Βιβλίο Το μακρύ ταξίδι του Καραβάτζο 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στα προηγούμενα βιβλία της σειράς είναι πλέον στην εφηβεία ενώ οι περιπέτειες που έχουν ζήσει ως τώρα τους έχουν αλλάξει, τους έχουν ωριμάσει και τους έχουν δείξει πόσο σοβαρό κίνδυνο μπορεί να διατρέξουν στην προσπάθειά τους να λύσουν τα μυστήρια στα οποία μπλέκουν. Οι απώλειες αγαπημένων φίλων και οι αλλαγές στις ζωές τους μερικά τα κάνουν πιο εσωστρεφή και μερικά να πάψουν να παίρνουν αψήφιστα τον κίνδυνο. Έτσι λοιπόν οι μεν Κατερίνα και Ζωή, με τον θάνατο να έχει διαλύσει τις ψυχές τους, προσπαθούν να συνέλθουν μένοντας στη Λέρο με την παρέα του Σάββα, αδελφού του Ιάσονα, τα υπόλοιπα παιδιά πηγαίνουν για διακοπές στη Θράκη, όπου με χαρά θα συναντήσουν την οικογένεια της Φραντσέσκα και του Ρένο, με τους οποίους έχουν δέσει ήδη από το «Ελάφι της Ρόδου». Η παρέα έχει αυξηθεί κατά πολύ και χρειάζεσαι πλέον σημειώσεις για να δεις ποιος λείπει από την παρέα και γιατί, ποιες είναι οι μεταξύ τους σχέσεις που έχουν αναπτυχθεί, το ενδιαφέρον όμως δε μειώνεται! Ο Γιάννης και η Ρεβέκκα, ζευγάρι μετά την περιπέτειά τους στην Καστοριά, και ο Δημήτρης γνωρίζουν τη Σμαρώ και τη Δόμνα, με την τελευταία να γεννάει πρωτόγνωρα αισθήματα στον Δημήτρη. Η Αντιγόνη, αδερφή του Δημήτρη, την οποία ζηλεύει η τσιμπημένη με τον Ιάσονα Φραντσέσκα, αφού πιστεύει πως κάτι τρέχει μεταξύ τους, η Ζηνοβία, αδερφή του Γιάννη και αγαπημένη του Ρένο, ο Ιάσονας, ο ντετέκτιβ της παρέας και οι γονείς των παιδιών, με τη βοήθεια του πατέρα της Δόμνας, που έχει καταγωγή από την Αίνο, ξεκινάνε για ένα οδικό ταξίδι προς την Τουρκία, με στάσεις στη Δαδιά, στην Τραϊανούπολη, στις Φέρες, στο Σουφλί και σε άλλα σημεία, τα οποία ο συγγραφέας περιγράφει με εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και ξεκαρδιστικά στιγμιότυπα ανεμελιάς μεταξύ των φίλων. Φυσικά και υπάρχουν σαφείς αναφορές σε προηγούμενα βιβλία της σειράς, μέσα από τα οποία θυμόμαστε βασικά γεγονότα που βίωσαν τα παιδιά, όχι όμως εις βάρος της πλοκής, η οποία σε κάθε σελίδα απογειώνεται.

Με αφορμή την έρευνα της μητέρας της Φραντσέσκα και του Ρένο, η οποία έρχεται με τα παιδιά της στην Αλεξανδρούπολη λόγω του Αγίου Εύπλου, της εκκλησίας που υπάρχει στο λιμάνι της, με την αυθεντική όμως να είναι χτισμένη στη γειτονική πόλη της Τουρκίας, Αίνο (σημερινή Ενέζ), ξεκινάει μια ακόμη συναρπαστική περιπέτεια των αγαπημένων στους αναγνώστες παιδιών, αφού ο Άγιος συνδέεται με έναν χαμένο πίνακα του Καραβάτζο, ο οποίος, απ’ ό,τι φαίνεται, άλλαζε χεριά από γενιά σε γενιά. Με χρηματοδότηση του πανεπιστημίου της Κατάνια, η Μαρία φτάνει στην πόλη για να ερευνήσει τα τοπικά αρχεία ώστε να βρει περισσότερες πληροφορίες και η εκδρομή είναι μια καλή ευκαιρία για να βρεθεί κοντά στις πολύτιμες πηγές. Να όμως που γνωστοί κακοί χαρακτήρες εμφανίζονται ξανά και ακολουθούν κατά πόδας την παρέα του Πόρτο Ράφτη, με αποτέλεσμα να έχουμε ξανά ανατροπές, μυστήρια, αγωνία και διαρκείς εκπλήξεις. Ταυτόχρονα, με σημαντικά πρωθύστερα, αναπαριστάται σωστά και μελετημένα η εποχή του 17^ου αιώνα, με δύο θρυλικές προσωπικότητες, τον Ιταλό ζωγράφο Καραβάτζο και τον Έλληνα κατάσκοπο και κουρσάρο Πέτρο Λάντζα να αποκτούν σάρκα και οστά, καθώς επίσης η επανάσταση του 1821 μέσα από τον αγώνα της εντόπιας ηρωίδας Δόμνας Βισβίζη, τα σκληρά χρόνια της Κατοχής, οπότε και αποδεκατίστηκε το εβραϊκό στοιχείο της Αλεξανδρούπολης αλλά και ευρύτερα από τη βουλγαρική Επιτροπή Εβραϊκών Υποθέσεων και πολλά άλλα. Μέσα από τέσσερις χρονικές περιόδους ζωντανεύει όλη η σύγχρονη ιστορία της Θράκης ευρύτερα και της Αίνου ειδικότερα, ενός από τα σημαντικότερα λιμάνια της αρχαιότητας που ιδρύθηκε από τον Αινεία, με τρόπο τέτοιο που γεννάει χιλιάδες κίνητρα για αναζήτηση περισσότερων ιστορικών πληροφοριών, κάτι που έκανα με πολύ μεγάλη μου χαρά! Προσεγμένη αναπαράσταση της κάθε εποχής, ωραίοι διάλογοι, ένας πίνακας με καταπληκτικά χρώματα να αλλάζει χέρια κι έτσι σταδιακά το παρελθόν μπλέκεται αριστοτεχνικά με το παρόν, όπου επιτέλους αρχίζουν να εμφανίζονται τα πρώτα απτά ίχνη του χαμένου πίνακα.

Η γραφή του Κώστα Στοφόρου βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο ενώ οι περιπέτειες των ηρώων του δεν πατάνε σε γνώριμα μονοπάτια. Πολυεπίπεδη πλοκή, αγωνία και σασπένς, ανατροπές και κίνδυνοι, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και εφηβική ανεμελιά φτιάχνουν έναν συναρπαστικό σκελετό δράσης και περιπέτειας, φτάνοντας την αγωνία και την ένταση στα ύψη ενώ αναμιγνύονται δεξιοτεχνικά και υποδειγματικά τα πραγματικά ιστορικά γεγονότα με τις φανταστικές περιπέτειες των ηρώων του βιβλίου, δημιουργώντας ένα κράμα αγωνίας, ανατροπών και πληροφόρησης. Η «παρέα του Πόρτο Ράφτη» ακολουθεί «Το μακρύ ταξίδι του Καραβάτζο» και ζει νέες περιπέτειες που θα φέρει τα μέλη της αντιμέτωπα με θανάσιμα μυστικά και σημαντικές πτυχές της Ιστορίας. Πρόκειται για άλλη μια υπέροχη, ανατρεπτική, καλογραμμένη περιπέτεια για παιδιά και εφήβους που με συντρόφεψε ευχάριστα και με έκανε κι αυτή, όπως και όλες οι προηγούμενες της σειράς, να χάσω αρκετές στάσεις λεωφορείου μέχρι να την τελειώσω. Θα τονίσω ξανά ότι το ανυπέρβλητο ταλέντο του συγγραφέα που μας χαρίζει όλες αυτές τις τεκμηριωμένες και καλά μελετημένες ιστορίες είναι ένα κράμα της εγκυκλοπαιδικότητας της Αντιγόνης Μεταξά, της φροντίδας της Πηνελόπης Δέλτα και της αγωνίας στα βιβλία της Enid Blyton.

