Βιβλίο Το άγαλμα του Πραξιτέλη
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Κώστας Στοφόρος εγκαινιάζει τη σειρά παιδικών βιβλίων των εκδόσεων Κύφαντα με μια περιπέτεια γεμάτη σασπένς, ανατροπές, πολύτιμες εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και ενδιαφέρουσες εξελίξεις. Τόπος δράσης είναι τα Αναφιώτικα, η περιοχή στους πρόποδες της Ακρόπολης που θυμίζει νησί και είναι γεμάτη μικρά στενά και χαμηλά σπίτια. Εκεί μένει η αρχαιολόγος Αντρέα Ρίτερ που ήρθε με την κόρη της, Σαρλότε, στην Αθήνα με μια μυστική αποστολή. Σε μια ταβέρνα κάτω από τα Αναφιώτικα, η Σαρλότε ή Τσάρλι γνωρίζει τον Ιωάννη, ένα παιδί που του αρέσει το διάβασμα και τον φίλο του, Σίμο. Η Τσάρλι κάνει παρέα με τα παιδιά και η Αντρέα βρίσκει χρόνο για ν’ ασχοληθεί με την υπόθεση που την έφερε στην Αθήνα. Τι ψάχνει; Γιατί έχει φωτογραφίες από το σημείο όπου βρέθηκε ένα χαμένο αριστούργημα του Πραξιτέλη; Τι απέγινε το άγαλμα; Παράλληλα, ο παππούς του Σίμου μένει στα Αναφιώτικα και σαστίζει όταν αντικρίζει την Τσάρλι γιατί του θυμίζει μια γυναίκα από το παρελθόν. Τα πράγματα μπλέκουν περισσότερο όταν τα παιδιά διαπιστώνουν πως ο πατέρας του παππού ήταν μπροστά όταν ξεθάφτηκε ένα σημαντικό άγαλμα στην οδό Τριπόδων λίγο πριν την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Αθήνα αλλά το γλυπτό χάθηκε σχεδόν αμέσως. Στην παρέα των παιδιών προστίθεται και ο Ερμής που γνωρίσαμε στο βιβλίο της Άννας Βασιλειάδη «Τα τρία κλειδιά και το μυστικό του Ευριπίδη» και όλοι μαζί, μετά από μια τυχαία ανακάλυψη, ξεκινάνε τις δικές τους έρευνες.

Ο Κώστας Στοφόρος αναμιγνύει, όπως σε όλα τα παιδικά του βιβλία, τη φαντασία με την πραγματικότητα κι έτσι υπαρκτά πρόσωπα όπως ο υπουργός Εσωτερικών των δοσιλογικών κυβερνήσεων Αναστάσιος Ταβουλάρης, ο αρχηγός της Γερμανικής Αστυνομίας στην Ελλάδα Βάλτερ Σιμάνα, ο λογοτέχνης Άρης Αλεξάνδρου και άλλοι αναμιγνύονται με τους ήρωες του μυθιστορήματος που αποδύονται σ’ έναν αγώνα δρόμου για τον εντοπισμό του χαμένου αριστουργήματος του Πραξιτέλη. Μικρά κεφάλαια παρεμβαίνουν στη ροή της αφήγησης και μας ταξιδεύουν στην αρχαιότητα του γλύπτη που διασχίζει την ίδια ακόμη και σήμερα οδό Τριπόδων, τον αρχαιότερο δρόμο της Ελλάδας, στα πλούτη και στην ευμάρεια που απολαμβάνει η μικρή Έντα κατά την Κατοχή και στις κομπίνες που έχουν στήσει υπουργοί και κατακτητές με μια σειρά από καζίνο στο κέντρο της Αθήνας, στην ατμόσφαιρα μιας πρωτεύουσας σήμερα χαμένης αλλά ζωντανεύει χάρη στα κείμενα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη κ. ά. Με αφορμή ένα άρθρο σε σχολική εφημερίδα, μαθαίνουμε πολλά για τα Αναφιώτικα, «ένα νησί στην καρδιά της Αθήνας», για τα σπίτια που κάποια από αυτά έχουν δωμάτια μέσα σε σπηλιές του βράχου της Ακρόπολης, που παραμένουν γραφικά κι ας τα ανακάλυψε πολύς κόσμος. Με αποσπάσματα από το έργο του Philip Kerr «Φοβού τους Δαναούς» και με αναφορές στη σειρά βιβλίων «Babylon Berlin» του Volker Kutscher ξετυλίγεται μια ανατρεπτική και ενδιαφέρουσα ιστορία που βάζει την παρέα των μικρών παιδιών σε θανάσιμο κίνδυνο.

