Βιβλίο Kairlov 
Συγγραφέας Πέμη Γκανά
Κατηγορία Ιστορικό μυθιστόρημα / Κοινωνικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κύφαντα
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η Πέμη Γκανά έγραψε ένα δυνατό, ανατρεπτικό ιστορικό μυθιστόρημα που αναβιώνει την αριστοκρατική τάξη της Ρωσίας του 1866 και τις σκληρές κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες του απλού λαού που ζούσε έξω από τα παλάτια και τις όπερες της Αγίας Πετρούπολης αλλά δεν έπαυε να πίνει νερό στην υγεία του τσάρου. Χωρίς να μπαίνουμε σε πολλές ιστορικές λεπτομέρειες που ίσως κουράσουν, η ιστορία ξεδιπλώνεται με αληθοφάνεια και ενδιαφέρουσες εξελίξεις από την Αγία Πετρούπολη ως το Μινσκ και μας ταξιδεύει από τη χλιδή και την έντονη κοινωνική ζωή ως την απομόνωση και τις κρυφές διπλωματικές συνεργασίες. Η Αναστασία Ιβάνοβνα Κορλόφσκι, μεγάλη δούκισσα της Λευκορωσίας, απόγονος των δύο ισχυρότερων οικογενειών που ενώθηκαν το 1797 με τον γάμο των γονιών της, γεννήθηκε το 1805 στην Αγία Πετρούπολη, στην πρωτεύουσα μιας αχανούς χώρας. Η Αναστασία μεγάλωσε στην Αυλή του παλατιού νομίζοντας πως η παραμυθένια της πραγματικότητα ήταν κοινή για όλο τον κόσμο, κατάφερε όμως να χτίσει έναν ταπεινό, σεμνό χαρακτήρα, γεμάτο όνειρα και ελπίδες για μόρφωση, παρόλο που ήξερε πως αυτά δε θα γίνουν ποτέ πραγματικότητα σε μια εποχή που η γυναίκα προορίζεται μόνο για τον γάμο και τα παιδιά. Ένα τυχαίο γεγονός αλλάζει τη ρότα της ζωής της Αναστασίας, στρέφεται στη φιλανθρωπία, συμμετέχει στις πολιτικές συζητήσεις του άντρα της με τον προσωπικό γιατρό του τσάρου και αποκτά σφαιρικές γνώσεις.

Το 1821 παντρεύεται τον τρίτο της ξάδελφο Ιλιά Ντμίτριεβιτς Κορλόφσκι, έναν τρυφερό, ήρεμο, ευγενικό άντρα που την κάνει ευτυχισμένη. Τα χρόνια περνούν αλλά παιδί δεν αποκτούν, με αποτέλεσμα να δεχτούν κάτι που θα αποδειχθεί μεταγενέστερα επικίνδυνο αλλά δεν τους νοιάζει. Η ζωή τους ανατρέπεται ριζικά όταν η αδελφή της, Κατιάνκα, μια δύστροπη, εγωίστρια, πονηρή και ψεύτρα γυναίκα, παντρεύεται τελικά τον γιο του τσάρου και γίνονται οι επόμενοι τσάροι μετά τον θάνατο του πεθερού της. Η Αναστασία εξορίζεται στον πύργο Κάιρλοφ όπου βιώνει την υστερία και την κατάθλιψη, αργεί να σταθεί στα πόδια της αλλά τα καταφέρνει, έχοντας πλάι της τη μοναδική της φίλη, την ψυχοκόρη Όλγα. Οι εντολές της τσαρίνας τη χωρίζουν από όσους αγαπάει και το μυστικό που κρατάει καλά φυλαγμένο την κρατάει στη ζωή μέχρι να το αποκαλύψει, με αποτέλεσμα η Κατιάνκα να φοβάται για τη θέση της και να καταστρώνει τη μια ενέδρα πίσω από την άλλη την ώρα που κάποιοι αποφασίζουν να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους.

