Βιβλίο Κράτα την ανάσα σου
Συγγραφέας Αιμίλιος Σολωμού
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αιμίλιος Σολωμού στο νέο του μυθιστόρημα ξεδιπλώνει με λιτές περιγραφές και κοφτές προτάσεις μια ιστορία διασυρμού δύο ουσιαστικά ανθρώπων, μιας και στη σκιά της απηνούς καταδίωξης του καθηγητή Ιωάννη Καλλέργη ζει και αναπνέει η μαθήτρια Άννα. Τα φώτα πέφτουν φυσικά στον διωκόμενο, τον οποίο γνωρίζουμε από κάθε πλευρά. Βλέπουμε τις εξελίξεις από τη δική του οπτική, η αφήγηση αρχικά είναι αποσπασματική, είναι τόσο σοκαρισμένος που δυσχεραίνει τη θέση του κι όταν αρχίζει να ξεδιπλώνεται το κουβάρι μαθαίνουμε τι πραγματικά συνέβη, πώς ήταν οι σχέσεις του με τον διευθυντή και με τους καθηγητές, πώς είναι ο γάμος του με την Αλεξάνδρα. Έχει τύψεις; Άγχος; Φόβο; Νιώθει αδικημένος; Γιατί; Σιγά σιγά αρχίζει η κατρακύλα στη δουλειά του, δοκιμάζεται η σχέση του με τη σύζυγό του, γίνεται θέμα στις ειδήσεις κι όσο συμβαίνουν αυτά η αλήθεια για τη ζωή της μαθήτριας περνάει πίσω από τις γραμμές, οι προτάσεις υποδεικνύουν ξεκάθαρα τι της συμβαίνει και τι έγινε στην πραγματικότητα, τι την οδήγησε στην καταγγελία. Το ψυχογράφημα του καθηγητή είναι διάφανο, αντικειμενικό, βαθύ, όλα τα γεγονότα που ακολουθούν τη διαπόμπευση τον γονατίζουν και η αγωνία επιτείνεται με τη χρήση ενεστώτα διαρκείας. Μελετητής της Ιστορίας και της ανθρώπινης ψυχολογίας, της ανθρώπινης συμπεριφοράς, της ψυχολογίας των μαζών, ο Καλλέργης ξέρει πολύ καλά για τον παρορμητισμό, την απουσία λογικής και κριτικού πνεύματος, την ευπιστία, τη ροπή στην υπερβολή των συναισθημάτων, ξέρει πώς λειτουργούν αυτοί οι μηχανισμοί σε κάθε εποχή, ξέρει, απλώς δεν περίμενε πως θα ζούσε τις στιγμές του Ντρέιφους. Ο καθηγητής προσπαθεί να θυμηθεί τι συνέβη αλλά όλα του φαίνονται σαν όνειρο, έχει κενά μνήμης, θυμάται σποραδικές εικόνες και στιγμιότυπα, πού τελειώνει η πραγματικότητα και πού αρχίζει η φαντασία; Ο καθηγητής αγωνίζεται να κρατήσει την ανάσα του, νιώθει πως ξαναβιώνει τον πνιγμό και την ασφυξία όπως τότε που ήταν έφηβος στο χωριό όπου μεγάλωσε. Τι συνέβη εκείνη την περίοδο και τι σχέση έχει με τα όσα ζει τώρα;