Βιβλίο Η Ζέλντα έφυγε 
Συγγραφέας Φωτεινή Ναούμ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Φωτεινή Ναούμ επιστρέφει μ’ ένα κοινωνικό μυθιστόρημα εντελώς διαφορετικό από τα προηγούμενά της, γεμάτο εσωστρέφεια, σασπένς και λεπτές πινελιές σουρεαλισμού, με μια έξοχη κεντρική ιδέα κι έναν υποδειγματικό τρόπο χειρισμού της πλοκής. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση του Ανδρέα ζωντανεύει τον χαρακτήρα, τις σκέψεις, την προσωπικότητα και τον κύκλο των ανθρώπων που συναναστρέφεται, μας συστήνει έναν άντρα που έχει καταξιωθεί στον χώρο της συγγραφής, τα βιβλία του πωλούνται σα ζεστά ψωμάκια και ξαφνικά η γυναίκα που γνώρισε, που αγάπησε, που ζήλεψε, τον εγκατέλειψε κι έρχονται τα πάνω κάτω. Θα παρατήσει το επόμενό του μυθιστόρημα για να τη βρει ή θα προτιμήσει μία ακόμη εκδοτική επιτυχία; Κι αν θελήσει το δεύτερο, πώς θα τα καταφέρει αφού η έμπνευση τον προδίδει; Η Ζέλντα έρχεται στο φως μέσα από τις αφηγήσεις των ανθρώπων που γνώρισε και ο Ανδρέας μέσα από τα γεγονότα που βιώνει στην προσπάθειά του να τη βρει. Πρόκειται για δύο εντελώς διαφορετικές περσόνες και η σταδιακή τους (απο-) δόμηση μου κέντρισε το ενδιαφέρον, γιατί γινόταν πάντα με ανορθόδοξο και αναπάντεχο τρόπο.

Από τη μια έχουμε εκείνη που «…οτιδήποτε κι αν έκανε, όσο αλλόκοτο κι αν φάνταζε σ’ εμάς τους κοινούς ανθρώπους, ήταν τόσο χαριτωμένο, τόσο αφοπλιστικά φυσιολογικό, που, αντί να καταφέρει κάποιος από εμάς να την τραβήξει στον κόσμο μας, σύντομα μας παρέσυρε αυτή στον δικό της» (σελ. 81). Είναι υποχωρητική αλλά όχι υποτακτική, έχει βλέμμα αλαζονικό και υπεροπτικό, συνάμα όμως καταδεκτικό. Είναι ένα γοητευτικό κράμα αντιθέσεων, ανέμελη, προκλητική αλλά όχι χυδαία, ανάερη αλλά όχι αδιάφορη: «Όλους όσους είναι να συναντήσω κάποτε τους περιμένω από τώρα» (σελ. 46). «Σαν παιδί που τα έβλεπε όλα για πρώτη φορά. Κι ας τα είχε συναντήσει όλα στη ζωή της» (σελ. 153). Γιατί θέλει να γίνει ηρωίδα μυθιστορήματος;  «-Θέλω κάτι να με αγκαλιάσει…Κάτι να με προστατέψει. Ένα βιβλίο θα μπορούσε να με σώσει… Από το θάνατο. Από μένα. Από τη ζωή. Κι έπειτα, σκέψου πόσος κόσμος θα μ’ αγαπούσε…» (σελ. 105). Όσων χρονών κι αν είσαι δεν είσαι προετοιμασμένος για το πότε θα σε βρει η Ζέλντα και πώς θα σε σημαδέψει. Γιατί κανείς τους όμως δεν έγραψε γι’ αυτήν; «Γιατί κάποιοι τα γράφουν και κάποιοι τα ζουν… Εγώ τα έζησα», υποστηρίζει ένας από τους ανθρώπους που γνώρισε (σελ. 57).

Κι από την άλλη εκείνος, που για πρώτη φορά έχει μια ηρωίδα με σάρκα και οστά και ετοιμάζει την ιστορία του γύρω απ’ αυτήν, κάτι που τον εκνευρίζει όμως γιατί συνήθως αγνοεί τα πραγματολογικά στοιχεία και αφοσιώνεται στον αυτό καθαυτό τον ήρωά του. Δεν τον νοιάζει πραγματικά η ιστορία της, επιδιώκει πάνω απ’ όλα να τη βρει. Λέξεις ανάκατες πολιορκούν τον λογοτεχνικό του οίστρο αλλά πρέπει πρώτα να αλιεύσει πληροφορίες που δε γνωρίζει. Είναι ένα βήμα πριν την ακολουθήσει, αυτήν ή την ιστορία που γεννήθηκε μέσα απ’ αυτήν. Πάντα ήθελε να γράφει, ξεκίνησε αργά και αθόρυβα, ώσπου το κρατικό βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου του άνοιξε τις πόρτες. Τώρα όμως, μετά από χρόνια επιτυχημένης πορείας, σταματάει πάντα στην τριακοστή σελίδα κάθε νέου του βιβλίου κα χάνει κάθε διάθεση να συνεχίσει, αναζητά κίνητρο αλλά δεν το βρίσκει κι αυτό τον ρίχνει σε μελαγχολία. «Τι συνέβαινε; Γιατί δεν ήθελα πια να γράψω; Κι αν δεν ήθελα να γράψω πια, τι θα με κρατούσε ζωντανό για την υπόλοιπη ζωή μου» (σελ. 20); Κι ύστερα ήρθε αυτή, η μόνη γυναίκα που μπήκε στο ζωή του και στο μυαλό του και τα ξερίζωσε.

Ο Ανδρέας ακολουθεί πρόσωπα-κρίκους για να βρει τη Ζέλντα: τον Λουκά Γρέζη, που μαζί της έγραψε τις πρώτες του ουσιαστικές σελίδες στη ζωή, τον Χάρη Οικονόμου, που χάρη σ’ εκείνη κατάλαβε τη διαφορά μεταξύ επιτυχίας και ευτυχίας, τον Νίκο που ήρθε φαντάρος στον Έβρο όπου έμενε εκείνη, τον Θωμά που τη γνώρισε στο τρένο και την οδήγησε σε γρήγορους και παράτολμους ρυθμούς, τη Φλώρα, μια γυναίκα δικτυωμένη στη νύχτα της Αλεξανδρούπολης, τον Ντίμη που την έδιωξε, ακόμη και τον ίδιο του τον εαυτό που αναπολεί την πρώτη τους γνωριμία κάτω από τις πιο πρωτότυπες συνθήκες που θα μπορούσε να επινοήσει κανείς. Όλη αυτή η περιπέτεια τον φέρνει σ’ επαφή με ανθρώπους που κατά πάσα πιθανότητα δε θα συναναστρεφόταν ποτέ στη ζωή του αλλά τώρα όχι απλά τους συναντά, τους γνωρίζει, όπως ακριβώς κάνει με τους ήρωες κάθε βιβλίου του!