Ο πύργος του Κάιρλοφ είναι ένα μέρος με απέραντες εκτάσεις, μέσα στις οποίες υπάρχουν το εκκλησάκι του Αγίου Αλεξάνδρου και η μονή της Αγίας Σοφίας με ηγούμενο τον στάρετς Νικόλαο. Οι άνθρωποι της δούλεψης των Κορλόφσκι έχτισαν ένα μικρό χωριό κοντά στον πύργο κι έτσι ο τόπος είναι γεμάτος ζωή και δραστηριότητα. Σε αυτό το μέρος έρχεται το 1866, λίγα χρόνια μετά τη στέψη των νέων τσάρων και τα τραγικά γεγονότα στη ζωή της Αναστασίας, η Αντριάνα Αλεξέγιεβνα Κορλόφσκι,  σύζυγος του Φίοντορ Ιλιέβιτς Κορλόφσκι, μητέρα της Όλγας και της Νατάλιας, που φέρνει τον Φίοντορ στα όριά του και την ξαποστέλνει στη μητέρα του, στον Κάιρλοφ. Ο Φίοντορ εργάζεται στην τσαρική αυλή, περπατώντας χωρίς να το ξέρει σε μια λεπτή κλωστή από την οποία κρέμεται η ζωή του και το μέλλον του, με αποτέλεσμα να υπάρχουν καταιγιστικές εξελίξεις στη ζωή του που απογειώνουν την πλοκή. Πώς θα συμβιώσουν αυτές οι δύο γυναίκες; Η Αντριάνα συνηθισμένη στα πλούτη και στις ανέσεις, η Αναστασία με λογοκριμένες, ημιτελείς γραπτές επιστολές του γιου της, όλα ελεγμένα και απομονωμένα από την τσαρίνα αδελφή της, είναι δύο εντελώς διαφορετικοί χαρακτήρες κι έτσι η συγκατοίκηση κρατάει αμείωτο το ενδιαφέρον.

Το μυθιστόρημα είναι γεμάτο από ενδιαφέροντες ολοκληρωμένους χαρακτήρες που ο καθένας έχει το δικό του παρελθόν και ξεχωριστές ιδιοσυγκρασίες και αντιλήψεις, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα συναρπαστικό παζλ στο οποίο αποτυπώνονται με ενάργεια και προσοχή η κοινωνία και οι συνθήκες στη Ρωσία του 19^ου αιώνα. Ο Αλεξέι Σεργκέεβιτς, σωματοφύλακας του Φίοντορ, η Σιλβί Ντιπόν, η νταντά της Νατάλιας, μια φτωχή γυναίκα από το Παρίσι που πρόλαβε να φύγει για τη Μόσχα πριν ξεσπάσει η επανάσταση του προλεταριάτου, η Πρασκόβια Αλεξάντροβνα, οικονόμος του Φιόντορ Ιλίεβιτς Κορλόφσκι, με μοχθηρή ψυχή, σκοτεινή, δίχως έλεος, η οποία με ευχαρίστηση κατασκοπεύει τον Φιόντορ με αντάλλαγμα τα χρήματα, η Πωλίνα Μιχαήλοβνα Ζόρκοφ, με εκπληκτική και σπάνια ομορφιά, της οποίας ο αξιοσέβαστος πατέρας κλέφτηκε με τη Νορβηγίδα μητέρα της όταν πήγε οικογενειακώς διακοπές στη Φινλανδία, η οικονόμος του πύργου Άννα Γιοβάνοβιτς, ο γιος της, Κρίστο Γιοβάνοβιτς, και βαφτισιμιός της Αναστασίας που είναι ο επιστάτης των κτημάτων, ο υπασπιστής του τσάρου Όλεγκ Ντμίτριεβις Ντμίτριεφ που φέρνει την είδηση για παραμονή της τσαρικής οικογένειας τα Χριστούγεννα του 1866 στον Κάιρλοφ αλλά έχει και κρυφό κίνητρο για να έρθει στον πύργο, ο Σεργκέι Λεμπέσκι, γιος μουσικών από το θλιβερό Σεστρόρετσκ, που κατάφερε να ξεφύγει απ’ όλ’ αυτά σπουδάζοντας νομικά στη Μόσχα και στη Βιέννη και υπηρετώντας στο διπλωματικό σώμα της Ρωσίας στη συνέχεια, και τώρα διορίστηκε πρώτος τη τάξει σύμβουλος του τσάρου, σε μια θέση-κλειδί τη στιγμή που ξεσπάει η ενέδρα με στόχο την Αναστασία και την Αλεξάνδρα και πολλοί άλλοι κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον και συμμετέχουν σε πρωτόγνωρες εξελίξεις που δεν ξέρεις πού θα οδηγήσουν!

