Αθηνά Ψυλλιά – Πανος Τουρλης https://www.vivliokritikes.com Βιβλιοκριτικές Sat, 05 Dec 2020 20:28:41 +0000 en hourly 1 https://wordpress.org/?v=5.9.8 https://www.vivliokritikes.com/wp-content/uploads/2019/12/cropped-black-white-computer-icons-book-png-book-icon-32x32.jpg Αθηνά Ψυλλιά – Πανος Τουρλης https://www.vivliokritikes.com 32 32 «Περί φωτίσεως», του Jose Saramago, εκδ. Καστανιώτη https://www.vivliokritikes.com/%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%af-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%af%cf%83%ce%b5%cf%89%cf%82-jose-saramago/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25cf%2580%25ce%25b5%25cf%2581%25ce%25af-%25cf%2586%25cf%2589%25cf%2584%25ce%25af%25cf%2583%25ce%25b5%25cf%2589%25cf%2582-jose-saramago https://www.vivliokritikes.com/%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%af-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%af%cf%83%ce%b5%cf%89%cf%82-jose-saramago/#respond Sat, 05 Dec 2020 20:10:35 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=8953 Σε κάποια χώρα γίνονται εκλογές. Η καταμέτρηση των ψήφων στην πρωτεύουσα αναδεικνύει πρώτη δύναμη το λευκό με ποσοστό περίπου 70%. Oι εκλογές επαναλαμβάνονται την επόμενη Κυριακή και το λευκό ξεπερνά το 80%. Μπροστά στο διαφαινόμενο κενό εξουσίας, τα δύο μεγάλα κόμματα, ο κρατικός μηχανισμός και οι δημόσιες υπηρεσίες εγκαταλείπουν την πόλη, καταστρώνοντας αστυνομικά σχέδια για να ανακαλύψουν τον υποκινητή. Μια έκπληξη όμως περιμένει τους κρατούντες: ο πληθυσμός της πόλης αφυπνίζεται, «φωτίζεται», και ανακαλύπτει από την αρχή τις αξίες της αλληλεγγύης, της προσωπικής ευθύνης, της αλληλοβοήθειας. Το Κράτος όμως δεν έχει πει ακόμα την τελευταία λέξη. (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Βιβλίο Περί φωτίσεως
Τίτλος πρωτοτύπου Ensaio sobre a Lucidez
Συγγραφέας Jose Saramago
Μεταφραστής Αθηνά Ψυλλιά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Άτυπη συνέχεια του «Περί τυφλότητος». Τώρα έχουμε πάνω από 70 % λευκό στις δημοτικές εκλογές! Η κυβέρνηση πανικοβάλλεται, κηρύσσει κατάσταση έκτακτης ανάγκης και φυγαδεύεται. Η πόλη πολιορκείται από αστυνομία και στρατό. Γιατί ψήφισαν σε αυτήν την πόλη (που πριν 4 χρόνια είχε πάθει και κρούσμα τύφλωσης) σχεδόν όλοι λευκό; Κι όχι μόνο αυτό αλλά και ειδικά εντεταλμένοι πράκτορες που εστάλησαν κρυφά να ρωτήσουν διακριτικά τον κόσμο τι ψήφισε αναφέρουν ότι όλοι αρνούνται ότι ψήφισαν λευκό. Κι έρχεται ένας καταδότης να ενημερώσει την αστυνομία (που το έσκασε κι αυτή μαζί με την κυβέρνηση) για τη γυναίκα του γιατρού, που πριν 4 χρόνια δεν είχε τυφλωθεί, ίσως αυτή κρύβεται πίσω από αυτήν τη σκευωρία. Έτσι ένας επόπτης, ένας αστυνομικός και δύο πράκτορες στέλνονται να ερευνήσουν τα αίτια. Ο επόπτης όμως αρχίζει να αλλάζει ψυχολογικά και σιγά σιγά συμπαραστέκεται στη γυναίκα, που τη θεωρεί θύμα συνομωσίας.