Μέσα από το κείμενο ξεπηδάνε συγκινητικές, τρυφερές, διαχρονικές και απρόσμενες ιδέες κυρίως γύρω από τις ανθρώπινες σχέσεις (φιλικές, ερωτικές, οικογενειακές), χωρίς να παραλείπονται και παρατηρήσεις γύρω από τον κόσμο της συγγραφής και του βιβλίου, με τα κακώς κείμενα να περνάνε υποδόρια ως υποκειμενικές απόψεις των χαρακτήρων κι ας φωτογραφίζουν αρκετές πρακτικές που όντως ακολουθούνται, κυρίως στην εποχή μας και στους ελληνικούς λογοτεχνικούς κύκλους. Μικρές συμβουλές και υποδείξεις για γράψιμο, χαρακτηριστικές σκηνές από την καθημερινότητα των συγγραφέων (κοινωνικές γνωριμίες, έμπνευση, μαθήματα δημιουργικής γραφής), χωρίς λοιδωρίες ή επαίνους, απλώς ξεπηδούν κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, εμπλουτίζοντας τη ζωή του αφηγητή. «-Η συγγραφή σε γοητεύει στην αρχή. Την απολαμβάνεις. Την ερωτεύεσαι. Νομίζεις πως έχεις το απάνω χέρι. Δεν ξέρεις ακόμη πως σε ορίζει αυτή. Το βύθισμα έρχεται σιγά σιγά. Θέλει όλο και πιο πολύ, και αυτή η ανάγκη γίνεται εθισμός. Όταν καταλάβεις, χρόνια μετά, πως σ’ έχει αρπάξει απ’ τα μαλλιά, είναι συνήθως αργά. Πολύ αργά» (σελ. 237).  Και το αγαπημένο μου: «-Στα συρτάρια είναι θαμμένα βιβλία που δε θα εκδοθούν ποτέ. -Μα γιατί; -Ολοκλήρωσαν το έργο τους. Κράτησαν τα δάχτυλά μου ζεστά» (σελ. 395).

Η Φωτεινή Ναούμ έχει δώσει εξαίρετα δείγματα γραφής σε προηγούμενα βιβλία της, η ματιά της όμως δεν έχει πάψει να καταγράφει, να θωπεύει, να συμπονά τον κόσμο γύρω της και να μετουσιώνει όλη αυτήν την εμπειρία σε αξέχαστες προτάσεις ακόμη και τώρα: «-Η αγάπη εγκλωβίζει. Εθίζεσαι σ’ αυτήν και μια μέρα ξυπνάς και δε σε αναγνωρίζεις» (σελ. 153). Να και μια απρόσμενη άποψη: «-Δεν ξέρεις τι είναι να γνωρίζεις έναν άνθρωπο που σου δείχνει τι είσαι. Όχι έναν παραμορφωτικό καθρέφτη. Απ’ αυτούς χορτάσαμε. Να σου δείχνει τι μπορείς να γίνεις. Τι μπορείς να είσαι. Να σ’ αρπάζει και να σου δείχνει τον σωστό δρόμο» (σελ. 258). Ο Ανδρέας έχει τη μητέρα του σε οίκο ευγηρίας-νοσηλευτικό ίδρυμα και η σχέση τους επιστεγάζει πολλές από τις εξελίξεις του βιβλίου, τον καθυστερί, τον εμποδίζει, του αλλάζει την πορεία. Οι σκηνές τους είναι από τις πιο ανατριχιαστικές συναισθηματικά: «Είχα την αίσθηση πάντα πως ένας γονιός είναι μονάχα αυτό. Ένας γονιός. Λες και είναι εργάτης σε εργοστάσιο. Προορισμένος για συγκεκριμένο ρόλο» (σελ. 230). Απόψεις, ιδέες, οπτικές γωνίες για τους γονείς μας, τον ρόλο τους στη ζωή μας, τα «θέλω» τους που χάθηκαν συγκροτούν έναν άρρηκτο δεσμό μάνας και γιου που ακόμη μου φέρνει δάκρυα στα μάτια όποτε τον αναθυμούμαι.

Κατά την πορεία της ανάγνωσης άρχισα να καταλαβαίνω τι κρύβεται πίσω από τα περιστατικά, ποια είναι πραγματικά η κεντρική ιδέα κι έτσι, εκτός από τα νοήματα, τις ανατροπές και τις εξελίξεις της καθαυτής ιστορίας, απολάμβανα τις λεπτές ισορροπίες μεταξύ σουρεαλισμού και πραγματικότητας, τον τρόπο που η συγγραφέας, πότε με μια φράση, πότε με μια λέξη, πότε με ενδιαφέρουσες σκηνές με μετέφερε σ’ ένα, για άλλη μια φορά, κατάδικό της σύμπαν που όμως είναι εύκολα προσβάσιμο για όσους αγαπούν το διαφορετικό στη λογοτεχνία και αναζητούν κάτι που θα ξεφεύγει από τα κλισέ και τις χιλιοειπωμένες ιστορίες. Οι φραστικές της ακροβασίες και η ανίδωτη μετατόπιση από το απτό στο φαντασιακό ήταν διαρκή παιχνιδίσματα που με μάγεψαν και με κράτησαν σφιχτά δεμένο με το κείμενο ως το τέλος του βιβλίου, που ακόμη κι αυτό έπαιξε άψογα με την ταυτόχρονη έννοια της ολοκλήρωσης που δίνει ένας συγγραφέας στο βιβλίο του κι ένας άνθρωπος σε κάποιες επιλογές του.

«Η Ζέλντα έφυγε», αφήνοντας πίσω της έναν άντρα να την κυνηγάει και να σχηματίζει το παζλ της προσωπικότητάς της μέσα από διάφορους και διαφορετικούς χαρακτήρες που τη συναναστράφηκαν. Πρόκειται για ένα διαρκές παιχνίδι γάτας και ποντικού, με τα πιόνια να αλλάζουν απροειδοποίητα θέσεις και ρόλους, με την πλοκή να ξετυλίγεται αβίαστα και χωρίς έντονους ρυθμούς για απερίσπαστη απόλαυση, με το κείμενο να βρίθει συναισθημάτων και ανατροπών κι όλα αυτά να συναποτελούν ένα υπέροχο, τρυφερό, προκλητικά διαφορετικό μυθιστόρημα απαιτήσεων.

Βιβλίο Στη ροή του ποταμού Έβρου 
Συγγραφέας Κυριακή Καζακίδου
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λυχνάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα δυνατό, τεκμηριωμένο και πλούσιο σε γεγονότα και συναισθήματα ιστορικό μυθιστόρημα που καταγράφει την πορεία και τις εξελίξεις στις ζωές πέντε οικογενειών που ζουν κυρίως σε Αδριανούπολη, Μποσνοχώρι, Αλεξανδρούπολη και Φιλιππούπολη. Ολοζώντανες οι περιγραφές των πόλεων, λυρικές οι εικόνες του ποταμού Έβρου που ενώνει και χωρίζει, ρεαλιστικές οι καταγραφές των ανθρώπων, των εθίμων, των συνηθειών, ποικιλία γεγονότων: ο γιος που θέλει να πάει στο γυμνάσιο, ο άντρας που αφήνει τις σπουδές του για να ακολουθήσει μια γυναίκα που ερωτεύτηκε μακριά από τους δικούς του, γκρεμίζοντας έτσι τα όνειρα και τα σχέδιά τους για τη ζωή του, μυστικές αδελφότητες για το καλό του ελληνισμού, προδότες, ξερίζωμα. Μαζί με τον αγώνα των Μεγάλων Δυνάμεων να αρπάξουν ό,τι μπορούν από τον κατακερματισμό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, υπάρχει και η δυσκολότερη πάλη του ανθρώπου να σταθεί σ’ έναν τόπο: «Γιατί οι άνθρωποι αντιπαθούν τις συνήθειες; Μεγάλο πράγμα η βεβαιότητα, η σιγουριά. Να φροντίζεις το σπίτι σου, να πηγαίνεις στη δουλειά, να μεγαλώνεις τα παιδιά σου, να μεγαλώνεις και εσύ μαζί τους… Εμένα αυτός είναι ο κόσμος μου, ο μικρόκοσμός μου και τον αγαπώ», λέει χαρακτηριστικά η Μαρία Χρυσικού (σελ. 44).

