Βιβλίο Το καλό του καλού
Συγγραφέας-Εικονογράφος Αλέξης Κυριτσόπουλος
Κατηγορία Αλληγορία
Εκδότης Κέδρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Μια αληθινή ιστορία σε μια καθημερινή κούρσα που όλοι μας βιώνουμε, δοσμένη με απολαυστικό τρόπο. Ο Αλέκος ψάχνει ταξί για να πάει στον οδοντογιατρό στο Παγκράτι. Ο οδηγός χαίρεται για τον προορισμό τους, νισάφι πια με την Κυψέλη και τα ονόματα των νησιών της, λέει χαρακτηριστικά. Με αφορμή λοιπόν διάφορους δρόμους που περνάνε ξεκινώντας από τα Εξάρχεια, ο ταξιτζής κάνει κι ένα μάθημα ιστορίας, όχι με βιογραφικά στοιχεία ή άλλες κουραστικές πληροφορίες, απλώς με μια σύντομη αναφορά και υπό μια συνολική θεώρηση των περιοχών που διασχίζουν. Από τους Βυζαντινούς αυτοκράτορες (Κομνηνών, Ισαύρων, Βουλγαροκτόνου) περνάμε στους Βυζαντινούς στρατηγούς και ποιητές (Ρωμανού Μελωδού, Νικηφόρου Ουρανού, Δοξαπατρή) κι από κει στις μάχες του 1821 (Αραχώβης, Βαλτετσίου, Γραβιάς, Ζαλόγγου, Ναυαρίνου), στους φιλέλληνες του κέντρου (Ντιντό-Διδότου), στους Φιλικούς (Τσακάλωφ). Γιατί όμως θέλει ο ταξιτζής να αναφέρει αυτά τα γεγονότα; Αυτό το ανακαλύπτουμε μέσα από μια γλυκόπικρη ιστορία στο αίσιο τέλος.

Το κείμενο αποτελείται από μικρές και σύντομες, περιεκτικές προτάσεις που δημιουργούν μια μεστή εξιστόρηση και καταλήγουν στο όμορφο στιγμιότυπο που βίωσε ο οδηγός και άλλαξε τη ζωή του. Έτσι ο καλλιτέχνης αφήνει τον αναγνώστη να απολαύσει την ολοσέλιδη εικονογράφηση που στήνει μια Αθήνα αγχωτική, βρώμικη αλλά και πολύχρωμη, πολύβουη, γεμάτη στρες και πολλά αυτοκίνητα. Παντού πολυκατοικίες, κόσμος στα παράθυρα (ίσως η έλλειψη μπαλκονιών να είναι ηθελημένη, ο δημιουργός ίσως θέλει να τονίσει πως ο κόσμος έχει παγιδευτεί στα διαμερίσματα-κλουβιά και δεν μπορεί να ανασάνει), αμάξια σε όλα τα χρώματα, με οδηγούς νευριασμένους και ανυπόμονους. Νερομπογιές και πενάκι, ζωηρά χρώματα, υπέροχες αφαιρετικές λεπτομέρειες δίνουν ένα απόλυτα προσωπικό ύφος και στυλ που πάντα με γοητεύει στα έργα του Αλέξη Κυριτσόπουλου.

«Το καλό του καλού» είναι μια συγκινητική μικρή στιγμή μέσα σε μια μεγάλη πόλη. Κάποιοι δεν την ξέρουν, δεν την άκουσαν, δεν την πρόσεξαν, κάποιος όμως άλλαξε νοοτροπία και τρόπο σκέψης χάρη σε αυτήν. Ας την ανακαλύψουμε λοιπόν.

Βιβλίο Οδός Ήβης Αθανασιάδου 
Συγγραφέας Κώστας Στοφόρος
Κατηγορία Περιπέτεια / Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Ιωάννης και ο Σίμος, που γνωρίσαμε στο «Άγαλμα του Πραξιτέλη», αποφασίζουν μια μέρα να κάνουν κοπάνα από το σχολείο και παρακολουθούν μια ξενάγηση στο Παλαιό Φάληρο όπου μένουν. Εκεί γνωρίζουν τη Μαρία Ιωάννα και τον Ελληνοδανό Μάρκο και μαθαίνουν για την τραγική ιστορία της Ήβης Αθανασιάδου. Έτσι, αρχίζουν να ψάχνουν περισσότερες πληροφορίες και ο Ιωάννης βάζει σκοπό να ανακαλύψει τι απέγινε ο δολοφόνος της κοπέλας, ο Αυστριακός Gohfried Keller. Αυτή θα είναι η αρχή μιας σειράς αποκαλύψεων που θα τους οδηγήσει σε έναν αρχαίο θησαυρό για τον οποίο κανείς δεν ήξερε τίποτα! Κοντά τους έρχεται, εν όψει των χριστουγεννιάτικων διακοπών, η φίλη των παιδιών, Τσάρλι, με την αρχαιολόγο μητέρα της, Αντρέα Ρίτερ, της οποίας ζητάνε τη βοήθεια για τον εντοπισμό του Keller. Ο δόλιος ο Ερμής αναγκάστηκε ν’ ακολουθήσει τους γονείς του στην Κομοτηνή κι έτσι χάνει όλη την περιπέτεια!

Ο Κώστας Στοφόρος έγραψε άλλη μια υπέροχη, συναρπαστική περιπέτεια γεμάτη ανατροπές και σημαντικές εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες που αναβιώνει το κατοχικό Φάληρο, τις συνθήκες δολοφονίας της Ήβης Αθανασιάδου και τη ζωή του Gohfried Keller τότε. Μαθαίνουμε για τον Βασίλη Λάσκο, για την επίταξη και για την καθημερινότητα επί Κατοχής, για το θωρηκτό Αβέρωφ, για τα υδροπλάνα και τον τρελο-Καμπέρο, για τον Αριστοτέλη Κουτσουμάρη και το αρχείο του που φυλάσσεται στο ΕΛΙΑ του ΜΙΕΤ αλλά και για σημαντικά κτερίσματα από το αρχαίο φαληρικό νεκροταφείο και πολλά άλλα. Ο συγγραφέας χρησιμοποιεί με έξυπνο τρόπο το περιεχόμενο σημαντικών μονογραφιών για την εποχή και τον τόπο και δείχνει πόσο σημαντική είναι η αναγραφή των πηγών σε ένα κείμενο ενώ τονίζει πως σε μια έρευνα ποτέ δεν ξέρεις τι θα προκύψει, αφού άλλοτε αποτυγχάνεις κι άλλοτε βρίσκεις ανέλπιστα στοιχεία. Μου άρεσαν πολύ η επίσκεψη των παιδιών στα αρχεία του ΕΛΙΑ/ΜΙΕΤ, μιας και οι πρωτογενείς πηγές είναι πολύτιμες και σημαντικές και ο ευφάνταστος τρόπος με τον οποίο συνυπάρχουν πραγματικά πρόσωπα, όπως ο δήμαρχος του Φαλήρου, με τους φανταστικούς χαρακτήρες του βιβλίου.

Μέσα από πρωθύστερα, επιστρέφουμε στις μέρες της Κατοχής και παρακολουθούμε τη ζωή του Gohfried Keller, πού έμενε, πώς ζούσε, με ποιους συναναστρεφόταν, ποια ήταν η σχέση του με τον Αντώνη Μαρίνη, με τον οποίο επιδίδονταν σε παράνομες ανασκαφές και μ’ ένα τρίτο, υπεράνω υποψίας πρόσωπο, πώς διέφυγαν χωρίς να τους ενοχλήσει κανείς και ατιμώρητοι. Χρόνια αργότερα, η λύση του μυστηρίου θα γεμίσει οργή τον εγγονό του και θα τον φέρει αντιμέτωπο μ’ ένα ηθικό δίλημμα, κάτι που θα δώσει στον συγγραφέα την αφορμή να τονίσει πόσο σημαντική είναι η αγάπη προς την πολιτιστική κληρονομιά του εκάστοτε τόπου και πόσο άδικη είναι η υφαρπαγή πολύτιμων αρχαιοτήτων.

Η παρέα των παιδιών που γνωρίσαμε στο «Άγαλμα του Πραξιτέλη», μαζί με νέους φίλους κι έναν πανέξυπνο σκύλο Αγίου Βερνάρδου, τον Λεωνίδα, θα λύσουν ένα καινούργιο μυστήριο, με το χιούμορ να εμφανίζεται αναπάντεχα σε σκηνές όπως αυτή στο βιβλιοπωλείο «Λογοπαίγνια» και να ελαφραίνει την ατμόσφαιρα: «-Κοίτα, έχει μια σειρά «Τόποι Μυστηρίου», καλή φαίνεται…-Σιγά, φαντασίες. Εμείς λύνουμε πραγματικά μυστήρια» (σελ. 80). Για άλλη μια φορά μαθαίνουμε σημαντικά και κάπως αφανή γεγονότα της σύγχρονης ελληνικής Ιστορίας μέσα από μια έξυπνη πλοκή ενώ οι ανατροπές, οι εκπλήξεις και οι αλληλοεπιδράσεις μεταξύ των χαρακτήρων με κράτησαν με κομμένη ανάσα ως το τέλος.

Βιβλίο Η πρώτη συνάντηση 
Συγγραφέας Δήμητρα Γεράση
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Βακχικόν
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από το πρώτο διήγημα καταλαβαίνουμε πως έχουμε να κάνουμε με μια διαφορετική γραφή, μιας και μας συστήνει… ένα χόμπιτ! Ναι, τον εγγονό του Μπίλμπο, του ήρωα του βιβλίου του Τζ. Ρ. Ρ. Τόλκιν, ο οποίος έχει θυμώσει με τον παππού του επειδή γνώρισε τον διάσημο συγγραφέα και του αποκάλυψε ένα μυστικό αιώνων, με αποτέλεσμα τα χόμπιτ να χάσουν την ησυχία τους, αφού οι άνθρωποι τα ψάχνουν παντού. Έτσι, το χόμπιτ της ιστορίας, έχοντας διαβάσει πως η Ελλάδα είναι τελευταία στα ποσοστά αναγνωστών, αποφασίζει να μετακομίσει εκεί, όπου σίγουρα δε θα ξέρει κανείς για το βιβλίο του Τόλκιν. Δε φαντάζεται όμως πως θα γνωρίσει μια σκοτεινή και αφιλόξενη Αθήνα στην προσπάθειά του να βρει ένα ήσυχο μέρος. Στο «Καλοκαίρι στο Αιγαίο» η γοργόνα Καλυψώ απολαμβάνει τη ζωή της στον ελληνικό βυθό, όπου παίζει όσο θέλει κι έχει δικό της όλο τον πλούτο της θάλασσας. Διασκέδασα πολύ με τις απόψεις της για τους ανθρώπους και με τις φάρσες που τους σκαρώνει όποτε βαριέται αλλά και συγκινήθηκα με τον τρόπο που περιγράφει τις προσπάθειες των προσφύγων να διασχίσουν τη θάλασσα με βάρκες-καρυδότσουφλα για να βρουν μια καλύτερη ζωή απέναντι. Από τη μια έχουμε ανάλαφρες στιγμές από τη ζωή της γοργόνας κι από την άλλη άφθονη τροφή για σκέψη πάνω στη δυστυχία των προσφύγων.

