η υποδεέστερη θέση της γυναίκας στην αρχαιοελληνική κοινωνία. Συναρπαστικές μικρές ιστορίες, με ανατροπές και παραστατικότητα, μας συστήνουν γυναίκες επαναστάτριες, ατίθασες, που αγωνίζονται να υπερασπιστούν και να προασπιστούν τη θέση τους σ’ έναν ανδροκρατούμενο κόσμο. Το κείμενο συνοδεύεται από την εικονογράφηση της Camelia Pham, η οποία εμπνεύστηκε από την αρχαία ελληνική τέχνη, μιας και τα κείμενα δε δίνουν πολλές πληροφορίες για την εμφάνιση των ηρώων, και αποτυπώνει με σαφήνεια και ρεαλισμό το πνεύμα που χαρακτηρίζει τις γυναίκες του βιβλίου. Ένα διαφορετικό και απολαυστικό ταξίδι στην αρχαία ελληνική μυθολογία.

The post «Με τη φωνή της», της Honor Cargill-Martin, εκδ. Μεταίχμιο appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλία Μια μέρα με τον Θαλή 
Συγγραφέας Ιώ Τσοκώνα
Εικονογράφος Ιάσων Ανδριανός
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ρώσση
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Ιώ Τσοκώνα καταφέρνει να αποτυπώσει αυτήν την ενδιαφέρουσα προσωπικότητα σε ένα κείμενο γεμάτο εκπλήξεις και ρεαλισμό, κατάλληλο για παιδιά από 8 ετών και πάνω. Οι αντιλήψεις, η προσωπικότητα, οι απόψεις και ο τρόπος σκέψης του φιλόσοφου είναι τόσο πλούσιες που μόνο με έξυπνα αφηγηματικά τεχνάσματα μπορεί να κρατηθεί το ενδιαφέρον των παιδιών. Έτσι, η συγγραφέας, χωρίζοντας το βιβλίο σε τρία άτυπα μέρη (σχολείο, οικογένεια, ταξίδι στον χρόνο) αλλάζει οπτικές γωνίες και βοηθάει τα παιδιά να κάνουν μικρά διαλείμματα πριν προχωρήσουν στο επόμενο κομμάτι της ιστορίας που θα τα οδηγήσει ακόμη πιο βαθιά στο μυαλό του Θαλή. Ο Ιάσονας με τη βοήθεια της δασκάλας του πρώτα και του αδελφού του, Αίαντα και της μητέρας του στη συνέχεια, μαθαίνει μέσα από συζητήσεις και διάφορα πειράματα για την εποχή του φιλοσόφου, για την καθημερινότητά του, για τα θεωρήματά του, για τις αλλαγές που έφερε στη φιλοσοφία και στις επιστήμες και για πολλά άλλα. Μια αναζήτηση στον υπολογιστή θα φέρει τα δυο αδέλφια με αναπάντεχο τρόπο στη Μίλητο του Θαλή και τότε…

Σύντομοι διάλογοι, παραστατικές σκηνές, προσεγμένο λεξιλόγιο, εξισορρόπηση γνώσης και χιούμορ είναι γνωρίσματα που θα κρατήσουν τα παιδιά ως το τέλος του βιβλίου. Ειδικά από τη στιγμή που τα δυο αδέλφια μεταφέρονται στη Μίλητο και γνωρίζουν από κοντά τον Θαλή η πλοκή απογειώνεται και οι γνώσεις έρχονται με κατανοητό και εύληπτο τρόπο, μιας και αναλαμβάνει να εξηγήσει ο ίδιος ο φιλόσοφος! Γεωμετρία και τριγωνομετρία ζωντανεύουν με απλό τρόπο και βοηθάνε τους μικρούς αναγνώστες να κατανοήσουν τις βασικές έννοιες της απόστασης, της μέτρησης και της διχοτόμησης του κύκλου. Σημαντικό ρόλο παίζει και η εικονογράφηση του Ιάσονα Ανδριανού, ο οποίος αποτυπώνει σωστά και κατάλληλα την εποχή του Θαλή και τα θεωρήματα που αναπτύσσει και επεξηγεί ο φιλόσοφος στον Ιάσονα και στον Αίαντα ενώ οι εικόνες από τη σημερινή εποχή έχουν εξίσου ενδιαφέρουσες οπτικές γωνίες και λεπτομέρειες. Ολοσέλιδα ή μικρά καρέ, έξοχες κοντινές λήψεις σε αντικείμενα, σωστές φωτοσκιάσεις και προσοχή στη λεπτομέρεια κάνουν την εικονογράφηση ιδανικό συμπλήρωμα του κειμένου.

Τι είναι ηλεκτρισμός και σε τι μορφή χρησιμοποιούνταν στην αρχαιότητα; Πώς μπορούσε να προβλέψει ο Θαλής μια έκλειψη ηλίου απλώς παρατηρώντας τα άστρα και χωρίς τη βοήθεια των σημερινών τεχνολογιών; Πώς ήταν η Μίλητος την εποχή του φιλοσόφου; Ποια ήταν τα σημαντικότερα θεωρήματα του Θαλή; Πώς μπορεί ένα κείμενο να σε βοηθήσει να αγαπήσεις τη γεωμετρία; Χάρη στο βιβλίο της Ιούς Τσοκώνα «Μια μέρα με τον Θαλή» γνωρίζουμε τον άνθρωπο και τον φιλόσοφο Θαλή, χάρη στον οποίο μπήκε ο σπόρος στην ανθρώπινη σκέψη. Μικρά και εύληπτα παραδείγματα, αποφθέγματα, παραστατικές εικόνες, προσεγμένο και απλό λεξιλόγιο, ανατροπές και εκπλήξεις δημιουργούν ένα άκρως ενδιαφέρον βιβλίο που βοηθάει τους μικρούς αναγνώστες να γνωρίσουν και να κατανοήσουν ένα σημαντικό μέρος της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας.