Μέσα από το βιβλίο ξεπηδάνε σημαντικές στιγμές της ευρύτερης περιοχής, όπως η σημασία του γυμνασίου Αδριανούπολης στην επιμόρφωση των παιδιών, η συμβολή των φιλανθρωπικών και φιλεκπαιδευτικών σωματείων στη βελτίωση του μορφωτικού και βιοτικού επιπέδου (ας μην ξεχνάμε πως είμαστε σε εποχές και στιγμές ανθρώπινου μόχθου, με ελάχιστους να συνεχίζουν την εκπαίδευσή τους στο γυμνάσιο ή ακόμη παραπάνω, οπότε η εκπαίδευση και η μόρφωση είναι απαραίτητες όχι μόνο για την πνευματική ατομική ανάταση αλλά και για τη συλλογική διατήρηση της ταυτότητας, αφού Τούρκοι και Βούλγαροι καραδοκούν), οι πλούσιες δωρεές και χορηγίες του Μιχαλάκη Γκιουμουσγκερδάνη, του Γρηγορίου Μαρασλή και του Γεωργίου Ζαρίφη και άλλα. «Τη γλώσσα και την εθνική μας συνείδηση… Αυτά να προσέξουμε μη χάσουν τα παιδιά μας» (σελ. 66). Κι όλα αυτά με φόντο, στη μεν βόρεια Θράκη τις αποσχιστικές κινήσεις των Βουλγάρων από το Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης και τη διάσπαση του χριστιανικού στοιχείου εν όψει της Εξαρχίας, γεγονότα δηλαδή που άναψαν το φιτίλι για τον μεταγενέστερο Μακεδονικό Αγώνα, στη δε νότια Θράκη τους επαναστατικούς πυρήνες που ξεσπάνε για απελευθέρωση των Ελλήνων από τον οθωμανικό ζυγό και αντίσταση κατά των Βούλγαρων κομιτατζήδων ενώ οι Νεότουρκοι ευαγγελίζονται ισονομία και ισοπολιτεία των εθνικών μειονοτήτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, κάτι που αποδείχτηκε έωλο.

Η Εξαρχία, η αυτόνομη Ανατολική Ρωμυλία και η προσάρτηση στο πριγκιπάτο της Βουλγαρίας δεν ήταν καλοί οιωνοί για το μέλλον του ελληνικού και του χριστιανικού στοιχείου στην περιοχή. Οι τελευταίες σελίδες που αφορούν τις διαμάχες μεταξύ των Μεγάλων Δυνάμεων για την τύχη ανατολικής και δυτικής Θράκης που κατέληξαν σε κατακερματισμό των εδαφών είναι ο τραγικός επίλογος της ευημερίας και της διαχρονικότητας του ελληνικού και όχι μόνο στοιχείου. Πικρή είναι η διαπίστωση της συγγραφέως, μέσω του παππού Αλέκου, για την τύχη της Φιλιππούπολης και της γύρω περιοχής με το πέρασμα των αιώνων: «Ένα πέρασμα ανθρώπων είναι αυτός ο τόπος, παιδί μου… χρόνια πολλά στην περιοχή μας υπάρχει ένα μωσαϊκό γλωσσών, θρησκειών, φυλών, πολιτισμών… η προσφυγιά δίνει και παίρνει… ένα πέρασμα ανθρώπων, παιδί μου, που διώχνονται από τα σπίτια τους, όπου ζούσαν επί αιώνες και κάποιος άλλος τα παίρνει, κάποιος ξεσπιτωμένος από άλλους τόπους… ξεριζωμένες ζωές πάει να γίνει η ιστορία αυτής της περιοχής» (σελ. 60-61).

Με συναρπαστικό και συμπυκνωμένο τρόπο καταγράφονται στο ακέραιο οι διπλωματικές και πολεμικές κινήσεις στη διεθνή σκακιέρα. Απανωτές εξελίξεις, προπαγάνδα, λεηλασίες, καταστρέφουν σταδιακά το ελληνικό στοιχείο της περιοχής. Και πόσο τραγικό ήταν να υποδέχονται οι Έλληνες της Αδριανούπολης τον ελληνικό στρατό τον Ιούλιο του 1920, νιώθοντας κι αυτοί Σμυρνιοί για λίγο! Πόσο συγκινητική ξεπήδησε έτσι η διαπίστωση πως αυτή η περιοχή έμεινε υπόδουλη στον οθωμανικό ζυγό κοντά 600 χρόνια, δύο αιώνες παραπάνω από τις υπόλοιπες ελληνικές περιοχές (την κατέλαβε το 1361 ο Μουράτ Α΄ κι έκανε την Αδριανούπολη πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας)! Η Συνθήκη των Σεβρών παραχώρησε την Ανατολική Θράκη στην Ελλάδα αλλά δύο χρόνια αργότερα τις χαρές αντικατέστησαν τα κλάματα και ο ξεριζωμός, με αποτέλεσμα να γεμίσει ο δρόμος προς τη Μακεδονία κάρα, μπόγους, απελπισία, σαν ακολουθία επιταφίου, όπως γράφει χαρακτηριστικά η συγγραφέας, κάτι που μέχρι και την ευαίσθητη ψυχή του Έρνεστ Χέμινγουαιη ταρακούνησε, όταν έστελνε από την καρδιά των γεγονότων ανταποκρίσεις για την Daily Star.

Το μυθιστόρημα δε δίνει βάρος μόνο στα ιστορικά γεγονότα. Τα μέλη των πέντε οικογενειών, οι φίλοι, οι γνωστοί, οι συνεργάτες, βρίσκουν τον χώρο και τον χρόνο να ξεδιπλώσουν τους δικούς τους προβληματισμούς, να σκεφτούν, να δράσουν, να προτείνουν, να αντιτεθούν, να λιγοψυχήσουν, να πάρουν θάρρος και δύναμη. Αποτυπώνονται έτσι ρεαλιστικές και μελετημένες ψυχογραφίες ανθρώπων που νιώθουν ανησυχίες, φόβους, ελπίδες, αγωνίες. Επομένως είναι αξιέπαινο που όλα αυτά γίνονται χωρίς το κείμενο να σταματάει να μου κεντρίζει το ενδιαφέρον ούτε στιγμή (παρ’ όλα τα τυπογραφικά λάθη η αφήγηση έρεε χωρίς να κομπιάζει ούτε να γίνεται στριφνή σε κανένα σημείο) και χωρίς να μακρηγορούν οι ήρωες εις βάρος της εξέλιξης της πλοκής. Είναι δύσκολο να έχεις τόσα πολλά ιστορικά γεγονότα, τόσους διαφορετικούς λαούς και αντίστοιχα κίνητρα, τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα γεμάτο γεγονότα και μέσα σε αυτά να περιγράψεις τόσους πολλούς χαρακτήρες. Η πρώτη συγγραφική προσπάθεια της κυρίας Καζακίδου δείχνει πως ξέρει να γράφει όμορφα και να χειρίζεται σωστά την πλοκή της, δίχως να αποπροσανατολίζεται.