Στο «Library of Unborrowed Books» ο Τζώρτζης είναι ο καινούργιος βιβλιοθηκονόμος σε μια βιβλιοθήκη όπου συχνάζουν λίγα άτομα, φοιτητές, παιδιά και συνταξιούχες κυρίες. Ρίχνεται στη δουλειά με ενθουσιασμό, φροντίζει τα βιβλία με σεβασμό και είναι ο μόνος που δεν παραμελεί τη σκοτεινή γωνία του χώρου, όπου είναι μαζεμένα τα βιβλία που κανείς πια δε δανείζεται ούτε διαβάζει. Μοναχικός και αφοσιωμένος στη δουλειά του, κερδίζει το ενδιαφέρον ενός εγκαταλειμμένου βιβλίου (δεν το έχει διαβάσει κανείς για τρία χρόνια, «πολλή μοναξιά για ένα βιβλίο»). που τον συμπαθεί και αποφασίζει να τον βοηθήσει να βρει τον έρωτα. Γέλασα πολύ με τον μικρόκοσμο μιας βιβλιοθήκης, όπου οι φλύαρες εγκυκλοπαίδειες («μα όλα τα ξέρουν πια») κοιτούν τις «ψηλομύτες της ροζ λογοτεχνίας» στα πρώτα ράφια ενώ απόλαυσα τις γλυκές και τρυφερές προσπάθειες του βιβλίου να φτιάξει τη ζωή του Τζώρτζη. Στην «Ωραιότερη θέα του κόσμου», το φάντασμα ενός παιδιού που πέθανε στην Κατοχή του 1941 μένει στο σπίτι του στο Θησείο και απολαμβάνει την όμορφη θέα της Ακρόπολης. Με τη φήμη πως το σπίτι είναι στοιχειωμένο, το κτίσμα ρημάζει, ώσπου ένα βράδυ ένας άστεγος βρίσκει καταφύγιο σε αυτό κι έτσι αρχίζει μια παράξενη φιλία. Το σπίτι έχει όμως ένα καλά κρυμμένο μυστικό.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει και στο «Κι ύστερα γίναμε ωραία φωτογραφία», όπου τα πρόσωπα μιας οικογενειακής φωτογραφίας ψάχνουν τρόπο να γεμίσουν δύναμη και αυτοπεποίθηση την εγγονή τους που κακοποιείται από τον σύντροφό της. Με πρωτοπρόσωπη αφήγηση μαθαίνουμε για το πώς και πότε τραβήχτηκε η φωτογραφία και στη συνέχεια πώς την ανακάλυψε η εγγονή των εικονιζόμενων προσώπων και πώς την έβαλε σε περίοπτη θέση και ανακαλύπτουν τι της συμβαίνει. Έτσι ξεδιπλώνεται μια σκληρή ιστορία γεμάτη κακοποίηση και τοξικότητα μέχρι να μάθουμε αν θα καταφέρει η κοπέλα να πάρει πίσω τη ζωή της. Στο «Άγαλμα» το άγαλμα μιας νύμφης μας αποκαλύπτει πως αν ρίξεις ένα κέρμα στο σιντριβάνι της θα πραγματοποιήσει την επιθυμία σου, ειδικά αν είναι αισθηματικής φύσεως. Ένας διανομέας λοιπόν εύχεται να βρει τον έρωτα της ζωής του και το όνειρό του γίνεται πραγματικότητα, μόνο που κάποια στιγμή θα βγει η αλήθεια στο φως και η ιστορία θ’ αλλάξει οπτική γωνία. «Σας το είπα, σε αισθηματικά ζητήματα είμαι αλάνθαστη», παραδέχεται η νύμφη.

Με την «Ιστορία του Καρίμ» μεταφερόμαστε στο Ισπαχάν, όπου ένα ορφανό αγόρι ζητιανεύει και ονειρεύεται να ζήσει στα πολυτελή σεράγια της πόλης, να γίνει τρανός εμίρης. Καταφέρνει να βρει δουλειά κι όταν ανακαλύπτει ένα μαγικό δαχτυλίδι, το τζίνι του κοσμήματος στέκεται στο πλευρό του και τον συμβουλεύει. Η ιστορία αυτή θα εμπνεύσει έναν άντρα στο σήμερα και θα κάνει μια μεγάλη απερισκεψία, αδιαφορώντας για το επιμύθιο του παραμυθιού. Εξίσου ατμοσφαιρικά είναι και «Τα φώτα των γιορτών», όπου μια κοπέλα που λάτρευε τα Χριστούγεννα τα φέρνει πλέον δύσκολα πέρα και έχει πέσει σε κατάθλιψη. Ζει «σε μια πόλη γιορτινή αλλά μελαγχολική, φωτεινή αλλά άδεια», σύντομα όμως θα ζήσει μια περίεργη εμπειρία που θα της ξαναδώσει νόημα στη ζωή και θα τη γεμίσει χριστουγεννιάτικη διάθεση. Τελευταίο στη συλλογή, «Η πρώτη συνάντηση», ένα σφηνάκι δύο σελίδων με έναν μονόκερο να αλλάζει τη ζωή μας κοπέλας που πήρε μια δύσκολη απόφαση.

Σε γενικές γραμμές, η συγγραφέας έγραψε μικρά σε έκταση μα μεγάλα σε ένταση κείμενα, με πλούσιο λεξιλόγιο, ανατροπές στην πλοκή, σεβασμό απέναντι στη δυστυχία του κόσμου (ναρκομανείς στο Πεδίον του Άρεως, λαθρομετανάστες στο Αιγαίο εξαπατημένοι από δουλέμπορους, κακοποιημένες γυναίκες), διακριτικό χιούμορ που ελαφραίνει την ατμόσφαιρα όπου δει κ. ά. Μάλιστα, δε διστάζει να παρεμβαίνει με εύστοχα σχόλια στην αφήγηση, σπάζοντας τη στερεότυπη αποστασιοποίηση από τον αναγνώστη. Κάθε ιστορία είναι και μια ξεχωριστή περιπέτεια, γεμάτη πολλά και διαφορετικά συναισθήματα. Εκτός από την ιδιαίτερη επιλογή των αφηγητών-πρωταγωνιστών, μου άρεσε πολύ και ο συγκερασμός της τρυφερότητας με τη σκληρότητα, μιας και αρκετές κεντρικές ιδέες έχουν να κάνουν με ανθρώπινο πόνο αλλά τα κείμενα ξεδιπλώνονται με τέτοιο τρόπο που χαρίζουν μια νότα αισιοδοξίας. Γέλιο και δάκρυ, σκεπτικισμός και ελαφρότητα, φρεσκάδα και πρωτοτυπία είναι μερικά μόνο από τα θετικά χαρακτηριστικά μιας πραγματικά αξιόλογης συλλογής διηγημάτων.

Βιβλίο Υποξία
Συγγραφέας Τέση Παπαθανασίου
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Νίκας
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Τέση Παπαθανασίου έγραψε ένα συναρπαστικό, πλούσιο σε δράση και πλοκή αστυνομικό μυθιστόρημα, γεμάτο κινηματογραφικές σκηνές, απανωτές ανατροπές, πολλά ερωτηματικά κι ένα δυνατό τέλος. Πρωταγωνιστεί ο αστυνόμος Παύλος Παβέρης, τον οποίο γνωρίσαμε στη «Λουκουμόσκονη» κι ο οποίος τώρα έχει μετατεθεί στην Πάρο. Η δολοφονία μιας χειρουργού λίγες μέρες πριν τη δίκη για τον θάνατο ενός ασθενούς της και δύο ηλικιωμένων ανθρώπων που ήρθαν στην Αντίπαρο για καλοκαιρινές διακοπές κινούν τα γρανάζια μιας σκοτεινής μηχανής που θα φέρει τον αστυνόμο μπροστά σε σπαζοκεφαλιές, πολλούς υπόπτους και καλά δικτυωμένους ενόχους. Παιχνίδια που παίζονται πίσω από τις πλάτες ασθενών από γιατρούς που έχουν μεγαλοπιαστεί, συζυγικές απάτες, ζήλια και προδοσίες δημιουργούν ένα σφιχτοδεμένο κουβάρι που με ξενύχτησε.

Η Γεωργία Αντωνοπούλου είναι χειρουργός κι έχει ανάγκη να καταφύγει για δύο εβδομάδες στο εξοχικό της στην Πάρο. Τι έχει συμβεί στη ζωή της για το οποίο αρχίζει να μετανιώνει και γιατί ο εραστής της και βοηθός της στις επεμβάσεις, Βασίλης Οικονόμου, προσπαθεί να την κάνει ν’ αλλάξει γνώμη πριν τη δίκη; Ακόμη και ο πρώην σύζυγός της, Αργύρης Καλλέργης, προσπαθεί να τη μεταπείσει κι αυτό τη θυμώνει γιατί βλέπει πως κανείς τους δε νοιάζεται για τα δικά της αισθήματα, τους δικούς της φόβους, τα δικά της «θέλω». Απλώς δε θέλουν να καταστραφεί η καριέρα της, από την οποία κάτι κερδίζουν: χρήμα, δόξα, δουλειά. Έτσι σχεδιάζει να τα τινάξει όλα στον αέρα: «Ο κύκλος της ζωής. Όπως ορμητικά άρπαξε τη ζωή όταν ήταν νέα και προσπάθησε να φτάσει ψηλά, με την ίδια φόρα την πέταγε τώρα έξω η φυγόκεντρος. Ίσως όχι άδικα, πιθανόν να ήρθε η ώρα να κλείσει αυτός ο κύκλος» (σελ. 77).

Την ίδια στιγμή μια σειρά από ανώνυμες απειλητικές επιστολές («Πρόσεχε, έρχεται η σειρά σου») πληθαίνουν σταδιακά και φοβίζουν τη γιατρό. Ποιος είναι ο ανώνυμος αποστολέας και γιατί την έβαλε στο μάτι; Τι του αρέσει στα ανώνυμα τηλεφωνήματα που κάνει και τι έχει βιώσει στην παιδική του ηλικία; Η συγγραφέας μας δίνει με τον καλύτερο τρόπο μια μοναχική, εσωστρεφή φιγούρα που έχει βιώσει κακοποίηση στην παιδική του ηλικία από τη μητέρα του. Είναι ανατριχιαστικές και σοκαριστικές οι σκηνές που αναβιώνουν το παρελθόν του, ειδικά με το ξύλο που τρώει με τη ζώνη της («Το καλύτερο πράγμα που μου άφησε ο πατέρας σας», όπως έλεγε χαρακτηριστικά), το πώς αυτοτιμωρείται και γιατί βρίσκει ανακούφιση κλεισμένος σε μια ντουλάπα. Ποιος όμως δολοφόνησε τη χειρουργό, εμποδίζοντάς τον να εκδικηθεί; Τι σκοπεύει τώρα να κάνει και εναντίον ποιανού θα στραφεί;

Ο Αντώνης και η Καίτη Μεταξά, που ζουν μόνιμα στον Καναδά, επιστρέφουν στην πατρίδα τους, την Αντίπαρο και ξανανιώνουν: «Ολόκληρη η Χώρα σαν ένα απέραντο γιορτινό τραπέζι όπου ξαναβρίσκεται η οικογένεια μετά από πολύ καιρό» (σελ. 104). Γιατί όμως τους αναστατώνει η δολοφονία στην Πάρο; Πώς κατέληξαν στο Τορόντο; Τι δουλειά έκαναν πριν συνταξιοδοτηθούν; Ταυτόχρονα, ο πρώην καλαθοσφαιριστής Αργύρης Καλλέργης γοητεύεται από τη μυστηριώδη Ρόζα και μπλέκεται μαζί της σε μια περιπέτεια γεμάτη πρωτόγνωρο πάθος ενώ ο δημοσιογράφος Σωτήρης Σπάθας, στην προσπάθειά του να βγάλει λαβράκι από την υπόθεση, κάνει μια σειρά από απανωτά λάθη που θα πυροδοτήσουν τις εξελίξεις. Κυνηγάει την είδηση με πάθος αλλά όχι με θεμιτά μέσα, δημιουργώντας έτσι μια ιδιότυπη σχέση με τον Παβέρη, ο οποίος δεν τον βλέπει με καλό μάτι.