Υπέροχη, απολαυστική και συναρπαστική αποτύπωση της εποχής, της χώρας, των συνηθειών, της καθημερινότητας: «Ο κόσμος τραγουδούσε… Τους δίναμε απλόχερα την ψευδαίσθηση ότι τάχα ήταν μέρος της Ιστορίας, λες και νοιαστήκαμε ποτέ γι’ αυτούς, λες και νοιάστηκε ο ορθόδοξος τσάρος για κάτι άλλο πέρα από τον οίκο του. Μας ενδιέφεραν μόνο τα κορμιά τους, αυτά που έπεφταν στις μάχες νεκρά, για τη δόξα του Τσάρου, για τη δόξα της Ρωσίας. Τους εντυπωσιάζαμε με λάβαρα, θυρεούς και πρωτόκολλα. Καημένη Ρωσία, καμένοι μουζίκοι, καημένοι υποτακτικοί» (σελ. 144). Αυτές είναι οι πικρόχολες διατυπώσεις της Αναστασίας που συμπαρίσταται στον φτωχό λαό, βλέπει τι γίνεται γύρω της και νιώθει κι η ίδια παγιδευμένη στο status quo της αδερφής της. Καλολογικά στοιχεία που ζωντανεύουν την πανέμορφη φύση του πύργου, ενδιαφέρουσα πλοκή που δεν ξέρεις πού θα καταλήξει, χαρακτήρες που διασταυρώνονται με πρωτότυπο τρόπο, αριστοτεχνικό μπλέξιμο του ιστορικού με το ρομαντικό στοιχείο, όλα αυτά κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον ως το τέλος. Πουθενά δε βρήκα ούτε μία γραμμή περιττή, αντίθετα, η δύναμη των περιγραφών και ο πλούτος των λέξεων ζωντανεύουν την τσαρική Ρωσία των μέσων του 19^ου αιώνα και ταυτόχρονα την αδικημένη ζωή μιας δούκισσας που ζει σε χρυσό παλάτι, μιας γυναίκας που έχει φυλακιστεί και δεν μπορεί να βιώσει από κοντά τις χαρές και τις λύπες των ανθρώπων που αγαπάει. Η παγωμένη ατμόσφαιρα έρχεται σε αντίθεση με τη ζεστή κατά βάση καρδιά της Αναστασίας και οι μακρινές αποστάσεις της αχανούς χώρας, με τους ήρωες να πηγαινοέρχονται από τη μιαν άκρη στην άλλη, είναι σα να προσομοιάζουν με την εξορία της ηρωίδας του βιβλίου που ζει απομονωμένη στον πύργο του Κάιρλοφ. Μάλιστα, η συγγραφέας ξέρει να χειρίζεται καλά την κεντρική της ιδέα, από την οποία δεν απομακρύνεται ποτέ, παρά τα πολλά κι ενδιαφέροντα πρόσωπα που εμπλουτίζουν την ιστορία. Κλειδωνόμαστε στον πύργο του Κάιρλοφ, τρέχουμε με τα άλογα στις στέπες της Ρωσίας, θαυμάζουμε τα παλάτια της Αγίας Πετρούπολης, κρυβόμαστε σε μοναστήρια κι όλα αυτά μέχρι να δούμε αν η συνωμοσία της τσαρίνας πέτυχε ή αν θα καταφέρουν οι σύμμαχοι της Αναστασίας να επαναφέρουν την τάξη. Το τέλος μου άρεσε πάρα πολύ, γιατί δεν επέφερε μια αιματηρή ανατροπή με βαριές θυσίες αλλά αφήνει μιαν απειλή να αιωρείται στον αέρα, βάζει τα πράγματα σε μια σειρά και ταυτόχρονα τα αφήνει να αιωρούνται ως κίνδυνο για τυχόν αντιστάσεις και αντιρρήσεις.