Αναφιώτικα, οδός Κλεψύδρας, οδός Τριπόδων, το μετόχι του Παναγίου Τάφου, ο Άγιος Νικόλαος Ραγκαβάς και άλλα μνημεία και γνωστά σημεία της περιοχής της Πλάκας είναι το φόντο στο οποίο ξετυλίγεται μια συναρπαστική ιστορία γεμάτη δράση και εκπλήξεις που αναμιγνύει υποδειγματικά την πραγματικότητα με τη μυθιστορία. Ο συγγραφέας βάζει τους ήρωές του να περπατάνε στα στενά της Πλάκας και τα περιγράφει με τόση παραστατικότητα που ζωντάνευαν μπροστά στα μάτια μου οι κρυφές και φανερές γωνίες τη περιοχής αυτής, τα τοπόσημα, μικρές λεπτομέρειες που μου έχουν ξεφύγει, για να μην αναφερθώ στα χιλιάδες «easter eggs» που χαρίζει αφειδώς ο συγγραφέας σε όσους αναγνώστες ξέρουν καλά την προσωπική ζωή και την καριέρα του. Από την άλλη τα κεφάλαια μου φάνηκαν μικρά, με θέματα που ξεπηδούσαν συνέχεια χωρίς να αναλύονται πολύ και προχωρούσαμε παρακάτω και παρακάτω, κάτι που με έκανε να νιώθω πως το κείμενο δεν αναπνέει, παρ’ όλο που οι ιστορίες και οι αλληλοεπιδράσεις των χαρακτήρων κάλλιστα θα μπορούσαν να εμπλουτιστούν και το μυθιστόρημα να μεγαλώσει σε έκταση χωρίς να μειωθεί η ένταση ούτε στιγμή. Αρχαιοκάπηλοι, απελπισμένες γυναίκες που θέλουν εκδίκηση, ρομαντικοί αρχαιολόγοι που τρέχουν για να σώσουν τους θησαυρούς της πατρίδας τους και στη μέση μια παρέα μικρών παιδιών με αγάπη για την πατρίδα και την περιπέτεια. Ποιος θα βρει το άγαλμα του Πραξιτέλη και με τι κόστος; Ένα μυστήριο περιμένει τη λύση του.