Ο αστυνόμος Παύλος Παβέρης που αναλαμβάνει την υπόθεση είναι ένας ιδεαλιστής και ονειροπόλος άνθρωπος που, μόλις αρχίζει να υποψιάζεται συγκάλυψη στην ιστορία, κάνει τα δικά του, πιστός στην απόδοση της δικαιοσύνης και στην κυριαρχία του δίκιου. Ερευνά, ανακρίνει, ψάχνει, παρατηρεί, αγνοεί αρκετές φορές τις προειδοποιήσεις του ανωτέρου του, δημιουργεί προβλήματα στην Αθήνα, μόνο και μόνο γιατί θέλει να φτάσει στην αλήθεια. Είναι αξιέπαινη μάλιστα η επιλογή της συγγραφέως να συνδέσει την ιστορία με την υπόθεση της «Λουκουμόσκονης» όχι αποκαλύπτοντας στοιχεία της πλοκής (το μυθιστόρημα μπορεί να διαβαστεί και αυτόνομα) αλλά παρουσιάζοντας έναν διαφορετικό Παβέρη που έχει επηρεαστεί από τις εξελίξεις στη Σύρο, έχει αλλάξει σε κάποια σημεία, δεν παύει όμως να πιστεύει στην αλήθεια και στη δικαιοσύνη, όσο κι αν κάποιοι τα καταπατούν όλα αυτά. Στο πλάι του βρίσκεται η υπαστυνόμος Μαρίνα Νικολαΐδου, πολύτιμη βοηθός και πανέξυπνη γοητευτική γυναίκα, με ψύχραιμη και λογική ματιά που βοηθάει το μυαλό (και όχι μόνο) του αστυνόμου να καθαρίσει.

Στο μυθιστόρημα ξεχώρισα από την αρχή τις γλαφυρές περιγραφές, όπου σε κάθε κεφάλαιο στήνεται κι ένα διαφορετικό σκηνικό, φαινομενικά άσχετο με τα επόμενα. Στιγμιότυπα που λες και τα παρακολουθείς από κοντά θυμίζουν κινηματογραφικές σεκάνς, με τους διαλόγους να έχουν τη σωστή δομή και έκταση, αφήνοντας έτσι χώρο στην καθαυτή δράση. Στην αρχή έχουμε ελάχιστες πληροφορίες για τα πρόσωπα, σταδιακά όμως η πλοκή γίνεται πιο σφιχτή και αρχίζουν τα πράγματα να μπαίνουν σε μια σειρά. Λιτά μα δυνατά καλολογικά στοιχεία ζωντανεύουν τα χρώματα και τα αρώματα της φύσης στην Πάρο («Θαύμαζαν τα χρώματα, το δυνατό μπλε των παραθύρων και το μοβ της βουκαμβίλιας», σελ. 103) και στην Αντίπαρο, όπου εκεί οι προτάσεις είναι η μία καλύτερη από την άλλη: «…ένα κοχύλι που άνοιγε και από μέσα του ξεχυνόταν παντού η λάμψη του κατάλευκο μαργαριταριού» (σελ. 103), «μια νησίδα… του ήλιου, της πέτρας και του ανεξάντλητου μπλε» (σελ. 128), «μια μικρή καφετιά πινελιά ανάμεσα στο μπλε» (σελ. 168). Αξέχαστες θα μου μείνουν κάποιες σκηνές γεμάτες ένταση, όπως αυτή με την καταρρακτώδη βροχή στις στροφές του δρόμου μεταξύ Αλυκής-Φάραγγα, όπου διαπράττεται ο πρώτος φόνος.

Σε κάποια σημεία η Τέση Παπαθανασίου παρατηρεί και σχολιάζει με ευχέρεια και διακριτικότητα: «Η άνοιξη ήταν εποχή ντεμί-σεζόν. Άλλες φορές ο ήλιος τους έκανε τη χάρη να λάμπει συνεχόμενα από τον Μάρτιο… κι άλλες τους έπαιζε παιχνίδια κι εναλλασσόταν με ψυχρές νύχτες κι απότομες μπόρες…» (σελ. 80). Εξίσου ρεαλιστικά όμως περιγράφονται το Ψυχικό, η περιοχή του Λυκαβηττού και όλο το κέντρο της Αθήνας, από Ακαδημίας μέχρι Μοναστηράκι, με τα μαγαζιά τους, τους δρόμους, τις πλατείες, τον κόσμο που συχνάζει ή μένει εκεί, κάτι που δημιουργεί μια ιδιόμορφη ισορροπία στο κείμενο ανάμεσα στο ρομαντικό του νησιού και στο σκληρό της πόλης. Μία και μόνη πρόταση τα λέει όλα: «…οι δρόμοι της πόλης ένα κουβανέζικο χάος…»! Κι όλα αυτά χωρισμένα σε κεφάλαια που έχουν για τίτλους ιατρική ορολογία (εμβολή, φωτοϋποδοχείς, ενέσιμο ύδωρ, υποξία κ. ά.), με αποτέλεσμα να στήνεται μια υποβλητική ατμόσφαιρα φόβου, παρόμοια με αυτήν που βιώνουμε όταν αναγκαζόμαστε να νοσηλευτούμε.

Η «Υποξία» είναι ένα καλογραμμένο, γρήγορο και ανατρεπτικό αστυνομικό μυθιστόρημα που μας βυθίζει στον σκοτεινό κόσμο της χειρουργικής και μας συστήνει τους επηρμένους, καυχησιάρηδες γιατρούς που παίζουν με τις ανθρώπινες ζωές και ξεγλιστρούν αλλά και τους ιδεολόγους που αγωνίζονται χωρίς να περιμένουν ανταμοιβή. Φως και σκοτάδι παλεύουν την ώρα που ο ασθενής δίνει τη δική του μάχη, μικρές επιμέρους ιστορίες φέρνουν δάκρυα στα μάτια κι όσο προχωράμε βαθύτερα στην καθαυτή υπόθεση τόσο αυξάνονται τα διλήμματα και οι προβληματισμοί. Πόσο άσχημες συνέπειες έχει ένα ιατρικό λάθος στη ζωή του ασθενή και κυρίως των γύρω του; Πόσο αποφασισμένος είναι κάποιος να πραγματοποιήσει τα σκοτεινά του σχέδια; Τι συνδέει τους δύο φόνους με τον μυστηριώδη αποστολέα των απειλητικών επιστολών; Τι θα διακυβευτεί στη δίκη που δεν πρέπει να βγει στο φως; Και τελικά ποιος κρύβεται πίσω απ’ όλ’ αυτά;

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«Ποια δύναμη έκανε άραγε τους ανθρώπους να δρουν ανεξέλεγκτα; Η ατιμωρησία. Ή η αίσθηση υπεροχής. Προσωπική ή της αγέλης, δεν έχει σημασία. Τι τους έσπρωχνε πέρα από τα όρια; Εμμονές. Τι τους ωθούσε στο κακό; Μια σειρά από αιτίες. Εγωισμός. Χρήμα. Εξουσία κι επιβολή. Ζήλια. Τρέλα. Εκδίκηση» (σελ. 235). «Άραγε, οι σκιές νικούν πάντα;» Όμως «Το φως είναι που γεννά τις σκιές, χωρίς αυτό δεν υπάρχουν» (σελ. 124).

«Το σύμπαν και η τέχνη, τα μόνα δύο πράγματα που η αναμέτρηση μαζί τους οδηγεί πάντοτε σε μια νίκη της ταπεινότητας. Μια νίκη της ψυχής» (σελ. 156).

«Η αλήθεια. Άτιμο πράγμα. Δεν είναι ξεκάθαρος ο πόνος που επιφέρει… Καλύτερα να ζεις λαβωμένος παρά σε πλάνη. Χωρίς αλήθεια δεν υπάρχει δικαιοσύνη» (σελ. 321).

Βιβλίο Το τεσσάρι της Λυκαβηττού 
Συγγραφέας Γιώργος Μαχαιρίτσας
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Γιώργος Μαχαιρίτσας έγραψε μια δυνατή, πρωτότυπα δοσμένη νουβέλα αφιερωμένη στα απόνερα των τοξικών σχέσεων, στα φαντάσματα που ο καθένας μας κουβαλάει μέσα του, στα όνειρα και στις προσδοκίες των γονιών για μας που εμείς δεν καταφέραμε να υλοποιήσουμε. Από την αρχή μάλιστα μου πήρε την ανάσα: «Σήμερα είναι η έκτη νύχτα που κοιμάμαι δίπλα στο νερό σώμα της μητέρας μου. Αύριο νωρίς το πρωί πρέπει να καλέσω το γραφείο τελετών να την παραλάβουν. Δεν χωράει άλλη αναβολή»! Και ο φόβος της αποδοκιμασίας εξακολουθεί να είναι παρών: «…ακόμα και την ύστατη αυτή στιγμή θα περίμενε μάλλον κάτι διαφορετικό από μένα»! Έτσι ξεκινάει η ιστορία του Αίμονα Εαυτού που μεγάλωσε σ’ ένα αρχοντικό διαμέρισμα στην οδό Λυκαβηττού, με μια μάνα που είτε δυσανασχετούσε με τις επιλογές του είτε αναθεμάτιζε την ώρα και τη στιγμή που τον έκανε, στοιχεία που τον εμπόδισαν σταδιακά να αγαπήσει και να αγαπηθεί. Η μητέρα του τελικά αυτοκτόνησε και ο Αίμων Εαυτού το αντιμετωπίζει κυνικά: «…η προχωρημένη ηλικία της και τα σοβαρά προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε τα τελευταία χρόνια δεν θα ήταν ποτέ αρκετά να την αποθαρρύνουν από την αγέρωχη πορεία της» (σελ. 10). Ανατριχιαστικές οι διαπιστώσεις ενός ανθρώπου που έζησε στην απαξιωτική σκιά της: «Μοιάζει λες και ο θάνατος ξερίζωσε όπως όπως το πάντα παγερό και δύσθυμο προσωπείο της και στη θέση του κάρφωσε ένα ξένο, ανοίκειο, που με δυσκολία όμως μπορείς να αντισταθείς στη γοητεία του» (σελ. 9).