Εξαίρετες σκιαγραφήσεις χαρακτήρων για άλλη μια φορά, ανθρωποκεντρικότατο μυθιστόρημα, περνάμε από τον έναν άνθρωπο στον άλλον, από τη μία άποψη στην άλλη κι όλο μαζί είναι ένα ακόμη δείγμα της πρωτότυπης γραφής του Jose Saramago, με τη συνεχή ροή του κειμένου (ερωταποκρίσεις και κείμενο αφήγησης ενιαία) να σε κρατάει δέσμιο μέχρι το τέλος. Δυστυχώς για άλλη μια φορά με απογοήτευσε το τέλος. Ούτε ότι τα πράγματα αποκαταστάθηκαν ούτε ότι άλλαξε η νοοτροπία, ούτε ότι κατάλαβαν το λάθος τους ούτε τίποτα. κρίμα γιατί είναι καλογραμμένο….

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Γεννιόμαστε και τη στιγμή εκείνη είναι σαν να κλείνουμε συμφωνία για όλη μας τη ζωή αλλά μπορεί να φτάσει η μέρα που θα αναρωτηθούμε ποιος το υπέγραψε αυτό για μένα» (σελ. 319).

«…υπήρξε μια εποχή, όταν η πέτρα απ’ την οποία είμαι φτιαγμένη ήταν λευκή, όταν μια πηγή ανάβλυζε μέρα και νύχτα από το κανάτι μου, ποτέ δε μου είπαν από πού προερχόταν τόσο νερό, εγώ απλώς βρισκόμουν εδώ κι έγειρα το κανάτι μου, τώρα ούτε σταγόνα δεν τρέχει κι ούτε ήρθε κανείς να μου πει γιατί τελείωσε» (σελ. 334-335).

]]> https://www.vivliokritikes.com/%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%af-%cf%86%cf%89%cf%84%ce%af%cf%83%ce%b5%cf%89%cf%82-jose-saramago/feed/ 0 «Ο άνθρωπος αντίγραφο», του Jose Saramago, εκδ. Καστανιώτη https://www.vivliokritikes.com/%ce%bf-%ce%ac%ce%bd%ce%b8%cf%81%cf%89%cf%80%ce%bf%cf%82-%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%af%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%bf-jose-saramago/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25bf-%25ce%25ac%25ce%25bd%25ce%25b8%25cf%2581%25cf%2589%25cf%2580%25ce%25bf%25cf%2582-%25ce%25b1%25ce%25bd%25cf%2584%25ce%25af%25ce%25b3%25cf%2581%25ce%25b1%25cf%2586%25ce%25bf-jose-saramago https://www.vivliokritikes.com/%ce%bf-%ce%ac%ce%bd%ce%b8%cf%81%cf%89%cf%80%ce%bf%cf%82-%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%af%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%bf-jose-saramago/#respond Sun, 15 Nov 2020 17:26:27 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=8200 O Τερτουλιάνο Μάσιμο Αφόνσο, καθηγητής της Ιστορίας σε γυμνάσιο, ζει μόνος και πλήττει· υπήρξε παντρεμένος και δεν θυμάται τι τον οδήγησε στο γάμο, πήρε διαζύγιο και τώρα δεν θυμάται ούτε τους λόγους για τους οποίους χώρισε, ενώ την Ιστορία τη βλέπει εδώ και καιρό ως μια κόπωση χωρίς νόημα και μια αρχή χωρίς τέλος. Ένα βράδυ, παρακολουθώντας μια ταινία στο βίντεο, ανακαλύπτει ότι υπάρχει στην ίδια πόλη ένας απόλυτος δίδυμος, ένας σωσίας, ένα αντίγραφό του. Η αφήγηση αυτή είναι η ιστορία της αναζήτησης καθώς και της ανακάλυψης αυτού του άλλου, αλλά και των συνεπειών που έχει η υπόθεση αυτή για τον Τερτουλιάνο Μάσιμο Αφόνσο, ο οποίος δεν θα είναι ποτέ πια ο ίδιος… (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Βιβλίο Ο άνθρωπος αντίγραφο
Τίτλος πρωτοτύπου O homem duplicado
Συγγραφέας Jose Saramago
Μεταφραστής Αθηνά Ψυλλιά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Τον λατρεύω τον Jose Saramago, μου αρέσει η γραφή του, μου αρέσει η φιλοσοφία του, μου αρέσει η πρωτοτυπία των θεμάτων του. Ο ήρωας του βιβλίου είναι καθηγητής Ιστορίας, μονόχνοτος και μοναχικός, ώσπου κατά τύχη βλέπει σε μια ταινία έναν σωσία του και μετά από δισταγμούς και ξενύχτια όπου παλεύει με τον κοινό νου (ναι, συμμετέχει κι αυτός στη συζήτηση) αποφασίζει να τον συναντήσει. Η εταιρεία παραγωγής τού στέλνει τη διεύθυνση του ηθοποιού και τελικά συναντιούνται. Είναι ίδιοι!!! Και το πράγμα θα τελείωνε εκεί αν δεν έκανε ο καθηγητής ένα χαζό σφάλμα, που ο ηθοποιός το παρεξήγησε και τώρα κυνηγάει ο ηθοποιός τον καθηγητή και του κλέβει την κοπέλα που ερωτοτροπεί για ένα βράδυ, παραπλανώντας την ότι είναι ο καθηγητής!  Ένα τροχαίο όμως βάζει απρόσμενο τέλος ανατρέποντας τα πάντα. Ποιος σκοτώθηκε πραγματικά για τον κόσμο;