Βιβλίο Μοναστηράκι-Πλάκα: οι γειτονιές των θεών
Συγγραφέας Άρτεμις Σκουμπουρδή
Κατηγορία Non fiction
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Όποιος έχει παρακολουθήσει ξεναγήσεις της κυρίας Σκουμπουρδή, καταλαβαίνει πόση αγάπη έχει η ίδια για τον τόπο της και για τον κόσμο που την παρακολουθεί, πόσο έχει κουραστεί για να συλλέξει, διασταυρώσει και τεκμηριώσει τις πληροφορίες που δίνει. Με την ίδια φλόγα και το ίδιο πάθος καταθέτει τις γνώσεις και την εμπειρία της σε αυτό το βιβλίο. Δομημένο σε μικρά μικρά κεφάλαια, δρόμο τον δρόμο, κτήριο το κτήριο, ξετυλίγει με άνεση, μαεστρία και τον δικό της γλαφυρό τρόπο το παρελθόν και το παρόν της ιστορικής αυτής γειτονιάς.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη, «Ταξίδι στον χρόνο και την Ιστορία» και «Τα μνημεία, οι άνθρωποι και η ιστορία τους στη ροή του χρόνου» Στο πρώτο μέρος εκτυλίσσεται με ωραίο, παραστατικό και τεκμηριωμένο τρόπο η απαρχή, η γέννηση, η ανάπτυξη, η εξέλιξη, η εγκατάλειψη, η παρακμή, οι εστίες ελπίδας και πνευματισμού της περιοχής ειδικότερα και της Αθήνας γενικότερα από την αρχαιότητα ως τις μέρες μας. Στο δεύτερο μέρος, χαρτογραφείται η περιοχή της Πλάκας και του Μοναστηρακίου και ο αναγνώστης περπατάει μαζί με τη συγγραφέα στις παρυφές των Αναφιώτικων, εκκλησιάζεται στις σωζόμενες βυζαντινές εκκλησίες, ψάχνει τα χαμένα ίχνη των κατεδαφισμένων μνημείων και σπιτιών και βομβαρδίζεται με εύληπτο τρόπο με πάμπολλες πληροφορίες.

Γιατί συντελέστηκε το αθηναϊκό θαύμα του 5^ου αιώνα π. Χ., την εποχή του Περικλή; Πώς ήταν η ζωή μιας ευκλεούς πόλης την εποχή της ρωμαιοκρατίας; Σε τι καταστροφικό συνετέλεσε ο Ιουστινιανός; Σε ποια εποχή έζησε η Αγία Φιλοθέη και σε τι συνεισέφερε στην πόλη των Αθηνών, ώστε να μνημονεύεται ακόμη και σήμερα το όνομά της; Τι κατέγραψαν οι περιηγητές του 16^ου και του 17^ου αιώνα; Πώς κατάφερε να διασωθεί μέσα από τα δύσκολα χρόνια η Ακρόπολη και τα μνημεία της και ποιος κατέστρεψε τελικά τον Παρθενώνα; Πότε ειπώθηκε η φράση «Κάλλιο μακελειό στον Τούρκο παρά κρηάς στον Βενετσιάνο» και γιατί; Ποιος ήταν ο άγιος Μιχαήλ ο Μπακνανάς; Γιατί τις δεκαετίες 1960 και 1970 η Πλάκα και οι γειτονιές της παρήκμασαν και σχεδόν εγκαταλείφθηκαν; Ποιες είναι οι περιοχές Ροδακιό, Βρυσάκι, Ριζόκαστρο και Αλίκοκκο; Τι θυσιάστηκε για την ανασκαφή των αρχαίων αγορών; Τι ήταν η «μπαλωμένη κολόνα» που αποτελούσε απόδειξη για τη γνησιότητα της εντοπιότητας ενός Αθηναίου; Γιατί τα Αναφιώτικα ήταν αυθαίρετα; Αυτά και πολλά άλλα ερωτήματα βρίσκουν απάντηση στις πυκνογραμμένες και ταυτόχρονα καθόλου δυσκολοδιάβαστες σελίδες του βιβλίου.

Η νέα δουλειά της κυρίας Σκουμπουρδή με έκανε να αγαπήσω την Πλάκα ακόμη περισσότερο, να σεργιανίσω από την αρχή στα σοκάκια της με το βιβλίο ανά χείρας για να ταυτοποιήσω, αναζητήσω και τοποθετήσω στον χάρτη της μνήμης μου αξιοσημείωτα σπίτια, κτήρια, μνημεία, εκκλησίες. Πήρα τα στενά και τα παράστενα ένα προς ένα, ανέβηκα, κατέβηκα, μαγεύτηκα! Οι επιμέρους παράγραφοι και τα ευκρινή υποκεφάλαια βοηθάνε τον αναγνώστη να πάρει μια ανάσα από τον πλούτο των πληροφοριών, να τιθασεύσει στο μνημονικό του με τον δικό του τρόπο όλα τα νέα στοιχεία που δείχνουν τη μαγεία μιας περιοχής στην οποία περπατούσαν οι θεοί κι ακόμη μέχρι σήμερα παραμένει αδιάλειπτη παρουσία, έστω και λαβωμένη σε κάποια σημεία, είτε με εγκατάλειψη των νεοκλασικών είτε με παράχωση βυζαντινών και αρχαίων μνημείων.