Μέσα σε περίπου είκοσι κεφάλαια κι όσο ο ήρωας του βιβλίου σουλατσάρει σε μια Αθήνα οικεία και γνώριμη ανακαλύπτουμε το οικογενειακό του παρελθόν, τις αντιρρήσεις του δικηγόρου παππού του για την επιλογή της μοναχοκόρης του να παντρευτεί έναν εστέτ ζωγράφο, τον τρόπο που ο Αίμονας μεγάλωσε σ’ ένα δύσκολο, σκληρό, επικριτικό περιβάλλον, τη σχέση που κατάφερε να αναπτύξει με την Αθηνά, με την οποία απέκτησε οικογένεια αλλά διαλύθηκε («…σε μια άλλη ζωή μπορεί να τα καταφέρναμε καλύτερα με τη γυναίκα μου…», παραδέχεται) κ. π. ά. Πότε ήρθαν τα πρώτα σύννεφα στη σχέση των γονιών του Αίμονα και πότε άφησε η μητέρα του τον συντηρητισμό και την υποκρισία της οικογένειάς της να τη χωρίσει από τον έρωτα της ζωής της; «Το αποτέλεσμα ήταν να τραβήξει καθένας τον δρόμο του, αφήνοντας και οι δύο πίσω τους εμένα» (σελ.98), παραδέχεται ο Αίμονας που δεν κατάφερε ποτέ να ενσωματωθεί σε αυτήν την οικογένεια. Ο πρωταγωνιστής είναι ένας μπερδεμένος χαρακτήρας που πραγματοποίησε τα όνειρα της οικογένειάς του και όχι τα δικά του, μιας και σπούδασε νομική εγκαταλείποντας την αρχαιολογία, με τις εξόφθαλμες και προκλητικές παρεμβάσεις της μάνας του να τον γαλουχούν με ατολμία, υποχωρητικότητα, ψυχοσυναισθηματικό ευνουχισμό, με αποτέλεσμα να τρέχει πίσω από τις εξελίξεις. «…σκέφτομαι πού ακριβώς έχασα τον δρόμο και κατέληξα σαν ξένος μέσα στην ίδια τη ζωή μου» (σελ. 95). Εκτός από τον παππού, τους γονείς και την πρώην σύζυγο όμως γνωρίζουμε και τον μοναδικό φίλο του Αίμονα, τον αγχώδη και διακριτικό ψυχολόγο Ιάκωβο, που συνηθίζει να λέει: «Είμαστε ο αντίλαλος των προγόνων μας και η προοικονομία του ίδιου μας του θανάτου».

Μαζί περπατούν στη Νεάπολη, στο Κολωνάκι και στα Εξάρχεια, αναγνωρίσιμα τοπόσημα δοσμένα με μια γλυκιά τρυφερότητα και ταυτόχρονα με απόλυτο ρεαλισμό. Οι οδοί Λυκαβηττού, Σκουφά (που «δεν ενώνει μόνο τις διάφορες φάσεις της ζωής μου αλλά παράλληλα έχει τη μοναδική ιδιότητα να κρατά ανοιχτούς τους διαύλους μιας ολόκληρης κοινωνίας…ο ρόλος της…να αναδείξει τις αντιθέσεις με έναν τρόπο διαλεκτικό και να κατορθώσει να εξοικειώσει όλα τα ενδιαφέροντα μέρη με τις αντιφάσεις…»), Ξενοκράτους, Ναυαρίνου, Χαριλάου Τρικούπη, Μαυρομματαίων βοηθάνε στις μάταιες επαναλήψεις μηχανικών κινήσεων, να γεννηθεί μια σκέψη, να παρθεί μιαν απόφαση. Το Πειραματικό σχολείο, το Φίλιον, ο Άγιος Διονύσιος, το εστιατόριο Φιλίππου, το Αυτοδιαχειριζόμενο Πάρκο στη Ναυαρίνου, η πλατεία Αιγύπτου, το Ιντεάλ αλλά και το Galaxy στη Σταδίου είναι μερικά μόνο από τα μέρη που διασχίζει ή επισκέπτεται ο Αίμονας κατά τη διάρκεια της συναισθηματικής του περιπέτειας με μουσικά ακούσματα τους Etta James, Ornella Vanoni, Matt Elliott, Tom Waits κ. ά. Πόσο συναρπαστική και διεσδυτική είναι η ματιά του συγγραφέα σε αυτούς τους δρόμους! Καταγράφει την καθημερινή ζωή σε μια περιοχή γεμάτη κίνηση και ανθρώπουυς, με ματιά που σκανάρει τα πάντα και ζωντανεύει στο χαρτί με κινηματογραφικό τρόπο τα όσα συμβαίνουν δίπλα και ταυτόχρονα με τη ζωή του Αίμονα: παιδιά που παίζουν, ηλικιωμένοι που κουβεντιάζουν στα παγκάκια, νέοι που τσουγκρίζουν στα καφενεία, «ξορκίζουν όλα τα κακά και τα άσχημα που επιφυλάσσει το μέλλον»!

Ο Γιώργος Μαχαιρίτσας ακροβατεί ανάμεσα στην ειρωνεία και το υποδόριο μαύρο χιούμορ από τη μια και στον σκληρό ρεαλισμό από την άλλη, διαλέγοντας να ζωντανέψει χαρακτήρες που μόνο κακό έχουν μάθει να κάνουν στον εαυτό τους και στους γύρω τους, διαιωνίζοντας μια ιδιότυπη κληρονομιά τοξικότητας από γενιά σε γενιά. Μικρά και μεγάλα περιστατικά οδηγούν τον Αίμονα παρακάτω, στην προσπάθειά του να σταθεί επιτέλους στα δικά του πόδια, έχοντας πλέον απαγκιστρωθεί από τη νοσηρή παρουσία της μητέρας του, σύντομα όμως διαπιστώνει πως ίσως δεν έμαθε ή δεν είναι ικανός να τα καταφέρει. Και τότε μια μυστηριώδης γυναίκα θα τον οδηγήσει σ’ ένα τέλος που το βρήκα βεβιασμένο αλλά το αναγνωστικό ταξίδι ως εκείνο το σημείο ήταν απολαυστικό και δε με ενόχλησε τόσο. Άλλο θετικό γνώρισμα του κειμένου είναι πως στην αφήγηση παρεμβάλλονται πρωτότυπα κεφάλαια γραμμένα σαν θεατρικό έργο, τα οποία εστιάζουν σε νοερές ή και υπαρκτές συζητήσεις μεταξύ διαφορετικών κάθε φορά προσώπων του βιβλίου επί παντός επιστητού: Ιάσονας και Αίμονας περί φιλοσοφίας, Αίμων και Αθηνά για τη σχέση τους, Αίμων παππούς και η κόρη του για τις επιλογές της δεύτερης και για τις συνέπειές τους που μαγαρίζουν την οικογένεια, Αίμων και μητέρα για το μέγεθος ευθύνης του παππού για τις ψυχικές τους πληγές και για το σημείο κάμψης της οικογενειακής πορείας («Για να είσαι σε θέση να κρίνεις, πρέπει να ξέρεις τις μικρές εκείνες λεπτομέρειες που κάνουν πάντα τη διαφορά. Δεν αρκεί να γνωρίζεις τα γεγονότα, πρέπει να ξέρεις ακριβώς πώς οι άνθρωποι στάθηκαν απέναντι σε αυτά», σελ. 78) και πολλά άλλα μας φέρνουν ακόμη πιο κοντά σε μια οικογένεια διαλυμένη, κατεστραμμένη, προβληματική. Επίσης υπάρχουν διακριτικά καλολογικά στοιχεία: «…μια αύρα καλοκαιρινής νύχτας έχει αρχίσει να κυριεύει τα πάντα στον χώρο και να τα μεταμορφώνει» (σελ. 84). Και φυσικά αφθονούν οι διαχρονικές αλήθειες και οι προβληματισμοί που όλους μάς έχουν απασχολήσει κατά καιρούς σε διάφορα θέματα της καθημερινότητάς μας.

«Το τεσσάρι της Λυκαβηττού» είναι μια κραυγή για τις άσχημες ψυχολογικές και συναισθηματικές συνέπειες από τις τοξικές οικογενειακές σχέσεις. Το κείμενο στηλιτεύει τα προβλήματα που δημιουργούνται από μια μάνα που δεν ξέρει την επιδοκιμασία και πάντα προτιμάει να επιβάλλει τα δικά της «θέλω» στο παιδί της, που κι αυτή όμως με τη σειρά της και χωρίς να το καταλαβαίνει διαιωνίζει τις απαιτήσεις της δικής της οικογένειας. Μέσα από ενδιαφέροντα περιστατικά και τη σχετικά μοναχική περιπλάνηση του Αίμονα γύρω του και μέσα του διαπιστώνουμε πόσο δύσκολες είναι οι συνέπειες του θανάτου των γονιών στην πορεία της ζωής των παιδιών τους και πόσο εύθραυστες είναι οι ισορροπίες ανάμεσά τους. «Οι σχέσεις ανάμεσα στους γονείς και στα παιδιά κρύβουν πάντα την ύψιστη ιδιοτέλεια. Οι γονείς πασχίζουν για τη συνέχιση του είναι τους, όταν τα παιδιά ονειρεύονται μια αυτούσια αρχή και είναι αυτή η σκληρή πραγματικότητα που τους οδηγεί στην αίσθηση της αποξένωσης» (σελ. 11). Ο συγγραφέας τονίζει πως: «Είναι σχεδόν αποτρόπαιο να καταλήγουμε οι γονείς μας αλλά ίσως είναι και αναπόφευκτο» (σελ. 25). Ποιος έχει τελικά τη μεγαλύτερη ευθύνη για τις αδυναμίες μας και πώς μπορούμε να σταθούμε στα πόδια μας χωρίς δεκανίκια; Πόσο δύσκολο είναι να καταφέρουμε να αποτινάξουμε τη σκιά των γονιών μας και να συνεχίσουμε ελεύθεροι στη δική μας ζωή;

Χαρακτηριστικά αποσπάσματα:

«…ο χρόνος έχει ην ιδιότητα να παίρνει το σχήμα που του δίνουν τα συναισθήματα…» (σελ. 19).

«Έρωτας σημαίνει ανυπακοή αλλά και αποστέρηση, γεγονός που δεν συνάδει με την εποχή αυτή της αγελοποίησης και την ίδια στιγμή της απόλυτης απομόνωσης, που τα θέλει όλα εδώ και τώρα, χωρίς κόπο και περιττές θυσίες» (σελ. 71).

«Δεν ωφελεί κανέναν τόση σκληρότητα. Απέναντι στον εαυτό μας οφείλουμε να είμαστε έντιμοι και επιεικείς. Στο τέλος της ημέρας είμαστε μονάχα άνθρωποι. Τίποτα παραπάνω» (σελ. 95).

«Οι άνθρωποι δεν γερνούν όταν τα χρόνια περάσουν αλλά όταν σταματήσουν να στέκονται με απλότητα και ανυπομονησία απέναντι στη ζωή και στον έρωτα» (σελ. 122).

Βιβλίο Στο μάτι του ταύρου 
Συγγραφέας Δώρος Αντωνιάδης
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Καστανιώτης
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για την πρώτη υπόθεση του αστυνόμου Ελευθεριάδη και περιέχει σε ικανοποιητικό βαθμό όλα τα εχέγγυα ενός καλού αστυνομικού μυθιστορήματος. Γρίφοι, ανατροπές και κλιμακούμενη πλοκή δε με άφησαν σε ησυχία και προσπαθούσα να καταλάβω τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στα θύματα. Οι εγκυκλοπαιδικές αναφορές σε μαθηματικά προβλήματα και επιστήμονες με βοήθησαν να καταλάβω τι γίνεται στο μυαλό του δολοφόνου και δεν κουράστηκα από την παράθεσή τους. Το Ξυράφι του Όκαμ, η κατοπτρική γραφή, η ακολουθία Φιμπονάτσι και άλλα παίζουν τον ρόλο τους στην ιστορία κι έρχονται στο φως σταδιακά, συμπληρώνοντας κάθε φορά κι ένα διαφορετικό κενό. Με βοηθό τον Νίκο Αθανασίου που θα πάρει τη θέση του όταν οριστικοποιηθεί η παραίτησή του, ο Ελευθεριάδης αγωνίζεται να βρει τον δολοφόνο.