The post «Μια μέρα με τον Θαλή», της Ιούς Τσοκώνα, εκδ. Ρώσση appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Τα χειρόγραφα της Μέλισσας
Συγγραφέας Μαρία Χίου
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έξη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Μαρία Χίου με το νέο της μυθιστόρημα ασχολείται με κάτι εντελώς διαφορετικό απ’ ό,τι μας έχει συνηθίσει ως τώρα: με τη φυσική, την ενέργεια, τους παράλληλους κόσμους και το βάθος της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας. Ξεδιπλώνει την ιστορία της σε δύο παράλληλες και εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους χρονικές περιόδους και χαρίζει μέσα από συναρπαστικές ανατροπές και μια κλιμακούμενη πλοκή πολλές και σημαντικές πληροφορίες γύρω από έναν κόσμο που ελάχιστοι γνωρίζουμε και ακόμη λιγότεροι κατανοούμε με σκοπό να αναδείξει τις αρετές της ανθρώπινης ψυχής και να τις βάλει να αντιπαλέψουν με την επιστημονική δεοντολογία. Τα πραγματολογικά στοιχεία δίνονται σε υποσημειώσεις κι έτσι ήταν στο χέρι μου να εντρυφήσω περισσότερο σε θεωρήματα, έρευνες, αξιώματα ή να προχωρήσω απλώς στην ανάγνωση της ιστορίας. Με την εξιστόρηση σε διαφορετικούς χρόνους και με μια πλούσια σε πρόσωπα και πλοκή αφήγηση όπως αυτή του σήμερα το βιβλίο κυλούσε σα νεράκι και μου δημιουργούσε ανάμικτα κατά καιρούς συναισθήματα, αγωνία και σασπένς, συγκίνηση και ενδιαφέρον κλπ.

Η Μέλισσα καταγράφει σε χειρόγραφα την ιστορία της και μέσα από αυτά ξεδιπλώνεται η μοναχική και σκληρή ζωή της ως τη στιγμή που τη βρήκε Εκείνος, ο Δάσκαλος. Κάποιος την εγκατέλειψε μωρό ακόμη στα σκαλιά του ναού της Ήρας στη Σάμο και την έσωσε η Λευκάτη, η πιο τρανή μάγισσα του νησιού. Στο πλάι της μεγάλωσε και τελικά παγιδεύτηκε, μιας και καταλαβαίνει πως η γυναίκα που τη μεγάλωσε δεν έχει και τα πιο αγαθά κίνητρα. Έτσι, αποφασίζει να κάνει την επανάστασή της, δυστυχώς πληρώνοντας το αντίστοιχο τίμημα. Η γνωριμία της με τον άγνωστο άντρα τη βοηθάει να εμβριθήσει στην ψυχοσύνθεσή της και να κατανοήσει βασικές αρχές της ανθρώπινης σκέψης και διανόησης. Γιατί τον κυνηγάει όμως ο τύραννος της Σάμου Πολυκράτης; Τι φοβάται από αυτόν τον φιλόσοφο;

Η ζωή της Μέλισσας λειτουργεί συμπληρωματικά με την κυρίως ιστορία, η οποία εμπλουτίζεται από ενδιαφέροντα πρόσωπα, αναπάντεχες εξελίξεις και σωστά μελετημένα πραγματολογικά στοιχεία. Μπορεί να ξεκινάει με το όνειρο ενός νεαρού άντρα να σπουδάσει στην Αθήνα ενώ προσπαθεί να ξεχάσει τον θάνατο της γυναίκας που αγαπούσε, διαπιστώνουμε όμως σύντομα πως αυτό είναι η αρχή ενός ιστού που εξυφαίνεται δεξιοτεχνικά από τη συγγραφέα και που θα φέρει σε σύγκρουση ή σε θετικές επαφές τους ήρωες του βιβλίου. Ο Νίκος λοιπόν, γιος της Θεοδώρας και του τσαγκάρη Φανούρη, ζούσε με την αρραβωνιαστικιά του, Αναστασία, μια περίεργη γυναίκα που του έλεγε πράγματα για κείνον χωρίς να της τα έχει εκμυστηρευτεί ποτέ αυτός! «Να εξάρεις τα καλά και τα σπουδαία», του τόνιζε συχνά. Αυτό το ιδιαίτερο πλάσμα τράβηξε την προσοχή ενός επιστήμονα, ο οποίος έστησε γύρω της μια ολόκληρη ερευνητική εργασία. Τι το ιδιαίτερο είχε αυτή η κοπέλα; Τι σχέση είχε με όλα αυτά ο θάνατός της; Ο Νίκος διαπιστώνει πως εξακολουθεί να παθαίνει ανεξήγητες διαλείψεις και να βιώνει περίεργες καταστάσεις όποτε βρίσκεται μεταξύ ύπνου και ξύπνιου, κάτι που θα προσέξει ο ηλικιωμένος γείτονάς του, Φαίδωνας, ένας μοναχικός και απόμακρος άντρας που τα βράδια διαβάζει ασταμάτητα. Μήπως όμως έχει κι αυτός κρυμμένα μυστικά;