Η κυρία Σκουμπουρδή ξέρει να ξεναγεί είτε προφορικά είτε γραπτά και με βοήθησε να ενώσω τα κομμάτια του παζλ από μια πόλη που γεννήθηκα και κατοικώ εδώ αδιαλείπτως κι όμως δεν τη γνωρίζω τόσο καλά ούτε τόσο πολύ. Ένα μεγάλο μπράβο στη συγγραφέα κι ένα ευχαριστώ στις εκδόσεις Πατάκη που προχώρησαν στη δεύτερη έκδοση του πολύτιμου αυτού έργου.

Βιβλίο Το πιο μακρύ ταξίδι
Συγγραφέας Μαίρη Μαγουλά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Πλάκα, η γειτονιά των θεών, ένα κομμάτι του ιστορικού κέντρου της Αθήνας, είναι ένας υπέροχος τόπος, γεμάτος μυστικά, χαμηλά σπιτάκια, ρομαντικές σκηνές και εκπληκτική θέα στην υπόλοιπη πόλη. Από τη δεκαετία του 1950 που άρχισε να εξαπλώνεται η πρωτεύουσα, πέρασε δύσκολες στιγμές ως προς τη συντήρηση, τη διατήρηση και την αποκατάστασή της. Αυτά τα ελάχιστα χρόνια αμέσως μετά τον πόλεμο ήταν καίρια για πολλούς τομείς της τότε ζωής: εργασίας, κοινωνικών σχέσεων, οικονομίας και πολιτισμού. Σε αυτήν την εποχή κινούνται οι χαρακτήρες του βιβλίου «Το πιο μακρύ ταξίδι» και είναι όλοι τους διαλεγμένοι ένας ένας. Αστοί και φτωχοί, ανήλικοι και μεγαλύτεροι, φιλόδοξοι και απογοητευμένοι, κουτσομπόληδες και μικρόνοες, είναι όλοι εδώ και αφήνουν στην πένα της συγγραφέως να ξεδιπλώσει τις ιστορίες τους με τον δικό της χαρακτηριστικό και λυρικό τρόπο.

1) Ανδρέας Δροσινός και  Μαρία: εκείνος μεσήλιξ, γοητευτικός και πάμπλουτος, μορφωμένος και καλλιεργημένος, με πλούσιο συναισθηματικό κόσμο. Η ζωή τα έφερε να μη γνωρίσει ακόμη κάποια που θα τον κερδίσει ώστε να συνεχίσει τη ζωή του μαζί της. Κατοικεί στο υπέρλαμπρο αρχοντικό της οδού Θουκυδίδου και αποκαλείται «πρύτανης» από τη μαρίδα της περιοχής. Η Μαρία είναι σύζυγος του εμποροϋπαλλήλου Μίμη και μητέρα. Ζουν στο ταπεινό σπιτάκι της οδού Αφροδίτης, αλλαγμένοι από τον πρώτο καιρό της γνωριμίας τους και πνιγμένοι στα χρέη. Η σχέση τους έχει φθαρεί και ξεφτίσει και το σημείο χωρίς επιστροφή φτάνει όταν ο Μίμης αγωνίζεται να πείσει τη γυναίκα του να εκδηλώσει ερωτικό ενδιαφέρον προς τον Δροσινό ώστε να εξοικονομήσουν κάποια χρήματα. Αυτή θα είναι η αρχή για μια τρυφερή, αληθινή, ουσιαστική, έντονη ερωτική ιστορία ανάμεσα στον Ανδρέα και τη Μαρία, μια ιστορία που ακροβατεί ανάμεσα στα «πρέπει» και τα «θέλω» και την αγάπησα γιατί αποπνέει ακριβώς αυτήν την αθωότητα και την ωριμότητα που είχαν οι έρωτες της εποχής. Συγκινήθηκα πολύ όταν διάβασα το παρακάτω απόσπασμα, γιατί μου έδειξε πως υπήρξαν και σίγουρα θα υπάρξουν τόσο δυνατές αγάπες όσο υπάρχουν άνθρωποι. Ίσως εδώ, μόνο του, ξεκομμένο λες από το υπόλοιπο κείμενο, να μη συγκινήσει τον αναγνώστη όμως αν ενταχτεί στην ερωτική ιστορία αυτών των δύο ανθρώπων είναι το καλύτερο επιστέγασμα για αυτήν τη σχέση:

«Το πιο μακρύ και όμορφο ταξίδι μου ήσουν εσύ. Ήταν αυτή η διαδρομή που έκανα μέχρι να σε συναντήσω, μέχρι να βυθιστώ στα μάτια σου κι από εκεί να φτάσω στην καρδιά σου και να γνωρίσω την αγάπη» (σελ. 434).

Μπορεί η γενεσιουργός αιτία της γνωριμίας να ήταν το παράλογο μυαλό του Μίμη και η αντίθεση της Μαρίας σε αυτό, ο έρωτας όμως παίζει τα δικά του παιχνίδια. Είναι μια ρομαντική ιστορία με αληθινές πτυχές, ολοζώντανους διαλόγους, πραγματικά διλήμματα μα πάνω απ’ όλα ακεραιότητα χαρακτήρα και σασπένς! Σε μια κλειστή πεπαλαιωμένη κοινωνία τι τέλος μπορεί να έχει μια τέτοια σχέση; Φυσικά, κάτι απρόβλεπτο!

2) Φιλαρέτη Αληθινού, η αρχοντική κυρία της οδού Τριπόδων, Ταταυλιανή συγγραφέας και κολλητή φίλη του Ανδρέα Δροσινού. Μια εκπληκτική φιγούρα, που προσθέτει το δικό της λιθαράκι στις ιστορίες, μιας και σε μια εποχή που η Λητώ και ο Άγγελος Κατακουζηνός άνοιξαν το σπίτι τους σε φιλολογικούς και πολιτιστικούς κύκλους, το ίδιο έκανε κι εκείνη. Ηχηρό όνομα στην αστική τάξη, πανέξυπνη, με ένα μυστικό στο παρελθόν της, διορατική, με φίλους της ονομαστά πρόσωπα της πολιτικής, της λογοτεχνίας και της Τέχνης. Αγάπησα τους διαλόγους της με τον κολλητό της φίλο και μέσα από τη σχέση αυτή βρήκα τα καλύτερα επιχειρήματα για μια φιλία ανάμεσα σε έναν άντρα και μια γυναίκα.

3) Ναταλία Λόντου, χήρα ενεχυροδανειστή (τοκογλύφου λένε στην περιοχή) που μένει στο αρχοντικό της οδού Ραγκαβά με τις αναμνήσεις της και πίνει νερό στο όνομα του συζύγου της, που κατ’ εκείνη είχε βοηθήσει κόσμο και κοσμάκη μέσα από το επάγγελμά του, γιατί δεν έπαψε να είναι άνθρωπος κι έτσι δεν εκμεταλλεύτηκε ποτέ κανέναν. Μαζί της είναι ερωτευμένος ο αμαξάς Ανέστης, που η τύχη τα φέρνει έτσι ώστε να έρθουν στα χέρια του αποδείξεις για την πραγματική ταυτότητα του συζύγου της. Θα μιλήσει; Πόσο πολύ την αγαπά ώστε να τσαλακώσει τις ψευδαισθήσεις της; Έχει θέση μια αστή γυναίκα στη ζωή ενός αμαξά που κινδυνεύει από στιγμή σε στιγμή να χάσει τη δουλειά του αφού τα ταξί αρχίζουν να κερδίζουν έδαφος; Η Ναταλία Λόντου είναι μια επιβλητική προσωπικότητα, με «μαρμάρινη ομορφιά» όπως τη χαρακτηρίζει ο Ανέστης, δεν παύει όμως να είναι μια ψωροπερήφανη γυναίκα που ξέρει να κρατά αποστάσεις από ανθρώπους που δεν είναι του κύκλου της. Αυτή η γυναίκα έχει μια από τις συγκλονιστικότερες σκηνές τέλους σε όλο το μυθιστόρημα, για να μην πω και γενικότερα. Μόλις ολοκληρώθηκε η ιστορία της, έμεινα να κοιτώ τη σελίδα που σταμάτησα για ώρες. Ασύλληπτη πρωτοτυπία και εξαιρετική συνέπεια στις αντιλήψεις και τα πιστεύω της.