Ο ήρωας του βιβλίου μόλις υπέβαλε την παραίτησή του, εκπλήσσοντας τους πάντες στη δουλειά του. Γιατί είναι ψυχρός τελευταία με τη γυναίκα του και απόμακρος με τα παιδιά του; Τι αποφάσεις πήρε; Βήμα προς βήμα παρακολουθούμε μαζί με την επίλυση της υπόθεσης τη διάλυση του γάμου του με την Ελπίδα, τα νεύρα, τον θυμό, τα όρια στα οποία έφτασε η Ελπίδα εδώ και καιρό. Μήπως λοιπόν αυτή η υπόθεση, κι ας είναι η τελευταία, αποτελέσει τη θρυαλλίδα για ριζικές αποφάσεις; Τα μαθηματικά είναι η μεγάλη αγάπη του αστυνόμου αλλά η δουλειά του δεν τον άφησε να ολοκληρώσει τις αντίστοιχες σπουδές, ήρθε έπειτα κι η Ελπίδα στη ζωή του κι όλα άλλαξαν οριστικά. Αγαπάει επίσης τις μηχανές, κάτοχος ο ίδιος μιας Ζ1000 που περιγράφεται παραστατικά και μεταδίδει την αίσθηση της ταχύτητας και του κινδύνου. Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε την κατά τρία χρόνια μικρότερη αδελφή του Πέτρου, Άννα, η οποία είναι παντρεμένη με τον Μανόλη, τον καλύτερο φίλο του. Η μητέρα του ήταν πρόσφυγας από την Μπιάφρα κι έφτασε έγκυος στην Ελλάδα. Ο Μανόλης είναι καλοσυνάτος, έξυπνος και δυνατός, καταφέρνοντας να επιβιώσει με την έξαρση του ρατσισμού και την ξενοφοβία. Το ζευγάρι έχει κι αυτό τον δικό του ρόλο στο μυθιστόρημα, εμπλουτίζοντας έτσι την πλοκή.

Τα κεφάλαια πότε μας φέρνουν στο παρόν και πότε μας γυρνάνε είκοσι χρόνια πριν, ξεδιπλώνοντας δυο παράλληλες ιστορίες φαινομενικά αταίριαστες, οι οποίες όμως θα κουμπώσουν απροσδόκητα στο κατάλληλο σημείο. Στη Θεσσαλονίκη του χτες λοιπόν ξεδιπλώνεται η ζωή του ψυχολόγου που δολοφονήθηκε, η φοιτητική του ζωή, το στέκι του όπου έπαιζε βελάκια, πώς έμπλεξε με μια μυστηριώδη υπόθεση χάρη σ’ έναν περίεργο τύπο που του φορτώθηκε ξαφνικά και με μια Ελένη. Καμάρα, Εστία, Εγνατία και άλλα σημεία της πόλης δίνουν τον παλμό της φοιτητικής ζωής της συμπρωτεύουσας και παρακολουθούμε ένα περίεργο παιχνίδι για γερούς λύτες. Στα θετικά της γραφής είναι οι λεπτομερείς αλλά όχι κουραστικές περιγραφές των τόπων του εγκλήματος ώστε να έχουμε πλήρη εικόνα (μέχρι και σχεδιαγράμματα υπάρχουν!), η γρήγορη δράση, οι κινηματογραφικές σχεδόν σκηνές και οι ενδιαφέρουσες παρομοιώσεις («Το στομάχι μου γουργουρίζει σαν 72άρι παπάκι με μανιβέλα που δεν παίρνει μπροστά»), στοιχεία που συγκροτούν ένα καλό ελληνικό νουάρ.

Το μυθιστόρημα «Στο μάτι του ταύρου» είναι το πρώτο της σειράς περιπετειών με ήρωα τον αστυνόμο Πέτρο Ελευθεριάδη και η αρχή μιας ιστορίας που βελτιώνεται από βιβλίο σε βιβλίο, με τους χαρακτήρες να εμφανίζονται και να αποσύρονται κάθε φορά, δημιουργώντας ένα ελκυστικό και ενδιαφέρον για τον αναγνώστη σύμπαν. Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα το βρήκα λίγο πιο αδύναμο από τα επόμενα αλλά ας μην ξεχνάμε πως ήταν η πρώτη εμφάνιση του συγγραφέα. Γι’ αυτόν τον λόγο και δεν επηρεάστηκα αρνητικά από την αποκάλυψη της πραγματικής ταυτότητας του ενόχου, τα κίνητρα του οποίου έδειχναν αληθοφανή αλλά εμένα δε με έπεισαν ούτε από την εμφάνιση ενός από μηχανής θεού που μπερδεύει τις εξελίξεις ώστε να οδηγηθούμε στο ανατρεπτικότατο (προσωρινό) τέλος. Μαθηματικά λοιπόν και αστυνομικό μυστήριο με γρίφους, τι καλύτερο για ξενύχτι;

Βιβλίο Παγωτό τριαντάφυλλο 
Συγγραφέας Μυρτώ Κατσουλάρη
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Συρτάρι
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Με εναλλαγή πρωτοπρόσωπης και τριτοπρόσωπης αφήγησης, η Μυρτώ Κατσουλάρη μας συστήνει τη Λένα που γεννήθηκε στο Κάιρο εν μέσω του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, ένα κορίτσι που δεν μπόρεσε να ζήσει όλα όσα ήθελε όπως τα ήθελε αλλά δεν άντεχε να αφήσει και το όνειρο να πάει χαμένο. «…ήταν ένα κράμα από μυστικά, πληγές και φόβο αλλά η φωτιά που έκαιγε μέσα της την οδηγούσε» (σελ. 16). Παραστατικές, σχεδόν κινηματογραφικές σκηνές, ζωντανεύουν την ιστορία μιας κοπέλας που, μετά τον ξαφνικό θάνατο της μητέρας της, έγινε, ως το μόνο θηλυκό της οικογένειας, η «κυρία» του σπιτιού μόλις στα δέκα της χρόνια, μεγαλώνοντας με αγάπη τα δυο της αδέλφια, ψυχοκόρη στο ίδιο της το σπίτι και χωρίς καμία υποστήριξη. Στα μέσα της δεκαετίας του 1950 ο πατέρας της παντρεύτηκε τελικά τη Φρόσω που είχε ήδη δύο αγόρια και τη σταματάει από το σχολείο για να τη βάλει στο ζαχαροπλαστείο του παρά τις αντιρρήσεις της.

Σύντομα, ο Περικλής προσλαμβάνει τον Αλέξανδρο για γκαρσόνι και ο έρωτας με τη Λένα είναι αμοιβαίος. Ο Αλέξανδρος σπουδάζει πολιτικές επιστήμες και παρατηρεί τον κόσμο γύρω του, τις αλλαγές του: «Ζούμε σε μια εποχή που αλλάζει όλο το πολιτικό και κοινωνικό σκηνικό», θέλει να ξέρει την αλήθεια και κάποιες φορές προσπαθεί να την αλλάξει. Ο έρωτας τους κυριεύει, εκείνος είναι συνεπαρμένος και αποφασισμένος να την κάνει γυναίκα του αλλά εκείνη είναι πιο προσγειωμένη και ρεαλίστρια, «όνειρα από αλεύρι και ζάχαρη». Όλα αυτά όμως διαδραματίζονται την περίοδο που ανέβηκε ο Νάσερ στην εξουσία και η ελληνική ομογένεια στοχοποιήθηκε, με αποτέλεσμα αρκετοί να ξενιτευτούν, οι επιχειρήσεις των Ελλήνων να έχουν και Αιγύπτιο ως συνέταιρο για να συνεχίσουν να λειτουργούν κλπ. Οι δυο νέοι ζουν τον έρωτά τους ως τη στιγμή που η μοίρα θα πραγματοποιήσει τα δικά της σχέδια κι έτσι η συνέχεια της ιστορίας εκτυλίσσεται στην Αθήνα και φτάνει ως τη Δικτατορία του 1967, τινάζοντας στον αέρα για άλλη μια φορά τις ζωές των ηρώων και ειδικά της Λένας, μιας γυναίκας που υπήρξε θύμα και θύτης στη ζωή της και διένυσε μια πορεία από το σκοτάδι ως το φως και πάλι πίσω.

Ταυτόχρονα με την ιστορία της Λένας, γνωρίζουμε τη γιαγιά της Ελπίδας, μια γυναίκα πολύ διακριτική, που θέλει να βλέπει την εγγονή της αλλά δεν το απαιτεί, που αποφεύγει να ρωτήσει πράγματα που η Ελπίδα δε θέλει σίγουρα να συζητήσει, που δε λέει την άποψή της αν δεν της ζητηθεί, που τα έχει τετρακόσια αλλά είναι αθεράπευτα ρομαντική, που μυρίζει λεβάντα και πούδρα. Στο σπίτι της πάντα υπάρχει χειροποίητο παγωτό τριαντάφυλλο, σαν αυτό που συνοδεύει τώρα τις δυο γυναίκες στη μεγάλη αποκάλυψη της ζωής τους. Μια τρυφερότητα ξεχειλίζει από τις σελίδες όσο αναρωτιόμαστε πώς συνδέονται όλα αυτά με τη ζωή της Λένας και απολαμβάνουμε τις αναμνήσεις της Ελπίδας με τη γιαγιά και τον παππού της, ένα ζευγάρι στενά δεμένο, που τόσα χρόνια έχουν τη δική τους γλυκιά, ακύμαντη καθημερινότητα, με τη μοναδική εγγονή τους να περνάει τα καλοκαίρια μαζί τους στο εξοχικό κοντά στο Τολό: «Η αγάπη όσο τη μοιράζεσαι είναι ευλογία, αλλά όταν έρχεται η ώρα να αναμετρηθεί με την απουσία, γίνεται το χειρότερο μαρτύριο, ο πιο ανυπόφορος πόνος» (σελ. 62). Η μάνα της με τη γιαγιά είχαν άριστες σχέσεις, ήταν αχώριστες κι αγαπημένες, σε αυτούς οφείλει τη διαμόρφωση της προσωπικότητάς της και τη μόρφωσή της. Η γιαγιά όμως, που νιώθει τον θάνατο να πλησιάζει λόγω ηλικίας, αποκαλύπτει κάτι αβάσταχτο στην κόρη της κι η σχέση τους τινάζεται στον αέρα. Υπάρχει άραγε περιθώριο να τα ξαναβρούν; Η Λένα τι ρόλο θα παίξει σε αυτό;

Το «Παγωτό τριαντάφυλλο» είναι μια γλυκόπικρη, ρομαντική νουβέλα που μας ταξιδεύει στην Αίγυπτο την εποχή του Νάσερ και μας συστήνει την ανθηρή ελληνική παροικία, χωρίς όμως να καταφεύγει σε πολλές και κουραστικές λεπτομέρειες, μιας και δίνει έμφαση στην καθημερινότητα των απλών ανθρώπων που βίωσαν τον ξεριζωμό της δεκαετίας του 1950. Ακόμη και η ατμόσφαιρα της δικτατορίας του 1967 δίνεται με διακριτικότητα ώστε οι ήρωες του βιβλίου να κινηθούν στη σκιά της, προσπαθώντας να ενώσουν τα χαμένα κομμάτια τους. Έχουμε σκηνές έρωτα, αναμενόμενες αλλά και απρόβλεπτες εξελίξεις, ενδιαφέροντες χαρακτήρες, προσεγμένο χειρισμό της πλοκής, η οποία καταλήγει στο τέλος να δημιουργεί έναν κύκλο κι ενώνει απρόσμενα το παρελθόν με το παρόν. Μου άρεσαν επίσης οι διαχρονικές αλήθειες του κειμένου: «Εμείς οι νέοι είμαστε πλάσματα ανίκανα να συνειδητοποιήσουμε την αξία της στιγμής. Μας αρέσει να αναβάλλουμε τα πάντα ή έστω ό,τι μπορούμε, αφού ο χρόνος μπροστά μας είναι άπειρος. Άλλωστε η νεότητα δικαιολογεί κάθε πράξη ανωριμότητας» (σελ. 14). Πόσο απλά καταγράφεται ο πόνος της απώλειας ενός φίλου για έναν μεγάλο άνθρωπο: «Έφυγε και πήρε τα νιάτα μας μαζί της και ζωή δίχως νιάτα είναι ζωή σε αναμονή» (σελ. 31). Εδώ δάκρυσα: «…κάποτε σε ρώτησα πού πάει η αγάπη όταν φεύγει και μου απάντησες πως αν είναι αληθινή δεν πάει πουθενά, απλώς γίνεται ελπίδα και προσπαθεί ως το τέλος» (σελ. 148). Και τέλος: «Σε αυτήν τη ζωή αν είσαι από τους τυχερούς, το μόνο που σου μένει είναι ο άνθρωπος που έχεις επιλέξει να γεράσεις δίπλα του» (σελ. 35). Ένας έρωτας μετ’ εμποδίων, μια ιστορία που ξεδιπλώνεται λιτά κι απέριττα και ταυτόχρονα με ένταση και παραστατικότητα και μια εποχή που μυρίζει σαν παγωτό τριαντάφυλλο.