Με πρωτοπρόσωπη αφήγηση που δίνει ένταση και ταχύτητα, με προσεγμένο λεξιλόγιο και πιστή αναπαράσταση της εποχής (θαύμασα τον τρόπο μέτρησης του αρχαίου χρόνου μεταξύ άλλων) εμβαθύνουμε στην εσωτερική αναζήτηση της Μέλισσας και σε διάφορα φιλοσοφικά, μυθικά και επιστημονικά στοιχεία που θα τη βοηθήσουν να γνωρίσει καλύτερα τον εαυτό της. Πολλά από αυτά μάλιστα διασταυρώνονται, καταρρίπτονται ή εμπλουτίζονται από τις εξελίξεις στην εποχή του Νίκου κι έτσι μαθαίνουμε για την «Πολιτεία» του Πλάτωνα όπου βρίσκουμε τις απαρχές της αναζήτησης για το πού πάνε οι ψυχές όταν φεύγουν, για το δίπολο «νείκος-φιλότητα», για το ποροφάραγγο των αρχαίων και τη μελανή οπή των αστρονόμων, για τη θεωρία των χαμηλών συχνοτήτων και την επιστήμη της νευροφυσιολογίας ενώ ταυτόχρονα διαβάζουμε προσπάθειες ερμηνείας στο ερώτημα «τι είναι ύλη και τι ψυχή», τι τις ορίζει στον χώρο και στον χρόνο, γιατί είναι η βάση των πάντων κ. ά. Πώς βοηθάνε οι μαθηματικές εξισώσεις να περιγράψουν σχήματα που τα ανθρώπινα μάτια δε βλέπουν; Τι ρόλο παίζει στην πλοκή ο Άγγελος Τανάγρας, ο πατέρας της ελληνικής παραψυχολογίας; Πληροφορίες όπως η εντυπωσιακή για μένα άποψη της σύγχρονης φυσικής πως η έννοια της γέννησης ενός σώματος ταυτίζεται με την αύξηση της πυκνότητας της ενέργειας σε μια περιοχή κι αντίστοιχα του θανάτου ότι οφείλεται στην ελαχιστοποίηση αυτής της πυκνότητας κάτω από συγκεκριμένο όριο ή ακόμη και πέρα από ένα άλλο ανώτερο όριο με άφησαν με ανοιχτό το στόμα και μου άρεσε ο τρόπος που εντάσσονταν στις εξελίξεις.

Τι είναι το φυτό ροδιόλα ή «χρυσή ρίζα» του Προμηθέα; Τι συνδέει τα μυστηριώδη Αναστενάρια με τα Ελευσίνια μυστήρια; Ποιος είναι ο καθηγητής Αριστομενέας και γιατί προκάλεσε σάλο στην επιστημονική κοινότητα με τη θεωρία που διατύπωσε γύρω από τα ερεθίσματα και την αντίληψη; Πώς συνδέεται με την κλοπή ενός πειραματικού φαρμάκου από ένα ίδρυμα ερευνών και ποιος το έχει στην κατοχή του; Πώς θα το χρησιμοποιήσει χωρίς να υπολογιστούν οι συνέπειες στον ανθρώπινο εγκέφαλο; Πώς θεραπεύει η τρεβετόλη τη σχιζοφρένεια και γιατί, μία στις δέκα που δεν πετυχαίνει στα ποντίκια, προκαλεί τρόμο στους επιστήμονες που πειραματίζονται μαζί της; Γιατί τα πέντε αξιώματα του Ευκλείδη δεν έχουν αποδειχθεί ποτέ και πώς αυτό θεωρείται αποτέλεσμα της περιορισμένης επεξεργασίας του ανθρώπινου εγκεφάλου; Πώς έχει αποδειχθεί πως αυτό που μπορούμε να δούμε γύρω μας δεν είναι η πραγματικότητα αλλά μια εικόνα της, δηλαδή προβολές πάνω σ’ έναν χώρο; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα απαντώνται σε ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που πότε μας ταξιδεύει στην αρχαιότητα και πότε μας φέρνει σε ένα πιο κοντινό μας παρελθόν. Οι ήρωες μπλέκονται σε επικίνδυνες καταστάσεις, γνωρίζουν πρωτόφαντα μυστικά, αγωνίζονται να μάθουν και να κατανοήσουν και όλα τελειώνουν μ’ ένα υποδειγματικό κλείσιμο που επιφέρει τη λύτρωση και εξάρει τις αρετές του ανθρώπου που θα αποτελεί πάντα αστάθμητο παράγοντα απέναντι στην τυπολατρική, προσεκτική, μετρημένη επιστήμη. «Τα χειρόγραφα της Μέλισσας» είναι ένα διαφορετικό, πρωτότυπο, καλογραμμένο μυθιστόρημα που χαρίζει άφθονες πληροφορίες γύρω από τη διάσταση, την πραγματικότητα, τον χώρο και τον χρόνο, εντάσσοντάς τες σε μια ιστορία γεμάτη ανατροπές και κινδύνους που με κράτησε ως το τέλος.

The post «Τα χειρόγραφα της Μέλισσας», της Μαρίας Χίου, εκδ. Έξη appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο SoftEarth
Συγγραφέας Σωτήρης Κατσιμίχας 
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πηγή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα του Σωτήρη Κατσιμίχα με γέμισε ποικίλα συναισθήματα από την αρχή ως το τέλος, μου έθεσε διλήμματα, με δίδαξε φιλοσοφία και ηθική, μου σύστησε έναν κόσμο ψεύτικο και ταυτόχρονα τόσο όμορφο ενώ την ίδια στιγμή ξεδιπλωνόταν μια πλοκή γεμάτη ανατροπές και συγκινητικές στιγμές. Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου είναι ο Εύπολις Στεφανόπουλος, 34 ετών, μια διάνοια που σπούδαζε σε μεγαλύτερες τάξεις από την ηλικία του και τελικά ακολούθησε σπουδαία ακαδημαϊκή καριέρα. Τώρα εργάζεται στην Kaenobios, μια πολυεθνική φαρμακευτική και βιοτεχνολογική εταιρεία, καινοτόμα στην ανάπτυξη εμβολίων και φαρμάκων για όλες τις πανδημίες που εμφανίζονται πλέον κάθε τρία με πέντε χρόνια. Βασικό του αντικείμενο είναι η παραγωγή μιας in vitro πρώιμης μορφής τεχνητών εγκεφαλικών κυττάρων. ζωή του αλλάζει για πάντα όταν τον ζητάει ο CEO και συνιδρυτής της εταιρείας Εμάνουελ Πέρεζ, ο οποίος του δείχνει και μια άλλη πλευρά του φορέα για τον οποίο εργάζεται. Τι ετοιμάζεται πίσω από τις κλειστές πόρτες και τι συνέπειες θα έχει στην ανθρωπότητα; Τι είναι το πρόγραμμα SoftEarth; Μια ευχάριστη νότα στη ζωή του είναι η φίλη του, Δανάη, που κάνει μεταπτυχιακό στη Βιοτεχνολογία. Ο Πόλης είναι τσιμπημένος με την κοπέλα και απασχολεί τον εαυτό του με όλα αυτά τα ηθικά προβλήματα που εμποδίζουν κάποιον να εκφράσει τα αισθήματά του για να μη χαθεί κάτι πολύτιμο. Μόνος εν ζωή συγγενής μετά τον διαδοχικό θάνατο των γονιών του Εύπολη είναι ο θείος Ζήνων Παλαιοδήμος, αδελφός της μητέρας του, με σπουδές στην ελληνική φιλοσοφία, εξ ου και κάνει διαρκώς τέτοιες συζητήσεις με τον ανιψιό του.