4) Ο Ανέστης είναι παππούς του λουστράκου Νικόλα, ενός παιδιού που το παράτησε ο πατέρας του για να μεταναστεύσει στη Γερμανία και σύντομα χάθηκαν τα ίχνη του. Αυτό το παιδί είναι κρυφά ερωτευμένο με την Αναφιώτισσα Μαργαρίτα, μια κοπέλα που πουλά λουλούδια για να επιβιώσει, ορφανή από γονείς. Σύντομα και τα δυο παιδιά θα γνωρίσουν μια αναπάντεχη τροπή της τύχης και θα αρχίσουν να πιστεύουν στα όνειρα, μιας και η εξέλιξή τους θα είναι ουσιαστική και εντελώς διαφορετική. Θα καταφέρουν λοιπόν παρά τις αλλαγές να μείνουν μαζί; Η Μαργαρίτα αγαπάει τον Νικόλα ή μιλάμε για έναν έρωτα πλατωνικό; Τι ρόλο θα παίξει ο εγγονός του καραγκιοζοπαίχτη και τι τύχη έχουν αυτές οι φιγούρες σε μια εποχή που τρέχει με ιλιγγιώδη ταχύτητα και σύντομα αυτή η διασκέδαση θεωρείται ξεπερασμένη;

Αυτοί είναι ελάχιστοι μόνο από τους χαρακτήρες που παρελαύνουν στις σελίδες του τρυφερού αυτού μυθιστορήματος, μιας και στα πόδια τους μπλέκεται ένας μυστηριώδης επαίτης με πράσινα μάτια, οι δύο περίφημες κουτσομπόλες των Αναφιώτικων, η Μαρίκα η «βρόμα» και η Κατίνα η καμπούρα, η αγαπησιάρα υπηρέτρια Γερασιμούλα, που κατάφερε να μαζέψει χρήματα για να γυρίσει στην Κεφαλονιά να δει τους δικούς το καλοκαίρι του φονικού σεισμού των Επτανήσων, η μάντισσα Λευκούλα και πολλοί άλλοι.

Τι καλογραμμένες ιστορίες και πόσο αρμονικά μπαίνουν η μία μέσα στην άλλη! Δε χάθηκα στιγμή, δε βαρέθηκα λεπτό μα πάνω απ’ όλα δεν ήθελα να σταματήσω να διαβάζω αυτό το κείμενο. Η συγγραφέας έχει κάνει πολύ προσεγμένη μελέτη και την έχει αποδώσει σωστά και ακριβώς όπου και όπως θα έπρεπε. Στην πορεία της ιστορίας οι αλλαγές στα μέτρα ζύγισης (οκά και κιλό), η υποτίμηση της δραχμής, η αστυφιλία και οι νέες ανάγκες για κατοικία, οι πολιτικές αλλαγές στις κυβερνήσεις, η πρόοδος του πολιτισμού, η μετάβαση σε μια νέα, διαστημική εποχή, οι ανασκαφές για την Αρχαία Αγορά, το κόστος αγοράς ενδυμάτων και τροφίμων, είναι στοιχεία που περνάνε υποδόρια ανάμεσα στις γραμμές είτε μέσω εφημερίδων είτε με τα λόγια κάποιων από τους χαρακτήρες. Φυσικά το χιούμορ της συγγραφέως σπάει κόκαλα και είναι το απαραίτητο συστατικό για να ξαλαφρώσει κατά τόπους ο αναγνώστης: «…αντί να αφήσει τη γυναίκα σπίτι και να βγει να γλεντήσει, χώνεται μέσα στα βιβλία και χαζεύει. Τι σε νοιάζει, μωρέ, τι κάνουν αυτοί εκεί μέσα, και χθες τους ήξερες;» (σελ. 289).