Βιβλίο Αμαλία: μια πόρνη στα αζήτητα 
Συγγραφέας Βασίλης Τζανακάρης
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ελληνοεκδοτική
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο Βασίλης Τζανακάρης έγραψε ένα σκληρό μα και συγκινητικό αφήγημα για την πόρνη Αμαλία, τη «Χιονάτη» που ευεργέτησε, προίκισε, πάντρεψε, βάφτισε, υιοθέτησε πολύ κόσμο και ταυτόχρονα για τη Θεσσαλονίκη του 1963, με τα ποικίλα κοινωνικά, πολιτιστικά και ιστορικά γεγονότα που τη σημάδεψαν. Με λόγο που ρέει, με διαρκείς εναλλαγές από το αφηγηματικό παρόν (1963) στις δεκαετίες 1920-1940 όπου έζησε η Αμαλία, με πλήθος πληροφοριών για τα διάφορα γεγονότα των εκάστοτε εποχών, με λιτά καλολογικά στοιχεία και με διεισδυτικές παρατηρήσεις γύρω από τις εποχές και πώς αλλάζουν και μεταβάλλονται, ξεδιπλώνεται το χρονικό μιας γυναίκας που έγινε μάρτυρας στη σφαγή των γονιών της από τους Τούρκους, πουλήθηκε από συγγενικό πρόσωπο σε πορνείο της Σμύρνης κι από κει έζησε απάνθρωπες συνθήκες στην Αλεξάνδρεια, στον Πειραιά και τελικά στη Θεσσαλονίκη. Μια γυναίκα που «μπήκε στην κόλαση και βγήκε χωρίς να μολύνει ποτέ την ψυχή της» κι ας γέμισε με μίσος απύθμενο για όλα τα αρσενικά του κόσμου με αφορμή τα όσα έζησε και υπέφερε στα χέρια τους.

Ο συγγραφέας, με αφορμή τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη και την επίθεση στον βουλευτή της ΕΔΑ Γιώργο Τσαρουχά, ταξιδεύει στη Θεσσαλονίκη για λογαριασμό της εφημερίδας του, τα «Δημοκρατικά Νέα», για να παρακολουθήσει τις ανακρίσεις και τις έρευνες για τους ενόχους αλλά και για να καταγράψει το κλίμα που επικρατεί εν όψει των εκλογών του Νοεμβρίου 1963. Παρακρατικές οργανώσεις της Δεξιάς, απότοκες ή και κομμάτι των εκλογών βίας και νοθείας δυο χρόνια πριν, ο Ανένδοτος Αγώνας του Γεωργίου Παπανδρέου, αρχηγού της Ένωσης Κέντρου κ. ά. συναποτελούν μια έκρυθμη κατάσταση που κανείς δεν ξέρει πού θα οδηγήσει όσο ο ανακριτής Χρήστος Σαρτζετάκης αναζητά την άκρη του νήματος. Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε πολύ καλά και παραστατικά τη Θεσσαλονίκη, «την πρωτεύουσα των προσφύγων» όπως τη χαρακτήρισε ο Γιώργος Ιωάννου, μια πόλη όμορφη, ανοιχτή και ευάλωτη. Και πού δεν περπατάμε και πού δε στεκόμαστε: Φλόκας, Χρυσό Παγώνι, ΧΑΝΘ, Διεθνής Έκθεση, Λευκός Πύργος, Ντορέ, Καμάρα, βιβλιοπωλείο Μόλχο, Καφέ-Τραμπούκ, σε στενά και μνημεία, σε περιοχές και κτήρια μιας πόλης που κουβαλάει αίμα δολοφονιών στην πλάτη της (Γεώργιος Α΄, Γιάννης Ζέβγος, Τζορτζ Πολκ, Γρηγόρης Λαμπράκης).

Κεντρικό πρόσωπο του βιβλίου είναι η θρυλική για την εποχή της Αμαλία, μια μελαχρινή, ψηλή γυναίκα, με λεπτά χαρακτηριστικά και όμορφη, που δέχεται να μιλήσει στον συγγραφέα όταν συναντιούνται τυχαία, να βγάλει στην επιφάνεια όσα είχε για πάντα κλεισμένα στην ψυχή της, να ανέβει στην κυριολεξία ένα βουνό και να αναβιώσει τα όσα πέρασε. Μιλάει για πράγματα που κάποτε ήταν όμορφα, ξεθάβοντάς τα με πόνο μέσα από πληγωμένες μνήμες, ζωντανεύει τα λιγοστά χαρούμενα στιγμιότυπα, ξεχωρίζει τα περισσότερο δύσκολα και σκληρά. Από τη σφαγή και τον βιασμό των γονιών της από τους Τούρκους στις αρχές του αιώνα, χρόνια «σκληρά κι αβάσταγα σε βάρος από γεγονότα», μας μιλάει για τον θείο Παυλάκη, έμπορο στην περιοχή της Σμύρνης (πόσο την είχε αγαπήσει αυτή την πόλη η Αμαλία) και πώς κατέληξε σε σωματέμπορους και καταχραστές και στο πορνείο της μαντάμ Έλλης, τι συνέβη με τον Αριστείδη Στεργιάδη και τον νόμο του για τα μπουρδέλα και πολλά άλλα.

Σιγά σιγά φτάνουμε και στην Αθήνα του μεσοπολέμου, χρόνια δίσεχτα, γεμάτα πείνα, ανέχεια και χίλιες δυο στερήσεις, με το νοσοκομείο Συγγρού να αποτελεί τον φόβο και τον τρόμο για τις πόρνες, μιας και χιλιάδες ανατριχιαστικά περιστατικά το συνοδεύουν, με τις Τζιτζιφιές και τον Ιλισό και τα τάχα μου «ζυθοπωλεία» τους, όπου έβρισκε κανείς στα πίσω λερά δωμάτια ευκαιρίες για εφήμερο έρωτα και με την Πεντέλη, όπου φτιάχνονταν οι πρόχειρες καλύβες για τους φυματικούς που τους έδιωχναν οι καλοκαιρινοί κατασκηνωτές της Αθήνας, με το κολαστήριο του «Σωτηρία» που διέκρινε τους φτωχούς που ξημεροβραδιάζονταν μες στο κρύο μέχρι να θεραπευτούν απ’ όσους είχαν τη σχετική άνεση, «ένας κόσμος απελπισίας και απογοήτευσης». Ο Πειραιάς φυσικά παίζει επίσης πρωταγωνιστικό ρόλο, με τα Λεμονάδικα της κάμας και των τεκέδων στην Ακτή Τζελέπη, με τα καφέ σαντάν και τα χασισοποτεία, με την ατμόσφαιρα φόβου και τρόμου που κυριαρχούσε, με τα Βούρλα της Δραπετσώνας, «τον καταυλισμό της ανοχής», όπου χιλιάδες καβγάδες, φονικά και φασαρίες αναστατώνανε τα σπίτια των φιλήσυχων γειτόνων που τύχαινε να μένουν κοντά με τις οικογένειές τους. Ο κύκλος ολοκληρώνεται με τη Θεσσαλονίκη της Κατοχής, το τελευταίο λιμάνι της Αμαλίας, μια πόλη γεμάτη πείνα και κρύο, μαυραγορίτες και χαφιέδες, Εβραίους, όπου η πορνεία ανθίζει στα κρυφά, στα παράνομα και στα σκοτεινά, στα κέντρα διασκέδασης που άνοιξαν το 1942 και όπου σύχναζαν οι κατακτητές, οι χαφιέδες, οι σωματέμποροι, στα καζίνο και στις χαρτοπαικτικές λέσχες.

Έχουμε λοιπόν τη μονομερή πρωτοπρόσωπη αφήγηση της Αμαλίας, που είναι γεμάτη κινηματογραφικές εικόνες, συναισθήματα, ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα κι από την άλλη τον συγγραφέα, με ένα έξυπνο αφηγηματικά εύρημα, να τη διανθίζει είτε με τα πολιτικά γεγονότα της εποχής με αφορμή τα όσα ο ίδιος έκανε, κατέγραφε ή διάβαζε στις εφημερίδες στον κενό χρόνο ανάμεσα στις συναντήσεις του με την Αμαλία είτε καταγράφοντας την κίνηση έξω από τη βιτρίνα του Φλόκα όπου συναντιούνται, με εικόνες που αλλάζουν όσο περνάει ο καιρός και χειμωνιάζει, με λιτές περιγραφές του καιρού, με παρατηρήσεις πάνω στον κόσμο που περνάει (τι φοράει, πώς κινείται, τι κοιτάζει, τι αγοράζει από τα καταστήματα), στα μέσα μεταφοράς και στα οχήματα που διασχίζουν τους δρόμους, λεπτομέρειες δηλαδή που εμπλουτίζουν το κείμενο και χαρίζουν μικρές ανάσες όσο η Αμαλία αλλάζει θέμα, τόπο, εποχή στις αφηγήσεις της.

Ο Βασίλης Τζανακάρης έγραψε ένα αφήγημα γεμάτο παραστατικές εικόνες και ενάργεια, που με αφορμή τις περιπέτειες της Αμαλίας μας συστήνει εποχές δύσκολες και σκληρές που τις έχουμε ωραιοποιήσει μέσα από αφηγήσεις και άλλες μαρτυρίες. Δεν είναι μόνο βιογραφία αλλά και το χρονικό του ελληνικού 20ού αιώνα που άλλαξε άρδην με αφορμή διάφορα γεγονότα (πρόσφυγες, πόλεμοι, αστυφιλία), με έμφαση στην καθημερινότητα του απλού κόσμου και στις ποικίλες διαστρωματώσεις της ελληνικής κοινωνίας. Το βάρος δίνεται στον μεσοπόλεμο, μια εποχή όπου σημαντικές εφευρέσεις όπως το τηλέφωνο πέρασαν στην καθημερινότητα των ανθρώπων, οι διαπροσωπικές σχέσεις ανδρών και γυναικών προσδιορίστηκαν από καινούργιους κανόνες (ένδυση, διασκέδαση κλπ.), οι γυναίκες βγήκαν από τα σπίτια κι άρχισαν να εργάζονται, αλλά υπάρχει και μια λιγότερο γνωστή σκοτεινή, πλευρά: έγκλημα, πορνεία, ναρκωτικά, επάρατες αρρώστιες.