Όλα αυτά διαδραματίζονται στο 2071, όπου τα δεδομένα και οι ισορροπίες έχουν αλλάξει δραματικά, με τις τρομοκρατικές επιθέσεις να αποτελούν συχνό φαινόμενο, με την κλιματική αλλαγή να χειροτερεύει, με τις απαγορεύσεις κυκλοφορίας να είναι συχνές λόγω αυτών των τρομοκρατικών χτυπημάτων και των πανδημιών κι αυτό οδηγεί σε διά νόμου απόφαση οι άνθρωποι, αν το επιθυμούν, να σταματήσουν να έχουν φυσική παρουσία οπουδήποτε λόγω των αυξανόμενων κινδύνων. Είναι ξεκάθαρο πως οι φανατικοί κρατούν τον πλανήτη πίσω. Ταυτόχρονα, η τεχνολογία έχει προχωρήσει σε δυσθεώρητα ύψη, αλλάζοντας ριζικά τους ηθικούς κανόνες της ανθρωπότητας, φτάνοντας ίσως στο σημείο η προσομοίωση της πραγματικότητας να βάλει ταφόπλακα στην έννοια της ψυχής και του Θεού. Πάντως, όταν ένας ισχυρός υπολογιστής τρέχει μια πολύ πιστή προσομοίωση της πραγματικότητας, μέσα σε αυτήν την πραγματικότητα ζουν κάποια εικονικά άτομα κι αυτά είτε δεν έχουν κάτι το ξεχωριστό από την υπόλοιπη προσομοίωση είτε αποκτούν τόσο πολύπλοκη σκέψη που τελικά αναπτύσσουν ένα είδος συνείδησης. Θα γίνει ποτέ αυτό; Κι αν ναι, υπό ποιες συνθήκες; Πώς θα αλλάξει ριζικά η έρευνα για το πώς λειτουργεί η συνείδηση; Τι θα μπορούσε να είναι παράνομο σε μια προσομοίωση; Πώς μπορεί ο άνθρωπος να γίνει κομμάτι της και τι συμπεράσματα μπορεί να βγουν από αυτό; Τι είναι παράνομο σε όλη αυτήν τη δραστηριότητα; Ποιος θέλει να ζήσει σε μια εικονική πραγματικότητα κι επομένως ποια είναι τα πλεονεκτήματα και ποια τα μειονεκτήματα μιας τέτοιας επιλογής; Μέσα σε όλο αυτόν τον κυκεώνα γεγονότων, φαντασίας και σκέψεων, χωράει και ο έρωτας; Ω ναι και μάλιστα οδηγεί, όπως κάθε φορά, σε απονενοημένες και βιαστικές πράξεις, οπότε τι γίνεται στη συνέχεια; Τι θα συμβεί όταν η απόφαση είναι ειλημμένη και δεν υπάρχει επιστροφή; Τα αισθήματα, η αγάπη, μια νέα πραγματικότητα, θα είναι τα ίδια και μετά; Κι αν αλλάξει κάτι;

Ο συγγραφέας έστησε ένα ενδιαφέρον και συναρπαστικό σύμπαν που διέπεται από σημαντικά ηθικά και πρακτικά διλήμματα, το ενέταξε σε ένα δυστοπικό μελλοντικό περιβάλλον κι έστησε μια έξυπνη πλοκή γύρω από έναν κεντρικό αντι-ήρωα. Ο σχεδιασμός της SoftEarth είναι άρτια δομημένος απ’ όλες τις απόψεις και ο λόγος ύπαρξής της ικανοποιητικά τεκμηριωμένος. Οι ανατροπές που συνάντησα κατά την ανάγνωση είναι πάρα πολλές ενώ σταδιακά μπαίνουν τα πράγματα στη σωστή τους θέση, οπότε διαπιστώνουμε πως ο συγγραφέας έχει στήσει έναν παραμορφωτικό καθρέφτη, τον οποίο σπάει την κατάλληλη στιγμή και δείχνει την αλήθεια που κρύβεται πίσω από τα γεγονότα για να ακολουθήσει μια σειρά από αντιδράσεις που δείχνουν την ανθρωπιά και την τρυφερότητα που μπορεί να κρύβεται πίσω από ένα τέτοιο μηχανοκίνητο, άψυχο, κατευθυνόμενο, επίπλαστο περιβάλλον. Ο Εύπολης βλέπει τη ζωή του να ανατρέπεται, μαθαίνει πράγματα για το παρελθόν του που δεν ήξερε και πρέπει να αντιδράσει. Θα εκδικηθεί ή θα συγχωρέσει; Θα τιμωρήσει ή θα προχωρήσει παραπέρα;