Βήμα προς βήμα μαθαίνουμε και για τη σχέση του Καλλέργη με την Αλεξάνδρα, η οποία, μετά την καταγγελία, περνάει από χίλια κύματα: βεβαιότητα και αμφιβολία, δυσπιστία και αγάπη, ειλικρίνεια και υποστήριξη. Πώς γνωρίστηκε το ζευγάρι, τι χαρακτήρες είναι, πώς πάει ο γάμος τους, τι νιώθει ο ένας για τον άλλον; Είναι δυο άνθρωποι με βαρύ οικογενειακό παρελθόν και δεν έχουν αποκτήσει παιδιά, «πάντα ένιωθαν τη σχέση τους λειψή… ένα πένθος, ανομολόγητο και θαμμένο βαθιά στην ψυχή τους σερνόταν μετέωρο ανάμεσά τους» (σελ. 95). Εκείνη κλονισμένη από διάφορα περιστατικά που βίωσε πριν τον γνωρίσει, εκείνος κουβαλάει την τραγωδία που σημάδεψε την εφηβεία του και ακόμη ξυπνάει από εφιάλτες. Ο Καλλέργης είναι ένας άνθρωπος που κατάφερε να ξεφύγει από το χωριό του, να διαβάσει, να ανοίξει τους ορίζοντές του και τελικά να ενταχθεί σ’ έναν κύκλο σημαντικών  γνωριμιών που τον ήθελαν για τη διαφορετική του ματιά στα πράγματα, χάρη στην αφέλεια και στον ρομαντισμό του και στον τρόπο που αναμίγνυε τη λογοτεχνία. Να όμως που κι αυτά κόπηκαν μαχαίρι και μάλιστα με άγαρμπο τρόπο μετά τη δημοσιοποίηση της καταγγελίας. Ένα μικρό ψέμα από δω, ένας υπαινιγμός από κει, οδηγούν τον ήρωα του βιβλίου να επιστρέψει στο χωριό του, όπου κυριαρχεί η σιωπή μακριά από τη συνάφεια του κόσμου κι εκεί ξέρει πως θα έρθει κάποτε η μοναδική στιγμή που θα δώσει νόημα στα τόσα χρόνια καρτερίας. Ο συγγραφέας δίνει τον καλύτερό του εαυτό στις λυρικές περιγραφές του τόπου και της φύσης όπου απομονώνεται ο Καλλέργης, όμως αυτή η φυγή έχει λόγο ύπαρξης, έχει ανατροπές κι η ιστορία συνεχίζεται με αμείωτο ενδιαφέρον. Ο καθηγητής ξαναγίνεται ο άνθρωπος που υπήρξε κάποτε, αυτός που προοριζόταν να γίνει και δεν έγινε. Και τότε έρχεται το παρελθόν με μια σημαντική αποκάλυψη που εξηγεί όσες απορίες είχε πάρει μαζί του φεύγοντας κι αυτό βάζει τη ζωή του σε νέες βάσεις! Κάπου κάπου ένας μυστηριώδης άντρας αναλαμβάνει με πρωτοπρόσωπη αφήγηση να φωτίζει κάποιες γωνίες της καθαυτής ιστορίας αλλά ποιος είναι, γιατί ενδιαφέρεται, τι σκοπό έχει;

Το «Κράτα την ανάσα σου» είναι ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα ενδοσκόπησης που λοιδωρεί με λυρικότητα και διεισδυτικά ψυχογραφήματα την ευκολία με την οποία κάποιοι (χρήστες μέσων κοινωνικής δικτύωσης, δημοσιογράφοι, ακόμη και τα ίδια τα θύματα) μπορούν να τινάξουν στον αέρα τη ζωή του θύματός τους χωρίς αποδείξεις. Από κεφάλαιο σε κεφάλαιο και από σελίδα σε σελίδα βλέπουμε πώς δημιουργείται ένα μαύρο πρόβατο μιας κοινωνίας που νοσεί και την ίδια ώρα εθελοτυφλεί. Μια φήμη, μια καλά προβεβλημένη είδηση που δεν έχει διασταυρωθεί αν είναι αλήθεια, αλλάζει από τη μια στιγμή στην άλλη τη στάση ανθρώπων που βοηθήθηκαν, που το θύμα τούς στήριξε ή απλώς μιλούσε μαζί τους. Του γυρνούν την πλάτη και τον λοιδωρούν, γράφουν συνθήματα στον τοίχο του σπιτιού του. Πώς μπορεί λοιπόν κάποιος να ξεφύγει από αυτήν την αρρώστια; Έχει νόημα να υπερασπιστεί τον εαυτό του; Ένα μυθιστόρημα που διαβάζεται με κομμένη ανάσα και κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον ως το τέλος χάρη στην έξυπνη πλοκή και τα καθόλου πληκτικά ψυχογραφήματα των ηρώων που μας συστήνει.

Βιβλίο Το ποτάμι 
Συγγραφέας Αιμίλιος Σολωμού
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αιμίλιος Σολωμού γράφει ένα μυθιστόρημα για νεαρούς αναγνώστες σχετικά με τις επιρροές που έχει ένας πόλεμος και η απουσία του πατέρα στην ψυχολογία ενός παιδιού. Ο Χάρης δε ζει την ηλικία του, δεν παίζει, δε γελάει, δεν πάει βόλτες με τους φίλους του. Ο μπαμπάς του είναι στη μάχη κι έχουν περάσει δυο χρόνια από τότε που τους αποχαιρέτησε. Το παιδί έχει άκρατο θυμό απέναντι στους ανωτέρους που τον διατάζουν και τους κρατάνε χώρια, στην τρέλα και στο παράλογο του πολέμου, ακόμη και στον ίδιο του τον πατέρα που υποσχέθηκε να γυρίσει σύντομα αλλά πέρασαν πια τόσα χρόνια. Ο Χάρης απομονώνεται από τους συμμαθητές του, κλείνεται στον δικό του κόσμο και καταφεύγει στο ψάρεμα της πέστροφας.