Έξυπνη ιδέα, χωρίς να εξηγεί ρεαλιστικά ή πραγματιστικά αν είναι όντως αδέρφια ή αν είναι σύμπτωση κλπ. και το μυθιστόρημα να πάει αλλού (αναζητήσεις, μάνα, πες την αλήθεια κλπ.). Μια απλή καθημερινή (;) ιστορία δηλαδή. Με το γνωστό ύφος του Σαραμάγκου με τις μεγάλες προτάσεις. Ίσως κουράσει κάποιους αυτό το στυλ αλλά εμένα μου αρέσει, αντί να έχουμε διαλόγους με παύλες και σημεία στίξης, έχουμε ενιαίο κείμενο, όπου ο κάθε διαλεγόμενος ξεκινά με κεφαλαίο την «ατάκα» του και οι διαλεγόμενοι χωρίζονται με κόμματα! Γενικά υπάρχουν μεγάλες προτάσεις στα κείμενα του Saramago αλλά πιστέψτε με, αξίζει να τον διαβάσετε.

Δυστυχώς, παρόλο που η ιστορία προχωρά αργά, με το πάσο της (σε καμία περίπτωση δεν κάνει κοιλιά, μιας και ο συγγραφέας μάς εξηγεί γιατί διευκρινίζει κάποια σημεία κατά τη ροή της αφήγησης, επίσης απολαμβάνεις να διαβάζεις ατάκες όπως: «Η ανθρώπινη ψυχή είναι ένα κουτί που ανά πάσα στιγμή μπορεί να πεταχτεί από μέσα του ένας παλιάτσος που κάνει μορφασμούς και μας βγάζει τη γλώσσα, υπάρχουν όμως περιπτώσεις που ο ίδιος αυτός παλιάτσος αρκείται να μας κοιτάζει πάνω από το κουτί του και βλέποντας πως κατά λάθος προχωρούμε σύμφωνα με το σωστό και το χρηστό, γνέφει επιδοκιμαστικά το κεφάλι, σκεπτόμενος πως είμαστε άλλη μια χαμένη περίπτωση», σελ. 304). και έχουμε την ευκαιρία να απολαύσουμε τα σχόλια του συγγραφέα πάνω στο δημιούργημά του και στον κόσμο που το κινεί, ξαφνικά, τα δύο τελευταία κεφάλαια κλείνουν την ιστορία απότομα. Μάλλον ο συγγραφέας μάς κλείνει το μάτι, δεν μπορώ να το εξηγήσω αλλιώς! Σε γενικές γραμμές πρωτότυπη ιστορία, η γνωστή γραφή του Saramago αλλά τελειώνει γρήγορα και κλείνει σχετικά βιαστικά.