Σε δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης οι συζητήσεις μεταξύ θείου και ανιψιού με έμαθαν πολλά πράγματα για την ιστορία και την εξέλιξη της φιλοσοφίας ειδικότερα και του ανθρώπινου είδους μέσα από αυτήν γενικότερα. Εύληπτα και απλά δοσμένες πληροφορίες, συμπυκνωμένες και όχι μακροσκελείς, διασκορπισμένες σε όλο το βιβλίο, δε βαραίνουν το κείμενο και δεν καθυστερούν την ανάγνωση. Τι είναι φιλοσοφία, πότε και πού και υπό ποιες συνθήκες γεννήθηκε, γιατί τα μαθηματικά δε θεωρούνται μέρος αυτής και πολλές άλλες ερωτήσεις στήνουν γερές βάσεις αυτογνωσίας και αντίληψης του γύρω μας κόσμου. Πλατωνιστές και Αριστοτελικοί, εξέλιξη και Θεός, νόμος και ηθική, Κρίτων και Σωκράτης, φανατικοί και μετριοπαθείς, Πολιτεία και πολιτεία, χρόνος και στιγμή, ευτυχία και μιζέρια, γνώση και ευφυία είναι μερικά μόνο από τα δίπολα που απασχόλησαν την ανθρώπινη διανόηση και τη βοήθησαν να προχωράει κάθε φορά και άλλο ένα βήμα. Ναι, μπορεί κάποιος να προσπεράσει τα χωρία αυτά και να βυθιστεί στην καθαυτή ιστορία, τα θεωρώ όμως απαραίτητα και καθόλου περιττά για έναν και μόνο λόγο: γιατί ο άνθρωπος γεννιέται πάντα με φιλομαθή διάθεση, την οποία προσπαθεί να καλύψει με τη σκέψη και τον λογισμό, γνωρίσματα που τον βοήθησαν να υλοποιήσει μεγάλα επιτεύγματα, επομένως πρέπει να ξέρουμε καλά το πριν, δηλαδή το χτες, ώστε να κατανοήσουμε γιατί φτάσαμε ως το σήμερα, στο παρόν, μέσα στο οποίο εντάσσεται η πλοκή του μυθιστορήματος αλλά ακόμη και η δική μας ζωή. Όλα τα διλήμματα, οι ηθικές απόψεις, τα επιστημονικά επιτεύγματα είναι απότοκα της μακράς πορείας της φιλοσοφίας και ενδεικτικά των ανθρώπινων δυνατοτήτων, οπότε πιστεύω πως έχουν θέση μέσα στο μυθιστόρημα.

Επί τη ευκαιρία να σημειώσω εδώ ένα απόλυτα αληθινό απόσπασμα που μου γέννησε μια από τις πολλές σκέψεις που με συντρόφεψαν κατά την ανάγνωση: «-…πότε, μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, ξεκίνησαν οι πολίτες των δυτικών χωρών να παίρνουν ηλίθιες αποφάσεις; -Νομίζω ήταν τη δεκαετία του 2010, με τον Τραμπ και το Brexit. -Και γιατί ξεκίνησαν τότε οι άνθρωποι να ψηφίζουν ηλίθια; -Για εθνικιστικούς λόγους, βασικά. -Έχεις καμία εξήγηση, Πόλη, γιατί ο εθνικισμός κορυφώθηκε εβδομήντα χρόνια μετά τον πόλεμο;… Ήταν τότε η μέση διάρκεια ζωής του ανθρώπου. Όσο ζούσαν οι άνθρωποι που έζησαν ή άκουσαν από πρώτο χέρι τη φρίκη του πολέμου, η πλειοψηφία στα δυτικά κράτη ψήφιζε με κάποια σχετική σύνεση. Όταν οι άνθρωποι που ήξεραν τι σημαίνει πόλεμος εξέλειψαν, τότε οι εκλογικές αποφάσεις ξαναέγιναν παράλογες… πάρθηκαν από ανθρώπους που πίστευαν ότι δεν έγινε και τίποτα αν διακινδυνεύσουμε και έναν μικρό πόλεμο» (σελ. 122). Ο συγγραφέας προοικονομεί: «Οι άνθρωποι, για να διατηρήσουν την ελευθερία στη ζωή, έπρεπε να περιορίσουν την ελευθερία στην έκφραση» (σελ. 77). Ακόμη και η ελάχιστη λογοτεχνικότητα που διακρίνει το στυλ γραφής προκαλεί ανατριχίλα από τις εικόνες που γεννιούνται μέσα από τις περιγραφές: «Η μονάδα με τον εγκέφαλο έφτασε μπροστά από τον γυάλινο κύβο. Ένα ρομπότ τη σήκωσε και την απόθεσε αργά σε μια εσοχή, όπως η μάνα βάζει απαλά το βρέφος το λίκνο» (σελ. 103).

Η σοφία, η λογική και η ανθρωπότητα βιάζονται κατ’ εξακολούθηση από την τεχνολογία κι αυτό είναι μια πραγματικότητα που καταγράφεται στο μυθιστόρημα του Σωτήρη Κατσιμίχα «SoftEarth» με έξυπνη πλοκή και βαθιά αγάπη για τον άνθρωπο. Πρόκειται για ένα δυστοπικό μυθιστόρημα με ήρωα έναν άντρα που δε θεωρεί τον εαυτό του όμορφο κι αυτό θα τον οδηγήσει να κάνει απονενοημένα διαβήματα και να ακολουθήσει μια πορεία ζωής χωρίς επιστροφή. Διαχρονικές αλήθειες, καταγεγραμμένες με σκληρό τρόπο, ανατρεπτικές εξελίξεις, ένα ψηφιακό και τεχνητό σύμπαν που μοιάζει με παράδεισο αλλά κάτω από το έδαφός του σιγοβράζει μια πρωτόγνωρη κόλαση και σημαντικές πληροφορίες για τις εξελίξεις της φιλοσοφίας και της ανθρώπινης νόησης είναι μερικά μόνο από τα θετικά γνωρίσματα ενός πρωτότυπου, καλογραμμένου βιβλίου που με έβαλε σε σκέψεις και με γέμισε αγωνία ως την τελευταία σελίδα.

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«-Η ιστορία έχει πολλούς παράγοντες, Μόιρα. Δεν μπορείς να πεις ότι μόνο ένας είναι ο αποφασιστικός. Είναι σαν να λες ότι ένας αγώνας μπάσκετ κρίθηκε από το τελευταίο σουτ, ενώ όλα τα προηγούμενα σουτ έδιναν επίσης πόντους» (σελ. 156).

«Δυστυχώς, αν δεν συμβεί το κακό, ο άνθρωπος δεν παίρνει μέτρα. Αλλά όταν συμβεί το κακό, τις περισσότερες φορές είναι αργά» (σελ. 156).