Ο συγγραφέας, αποφεύγοντας συγκεκριμένο ιστορικό υπόβαθρο, μιλά γενικά για έναν πόλεμο που χώρισε την οικογένεια στα δύο. Γράφει με λυρισμό και δωρικότητα, παρ’ όλο που οι προτάσεις είναι απλές και με τη βασική συντακτική δομή. Προσέξτε πόσο εύληπτα αποδίδει τη δικαιολογία της κατάταξης στο μικρό παιδί: «Είναι κάτι που το ζητάει η πατρίδα. Και γιατί του ζητάει η πατρίδα να πάει τόσο μακριά; Αν ήταν για την πατρίδα, γιατί δε μένει εδώ, στον τόπο του; Γιατί το κακό πλησιάζει και, αν δεν πάει εκεί, μπορεί να έρθει εδώ, στην πατρίδα» (σελ. 10). Η χρήση του ενεστώτα δίνει ζωντάνια και ρεαλισμό στην αφήγηση και οι μεταφορές στολίζουν περίτεχνα τις δύσκολες στιγμές του παιδιού: «Η πετονιά που πετάει μέσα στο ποτάμι είναι το αόρατο νήμα που τον συνδέει με τον πατέρα του. Στα χέρια του κρατάει τη μια άκρη, η άλλη φτάνει μέχρι το μέτωπο του πολέμου» (σελ. 13).

«Το ποτάμι» είναι ένα τρυφερό και συγκινητικό μυθιστόρημα για παιδιά από 8 ετών και πάνω που δίνει μέσα σε λίγες σελίδες σημαντικά μηνύματα γύρω από την αξία της ειρήνης και της φιλίας, της ελπίδας και της θέλησης, και με γέμισε αισιοδοξία με το ανατρεπτικό του τέλος.

Βιβλίο Το μίσος είναι η μισή εκδίκηση
Συγγραφέας Αιμίλιος Σολωμού
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ιστορικό μυθιστόρημα / Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

1870, η σφαγή στο Δήλεσι. Η έντονη ανθελληνική στάση ως συνέπεια, ο έλεγχος των ξένων δυνάμεων στα εσωτερικά της χώρας. Αθήνα 2013, δολοφονία τροϊκανών. Σε ένα παράλληλο σύμπαν, τόσο ίδιο και κοινό με τον 19ο αιώνα, το μίσος, η μισή εκδίκηση, οπλίζει ένα χέρι που βάφει το σήμερα με αίμα. Ποιος και γιατί; Ομοιότητες, παραλληλισμοί, διαμαρτυρίες, κραυγές, εξαιρετική ενορχήστρωση προσώπων, πανέξυπνη πλοκή, τριών χρόνων έρευνα στα ιστορικά γεγονότα, είναι ελάχιστα από αυτά που μπορώ να τονίσω.

Απρίλιος 1870. Μια παρέα Άγγλων λόρδων πηγαίνει βόλτα στις εξοχές της Αττικής και απάγεται από τους Αρβανιτάκηδες και τη συμμορία τους. Εποχή ληστοκρατίας, το ελληνικό κράτος έχει λίγους χρόνους ανεξάρτητης πολιτικής οντότητας, ο βασιλιάς Γεώργιος είναι μόνο επτά χρόνια στον θρόνο. Δέκα περιηγητές και ξεναγοί, Άγγλοι και Ιταλοί υπήκοοι, συνοδεία χωροφυλάκων, επισκέπτονται τον Μαραθώνα. Κατά την επιστροφή, μεταξύ Σπάτων και Πικερμίου, απάγονται από τον Τάκο και τον Χρήστο Αρβανιτάκη και τους ένοπλους συμμορίτες τους. Οι ληστές κράτησαν κάποιους από αυτούς ως ομήρους και απαίτησαν υπέρογκα ποσά και αμνηστεία ώστε να τους αφήσουν ελεύθερους. Οι διαπραγματεύσεις δεν κατέληξαν πουθενά, ο Στρατός κυνηγούσε τους ληστές και τελικά οι αιχμάλωτοι σφαγιάστηκαν. Αμέσως, ξέσπασε διπλωματικό επεισόδιο: η Ελλάδα αποζημίωσε τους συγγενείς των θυμάτων και η κυβέρνηση Θρασύβουλου Ζαΐμη παραιτήθηκε. Η Ευρώπη τάχτηκε κατά της Ελλάδας με απίστευτο ανθελληνικό μένος, επεμβάσεις Αγγλίας και Ιταλίας στα εσωτερικά της χώρας (ακόμη και παρουσία επιτετραμμένων στις συνεδριάσεις της Βουλής) και πολλά άλλα. Αν δεν ξεσπούσε ο Γαλλοπρωσικός πόλεμος για να αποσπάσει την προσοχή της διπλωματικής κονίστρας, τα πράγματα θα οξύνονταν σε ασύλληπτο βαθμό.