«Ποιοι είναι σύμμαχοί μας και ποιοι εχθροί μας δεν το κανονίζουμε εμείς, άλλοι το αποφασίζουν, εμείς την ανθρωπιά μας μη χάσουμε» (σελ. 157). Αυτός είναι ο βασικός άξονας γύρω από τον οποίο ξετυλίγονται πολλές περιπέτειες στο ιστορικό μυθιστόρημα της κυρίας Καζακίδου και η αφορμή για πολλές δοκιμασίες που θα αλλάξουν τη νοοτροπία αρκετών χαρακτήρων, άλλων προς το καλύτερο και άλλων προς το πιο δύσκολο. Το μυθιστόρημα είναι ένα συναρπαστικό κείμενο γεμάτο ιστορικά γεγονότα και ανθρώπινες αντιδράσεις, συνθήκες και ξεριζωμό, φτώχεια και ευμάρεια, αγωνία και αισιοδοξία, που φωτίζει επαρκώς όλες τις πλευρές των γεγονότων που οδήγησαν στη διάσπαση της Θράκης με τέτοιο τρόπο που με κράτησε ως την τελευταία του λέξη. Το βιβλίο συνοδεύεται από κατατοπιστικό πρόλογο, χάρτη, βιβλιογραφία, γλωσσάρι και υποσημειώσεις (σύντομες στην ίδια σελίδα, εκτενέστερες στο τέλος του βιβλίου), για όποιον θέλει να μελετήσει περισσότερο τα γεγονότα και τις ιστορικές στιγμές.

Βιβλίο Γλυκά χαράζουν οι άγριες νύχτες
Συγγραφέας Φωτεινή Ναούμ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ένα εξαιρετικό ψυχογράφημα για απαιτητικούς αναγνώστες που με δυσκόλεψε και το απόλαυσα ταυτόχρονα. Δεν πρόκειται για άλλο ένα μυθιστόρημα τραγικής, αναληθούς, έντονης γυναίκας που γνωρίζει έναν άντρα και της συμβαίνουν τα μύρια όσα, επιφανειακά και πρόχειρα γραμμένα για να γεμίζουν οι σελίδες και να ροκανίζουν τον χρόνο του αναγνώστη. Όχι. Η Φωτεινή Ναούμ, σαν άλλος φάρος, φωτίζει διακριτικά από την ακρινή πόλη της Ελλάδας όπου ζει τον χώρο της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας, έχοντας βρει έναν πολύ φιλόξενο και ανοιχτό σε διαφορετικές προτάσεις εκδοτικό οίκο. Το μυθιστόρημα αυτό θέλει το χρόνο του. Δεν είναι περίπλοκο, δεν είναι δύσκολο. Ίσως θεωρηθεί μονοδιάστατο, χωρίς έντονες εκπλήξεις ως προς την πλοκή, όμως είναι τόσο καίρια δομημένο γύρω από την πρωταγωνίστρια Νόρα, είναι τόσο άριστα εξυφασμένο γύρω από τη ζωή της που πραγματικά αν του δώσετε την ευκαιρία και το φτάσετε ως το τέλος θα αποζημιωθείτε.

Παραδέχομαι ότι έχω αγαπήσει τη γραφή της συγγραφέως (το «Χωρίς παρελθόν» θα με στοιχειώνει για καιρό) και ειλικρινά θα το άφηνα κι εγώ στην ησυχία του από τις πρώτες σελίδες. Επέμεινα όμως γιατί η Φωτεινή Ναούμ δεν είναι τυχαία στον χώρο του μυθιστορήματος, άρα κάτι θέλει να πει, κάτι διαφορετικό να γράψει. Και πράγματι ανταμείφθηκα. Στην αρχή μου φάνηκε ανεδαφικό και έφτασα να ρωτάω τον εαυτό μου «πόσους άντρες θα γνωρίσεις έτσι τυχαία, για να τους εκμεταλλευτείς και να τους απομυζήσεις και μετά να επαναλάβεις το ίδιο με τον επόμενο και τον επόμενο κλπ.;». Μετά την εξαιρετική, ολοζώντανη αρχή, που η Νόρα το έχει σκάσει απο το πλουσιόσπιτό της στην Κωστάντζα και ζει περιπέτειες στη Θράκη με έναν περιπλανώμενο θίασο τσίρκου (ατμόσφαιρα, αληθινοί χαρακτήρες, εξαιρετικές σκηνές), η Νόρα αρχίζει σαν άλλος Οδυσσέας να πηγαίνει από άντρα σε άντρα κι αυτό το σημείο είναι το δύσκολο. Δεν τη νοιάζει τη συγγραφέα αυτό που φαίνεται σε πρώτη φάση. Τοποθετεί ακριβοδίκαια τις ψηφίδες της ιστορίας της, βάζει τα κομμάτια που θέλει όπου τα θέλει εκείνη, μόνο και μόνο για να τα ανατρέψει όλα από τη μέση της ιστορίας περίπου. Επιτέλους, ξεδιπλώνεται ο πραγματικός λογος που μας αφηγείται την ιστορία και απλώνει την πλοκή της να στεγνώσει στα μάτια του αναγνώστη.

Η Νόρα είναι ένα τραγικό πρόσωπο, που κουράζεται και βαριέται εύκολα, θέλει την ελευθερία της, αρνείται πεισματικά να κλειστεί σε οποιασδήποτε μορφής ρουτίνα για πολύ διάστημα, παίζει με την ψυχολογία, τα συναισθήματα και τον χαρακτήρα των αντρών, κρύβοντας επιδέξια τα δικά της μυστικά. Θα βρει τη λύτρωση και την αγάπη; Θα θελήσει ποτέ να επιστρέψει και να γνωρίσει την κόρη και τον σύζυγο που άφησε πίσω της; Θα την αλλάξουν τα χρόνια και οι εμπειρίες; Πού θα κατασταλάξει και πώς θα πορευτεί από ένα σημείο και μετά; Γιατί φεύγει όλο και πιο μακριά από την πατρίδα της; Τι της συνέβη σε εκείνη την ξένη χώρα;

Όπως λέει και η συγγραφέας: «Δεν έχει σημασία αν αυτή τη μία ζωή σου την πορεύεσαι με τόλμη ή αρετή. Δεν έχει σημασία αν πρυτανεύει η λογική, η παρορμητικότητα ή κάτι άλλο ακαθόριστο, δύσκολο ακόμη και σ’ εσένα να το καταλάβεις. Σημασία έχει, έστω και αργά, ν’ ανακαλύψεις πώς θέλεις να ζεις και να το υποστηρίζεις με πάθος» (σελ. 416).

Η Νόρα, η μάνα της Έλενας, που γνώρισα στο «Χωρίς παρελθόν», είναι εδώ να μας αφηγηθεί τη δική της ιστορία. Μη φοβάστε, τα βιβλία μπορούν να διαβαστούν και χωριστά. Δεν υπάρχει σειρά, μόνο ένας υπέροχος και συγκινητικός συνεκτικός δεσμός. Η Φωτεινή Ναούμ στα καλύτερά της. Απλά, προσέξτε αυτό που λέω: είναι για απαιτητικούς αναγνώστες.

Βιβλίο Δρόμος η ζωή, ταράτσες τα όνειρά μας
Συγγραφέας Τόλης Αναγνωστόπουλος
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πνοή
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το νέο μυθιστόρημα του Τόλη Αναγνωστόπουλου είναι μια εγκάρσια τομή στην αντρική ψυχολογία και ένας ύμνος στη φιλία. Διάφορα περιστατικά που ζουν ο Πάρης και ο Βασίλης τους ενώνουν ξανά κάτω από εκείνο το δώμα στην ταράτσα και τους οδηγούν στην απόφαση να φύγουν μακριά από οικογένειες, λάθη, μυστικά και ταράτσες με θερμοσίφωνες και κεραίες. Μέσα από μια συναρπαστική, όπως πάντα, αφήγηση, ξεδιπλώνονται δύο ζωές με όνειρα, σχέδια και αρκετά μυστικά που δυναμιτίζουν την ένταση του κειμένου όσο προχωράει η ανάγνωση. Δίπλα τους μια γυναίκα που θα τους βοηθήσει όταν η ένταση μεταξύ τους κορυφώνεται, θα τους αγκαλιάσει όταν χρειαστεί, θα τους προβληματίσει με τις αλλαγές στον δικό της χαρακτήρα όσο κρατάει αυτό το ταξίδι.