«-Ναι αλλά ένας διαταραγμένος αρκεί για να τα καταστρέψει όλα. -Δεν αρκεί, Πόλη, αν οι υπόλοιποι δεν του δώσουν τη δυνατότητα. Και στην περίπτωση του Χίτλερ, ήταν κάποια εκατομμύρια ψηφοφόρων που του έδωσαν την ισχύ» (σελ. 157).

The post «SoftEarth», του Σωτήρη Κατσιμίχα, εκδ. Πηγή appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Αττικόν άλας 
Συγγραφέας Αγγελική Ζαχαριά
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Βασιλείου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η φράση «Αττικόν άλας» χρησιμοποιούνταν στην αρχαία Ελλάδα και κυρίως στην Αττική για να δηλώσει τον λόγο που συνδυάζει ευστροφία πνεύματος, ευφράδεια και χιούμορ, προσδίδοντάς του ανάλαφρη χάρη. Γιατί όμως «αλας;» Η συγγραφέας εξηγεί: όπως το αλάτι νοστιμίζει και συντηρεί τα τρόφιμα, έτσι και το ευφυολόγημα νοστιμίζει τα θέματα με τα οποία ασχολείται και τα συντηρεί ευχάριστα στη μνήμη του λαού. Τα ευφυολογήματα του βιβλίου είναι σύντομα και καυστικά, χαριτωμένα και ταυτόχρονα τερπνά, έχουν λεπτή ειρωνεία, έξυπνο και κομψό λόγο. Λόγια αφανών και επιφανών, μύθοι, διάλογοι σε κάθε στιγμή της καθημερινής ζωής αποτελούν τις πηγές από τις οποίες συγκροτήθηκε το υλικό της μελέτης. Η σκληρή δουλειά που για άλλη μια φορά έριξε η Αγγελική Ζαχαριά, εκτός από απόλαυση κατά την ανάγνωση, προσφέρει και ένα μονοπάτι για να ακολουθήσουμε τη σκέψη των αρχαίων ώστε να ακονίσουμε τη δική μας και να οξύνουμε το μυαλό μας. Σε περίπου 270 σελίδες παρατίθενται αστεία και διδακτισμοί με θέματα όπως Γάμος, Κρασί, Δίκαιο, Ελευθερία, Παιδεία, Αλαζονεία, Σιωπή, Τέχνη, Χρόνος κ. ά., κάνοντας το βιβλίο ένα μικρό λιμάνι στο οποίο όλοι οφείλουμε να καταφεύγουμε για λίγες στιγμές κάθε μέρα.

Βιβλίο Σταλαγμοί αρχαίας σοφίας
Συγγραφέας Αγγελική Ζαχαριά
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Βασιλείου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Αγγελική Ζαχαριά, ακατάβλητη ερευνήτρια της αρχαίας και νεότερης ελληνικής γλώσσας και φιλοσοφίας, ανέλαβε να ερευνήσει και να ενισχύσει τη μελέτη της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας με χρήσιμα και καλογραμμένα βιβλία, συγκεντρώνοντας «σταλαγμούς» της, για να τονίσει τη μεσότητα και τη γοητεία του μέτρου και της λιτής χάρης. «Με τα κληροδοτήματα της σοφίας του προσανατόλισε, παρακίνησε και ενέπνευσε την πανανθρώπινη διανόηση και διαμόρφωσε την οικουμενική κουλτούρα», γράφει η κυρία Ζαχαριά για τον αρχαίο ελληνικό κόσμο. Ο αρχαιοελληνικός λόγος αποτέλεσε αδιάλειπτα αντικείμενο ενδιαφέροντος και μελέτης πολλών φιλολόγων, Ελλήνων και ξένων, κι όλα αυτά ήταν το στήριγμα για τον εντοπισμό του αρχαίου κειμένου και της ερμηνείας του. Επομένως, έχουμε άλλο ένα βιβλίο για την αρχαία ελληνική (φιλο) σοφία; Όχι, γιατί αυτήν τη φορά το υλικό διακρίνεται σε θεματικές ενότητες γεμάτες από μύθους, γνώμες, αστεία, παροιμίες και αναφορές σε εκκλησιαστικά κείμενα, μεταγενέστερα λογοτεχνικά αποσπάσματα και άλλα, κάτι που δείχνει την ταύτιση του αρχαίου πνεύματος με τη χριστιανική διδασκαλία και με τη μεταγενέστερη σκέψη. Η ποικιλία των θεμάτων και των εκφραστικών μέσων τονίζουν την ευρύτητα και τη διαχρονικότητα του πνεύματος των προγόνων μας. Αλαζονεία, Σοφία, Δυστυχία, Ειρήνη, Θάνατος, Επιτυχία, Γηρατειά κ. ά. έννοιες φωτίζονται από τη λάμψη της αρχαιοελληνικής σκέψης και βάζουν γερά θεμέλια στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης κάθε αναγνώστη.

The post «Αττικόν άλας» & «Σταλαγμοί αρχαίας σοφίας», της Αγγελικής Ζαχαριά, εκδ. Βασιλείου appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Αρχαϊστικά και παροιμιώδη
Συγγραφέας Αγγελική Ζαχαριά
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Βασιλείου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η συγγραφέας κατέγραψε την προέλευση και τη σημασία φράσεων που γεννήθηκαν ακόμη και πριν από 2.500 χρόνια αλλά εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται στον καθημερινό μας λόγο, κυρίως τον προφορικό: «άκρον άωτον», «άλλοι οφθαλμοί γλαυκός, έτεροι του λαγωού» κ. ά. Οι λέξεις και οι φράσεις αυτές προέρχονται από την ιστορία, τη μυθολογία, τη λογοτεχνία, ακόμη και τη Βίβλο κι έχουν λόγια μορφή και αλληγορικό ύφος. Το εντυπωσιακό είναι πως κάποιες από αυτές βρίσκονται αυτούσιες στις νεοελληνικές παροιμίες, δείχνοντας έτσι τη συνέχεια της ελληνικής γλώσσας. Η σημασία των φράσεων συνοδεύεται από παραδείγματα που βρίσκουμε στη λογοτεχνία ή στην καθημερινή χρήση του λόγου. «Οι λέξεις κοιμούνται χωρίς ποτέ να πεθαίνουν», υποστηρίζει η κυρία Αγγελική Ζαχαριά, γι’ αυτό, όπου είναι εφικτό, παρατίθενται παρεμφερείς νεότερες εκφράσεις ή ακόμη και λατινικές. Μέσα σε περίπου 500 σελίδες παρελαύνει όλη σχεδόν η αρχαιοελληνική και λατινική γραμματεία, η Παλαιά και Καινή Διαθήκη και ο σύγχρονος παροιμιακός πλούτος, καθιστώντας έτσι το έργο αυτό πολύτιμο για κάθε αναγνώστη.