Αυτή είναι η κεντρική ιδέα του μυθιστορήματος και η αφορμή για τον συγγραφέα να μας τονίσει άμεσα, ωμά και ελικρινά πόσες ομοιότητες έχει το σήμερα με το τότε, ως προς την ανθελληνική στάση της Ευρώπης, την οικονομική εκμετάλλευση και αποδυνάμωση της χώρας από τους ισχυρούς των κρατών και από το μένος των ξένων να σβηστεί η επικίνδυνη χώρα από τον χάρτη. Με δυναμική αφήγηση, με εναλλαγές και πρωθύστερα, ξεδιπλώνεται η πιο συνταρακτική ιστορία που έχω διαβάσει σε βιβλίο.

Το μυθιστόρημα αφηγείται με τη συγκεκριμένη αρίθμηση που παραθέτω πέντε διαφορετικές ιστορίες που συγκλίνουν μεταξύ τους:

Α) ο δολοφόνος: ποιος είναι, η καταγωγή του από την οικογένεια του ληστή Δράκου, το ατομικό, κοινωνικό και οικογενειακό του υπόβαθρο και οι λόγοι για τους οποίους αναγκάστηκε να γεμίσει τόσο μίσος και μένος απέναντι στους τροϊκανούς και στους πολιτικούς που λυμαίνονται τη χώρα χωρίς αιδώ και συστολές. Μεγάλη σύμπτωση οι σπουδές του σε πανεπιστήμιο της Αθήνας, όπου τραβάει την προσοχή του η Σφαγή στο Δήλεσι και διαβλέπει τη σύνδεση του τότε με το τώρα. Μια γυναίκα άθελά της θα τον βοηθήσει να μπει στο ξενοδοχείο και να σφάξει τους ξένους. Θα καταφέρει να διαφύγει της σύλληψης; Άφησε ίχνη που θα οδηγήσουν την αστυνομία στο κατόπι του; Ποια είναι πραγματικά η Ρουμπίνη που ερωτεύτηκε;

Β) ο καθηγητής Ιστορίας Ρωμανός Σεργίδης που ερευνά τη σφαγή στο Δήλεσι επισταμένως και λεπτομερώς, επίσης έχοντας παρατηρήσει τις ομοιότητες ως προς τον πολιτικό χειρισμό των ξένων δυνάμεων. Το υλικό που συγκέντρωσε, οι εμπειρίες που αποκόμισε τον εφοδιάζουν με πύρινους λόγους τους οποίους αναλύει στους φοιτητές του, σοκάροντάς τους για την αλήθεια των λόγων του. Ποιος είναι ο καθηγητής, ποια η προσωπική του ιστορία, τι θα κάνει με τα ντοκουμέντα που κρατάει στα χέρια του, γιατί τον συνέλαβε η αστυνομία ως δολοφόνο των τροϊκανών, ποιοι κρύβονται πίσω από τη σκευωρία και γιατί;

Γ) ο αστυνόμος Αποστόλου, με καταγωγή από την Άνδρο, οικογενειάρχης, πάντα πιστός στο καθήκον, ακόμη και εις βάρος της οικογενειακής και προσωπικής του ευτυχίας. Του ανέθεσαν τη διαλεύκανση της υπόθεσης των τροϊκανών, η καριέρα του σε ρίσκο. Θα τα καταφέρει; Θα βρει τον δολοφόνο; Θα μπορέσει να αποκαλύψει τα σκοτεινά μυστικά που κρύβονται πίσω από όλα αυτά; Η γυναίκα του πόση υπομονή θα κάνει ακόμη για να μην απιστήσει; Ο Αποστόλου ως πότε θα βάζει σε προτεραιότητα το καθήκον του, αγνοώντας τα ερείπια της ζωής του γύρω του;

Δ) η σφαγή στο Δήλεσι, μέσα από ντοκουμέντα, αφηγήσεις, γράμματα

Ε) οι περιπτώσεις των ανθρώπων που αυτοκτονούν σήμερα, δοσμένες με συγκινητικό και λυρικό τρόπο.