Ο Πάρης είναι μπάρμαν με έντονη νυχτερινή και ερωτική ζωή και πάμπολλες γνωριμίες και εφήμερες ερωτικές σχέσεις. Μέσα από τη δική του ματιά διαπιστώνουμε πόσα πράγματα έχουν αλλάξει όχι μόνο στον τρόπο διασκέδασης αλλά κυρίως στην ανθρώπινη επικοινωνία. Αναρχικός με υπόβαθρο αριστερό, κρύβεται στις σιωπές του, πνίγεται στις επιλογές του, συμμετέχει στις πορείες, επιτίθεται στους αστυνομικούς όταν ξεσπάνε ταραχές. Μέσα από τις σκέψεις του, ασκείται αρνητική κριτική στις συνέπειες της ηλεκτρονικής ζωής που κάνουμε με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εφήμερες επαφές, καθόλου ουσιαστικές, καθόλου ειλικρινείς κι επιπλέον, σύμφωνα με τον Πάρη, αυτό βολεύει όσους κυβερνούν τον κόσμο, γιατί οι επαναστάσεις γίνονται όταν βγαίνεις έξω, όχι όταν κάθεσαι μέσα! Τι γράφει άραγε στο τετράδιό του, αποσπάσματα του οποίου παρεμβάλλονται στις αφηγήσεις, που δεν πρέπει να διαβάσει κανείς άλλος; Μου έκαναν εντύπωση οι γονείς του, που πιο πολύ φαίνονταν καλοί φίλοι παρά ζευγάρι, που τον ανέθρεψαν με προοδευτικότητα (αδιαφορία τη χαρακτηρίζει ο ίδιος κι αυτή δείχνει να είναι η αλήθεια μέσα από την εξιστόρηση) και που τώρα έχει απομακρυνθεί από κοντά τους γεμάτος τύψεις, ενοχές μα πάνω απ’ όλα μίσος.

Από την άλλη, ο Βασίλης είναι ο κλασικός γιάπης, με σπουδές, καριέρα, οικογένεια και παιδί, με διατροφικές επιλογές και συνήθειες φλούφληδων, γιος ανθρώπων που νοιάζονταν με τον γνωστό τρόπο να γίνει κάτι το παιδί τους, επιστήμονας, κάτι. Άνεργος πια ψάχνει συνέχεια για δουλειά στο αντικείμενό του, αγωνίζεται σκληρά να φτιάξει τη σχέση με τον γιο του όσο η πρώην του τραβάει τη στάση της στα άκρα. «Ίσως όταν έφυγε ο έρωτας από το παράθυρο, μπήκαν οι πραγματικοί εαυτοί μας από την πόρτα. Δύο περιφερόμενα φαντάσματα στον ίδιο χώρο» (σελ. 104). Δε μεμψιμοιρεί, αναγνωρίζει τη δική του συμμετοχή στα λάθη που τον έφεραν ως εδώ και στρέφεται στον φίλο του, έναν άνθρωπο που πάντα μέχρι τώρα έδινε και δε ζητούσε να πάρει. Τώρα που τον χρειάζεται περισσότερο από ποτέ, ο Βασίλης διαπιστώνει πως είναι η σειρά του να στηρίξει τον Πάρη. Θα τα καταφέρει; Θα κάνει τις σωστές επιλογές; Θα δεθούν περισσότερο ή θα τα κάνουν θάλασσα;

Τέλος, έχουμε τη Βάλια, τη γυναίκα που την κακοποιεί ο άντρας της και βαλτώνει όλο και περισσότερο στην καθημερινότητά της, ρίχνοντας δυστυχώς όλο το φταίξιμο πάνω της, που όταν ξυπνά «δεν έχει ορίζοντα».. Ο Πάρης καταφέρνει να τη στηρίξει και να της δείξει τον τρόπο που θα κερδίσει μικρές ελευθερίες και σταδιακά θα οδηγηθεί στην ελευθερία, χρειάζεται όμως γερή ψυχική αντοχή και ισχυρό χαρακτήρα για να σπάσουν τα δεσμά του θύματος με τον θύτη. Το ταξίδι αυτό έρχεται την κατάλληλη στιγμή και θ’ αλλάξει ριζικά τη Βάλια. Απλά διατυπωμένη και ταυτόχρονα σοκαριστικά αληθινή η πρόταση: «ανέχομαι άρα του δίνω δύναμη». Όταν ο άντρας της τη βιάζει, η ίδια σχεδόν βγαίνει από το σώμα της για να μη νιώθει και να μην ακούει, παρατηρεί αδιάφορα γύρω της: «Οι φωτογραφίες έχουν πρόσωπα που δεν μου λένε κάτι… Ο άνδρας και η κοπέλα δίπλα του σε πολλά ενσταντανέ, σε γάμος, διακοπές, νυχτερινά κέντρα δεν μου θυμίζουν τίποτα. Ποιος έβαλε αυτές τις φωτογραφίες στις κορνίζες του σπιτιού μου»; (σελ. 95). Τι θα συμβεί άραγε στο τέλος του δικού της ταξιδιού;

Ο Πάρης παλεύει με τη ζωή του, ο Βασίλης με τη γυναίκα του για να κερδίσει το παιδί του, η Βάλια με τον άντρα της που την κακοποιεί. Ο Πάρης θέλει κάθαρση, ο Βασίλης επανεκκίνηση, η Βάλια ελευθερία. Και ξεκινάνε! Με μια Mercedes 250 cabrio του 197, Τερμίτες και Στέρεο Νόβα στο player, ουρανό από πάνω τους και όρεξη για ζωή.

Το μυθιστόρημα εκτυλίσσεται με εναλλάξ πρωτοπρόσωπη αφήγηση, μέσα από την οποία γνωρίζουμε καλύτερα τους δύο άντρες που μεγάλωσαν μαζί από την εφηβεία τους κι αλληλοεπηρεάστηκαν καθώς και τη γυναίκα που τους ακολουθεί σε αυτό το road trip. Οι εκπλήξεις που φυλάει ο συγγραφέας είναι δυνατές, αλλάζουν τα πάντα από τη μια στιγμή στην άλλη και μεταμορφώνει σχεδόν τη μαγιά του χαρακτήρα τους. Αποκαλύψεις για μυστικά του παρελθόντος, νέες οπτικές γωνίες στη μεταξύ τους σχέση αλλά και με τους οικείους τους και σταδιακά το ταξίδι γίνεται αγώνας ενάντια στον χρόνο για συγχώρηση και μεταμέλεια. Πρωτοκαθεδρία στο κείμενο έχει η φιλία, που καταγράφεται με πάρα πολλούς τρόπους, με τα αρνητικά της και με τα θετικά της. Ένας αγώνας ασταμάτητος είναι αυτό το συναίσθημα, που πρέπει να έχεις πάντα τα αυτιά και τα μάτια σου ανοιχτά, όχι για να μη χάσεις τον φίλο σου (ο αληθινός φίλος δε φεύγει έτσι εύκολα) αλλά για να μην παλαντζάρει η επαφή αυτή μονάχα από τη μια μεριά. Οι δύο άντρες έχουν τα πάνω τους και τα κάτω τους, αγκαλιάζονται και τσακώνονται, δε δέχονται τις αλήθειες του άλλου για τη ζωή τους, υποχωρούν, πεισμώνουν, σχηματίζοντας έτσι άκρως ρεαλιστικές και συγκινητικές καταστάσεις.