Βιβλίο Πες το με μια παροιμία
Συγγραφέας Αγγελική Ζαχαριά
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Βασιλείου
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

«Οι παροιμίες είναι σύντομες και περιεκτικές φράσεις που αντανακλούν τη θυμοσοφία του ανώνυμου λαού», υποστηρίζει η ακατάβλητη συγγραφέας στο βιβλίο της αυτό. Στον πρόλογο αναφέρει πως οι παροιμίες διατυπώνουν μια άποψη και εκφράζουν μια αλήθεια που είναι καταστάλαγμα σοφίας, έρχονται από το βάθος του χρόνου και αποδεικνύουν τη διαχρονική τους αξία, αντέχοντας το βάρος των αιώνων. Στοχεύουν κατά παντός, άρχοντες και φτωχούς, σπουδαγμένους και αγράμματους, άντρες και γυναίκες. «Η παροιμία διακωμωδεί, ειρωνεύεται, επαινεί, θαυμάζει, προειδοποιεί, καλοτυχίζει. Μα πάνω απ’ όλα διδάσκει». Στο συγκεκριμένο βιβλίο έχουν σταχυολογηθεί οι πιο δημοφιλείς και αυτές που απομνημονεύονται πιο εύκολα χάρη στον ρυθμό και το μέτρο τους. «Η παροιμία παρακολούθησε τις αλλαγές της γλώσσας, άλλαξε τη μορφή της, στο βάθος της, όμως, στη σοφία της, έμεινε η ίδια». Το βιβλίο χωρίζεται σε τρία μέρη: στο πρώτο υπάρχει αλφαβητική σειρά του αντικειμένου μελέτης και επιχειρείται η ερμηνεία και η απόδοση του πραγματικού νοήματος, μιας και η σωστή χρήση της ενισχύει περισσότερο τον ρόλο της. Στο δεύτερο οι παροιμίες πλαισιώνονται από βυζαντινές και αρχαίες αντίστοιχες, ως τεκμηρίωση της συνέχειας στον χρόνο. Στο τέλος, υπάρχουν ενότητες με κοινή θεματολογία, κάτι που εξασφαλίζει την καλύτερη συγκρότηση του παροιμιακού υλικού. Άλλη μια σπουδαία και κοπιαστική δουλειά της Αγγελικής Ζαχαριά που αξίζει να προσέξουμε.

The post «Αρχαϊστικά και παροιμιώδη» & «Πες το με μια παροιμία», της Αγγελικής Ζαχαριά, εκδ. Βασιλείου appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Ο χορός της θεάς
Συγγραφέας Δήμητρα Ιωάννου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Δήμητρα Ιωάννου επιστρέφει μ’ ένα μυθιστόρημα-έκπληξη, αφιερωμένο στην ελληνική μυθολογία, στην αρχαία Ελλάδα και στην υπόγεια Αθήνα. Χωρίς ν’ αφήνει στην άκρη το ρομαντικό στοιχείο που ξέρει να διαχειρίζεται πολύ καλά, δημιουργεί μια μυστική αδελφότητα κι ένα κυνήγι θησαυρού που θα οδηγήσει σε κάτι επαναστατικό για τον χώρο της αρχαιολογίας. Αγωνία και σασπένς, ανατροπές και εκπλήξεις δημιουργούν μια περιπέτεια που με εντυπωσίασε με τα πραγματολογικά της στοιχεία και τις εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες που μου χαρίστηκαν αφειδώς και εύληπτα. Η συγγραφέας, έχοντας σπουδάσει το αντικείμενο αλλά και έχοντας ήδη δώσει τα διαπιστευτήριά της μέσα από τα προηγούμενα βιβλία της, με το παρόν μυθιστόρημα καταφέρνει να δημιουργήσει ένα μελετημένο, σωστά στημένο μυστήριο, με διαδοχικά βήματα επίλυσης, κακούς που κυνηγούν τους καλούς, έναν άγνωστο αντίπαλο που κινείται πάντα στη σκιά χωρίς να ξέρει κανείς την πραγματική του ταυτότητα και, φυσικά, έρωτα.

Ο Νικηφόρος Έξαρχος είναι διακεκριμένος καθηγητής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, παθιασμένος με την εξεύρεση χαμένων αρχαιολογικών μνημείων και με προσωπική του σταυροφορία την επιστροφή τους στην Ελλάδα. Λίγο καιρό πριν την ημέρα της δολοφονίας του, είχε κάνει μια συγκλονιστική ανακάλυψη που αρνήθηκε να δημοσιοποιήσει για να την προστατέψει από άπληστα χέρια. Τα τελευταία του λόγια είναι ένας γρίφος για την κόρη του, στην οποία τα εμπιστεύτηκε. Η Νίκη, έχοντας να αντιμετωπίσει το πένθος της, διαπιστώνει πως στο σπίτι της έρχεται να εγκατασταθεί η ετεροθαλής αδελφή της, Ηλέκτρα, με τον φίλο της, Τζον. Η Ακατονόμαστη είναι κόρη της ερωμένης του Νικηφόρου και δεν έγινε ποτέ δεκτή από σύζυγο και Νίκη. Να όμως που τα πράγματα εξελίσσονται απρόσμενα και ίσως οι δυο τους έρθουν κοντύτερα απ’ ό,τι νομίζουν. Μαζί τους είναι Μάρκος Απέργης, αγαπημένος φίλος του καθηγητή, που τον μεγάλωσε και τον στήριξε, έχει ανήσυχη φύση, ασχολήθηκε με το εμπόριο και ειδικότητά του είναι να εντοπίζει σπάνια και ακριβά αντικείμενα για λογαριασμό ανθρώπων που μπορούσαν να τα πληρώσουν. Ανάμεσα σε αυτούς τους τέσσερις ανθρώπους θα αναπτυχθούν ιδιαίτερα συναισθήματα, μαζί θα κινδυνέψουν, θα ψάξουν, θα αγωνιστούν να βρουν τη Νίκη του Περικλέους, τον μεγαλύτερο θρύλο των χαμένων ελληνικών θησαυρών, έργο του Φειδία.