Ειλικρινά, δεν αποκαλύπτω τίποτα καταγράφοντας τα ανωτέρω. Ίσως φαίνεται μονοδιάστατη η αφήγηση και χωρίς ανατροπές, όμως το κείμενο με κράτησε από την αρχή ως το τέλος και λόγω των εκπλήξεων που με περίμεναν κατά την ανάγνωση και με το κοφτό, ρεαλιστικό στυλ αφήγησης. Βρήκα πολύ έξυπνη την αρίθμηση των κεφαλαίων, που ήταν συνεχόμενη μεν αλλά και με υπο-αριθμήσεις ανάλογα την ιστορία, δηλαδή 1/Α1, 2/Δ1… 5/Β1 κλπ. οπότε ήξερα ότι τώρα θα διαβάσω τη συνέχεια της τάδε ιστορίας κ. ο. κ.

Με αριστοτεχνική μαεστρία, ο κύριος Σολωμού συνδέει τους πρωταγωνιστές, τους μπλέκει σε ένα γαϊτανάκι γεγονότων, τους τοποθετεί σε έναν κυκεώνα δράσης-αντίδρασης, αναλύει χωρίς μακροσκελείς αφηγήσεις και αχρείαστες παρένθετες αφηγήσεις τους χαρακτήρες που μας συστήνει και συνθέτει ένα από τα πιο δυνατά, αληθινά, έντονα παζλ κοινωνιολογικής παρατήρησης που έχω γνωρίσει. Δεν μπορώ να τον συγκρίνω με το προηγούμενο βιβλίο του, Το ημερολόγιο μιας απιστίας, γιατί έχει εκτοξευτεί σε άλλες σκάλες δημιουργίας. Έχει βελτιωθεί, έχει ωριμάσει, έχει εξελιχτεί, έχει υπερβεί εαυτόν. Τα ένιωσα όλα: και την αγωνία του να γράψει κάτι καλό, και τα ξενύχτια του στην έρευνα, και τη λαχτάρα του να παραδώσει κάτι στέρεο και ολοκληρωμένο αλλά και την ανυπομονησία του να τελειώσει με αυτήν την ιστορία και να ξεκουραστεί.

Τον δολοφόνο τον ξέρουμε, μας τον συστήνει από την αρχή ο συγγραφέας. Γι’ αυτό θα χαρακτήριζα το μυθιστόρημα ως κοινωνικό περισσότερο παρά αστυνομικό ή αν προτιμάτε κοινωνικό μυθιστόρημα ενδεδυμένο τον μανδύα του αστυνομικού. Ως προς το σήμερα, έχουμε εξαιρετική επιλογή χαρακτήρων, διεισδυτικότητα, έντονη και ζωηρή σκιαγράφηση. Ως προς το τότε, με εναλλαγή αφηγήσεων (πρωτοπρόσωπη μέσω επιστολών και τριτοπρόσωπη) και καλά μελετημένη κοινωνική και ηθική τοιχογραφία των ηθών και της εποχής, έχουμε ένα συναρπαστικό κείμενο για το τι επικρατούσε τότε, ποιοι διαφέντευαν τον τόπο και πώς. Συγκλονίστηκα με τις ιστορικές αιχμές του κειμένου και τους εμπεριστατωμένους παραλληλισμούς του ανθελληνισμού και των εσωκομματικών καταστάσεων. Λόγια πύρινα, στέρεα δομημένα, αληθοφανή, τραγικά:

«Συχνά επαναλάμβανε πως όλα τα δεινά που επισωρεύτηκαν στις μέρες μας συνδέονταν άρρηκτα με προβλήματα σε θέματα δομής και θεσμών, σύμφυτα με την εποχή της Ανεξαρτησίας και την ίδρυση του κράτους…-Και μην ξεχνάτε, οι ληστές άφησαν πια τα βουνά και κατέβηκαν στις πόλεις» (σελ. 73).

«Αφετηρία των μαθημάτων του ήταν οι παθογένειες του ελληνικού κράτους που συνέτειναν στη δημιουργία και την ενίσχυση της ληστείας: τα άτακτα σώματα των αγωνιστών που καταδιώχτηκαν απηνώς από την αντιβασιλεία…η φαυλοκρατία, οι συνακόλουθες πελατειακές σχέσεις, η αρχομανία των πολιτικών κοτζαμπάσηδων, που είχαν ανάγκη τις ληστρικές συμμορίες στις εκλογικές τους περιφέρειες για τον εκβιασμό των αντιπάλων και την επικράτησή τους στις εκλογικές αναμετρήσεις» (σελ. 74).