Πρόκειται για ένα άρτια δομημένο σκηνικό μέσα στο οποίο κινούνται άνθρωποι της διπλανής πόρτας, αληθινοί, γνήσιοι, αυθεντικοί, χαρακτήρες που δε χάνουν ούτε μια στιγμή τα ιδεώδη τους, παραμένουν πιστοί στον βασικό τρόπο σκέψης τους και σε αρκετές περιπτώσεις η ιστορία τους ολοκληρώνεται με ευρηματικά πρωτότυπους τρόπους, που μου έδειξαν το μέγεθος της ψυχής τους, την ανθρωπιά τους και την ολοκληρωμένη προσωπικότητά τους. Επιπλέον, η κυρία Μαγουλά μου έγραψε τον ακριβέστερο ορισμό της αγάπης: «Η αγάπη θέλει χρόνο, πρέπει να ζήσεις, να μάθεις τον άλλο και να χαίρεσαι όχι για τα κοινά που θα ανακαλύπτεις αλλά για τις διαφορές που ηθελημένα θα μοιράζεσαι μαζί σου» (σελ. 232).

Η γραφή μυρίζει αγιόκλημα και βασιλικό, με μετέφερε από τις αυλές των Αναφιώτικων στα σαλόνια της Πλάκας κι από κει στην τάφρο του ηλεκτρικού στο Θησείο και στην πλατεία Φιλομούσου Εταιρείας, από τη Βαρβάκειο αγορά στο Μινιόν και τον Κ. Μαρούση κι από το Σύνταγμα στα Χαυτεία. Ένα κείμενο μελετημένο, δοσμένο με προσοχή και στην παραμικρή λεπτομέρεια, δουλεμένο, άμεσο και συγκινητικό. Η μόνη μου ένσταση αφορά την επέκταση του κειμένου και στη δεκαετία του 1960, μιας και μέχρι εκείνο το σημείο οι ιστορίες ήταν σφιχτοδεμένες, η πλοκή ήταν αρμονικά συνυφασμένη με τα πραγματολογικά στοιχεία μα πάνω απ’ όλα το φινάλε κάποιων περιστατικών ήταν τόσο έντονο που χρειαζόταν κάτι ακόμη πιο δυνατό για να μην πάρει ο αναγνώστης ανάσα ως το τέλος. Δυστυχώς όμως οι χαρακτήρες που προχώρησαν παραπέρα έπρεπε να δοκιμαστούν στις μυλόπετρες της προόδου και της εξέλιξης και αυτό θα φαινόταν μόνο με την παράθεση περισσότερων ιστορικών στοιχείων εις βάρος της μυθοπλασίας και με επιλεκτική σκιαγράφηση των εναπομείναντων χαρακτήρων. Δηλαδή ενώ το μεγαλύτερο μέρος του μυθιστορήματος είχε την αμέριστη προσοχή μου εξαρχής και η πλοκή ήταν άψογα συνυφασμένη, στις τελευταίες σελίδες ένιωσα την ένταση να χαλαρώνει αρκετά και να δίνεται μεν το κατάλληλο φινάλε για όλους με επιπτώσεις στην ύφανση της υπόθεσης δε, χωρίς αυτό να σημαίνει πως χάλασε η μαγεία της ατμόσφαιρας.