Η Δήμητρα Ιωάννου έχει κάνει μια αξιόλογη έρευνα κι έχει ενσωματώσει σωστά όλα τα πραγματολογικά στοιχεία που χρειάζονται σ’ ένα ιδιαίτερο κυνήγι που δε σταμάτησε να με εκπλήσσει ως προς τις εξελίξεις και τους ρόλους των χαρακτήρων. Τίποτα δεν είναι αυτό που φαίνεται, κανείς δεν είναι αυτό που δείχνει, μια μυστική οργάνωση παρακολουθεί τα πάντα, μια σκιά θα κάνει οτιδήποτε χρειαστεί για να αποκτήσει το άγαλμα και οι τέσσερις πρωταγωνιστές θα ζήσουν περιπέτειες που θα τους ταξιδέψουν στους ναούς της Ελευσίνας, της Περαχώρας και της Βραυρώνας, στην Πλάκα, στον Σκαραμαγκά, ακόμη και στις υπόγειες στοές της Αθήνας, που θα αποτελέσουν ένα καταπληκτικό σκηνικό για την κορύφωση του βιβλίου. Μέσα στο κείμενο όμως βρίσκουν χώρο να καταγραφούν και σκέψεις γύρω από τη φιλία και την προδοσία, την πίστη στον εαυτό μας και την ελευθερία της σκέψης και της γνώμης μας, το ψέμα και τη μοναξιά που κρύβουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (δίνονται αξιοσημείωτα περιστατικά που τονίζουν την αξία της προσωπικότητας, το θάρρος της γνώμης και το εφήμερο της πλαστικής ομοιομορφίας που επιτάσσει η μόδα), η αγάπη προς την Ιστορία της πατρίδας μας και ο σεβασμός απέναντι στα τεχνουργήματά της. Έξυπνες ερωτικές αντιζηλίες και παρεξηγήσεις, λιτές και κομψές παρομοιώσεις και μεταφορές, ευρηματικοί τρόποι εξιχνίασης των βημάτων που οδηγούν στον θησαυρό, πληροφορίες για τη λατρεία, τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα και την ταυτότητα των δώδεκα θεών είναι μερικά μόνο από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του μυθιστορήματος.

«Ο χορός της θεάς» είναι μια ριζικά διαφορετική ως προς το θέμα και την πλοκή μυθιστορηματική πρόταση της Δήμητρας Ιωάννου που με παρέσυρε σε κρυφά μονοπάτια και αχάρακτους δρόμους. Αινίγματα, γρίφοι, κρυμμένα τεχνουργήματα, μυστικές οργανώσεις, αόρατοι εχθροί, υπόγειες στοές και η ελληνική μυθολογία χαρίζονται απλόχερα και μελετημένα σ’ ένα συναρπαστικό μίγμα που με κράτησε ως το τέλος.

The post «Ο χορός της θεάς», της Δήμητρας Ιωάννου, εκδ. Ψυχογιός appeared first on Πανος Τουρλης.

Βιβλίο Ο πιο σοφός απ’ όλους
Συγγραφέας Ουρανία Τουτουντζή
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα καλογραμμένο παιδικό βιβλίο που σέβεται την Ιστορία και την αποδίδει με απλό και περιπετειώδη τρόπο. Ένας χρυσός αμφορέας μπλέκεται στα δίχτυα των ψαράδων της Κω κάπου 2.600 χρόνια πριν και δημιουργείται έριδα για το ποιος θα τον κρατήσει. Το μαντείο των Δελφών αποφασίζει να δοθεί στον πιο σοφό απ’ όλους κι έτσι ξεκινάει το ταξίδι του αμφορέα από την Κω στη Μίλητο, στην Πριήνη, ακόμη και στην Αθήνα, στα μέρη δηλαδή όπου μένουν οι επτά πιο σοφοί της αρχαίας Ελλάδος. Ποιος θα τον κρατήσει; Ποιος θεωρεί τον εαυτό του πιο σοφό απ’ όλους; Γιατί δεν κρατάει κανείς τον αμφορέα στα χέρια του; Τι μήνυμα θέλει να δώσει η μυστηριώδης και ξαφνική εμφάνισή του;

Με αφορμή την περιπέτεια αυτή, η συγγραφέας μας συστήνει με απλό και καθόλου κουραστικό τρόπο τον Θαλή τον Μιλήσιο, τον Βίαντα τον Πριηνέα, τον Πιττακό τον Μυτιληναίο, τον Μύσωνα της Οίτης, τον Κλεόβουλο τον Ρόδιο, τον Χείλωνα της Σπάρτης και τον Σόλωνα τον Αθηναίο, τη φιλοσοφία τους και τη νοοτροπία τους. Ωραίοι διάλογοι, ωραία αναπαράσταση της εποχής και των συνηθειών, ωραία γραμμένη ιστορία, ωραίος ο συμβολισμός της αξίας και του λόγου της ύπαρξης του αμφορέα.

The post «Ο πιο σοφός απ’ όλους», της Ουρανίας Τουτουντζή, εκδ. Κέδρος appeared first on Πανος Τουρλης.