Συμμετοχή ληστρικών συμμοριών στα Ιουνιανά του 1863, απαγωγές πολιτικών προσώπων, εκβιασμοί, κι όλα αυτά αναφέρονταν τεκμηριωμένα στα πρακτικά της Βουλής των Λόρδων και της Βουλής των Κοινοτήτων στην Αγγλία, στα πρακτικά της Βουλής των Ελλήνων, στα Γενικά Αρχεία του Κράτους και στο Ιστορικό Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών, σε καταθέσεις, εκθέσεις, μαρτυρίες, ημερολόγια και δημοσιεύματα της εποχής.

Και συνεχίζει (ο συγγραφέας; ο καθηγητής Σεργίδης;) εν εξάλλω:

«-Εμπρός, κάντε το, ψάξτε την καταγωγή των πολιτικών της πρώτης γραμμής, τις ρίζες τους… Κοτζαμπάσηδες κατά την Τουρκοκρατία, τσιφλικάδες, παλαιοκομματικοί κατά τον 19ο αιώνα, να πλουτίζουν, ν’ αβγαταίνουν τις περιουσίες τους, τυχοδιώκτες και επικίνδυνοι, πότε με τον έναν πολιτικό αρχηγό πότε με τον άλλο, πότε με τη μία μεγάλη δύναμη πότε με την άλλη, αγγλικό, γαλλικό, ρωσικό κόμμα! Ύποπτοι για τον ρόλο που διαδραμάτισαν κατά τη Μικρασιατική Εκστρατεία, αδίστακτοι, πατριδοκάπηλοι στο προσκήνιο, απάτριδες στο παρασκήνιο, πατρίδα τους πάντοτε το χρήμα. Πότε οπαδοί της δημοκρατίας πότε της δικτατορίας κατά τον Μεσοπόλεμο, με τη μεγαλύτερη ευκολία μεταπηδούσαν από τους βενιζελικούς στους βασιλικούς, δωσίλογοι την εποχή της γερμανικής κατοχής, μαυραγορίτες και αμέτοχοι στην καλύτερη περίπτωση, τραμπουκισμοί, νοθείες, ρουσφέτι, μίζες κτλ. κτλ.» (σελ. 399).

«Μας θύμισε την ανικανότητα των πολιτικών, τις εσκεμμένες πιθανόν ενέργειές τους σε πλήθος περιπτώσεων, σε επεισόδια εν πολλοίς άγνωστα, φαινομενικώς ασήμαντα που οδήγησαν τη χώρα σε περιπέτειες, σε πλήρη υποταγή μπροστά στις ιταμές προκλήσεις και απειλές των ξένων» (σελ. 400) (αλήθεια, θυμάστε το επεισόδιο Πατσίφικο το 1849;, την υπόθεση Σουλιέ το 1863, τα λαυρεωτικά του 1873 -η μετοχή της εταιρείας ανατιμήθηκε, παρασύρθηκε κόσμος να πουλήσει τις περιουσίες του για να αγοράσει μετοχές, σας θυμίζει το Χρηματιστήριο του 1999 μήπως;-, ο Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος μετά την ήττα του 1897, τρομερές ομοιότητες με το σήμερα!)

Πάμε και στις ενστάσεις του Σπιρτούλη:

Ας μου επιτραπεί να χαρακτηρίσω περιττές τις σκηνές με τις αυτοκτονίες των συμπολιτών μας, γιατί, αν και εξίσου καλογραμμένες, είναι τόσο γεμάτο όλο το μυθιστόρημα με τραγικότητα, δυστυχία, απελπισία για την κατάσταση που ζούμε, που οι ιστορίες επιβαρύνουν χειρότερα το κλίμα. Φυσικά δεν περιμένω χαρές και πανηγύρια σε ένα τέτοιο βιβλίο αλλά οι απελπισμένοι άνθρωποι, που από τη μια στιγμή στην άλλη έμειναν στον άσο, μου έδωσαν μια γερή μπουνιά στο στομάχι και την αφορμή να προσευχηθώ έντονα για να προστατέψω τη δική μου ζωή. Ίσως φταίει η καταπληκτική πένα του κυρίου Σολωμού που αγκάλιασε κάθε αυτόχειρα με αγάπη, ενδιαφέρον και συμπόνια, πάντως ψυχοπλακώθηκα ακόμη περισσότερο.