Χιλιάδες γυναίκες κυρίως από χαμηλά κοινωνικά στρώματα, έπεφταν με τα μούτρα στον πληρωμένο έρωτα, παρακινημένες από ορφάνια, φτώχεια, χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, προσφυγιά (είτε από τη μικρασιατική καταστροφή είτε από την άφιξη χιλιάδων επαρχιωτόπουλων που έρχονται για ένα καλύτερο αύριο στην πρωτεύουσα). Είναι ανατριχιαστικό το γεγονός πως εκείνη την εποχή ήταν πάνω από 50.000 οι πόρνες σύμφωνα με μια έρευνα. Αντάμα με αυτά έρχονται και οι κίνδυνοι του «επαγγέλματος», όπως λέπρα, φυματίωση, σκουλαμέντο και μαλαφράντζα («μπες βγες κι ο Θεός βοηθός») κι ας μην ξεχνάμε τις ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες. Ο φόβος του νοσοκομείου Συγγρού για τις χειρότερες περιπτώσεις κρέμεται πάνω από τα κεφάλια χιλιάδων γυναικών και όλες τους αποζητούν ένα αντρικό λιμανάκι να χωθούν, να ζαρώσουν μέσα του και να τα ξεχάσουν όλα. Η αστυνομία και το υγειονομικό καιροφυλακτούσαν έτσι κι αποκτούσε καμία κάποια από αυτές τις ασθένειες, όλες τους κλειδαμπαρωμένες στα υπόγεια του νοσοκομείου μέχρι να τις εξετάσουν αλλά οι άντρες που τις κόλλησαν μια χαρά επέστρεφαν στα σπίτια και στις οικογένειές τους, κάτι που δείχνει πόσο μονόπλευρη ήταν πάντα η κοινωνία.

Μια γυναίκα περιζήτητη, με αιμάτινη καριέρα στη σωματεμπορία, γεμάτη φόβους, άγχος, ανασφάλειες, επιθυμίες, θυμό και μια εποχή γεμάτη αλλαγές, ανατροπές, ελπίδες και όνειρα συναντιούνται και δημιουργούν ένα ταξίδι στον χρόνο και στην ανθρώπινη ψυχοσύνθεση. Ένα κείμενο-ποταμός για μια γυναίκα που αδικήθηκε, κινδύνεψε και τελικά κατέληξε στα αζήτητα, γραμμένο με σεβασμό και αγάπη από έναν άνθρωπο που έχει διορατικότητα, ταλέντο και εμπειρία. Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν φωτογραφίες από το προσωπικό αρχείο του συγγραφέα με όψεις της Θεσσαλονίκης και διάφορα κοινωνικά και πολιτικά επίκαιρα γεγονότα της εποχής.

Βιβλίο Φάκελος: Υπό σκιάν 
Συγγραφέας Ian S. Cosmatos
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα / Περιπέτεια
Εκδότης Bell
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το πρώτο μυθιστόρημα του Ian S. Cosmatos έχει όλα τα γνωρίσματα μιας κλασικής περιπέτειας με γρίφους και ανθρωποκυνηγητό, μια κεντρική ιδέα με ένα μυστικό που απειλεί την ανθρωπότητα, εγκυκλοπαιδικές πληροφορίες και ρεαλιστικές περιγραφές της Αθήνας και των υπόγειων στοών της. Ο συγγραφέας έχει ρίξει πολλή δουλειά μελετώντας όσα στοιχεία γνωρίζουμε για τα Ελευσίνια μυστήρια και καταστρώνοντας έναν χάρτη της υπόγειας Αθήνας, την οποία επιλέγει ως επιμέρους τρόπο δράσης και κατάφερε να τα ενσωματώσει σε μια ιστορία με κλιμακούμενη πλοκή, εναλλαγές οπτικών γωνιών και απανωτές ανατροπές. Τα κομμάτια του παζλ ενώνονται σταδιακά, τα μέλη της σέκτας δημιουργούν ερωτηματικά μέχρι ν’ αποκαλυφθεί η ταυτότητά τους, τα θύματα αρχίζουν ν’ αποκτούν συνεκτικούς δεσμούς όταν πρέπει κι έτσι το μυστικό για το οποίο γίνονται όλα, η πραγματική ταυτότητα του δολοφόνου και τα κίνητρά του έρχονται στο φως μόνο την κατάλληλη στιγμή. Από την άλλη, ίσως φανεί υπερβολική η ανατροπή στην ανατροπή (να τος ο κακός, όχι, μισό, άλλος κρύβεται από πίσω, ώπα, αυτός τώρα γιατί πετάγεται; ) στοιχείο που όμως προσθέτει αρκετά στο σασπένς, οπότε δεν ενοχλήθηκα ιδιαίτερα, κι ας νόμισα πως βρήκα τον ένοχο κι έπεσα έξω.

Ένας από τους πρωταγωνιστές του βιβλίου είναι ο Αντώνης Κάλφας, γιος αρχαιολόγου που έχει εξαφανιστεί εδώ και δώδεκα χρόνια μετά από μια πυρκαγιά που κατέστρεψε το σπίτι τους. Δουλεύει ως ξεναγός, «μια εύκολη απροβλημάτιστη δουλειά, χωρίς υψηλές απαιτήσεις και δεύτερες σκέψεις», αυτό θέλει για να ξεχνάει το χτες και να μη γυρίσει πίσω. Οι εξελίξεις όμως θα τον αναγκάσουν να το κάνει, να φέρει στο φως αναμνήσεις που έχει θάψει βαθιά γιατί πονάνε ώστε να καταφέρει να βρει την άκρη σε ένα μπλεγμένο κουβάρι. Στο πλάι του, ο αστυνόμος Τάκης Ραΐσης από το Εγκλημάτων Κατά Ζωής, που ερευνά τις εξαφανίσεις των επτά θυγατέρων επιφανών Αθηναίων. Στρέφεται στον Κάλφα όταν εντοπίζεται η πρώτη νεκρή, ενταφιασμένη σύμφωνα με τα αρχαιοελληνικά έθιμα, μαζί με ένα αίνιγμα που αφορά τα Ελευσίνια Μυστήρια, τον τομέα έρευνας του χαμένου αρχαιολόγου. Η τρίτη της ετερόκλητης αυτής παρέας είναι η ιδιωτική ερευνήτρια Μελίνα Βιτάλη, που δουλεύει για λογαριασμό της Αρσινόης Σταματέλου, μιας από τις σημαντικότερες ηθοποιούς του Εθνικού Θεάτρου, της οποίας η κόρη, Πέτρα, έχει εξαφανιστεί. Στο κρεβάτι της κοπέλας βρέθηκε ένα αντικείμενο του πατέρα Κάλφα, εξ ου και στρέφεται κι εκείνη στον ξεναγό για να τη βοηθήσει. Πόσο καλά λοιπόν ήξερε ο αρχαιολόγος την ηθοποιό και γιατί; Τι σχέσεις είχαν και γιατί εξαφανίστηκε; Πού βρίσκεται; Στα ίχνη τους βρίσκεται μια σέκτα που αποτελείται από μέλη παθιασμένα από τις ιδέες που έχουν κληθεί να διαφυλάξουν, με αποτέλεσμα να αρχίζουν να παρεκτρέπονται και να ψάχνουν κρυφές αλήθειες πίσω στην αρχαιότητα, κάτι που μπορεί να τους προσφέρει κάτι ανώτερο, κάτι που αξίζει κάθε θυσία για να το πετύχουν.

Η δράση εκτυλίσσεται βάσει των ημερομηνιών του αττικού ημερολογίου, φυσικά πάντα με τις απαραίτητες επεξηγηματικές υποσημειώσεις, και συγκεκριμένα την περίοδο όπου λάμβαναν χώρα τα Ελευσίνια μυστήρια στην αρχαιότητα. Όλα ξεκινάνε τη νύχτα της μύησης, της εποπτείας, «…που διακυβεύεται η μοίρα του πολυτιμότερου όλων». Έχει έρθει λοιπόν η ώρα να επιστρέψει η Κόρη από τη θανάσιμη παγίδα του Άδη και τότε θα έρθουν τα πάνω κάτω. Όπως αναφέρθηκε και πριν, στο μυθιστόρημα μαθαίνουμε πολλά για τα συγκεκριμένα μυστήρια και βρήκα έξυπνο τον τρόπο που αυτά μεταφέρθηκαν στο σήμερα και ενσωματώθηκαν σε μια ιστορία επάλληλων φόνων. Ο ιερός χώρος της Ελευσίνας («κανείς δεν εκτιμά τη μυσταγωγία, την ενέργεια, τη δύναμη αυτού του τόπου»), η Ακρόπολη, ο Αρδηττός δίνονται με ενάργεια και λεπτομέρειες που δίνουν αληθοφάνεια στις εξελίξεις του βιβλίου, για να μην αναφέρω πόσο συναρπαστικό είναι να υπάρχει μια πόλη κάτω από την πόλη, με στοές και περάσματα! Μεταξύ άλλων, έμαθα πως ο χριστιανισμός υιοθέτησε τα τελετουργικά της αρχαιότητας και τα έφερε στα μέτρα του, στερώντας τους κάθε ομορφιά και αίσθηση ελευθερίας και αυτενέργειας. Επιπλέον, με την κυριαρχία αυτής της θρησκείας στον σύγχρονο κόσμο, περάσαμε από μια μητριαρχική κοινωνία (Δήμητρα και Κόρη) σε μια απόλυτα πατριαρχική (Πατήρ και Υιός). Στα κεφάλαια έχουμε κυρίως τριτοπρόσωπη γραφή από διαφορετικές οπτικές γωνίες βάσει των χαρακτήρων που πρωταγωνιστούν σε αυτά κι αυτή η μέθοδος αφήγησης εναλλάσσεται με το δεύτερο ενικό πρόσωπο, μια δύσκολη επιλογή που όμως προσδίδει ένταση. Κάποιος ζει στις κατακόμβες και περπατάει στις υπόγειες διαδρομές της Αθήνας, οπότε έχει συνηθίσει: «…να απευθύνεσαι στον εαυτό σου στο δεύτερο πρόσωπο και με τον καιρό έχεις καθοδηγήσει και τις σκέψεις σου να κάνουν το ίδιο, καθώς έχεις ξεχάσει σχεδόν πώς είναι να μιλάς κανονικά» (σελ. 40).