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από το προφίλ της Μαριάνας [sic] Μπίστη στο facebook.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%bf-%ce%ac%ce%bd%ce%b8%cf%81%cf%89%cf%80%ce%bf%cf%82-%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%af%ce%b3%cf%81%ce%b1%cf%86%ce%bf-jose-saramago/feed/ 0 «Κάιν», του Jose Saramago, εκδ. Καστανιώτη https://www.vivliokritikes.com/%ce%ba%ce%ac%ce%b9%ce%bd-jose-saramago/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=%25ce%25ba%25ce%25ac%25ce%25b9%25ce%25bd-jose-saramago https://www.vivliokritikes.com/%ce%ba%ce%ac%ce%b9%ce%bd-jose-saramago/#respond Sat, 22 Aug 2020 12:57:05 +0000 https://www.vivliokritikes.com/?p=6327 Ένας Θεός νάρκισσος, προικισμένος με μια εξαιρετικά ευέλικτη συνείδηση, που συμφωνεί μαζί του ό,τι κι αν αυτός κάνει, κι ένας πρώιμος αντάρτης, ο Κάιν, είναι οι πρωταγωνιστές του πιο απολαυστικού μυθιστορήματος του Jose Saramago που έμελλε να είναι το τελευταίο του. Η Βίβλος, ένα από τα πιο άγρια βιβλία που έχουν γραφτεί ποτέ και που, κατά τον διάσημο νομπελίστα συγγραφέα, δεν θα έπρεπε να πέφτει ποτέ στα χέρια των παιδιών, ξαναγράφεται από τον ίδιο με απρόβλεπτο τέλος, δίνοντας την ευκαιρία για έναν σπαρταριστό διάλογο μεταξύ Θεού και ανθρώπου. (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Βιβλίο Κάιν
Τίτλος πρωτοτύπου Cain
Συγγραφέας Jose Saramago
Μεταφραστής Αθηνά Ψυλλιά
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Σας βεβαιώ ότι είμαι φαν του Jose Saramago αλλά αυτό το βιβλίο με απογοήτευσε οικτρά. Δεν ξέρω πώς να το γράψω. Δε με δυσκόλεψε το στυλ και το ύφος, άλλωστε έχω διαβάσει κι άλλα βιβλία του, οπότε ξέρω πώς γράφει και μου αρέσει. Μάλλον είμαι πολύ οπισθοδρομικός ή θεοσεβούμενος για τα γούστα του βιβλίου. Διακρίνω μια κατά μέτωπον επίθεση στον Θεό, με ειρωνείες και αναχρονισμούς που, αν είσαι κατά όσων παίζουν με τον Θεό, δεν θα σου αρέσει. Είμαι ανοιχτόμυαλος, είμαι δεκτικός, τείνω προς την ανεξιθρησκεία και, όχι, δε νηστεύω, ούτε πάω Κυριακές στην Εκκλησία. Όμως αυτή η ελαφριά ειρωνεία, αυτή η επίθεση, αυτά τα σχόλια περί Θεού, εγωισμού Του, χλευασμός απέναντι στη Δημιουργία κλπ. με ενόχλησαν.

Με ξένισε η ικανότητα του Κάιν να υπερ-πηδά παρόντα και μέλλοντα και να είναι αυτόπτης μάρτυς σε κατακλυσμό, Σόδομα και Γόμορρα, Μωϋσή, Ιησού του Ναυή, να βρίσκει ο συγγραφέας την ατέλεια και το παράλογο στην Παλαιά Διαθήκη και να το στηλιτεύει. Επίσης ο άγγελος με την πύρινη ρομφαία να δελεάζεται από τα κάλλη της Εύας και να της φέρνει φρούτα από τον Παράδεισο ώσπου να ζήσουν; Και ο Κάιν να αναπαράγει απογόνους του Νώε μιας και οι γαμπροί του δεν ήταν τόσο δεξιοτέχνες; Τρόμαξα, ξαφνιάστηκα και στενοχωρέθηκα. Η Παλαιά Διαθήκη είναι ένα συνονθύλευμα ιστορικών γεγονότων και μύθων κι ίσως να μην αντιπροσωπεύουν μόνον έναν τρόπο σκέψης. Η προσωποποίηση των λαθών του Θεού όταν σαφέστατα δεν είναι τέτοια η πρόθεσή Του και οι κατηγορίες εναντίον Του δεν είναι και το καλύτερό μου, ειδικά από έναν τέτοιο άνθρωπο του πνεύματος.

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι από την ελληνική ομάδα του βιβλίου στο facebook.

]]> https://www.vivliokritikes.com/%ce%ba%ce%ac%ce%b9%ce%bd-jose-saramago/feed/ 0