Άλλη αντίρρηση που έχω αφορά στο φινάλε του βιβλίου, το οποίο φυσικά δε θα αποκαλύψω. Επιλογή του συγγραφέα ήταν να κλείσει κάποιες ιστορίες και άλλες να τις αφήσει στην κρίση του αναγνώστη για το τι πραγματικά συνέβη. Αυτό δυσαρέστησε εμένα που είμαι φανατικός της ολοκλήρωσης, δηλαδή γράψε τι πραγματικά θες και άσε με να το κρίνω, μη μου αφήνεις κενά ή τη φαντασία μου να δουλέψει. Επειδή υπάρχουν όμως και τέτοιοι αναγνώστες, το σέβομαι. Άλλωστε, ο συγγραφέας έχει δώσει ένα τέλος σε όλον αυτόν τον κύκλο του αίματος, απλώς κάποιοι θα το αντιληφθούν διαφορετικά από κάποιους άλλους!

Εν συντομία, το μυθιστόρημα είναι ένα αριστούργημα κοινωνιολογικής μελέτης, αστυνομικής πλοκής και ιστορικής διεισδυτικότητας που θα σας ξενυχτήσει, θα σας πονέσει, θα σας κλονίσει και θα σας αλλάξει την ιστορική ματιά που έχετε αναπτύξει μέχρι στιγμής!

Βιβλίο Το σκιάχτρο
Συγγραφέας Αιμίλιος Σολωμού
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Πατάκης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Αιμίλιος Σολωμού έχει αποδείξει τη λογοτεχνική και συγγραφική του αξία, έχοντας γράψει δύο μυθιστορήματα ενηλίκων, χωρίς αυτό να σημαίνει πως το μυαλό του θα επαναπαυθεί σε όσα κατόρθωσε μέχρι σήμερα. Έτσι λοιπόν, εν αναμονή κάποιου νέου βιβλίου του ενηλίκων, διάβασα το μυθιστόρημα που έγραψε για αναγνώστες προεφηβικής ηλικίας και διαπίστωσα πως μπορεί να τα καταφέρει και σ’ αυτόν τον τομέα. Συνταιριάζει αρμονικά την πραγματικότητα από τη ζωή στο χωριό με τη φαντασία και τη γοητεία του μύθου που απαιτείται ώστε ένα κείμενο να γίνει γλαφυρό και συναρπαστικό και να ανοίξει την πόρτα για έναν μακρινό και ταυτόχρονα τόσο κοντινό κόσμο. Μέσα από τα μάτια του σκιάχτρου και τη φιλία του με τον τζίτζικα, τονίζονται και αναφέρονται τα περισσότερα νοήματα που εμπλουτίζουν τον ψυχισμό μας: φιλία, αγάπη, έρωτας, κοινωνική ισότητα, αδελφοσύνη, φιλαλληλία, φιλανθρωπία, δοτικότητα, ανθρωπιά και τόσα άλλα. Μέσα από συγκινητικά αλλά και τραγικά γεγονότα ξεδιπλώνονται στιγμές από την καθημερινότητα που διάγουν ο γεωργός, ο γραμματέας, ο ιερέας, ο τρελός και άλλοι κάτοικοι, φτιάχνοντας έτσι μια πανσπερμία χαρακτήρων που καταγράφονται με αγάπη και αποδίδονται με ρεαλισμό.

Το σκιάχτρο διαπιστώνει πως μπορεί να αισθανθεί κι αυτό σαν άνθρωπος, κάτι που έχει τη βάση του σ’ ένα μυστικό στο μακρινό παρελθόν κι αποκαλύπτεται σχεδόν στην τελευταία σελίδα, κάνοντάς με να δακρύσω. Είναι τόσο τρυφερό το γεγονός ότι τις νύχτες, αντί να κάτσει να φυλάει το μποστάνι, περιφέρεται από δω κι από κει για να βοηθήσει, να σώσει, να παρατηρήσει, να προσπαθήσει να γίνει αναπόσπαστο κομμάτι του συνόλου και μαζί με τον τζίτζικα έχουν διαλόγους που είναι γεμάτοι ουσία, διαχρονικές αλήθειες και υπέροχες σκέψεις, δοσμένες τόσο εύληπτα που τα παιδιά μπορούν να τις κάνουν κτήμα τους και να τις επεξεργαστούν χωρίς δυσκολία. Ο συγγραφέας μάλιστα διαλέγει να έχει και μια σχετική ισορροπία, μιας και τη χαρά τη διαδέχεται η λύπη, τη δυσκολία η αγάπη κλπ.