«Το πιο μακρύ ταξίδι» δείχνει «…πόσο μεγάλος είναι αλήθεια ο κόσμος και πόσο μικρή η ζωή μας» (σελ. 433) και το συνιστώ με όλη μου την καρδιά σε όσους θέλουν μια καλογραμμένη συντροφιά να τους ψιθυρίζει το βράδυ τα όνειρά τους και να τους αφηγείται τη ζωή τους. Λιτά, ουσιαστικά, τρυφερά.

Βιβλίο Κλεψύδρα
Συγγραφέας Χάρης Βασιλάκος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα περιγράφει με ενάργεια και προσεκτικό σχεδιασμό ένα πλήθος ανθρώπων με διαφορετικές νοοτροπίες και καταβολές, με ποικίλο κοινωνικό και οικονομικό υπόβαθρο, τους παρουσιάζει σταδιακά, τους ενώνει με απρόσμενα δεσμά και σχηματίζει μια ωραία τοιχογραφία κι ένα σύνολο που δε με άφηνε στιγμή να ησυχάσω. Πάντα κάτι γινόταν που άλλαζε όσα ήξερα ή τουλάχιστον όσα με είχε αφήσει ο συγγραφέας να μάθω, κάτι μετέτρεπε την ήρεμη σχετικά πορεία σε ορμητικό χείμαρρο εξελίξεων και, σε συνδυασμό με την αντίστροφη μέτρηση των κεφαλαίων (που αντί να μετράνε από το 1 ξεκινάνε από το 40), μου δημιούργησαν έναν ασφυκτικό κλοιό και με οδήγησαν σε μεγάλες αποκαλύψεις και σ’ ένα τραγικά αναπάντεχο (ή μήπως αναπάντεχα τραγικό; ) τέλος.

Ο Ανδρέας, μετά την απόλυσή του από το κολέγιο όπου δίδασκε και με τη μητέρα του με προβλήματα υγείας, αναγκάζεται να πουλήσει το πατρικό του, που ενδιαφέρεται να το αγοράσει η Μυρτώ, μια γυναίκα που γεννάει τον έρωτα γύρω της. Ο Φοίβος, παιδικός φίλος του Ανδρέα, είναι ιδιοκτήτης ιστορικού καφενείου, η ταράτσα του οποίου ήταν το καταφύγιό τους από παιδιά. Ο Λευτέρης, ο πατέρας του Φοίβου, είναι ο παλαιοπώλης της περιοχής και η Μπεατρίς η ιδιοκτήτρια ενός βιβλιοπωλείου που είναι και ταυτόχρονα χώρος εκδηλώσεων. Από την άλλη όμως είναι η Στέλλα, τρόφιμος ψυχιατρείου που εξομολογείται στη νοσοκόμα της πρωινής βάρδιας που τη συμπαθεί πώς έφτασε μέχρι εκεί, πώς παντρεύτηκε τον Αλέξανδρο και πώς άλλαξε η ζωή της μ’ έναν άντρα καριέρας, αποδείχτηκε όμως πως υπήρχαν πολλά σκοτεινά μυστικά που δεν ήξερε και καλύτερα να μην είχε μάθει. Είναι και ο Ζόραν που φυλακίστηκε για οικονομικές απάτες και διαπιστώνει έντρομος πως ο συγκρατούμενός του είναι μέσα στο παιχνίδι που τον έριξε εκεί, οπότε αναγκάζεται να συμμετέχει στα σχέδια που κάνει. Είναι όμως κι άλλοι που έρχονται όταν πρέπει και εμπλουτίζουν το παζλ με τα δικά τους κομμάτια, δημιουργώντας έτσι ένα αρραγές σύνολο χωρίς περιττές σκηνές και κομμάτια.

Η «Κλεψύδρα» είναι ένα καλογραμμένο κοινωνικό μυθιστόρημα που αξίζει μια προσεκτική ματιά, έχει αληθινούς χαρακτήρες, συνεχείς ανατροπές κι ένα φινάλε που αποτελεί ύμνο στην αλληλεγγύη και την αλήθεια.