«Φάκελος: Υπό σκιάν» λοιπόν, μια συναρπαστική, ανατρεπτική περιπέτεια γεμάτη ένταση, αγωνία, εκπλήξεις και σημαντικές πληροφορίες για τις τελετές της αρχαιότητας και για το δίκτυο των κρυφών στοών κάτω από την Αθήνα. Ελευσίνα, Ακρόπολη, Αρδηττός, Κοραή 4, νεκροταφείο Κεραμικού, Ποικίλη Στοά και Αρχαία Αγορά, Αγία Δύναμη, Ελαιώνας είναι μερικά μόνο από τα σημεία όπου δρουν οι ήρωες του βιβλίου και μέχρι το τέλος αναρωτιόμουν τι απ’ όσα ήξερα και διάβαζα εδώ είναι θεωρίες συνωμοσίας ή πραγματικότητα. Ποιος είναι ο μυστηριώδης Γρύπας και ποιος είναι ο ρόλος της ομάδας που ηγείται; Τι έκανε το μέλος με το όνομα Πλούτωνας και τους αναγκάζει να πάρουν δραστικά μέτρα; Τι δεν πρέπει ποτέ να έρθει στο φως και να χρησιμοποιηθεί ως όπλο κατά της ανθρωπότητας; Θα καταφέρουν τρεις διαφορετικοί άνθρωποι να συνεργαστούν και να λύσουν τους γρίφους που θα τους οδηγήσουν στην αλήθεια;

Βιβλίο Έστησ’ ο έρωτας χορό
Συγγραφέας Γιώτα Γουβέλη
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Διόπτρα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Γιώτα Γουβέλη έγραψε ένα τρυφερό μα και σκληρό μυθιστόρημα που με αφορμή μια ρομαντική ιστορία ξεδιπλώνει με τέχνη και μαεστρία μικρά και μεγάλα γεγονότα από την περίοδο του Εθνικού Διχασμού και κυρίως από τη σκληρή Κατοχή του Β΄ Παγκόσμιου πολέμου στην Άμφισσα και στα γύρω χωριά. Πραγματικά πρόσωπα, σημαντικά ιστορικά γεγονότα και άλλα πραγματολογικά στοιχεία μπλέκουν με τις ιστορίες των ηρώων του βιβλίου και δημιουργούν ένα συναρπαστικό κείμενο γεμάτο ανατροπές, διαχρονικά μηνύματα και αξέχαστες σκηνές ηρωισμού, τρυφερότητας, αγάπης και μοιραίων επιλογών. Το μυθιστόρημα είναι διαιρεμένο σε δύο ξεκάθαρους κύκλους (1915-1941 και 1941-1944) που ενώνονται αναπάντεχα και με μαεστρία, κάνοντας τους χαρακτήρες να ξανασυναντιούνται κάτω από διαφορετικές συνθήκες και έχοντας προχωρήσει στη ζωή τους. Ταυτόχρονα, μέσα από ένα παλιό ημερολόγιο που ανακάλυψε η Λενιώ, ταξιδεύουμε για λίγο στο Μεσολόγγι της Επανάστασης του 1821 και της ηρωικής Εξόδου και ζούμε σχεδόν από κοντά την αγωνία, τον φόβο και την απελπισία των κατοίκων της πόλης, τις συνθήκες εξόδου, την προδοσία και τις τύχες της οικογένειας της αφηγήτριας.

Είμαστε στα 1915 και η Λενιώ Παπακώστα σπουδάζει στο Διδασκαλείο της Αθήνας για να γίνει δασκάλα. Με τα χίλια ζόρια εξασφάλισαν χρήματα οι γονείς της, Λάμπης και Εριφύλη, για να τη στείλουν εκεί και να ξεφύγει από τη δύσκολη και σκληρή ζωή της επαρχίας. Φεύγει λοιπόν από το χωριό τους στα ριζά της Γκιώνας και ανακαλύπτει μια Αθήνα γεμάτη μαγεία, εκπλήξεις, ανεμελιά. Εκεί νιώθει προσωπική ανεξαρτησία, αυτενέργεια και ελεύθερη βούληση. Πειθαρχεί όμως στην αυστηρότητα του σχολείου και με συνεπή μελέτη προοδεύει αλλά δεν παύει να παρατηρεί την τόσο διαφορετική ζωή γύρω της: λούστροι και τραμ, μαγαζιά και ανάκτορα, η Βουλή, οι βασιλικοί στάβλοι, τα καφενεία στην πλατεία Συντάγματος (τα «Δαρδανέλλια»), το Πανεπιστήμιο, από το Διδασκαλείο ως την Πλάκα όπου μένει ο θείος που τη φιλοξενεί ζωντανεύουν όμορφες και ρεαλιστικές εικόνες της πρωτεύουσας των αρχών του 20ού αιώνα. Ο θείος Μένιος λοιπόν έχει χασάπικο στην οδό Αθηνάς και στάνες στο Μεταξουργείο, είναι παντρεμένος με τη γελαστή και στοργική θεία Ερμιόνη και η κόρη τους, Αμαλίτσα, με τα κοντυλογραμμένα χαρακτηριστικά, δένεται με γερή φιλία με τη Λενιώ. Είναι απλοί άνθρωποι που θα βιώσουν όμως κι αυτοί τις δικές τους περιπέτειες με την κόρη τους, με μια παράλληλη ιστορία που αντικατοπτρίζει την ηθική και την αυστηρότητα της εποχής.

Όμορφη η Αθήνα αλλά ας μην ξεχνάμε πως είμαστε και στην περίοδο του Εθνικού Διχασμού, όπου βενιζελικοί και βασιλικοί είναι στα μαχαίρια κι έτσι η συγγραφέας καταγράφει με ενάργεια και εμβρίθεια διάφορα χαρακτηριστικά στιγμιότυπα που δείχνουν την κατάσταση στις σωστές της διαστάσεις και δημιουργούν το κατάλληλο ιστορικό φόντο για την πλοκή. Ο γαλλικός στόλος του ντι Φουρνέ στο Φάληρο, ο βομβαρδισμός των ανακτόρων, το πλιάτσικο σε καταστήματα και σπίτια βενιζελικών, το ανάθεμα στον Βενιζέλο στο Πολύγωνο και πολλά άλλα είναι περιστατικά που ξεδιπλώνονται γύρω από τη ζωή της Λενιώς. Και τότε έρχεται ο έρωτας στα μάτια του εύελπι Αρχοντή Βούρου, μόνο που μια μεγάλη παρεξήγηση θα τους χωρίσει και θα τους οδηγήσει σε επιλογές που θα τους απομακρύνουν.

Στη συνέχεια, προχωράμε στην ιταλογερμανική Κατοχή, που καταλαμβάνει και το μεγαλύτερο μέρος του μυθιστορήματος, οπότε παρακολουθούμε τον αγώνα της επιβίωσης της Λενιώς, που εργάζεται ως δασκάλα στο χωριό της και προσπαθεί να στηρίξει τα παιδιά της και τους γονείς της. Η κόρη της, Εριφύλη, έγινε νοσοκόμα και ο γιος της, Περικλής, σπουδάζει Νομική στην Αθήνα. Η Εριφύλη θέλει να μείνει στο νοσοκομείο στην Άμφισσα γιατί, με παρότρυνση του γιατρού που ερωτεύτηκε, εισδύει στην Εθνική Αντίσταση και η Λενιώ ανησυχεί με όσα γίνονται από τους κατακτητές, καταλαβαίνει όμως πως ήρθε η ώρα το παιδί ν’ ανοίξει τα φτερά του και υπαναχωρεί. Ταυτόχρονα, ο Περικλής στρατολογήθηκε κι αυτός στην Εθνική Αντίσταση και επιστρέφει στην Γκιώνα για να πολεμήσει. Τα δυο παιδιά θα ενωθούν για το κοινό καλό, την απελευθέρωση, μια σειρά από μηχανορραφίες όμως ανωτέρων τους θα τους φέρουν σε αντίπαλα στρατόπεδα. Μέσα από μια σειρά πάντα συναρπαστικών περιστατικών ξεδιπλώνεται η Αντίσταση στην Άμφισσα, την Υπάτη και τις γύρω περιοχές, καταγράφονται αιματηρά γεγονότα στα οποία πρωταγωνιστούν οι ήρωες του βιβλίου και σταδιακά ξεδιπλώνεται ο εμφύλιος ανάμεσα στις αντάρτικες ομάδες, στους δημοκρατικούς και τους βασιλόφρονες, και πώς τοποθετούνται οι ήρωες του βιβλίου σε αυτά τα στρατόπεδα και με τι συνέπειες. «…μπερδεμένοι σ’ ένα γαϊτανάκι θανάτου κάτω από τη μαύρη σκιά του κατακτητή» (σελ. 303). Γιατί δυστυχώς: «…πέρα και πάνω από την πολιτική είναι η ανθρωπιά, αλλά την ακυρώνει ο φανατισμός και η αδιαλλαξία» (σελ. 189).

Και φτάνουμε στο ημερολόγιο της Λένης, η οποία εργάζεται ως δασκάλα στο ελληνικό σχολείο της Βιέννης και όταν ξέσπασε η Επανάσταση ήρθε στην Ελλάδα με τον άντρα της, Εμμανουήλ και τα δύο παιδιά τους, τη Ρούσσω και τον Ρήγα. Εμποτισμένοι με τις ιδέες του Ελληνικού Διαφωτισμού, εγκαταστάθηκαν στο Μεσολόγγι με το τραγικό μεγαλείο του κι έπιασαν φιλίες με την οικογένεια του Καπετάν Κότσικα, που είχε κερδίσει τον θαυμασμό του κόσμου για την ανδρεία, τη μόρφωση και την τιμιότητά του. Έτσι ξεδιπλώνονται με μαεστρία και επιλεγμένα πραγματολογικά στοιχεία η κατάσταση του Εμφύλιου πολέμου εκείνη την περίοδο ανάμεσα σε κυβερνητικούς και Πελοποννήσιους για την ηγεσία της επανάστασης, με αποτέλεσμα το Μεσολόγγι να αφεθεί στην τύχη του. Η Ρούσσω ερωτεύεται τον πιο ακατάλληλο άντρα και τη νύχτα της Εξόδου θα παιχτούν ταυτόχρονα πολλά δράματα στις ζωές των ανθρώπων της Λένης. Πώς εξηγούνται όμως κάποιες σημαδιακές ομοιότητες και κάποια κοινά στοιχεία στις ζωές των δύο γυναικών που τις χωρίζουν πάνω από 100 χρόνια; Τι συνέβη τη μοιραία νύχτα της Κυριακής των Βαΐων του 1822;

Το «Έστησ’ ο έρωτας χορό» της Γιώτας Γουβέλη είναι ένα καλογραμμένο μυθιστόρημα που καταφέρνει ν’ αποφύγει τους σκοπέλους των κλισέ και να δημιουργήσει φρέσκες, συναρπαστικές ιστορίες που μου τράβηξαν το ενδιαφέρον από την αρχή ως το τέλος. Προσεκτικός και ενδιαφέρων ο σχεδιασμός της πλοκής, με μια παρεξήγηση να χωρίζει το πρωταγωνιστικό ζευγάρι όπως σε πολλά μυθιστορήματα, οι υπόλοιπες εξελίξεις είναι όμως ανατρεπτικές και πυροδοτούν την πλοκή με αναπάντεχο τρόπο. Όταν ξαναβρεθούν η Λενιώ και ο Αρχοντής τα πράγματα στις ζωές τους και γύρω τους θα είναι εντελώς διαφορετικά. Πόση δύναμη έχουν η αγάπη και η συγχώρεση όμως; Θα καταφέρει τελικά ο έρωτας να στήσει τον χορό του; Μήπως κάποια μυστικά τον εμποδίσουν; «Πόση δύναμη είχε η Ιστορία για να τους κλείσει σε ένα αναπόδραστο κουκούλι όπου μέσα του στριφογύριζαν σαν κολασμένοι Ούτε η δύναμη της αγάπης δεν μπορούσε να νικήσει την αγάπη της δύναμης» (σελ. 122). Μια ανατρεπτική ρομαντική ιστορία γεμάτη καίρια διαχρονικά μηνύματα, έξυπνο σχεδιασμό πλοκής και ενδιαφέροντες χαρακτήρες που αλλάζουν υπό το βάρος των ιστορικών γεγονότων, κάτι όμως μέσα τους παραμένει αναλλοίωτο. Η αγάπη; Η ελπίδα; Η συγχώρεση; Το μίσος; Αυτά και άλλα στοιχεία θα επηρεάσουν και θα καθοδηγήσουν τις επιλογές τους.