Το μυθιστόρημα απευθύνεται σε παιδιά από 10 ετών και πάνω, είναι τέτοια όμως η γραφή, τα νοήματα που χαρίζει απλόχερα και ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται η ιστορία ώστε θα έλεγα πως, χωρίς να είναι δύσκολο, θ’ αγαπηθεί περισσότερο από απαιτητικούς αναγνώστες, που δε θέλουν απλώς να ζήσουν μια περιπέτεια αλλά να μεταφερθούν σ’ έναν κόσμο διαφορετικό από τον δικό μας, να εντρυφήσουν σε σωστά πλασμένους χαρακτήρες και να μάθουν ένα πλουσιότερο λεξιλόγιο. Από την άλλη, διακρίνω πως, παρά τις μικρές ανάσες αισιοδοξίας, έχει μια γενικά θλιβερή ατμόσφαιρα, σχεδόν απαισιόδοξη, έρχεται όμως το φινάλε για ν’ αφήσει ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα. Η πλοκή έχει μια εξέλιξη και μια σειρά ανατροπών που με γέμισαν αγωνία και μου σύστησαν καλύτερα το δύσμοιρο σκιάχτρο, ένα πλάσμα που ό,τι κι αν κάνει, λόγω της φύσης και της μορφής του δε θα καταφέρει ποτέ να γίνει αναπόσπαστο κομμάτι του συνόλου που παρακολουθεί κρυφά τα βράδια. Κι όταν περνάει και το καλοκαίρι, όταν οι μέρες του σημαντικού ρόλου σκιάχτρου και τζίτζικα αρχίζουν να στερεύουν, ο Αιμίλιος Σολωμού κορυφώνει την ένταση της ιστορίας χαρίζοντάς μας καλογραμμένες σκηνές γεμάτες αυταπάρνηση και θυσία.

«Το σκιάχτρο» είναι ένα τρυφερό, καλογραμμένο μυθιστόρημα, εξαιρετικό απόκτημα της εκδοτικής σειράς «Περιστέρια» και δημιουργεί ό,τι είναι απαραίτητο για την ψυχική υγεία των παιδιών, αποφεύγοντας κάθε ίχνος διδακτισμού και μπολιάζοντάς τα με έννοιες απαραίτητες για την εξέλιξη και την ανάπτυξή τους.

Βιβλίο Το ημερολόγιο μιας απιστίας
Συγγραφέας Αιμίλιος Σολωμού
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ωραίοι διάλογοι, ωραία πλοκή και πολύ ωραίες οι εναλλαγές από το σήμερα στο χτες. Σχεδόν απότομα αλλά μπαίνεις αμέσως στο νόημα. Εξίσου ωραία δοσμένο, αν και δεν κατάλαβα γιατί το ανέφερε, είναι η περιπέτεια της ”Κασσιόπης”, όπως τη βάφτισε ο Δουκαρέλης όταν βρήκε τον σκελετό της, η γυναίκα δηλαδή που ζούσε στο νησί αιώνες πριν, πώς ήταν ο γάμος της, ποια η καθημερινότητά της, τι έτρωγε, τι συνέβη και δολοφονήθηκε. Αναπτύσσεται όμως πολύ λίγο και σχεδόν βιαστικά. Μου άρεσε η επιστροφή στο Κουφονήσι μετά την προσωπική περιπέτεια του Δουκαρέλη και με αφορμή αυτό να ξετυλιχτεί ο μύθος. Όσο όμορφο και καλογραμμένο είναι άλλο τόσο με απογοήτευσε το τέλος του. όμως Μια βίαιη λύση, σχεδόν εξ ουρανού, που σου χαλάει τη γεύση του κειμένου και σε πικραίνει.

Ωραίοι χαρακτήρες, ωραία πλοκή, ωραίες αναμνήσεις. Δίνονται στα μέτρα του πραγματικού τα συναισθήματα του Δουκαρέλη όταν φτάνει η ώρα για να αποφασίσει με ποια γυναίκα θα συνεχίσει τη ζωή του. Σκιαγραφούνται ωραία οι κάτοικοι του νησιού, ολοζώντανοι, με τα καθημερινά τους προβλήματα, την αναστάτωση που φέρνει στο νησί η ανασκαφή και το κάνει ευρύτερα γνωστό λόγω του ευρήματος. Κρίμα που το οριστικό και βίαιο τέλος δεν συνδέεται με το υπόλοιπο κείμενο. Ξεφυλλίστε το βιβλίο και αφεθείτε στο ρομαντικό και στέρεο ταυτόχρονα γράψιμο του συγγραφέα.