Σε δεύτερο επίπεδο, υπάρχει αναφορά στο δέσιμο με τους γονείς και στην αξία της οικογένειας. Ο Βασίλης και ο Πάρης έχουν ενδιαφέροντα οικογενειακά υπόβαθρα που μετασχηματίζονται από σελίδα σε σελίδα ενώ η Βάλια, με τη μητέρα της φυλακισμένη με άνοια σε ίδρυμα να την ποτίζουν φάρμακα, μου σπάραξε την καρδιά όσο επικοινωνούσε μ’ εκείνη, μιας και οι λέξεις που συγκροτούν τις σκηνές τους είναι προσεκτικά επιλεγμένες για να ζωντανέψουν σκηνές που αρκετός κόσμος έχει ζήσει και στη δική του ζωή. Η μάνα της δεν έχει σχεδόν καθόλου επαφή με τον κόσμο, ισχυρίζονται οι γιατροί. Να όμως που κάποια μικρά σημάδια που μόνο ένα παιδί μπορεί να αντιληφθεί κι ένας καλός συγγραφέας να αναπαραστήσει δείχνουν την τραγική αλήθεια: «Βα… Βα… Πω… ππ… ω» (σελ. 252).

Τρεις διαφορετικοί χαρακτήρες, με διαφορετικές αφετηρίες και επιθυμίες ξεκινάνε ένα ταξίδι που δεν ξέρουν πού θα τους βγάλει. Περνάνε χωριά, πόλεις, παραλίες, ξενοδοχεία και εστιατόρια. Φτάνουν μέχρι την Αλεξανδρούπολη και πάλι πίσω. Ο συγγραφέας ξέρει πολύ καλά να ανατέμνει ανθρώπινες ψυχές και ταυτόχρονα να περιγράφει μια ποικιλία γεγονότων και περιστατικών που τραβούν το ενδιαφέρον χωρίς να επιφέρουν κούραση ή μονοτονία. Ο δεσμός του Πάρη και του Βασίλη είναι πολύ βαθύτερος και η αιτία βγαίνει στο φως όταν πρέπει, μόνο και μόνο για να προσθέσει ακόμη περισσότερο βάρος στο συναισθηματικό φορτίο της πλοκής. Το ταξίδι ξεκινάει τη στιγμή που ξέρουμε πως το τέλος θα είναι προδιαγραμμένο, οι στιγμές όμως, τα σκαμπανεβάσματα, η χημεία, οι αλληλεπιδράσεις, η επικοινωνία αυτών των τριών ανθρώπων βοηθάει να βγάλουν από μέσα τους φοβίες, απορίες, δυσκολίες, εγωισμούς, μοναξιές, αλήθειες και να ενωθούν σε μια πέτρινη και αλύγιστη γροθιά. Ναι, έκλαψα με το τέλος, όχι για την ολοκλήρωση της φυσικής πορείας της ιστορίας όσο γιατί, χάρη στο στυλ του συγγραφέα, επιβιβάστηκα κι εγώ στη Mercedes και τους ακολούθησα, μοιράστηκαν μαζί μου τα πάντα, δυσκολευτήκαμε αντάμα, τσακωθήκαμε, συγχωρέσαμε και τώρα που οι σελίδες λιγοστεύουν, τι κάνω; Είμαι έτοιμος να τους αποχωριστώ; Θα έχουν βρει αυτό που ζητούν; Σε ποια ταράτσα θα τους βγάλει ο δρόμος που ακολουθεί ο καθένας τους; Ένα ταξίδι ψυχής για τους ήρωες και ζωής για τον αναγνώστη.

Βιβλίο Την Κυριακή έχουμε γάμο
Συγγραφέας Γιάννης Ξανθούλης
Κατηγορία Χιούμορ / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία διαδραματίζεται κυρίως το 1953, οπότε ο Ιορδάνης με τη χήρα μάνα του επιστρέφουν στη Μακρινή της Αλεξανδρούπολης για διακοπές, όπου ζει η γιαγιά του παιδιού και ένα σόι διαφορετικό, πρωτότυπο, αληθινό, αυθεντικό, τρελιάρικο, με τα μειονεκτήματα και τα πλεονεκτήματά του. Αυτές τις στιγμές ζει στο σήμερα ο ηλικιωμένος πια Ιορδάνης, που εξαφανίζεται πανικοβάλλοντας την οικογένειά του. Δε θέλω να γράψω κάτι άλλο για την ιστορία, είναι τόσο υπέροχη, τρυφερή, συγκινητική… Ειλικρινά, ένα από τα καλύτερα βιβλία ενός συγγραφέα που εξακολουθεί να γράφει ακάματα για 35 χρόνια κι όμως κάθε φορά δίνει και μια διαφορετική πρόταση στο κοινό που τον παρακολουθεί φανατικά ή τον ανακαλύπτει για πρώτη φορά.

Έχω διαβάσει σχεδόν όλα τα βιβλία του συγγραφέα κι έχω εντοπίσει αρκετά τους κύριους θεματικούς άξονές του, οι οποίοι ούτε εδώ μας εγκαταλείπουν. Δεν παύει όμως να αποδίδει τόσο διαφορετικά και πρωτότυπα κάθε μα κάθε φορά την ιστορία του, να διαλέγει πλοκή, να σκιαγραφεί χαρακτήρες που δεν τον έχω βαρεθεί ποτέ! Το μυθιστόρημα το ξεκίνησα με δισταγμό, γιατί μέχρι να μας παραθέσει τον κορμό της ιστορίας φάνηκε κάτι το μεταφυσικό στην πορεία, κάτι που το έχω διαβάσει κι αλλού μεν, δε μου άρεσε δε, με κίνδυνο, μιας και δεν είμαι φανατικός του μεταφυσικού, να μη μου αρέσει το βιβλίο. Κι όμως! Σύντομα, αυτή η ιδέα αρχίζει να λειτουργεί σα συνδετικός κρίκος μεταξύ χτες και σήμερα και από τη στιγμή που ο Ιορδάνης και η μητέρα του έφτασαν στη Μακρινή το μυθιστόρημα απογειώνεται!

Πώς φτιάχνεις σε ένα κάδρο μια οικογενειακή φωτογραφία, την οποία περιποιείσαι, φροντίζεις, αγαπάς, προσέχεις και στολίζεις; Έτσι και ο κύριος Ξανθούλης μας παρουσιάζει την οικογένεια του γάμου. Η Νανά παντρεύεται με έναν αθληταρά, νταγλαρά, και η γιαγιά Σύρμω αναλαμβάνει το γενικό πρόσταγμα: φασίνα, προικιά, μαγείρεμα, ραφτικά, λαμποκόπημα των πάντων, μέχρι και του τράγου Πρίτσου! Οι σχέσεις και τα νεύρα των καλεσμένων και των σογιών δοκιμάζονται. Τα συμπεθέρια και τα ξαδέρφια του γαμπρού θα μείνουν στης γιαγιάς και στης γειτόνισσας. Και κάνει και ζέστη. Και πού θα χωρέσουν κι όλοι αυτοί; Γεμίζει η αυλή και η γειτονιά ξέστηθους άντρες, πασουμάτες κοπέλες, έρωτα και χάδια, γιατί ο γάμος δίνει την αφορμή να ανάψουν σπίθες παράνομες και τόσο γλυκές! Επίσης, ο Ιορδάνης κατά λάθος ξετρυπώνει ένα σημαντικό οικογενειακό μυστικό που θα αλλάξει για πάντα τη ζωή της μητέρας του και τη δική του!

Η κατωτέρω περιγραφή νομίζω δίνει ακριβώς το στίγμα, τόσο έντονα που ειλικρινά ζήλεψα, ήθελα να ήμουν κι εγώ σε αυτόν τον γάμο: «Οι νοσοκόμες, βλέποντας την έγκυο νύφη με νυφικό, τον ωραίο σύζυγό της με μαγιό, τον Βελισαρίου με στρατιωτικά, τη Διοτίμα ντυμένη σπανιόλα, τον Λαλάκο μισόγυμνο, την κυρία Τασούλα με την κιθάρα και τον Φιλοκτήτη Φιλιόπουλο που έφερνε σε κωμικό ηθοποιό βήτα διαλογής, διέδωσαν παντού ότι ένας θίασος έπεσε σε ναρκοπέδιο και όσοι διασώθηκαν νοσηλεύονται. Όταν μάλιστα πιο αργά πέρασε για να μάθει νέα και το Τρίο λος Πύργος, το θέμα «θίασος» κλείδωσε» (σελ. 321).

Δεν μπορώ να περιγράψω με ακρίβεια όσα ένιωσα διαβάζοντας αυτό το υπέροχο μυθιστόρημα! Είναι γλυκό σαν κουφέτο, πικρό σαν τα δάκρυα της πεθεράς, τρυφερό σαν το πέπλο του νυφικού, νοσταλγικό σα γαμήλιο άλμπουμ με φωτογραφίες, κωμικό σαν τα χιλιάδες gags που ζει κάποιος κατά την ετοιμασία. Και κουμπώνει το τέλος με έναν τόσο ευρηματικό τρόπο που με συγκίνησε! Τρέξτε σήμερα στα βιβλιοπωλεία και μην περιμένετε την Κυριακή!

Βιβλίο Ο χάρτινος Σεπτέμβρης της καρδιάς μας
Συγγραφέας Γιάννης Ξανθούλης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Άλλο ένα από τα καλά βιβλία του Ξανθούλη. Με τον δικό του, αναγνωρίσιμο και προσωπικό τρόπο αφήγησης και γραφής, μας συστήνει έναν άντρα που βλέπει τον γάμο του να διαλύεται μετά το θάνατο της μικρής τους κόρης από αρρώστια. Αιτία κατ’ εκείνον ο παράλληλος έρωτάς της με τον καλύτερό του φίλο. Με αφορμή αυτό το τραγικό γεγονός ο αφηγητής μάς γνωρίζει τη γυναίκα του και την εξέλιξη της σχέσης τους από την Αλεξανδρούπολη της δεκαετίας του 1950 ως την Αθήνα των πρώτων ημερών μετά τη δικτατορία (εισβολή στην Κύπρο, επιστράτευση, ελπίδες μετά τη δικτατορία κλπ.). Τα γνωστά μοτίβα του συγγραφέα κι εδώ: Αλεξανδρούπολη, δεκαετία του 1950, οικογενειακές ιστορίες, λανθάνουσα ομοφυλοφιλία (μπορώ να πω η καλύτερη απόδοση ενός κρυφού, χωρίς ανταπόδοση και ολοκλήρωση, έρωτα μεταξύ αντρών σε λογοτεχνικό κείμενο) κι αν δεν υπήρχαν οι μεταφυσικές κορόνες και κάπου κάπου η άνευ νοήματος σειρά των λέξεων θα το χαρακτήριζα από τα καλύτερα και τρυφερότερα κείμενά του.

Βιβλίο Χωρίς παρελθόν
Συγγραφέας Φωτεινή Ναούμ
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Λιβάνης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η ιστορία διαδραματίζεται στην πρωτεύουσα του νομού Θράκης της δεκαετίας του 1970, όπου ένα μικρό, πάμφτωχο κορίτσι, κόρη μεθύστακα, άνεργου, εγκατελειμμένου συζύγου, που υποκρίνεται ότι μεγαλώνει το παιδί του μεταξύ των διαλειμμάτων νηφαλιότητας από το μεθύσι, φοβάται και ντρέπεται να μιλήσει σε άνθρωπο. Στο σχολείο τη θεωρούν ψηλομύτα λόγω αυτής της στάσης της και την αποφεύγουν. Σιγά σιγά όμως ο Μάκης, που μένει δυο στενά παρακάτω, θα την προσεγγίσει και θα κερδίσει τη φιλία της. Σταδιακά θα αναπτυχθεί κι ένα ερωτικό ενδιαφέρον, ως τη στιγμή που η Έλενα θα γνωρίσει τον αδερφό του, Γιωργή, κι όλα θα αλλάξουν.

Το βιβλίο ξεκινάει με τον θάνατο του συζύγου της Έλενας, Άλκη, από φυσικά αίτια. Ο Άλκης ήταν ο άντρας που την ξέμπλεξε από το κουβάρι του παρελθόντος, της χάρισε μια διαφορετική ζωή στο Παρίσι και μια κόρη, τη Μαριάννα. Πότε στο παρελθόν και πότε στο παρόν, η πλοκή εκτυλίσσεται σταδιακά και κορυφώνεται στο μοιραίο τέλος. Με συνεχείς αναδρομές στα παλιά, με επιμέρους φωτισμό των καλών και των κακών στιγμών των χαρακτήρων, γίνεται τόσο έντονη η αγωνία για το τι συνέβη στην Αλεξανδρούπολη του 1970 και για το πώς θα δοθεί η λύση του δράματος που κυριολεκτικά ρουφούσα κάθε σελίδα. Τις τελευταίες μάλιστα τις διάβασα αμπαρωμένος στο σπίτι, με κλειστά τηλέφωνα, γιατί δεν άντεχα τον ρεαλιστικότατο χειρισμό του χαρακτήρα της Έλενας και ήθελα να μάθω τι πραγματικά συνέβη τη νύχτα του πυροβολισμού! Η συγγραφέας βάζει με πρωτότυπο τρόπο τις ψηφίδες στο παζλ και διαλέγει με «ψυχοβγαλτικό» τρόπο πότε θα φωτίσει ποια γεγονότα και πότε θα βάλει τα πράγματα στη σωστή σειρά για να δοθεί στο φως η τρομερή αλήθεια του παρελθόντος.

Γύρω από την Έλενα κινούνται πολλοί άλλοι ήρωες. Όπως είπαμε, ο Μάκης και ο Γιωργής, ο Άλκης, η Μαριάννα αλλά και ο Μενής, ένας δικηγόρος πάμπλουτος, αδίστακτος, με μίσος και πάθος να εκδικηθεί την Έλενα. Τι συνέβη τότε λοιπόν; Ποιος ήταν ο άντρας που βίασε την Έλενα; Γιατί ψευδομαρτύρησε και ο Μάκης μπήκε στη φυλακή για κάτι που δεν έκανε; Τι συνέβη μεταξύ του Μενή και της Έλενας και τώρα είναι ποτισμένος δηλητήριο; Σε ποιον ανήκει το μενταγιόν που ψάχνει ο βιαστής της Έλενας; Επουλώθηκαν οι πληγές των πρωταγωνιστών στο μεγάλο διάστημα που η Έλενα κατέφυγε στο Παρίσι πριν γυρίσει να αντιμετωπίσει τους δαίμονές της; Γιατί ο Μάκης θέλει να εκβιάσει την Έλενα με άσεμνες φωτογραφίες; Γιατί ο Άλκης διάλεξε την Έλενα και άλλαξε άρδην τη στάση ζωής και τη φιλοσοφία του; Ποιος πυροβόλησε τη νύχτα εκείνη; Ποια είναι η γυναίκα που καταθέτει στον αστυνομικό ότι εκείνη σκότωσε; Τι ρόλο παίζει η αθόρυβη παρουσία της καθ’ ολη την πορεία του μυθιστορήματος;

Ένα εκπληκτικό κοινωνικό και λίγο αστυνομικό βιβλίο, γεμάτο αλήθειες και αμεσότητα, καλογραμμένο, διαφορετικό, που θα το θυμάστε για πολύ καιρό! Μη χάσετε και την ιστορία της Νόρας, της μάνας της Έλενας, που την αφηγείται στο «Γλυκά χαράζουν οι άγριες νύχτες»!