Το «Kairlov» της Πέμης Γκανά είναι ένα ιστορικό μυθιστόρημα που καταγράφει με δυνατές λεπτομέρειες και αναπάντεχες εξελίξεις τις συνωμοσίες που εξυφαίνονταν στα παλάτια και τα πολυτελή γραφεία με στόχο ανθρώπινες περιουσίες και ζωές και ταυτόχρονα ένα συγκινητικό και τρυφερό μυθιστόρημα αφιερωμένο στην αγάπη της μητέρας που θα κάνει τα πάντα για να προστατέψει το παιδί της. Ποικίλες μορφές πατρικής και μητρικής αγάπης θα καθοδηγήσουν σε αποφάσεις ίσως λανθασμένες ίσως και σωστές και θα αποτελέσουν τον κινητήριο μοχλό που θα εμπλουτίσει τα γεγονότα με νέες εξελίξεις, θα φέρουν καταστροφές ή σωτηρία, θα οδηγήσουν σε νέες αποφάσεις-ανταπάντηση και θα στήσουν ένα από τα πιο πυκνογραμμένα και πλούσια σε πλοκή μυθιστορήματα ου έχω διαβάσει.

Βιβλίο Διηγήματα 
Συγγραφείς Άντον Τσέχοφ, Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ
Μεταφραστής Ελένη Κατσιώλη
Κατηγορία Συλλογή διηγημάτων
Εκδότης Λέμβος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Από τις εκδόσεις Τσουκάτου κυκλοφορεί μια συλλογή έξι διηγημάτων του σε μετάφραση Ελένης Κατσιώλη. Στο πρώτο, ένας τοπογράφος, θέλοντας να πάει σ’ ένα μακρινό αγρόκτημα για χωροθέτηση, ταξιδεύει μ’ έναν αμαξά που του εμπνέει φόβο, στο δεύτερο ένας τορναδόρος μεταφέρει την άρρωστη γυναίκα του στο νοσοκομείο αλλά τα πράγματα δεν πάνε όπως τα περιμένει, στο τρίτο ένας νοσοκόμος αναλαμβάνει την εξαγωγή ενός δοντιού στη θέση του γιατρού που απουσιάζει! Τα επόμενα κείμενα όμως είναι εντελώς διαφορετικά, με έναν αμαξά να αγωνίζεται να βρει κάποιον να μιλήσει για τον θάνατο του γιου του, έναν ζητιάνο να ταΐζει ένα άλογο κι έναν σκύλο από το υστέρημά του ως το απρόσμενο τέλος κι έναν άστεγο να αγωνίζεται για ένα καλύτερο αύριο λέγοντας ψέματα, με απρόβλεπτες συνέπειες. Εικόνες γεμάτες φτώχεια και αντίξοες καιρικές συνθήκες, ζωντανεύουν με το γνωστό ιδιαίτερο ύφος του συγγραφέα. Ζητιάνοι, μεθύστακες που ξυλοφορτώνουν τις γυναίκες τους, κομπογιαννίτες, αμαξάδες, μικροαπατεώνες κινούνται σε απέραντες χιονισμένες εκτάσεις ή κακόφημους δρόμους και πότε προκαλούν γέλιο και πότε περίσκεψη με τις ιστορίες τους.

Ο Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ (15 Μαΐου 1891-10 Μαρτίου 1940) ήταν επίσης Ρώσος συγγραφέας κι ένας από τους πιο σημαντικούς σατιρικούς της ρωσικής λογοτεχνίας. Γεννήθηκε στο Κίεβο της σημερινής Ουκρανίας και πέθανε στη Μόσχα. Το 1916 παίρνει κι εκείνος δίπλωμα ιατρικής και η πορεία της ζωής του χαράκτηκε μέσα από τον εμφύλιο ρωσικό πόλεμο (1917-1922) και τη μεταγενέστερη λογοκρισία που έκοψε εντελώς τα έργα του, θεωρώντας τον αντισοβιετικό. Από τις εκδόσεις Τσουκάτου κυκλοφορεί μια συλλογή εννιά διηγημάτων του σε μετάφραση Ελένης Κατσιώλη, στα οποία αποτυπώνονται δύσκολες εικόνες από την καθημερινή ζωή των κατοίκων της Ρωσίας (Μόσχα, Λένινγκραντ κ. α.). Οδυνηρές αναμνήσεις από τον πόλεμο, τα φαιδρά παρελκόμενα της πρώτης υποχρεωτικής συγκατοίκησης (κομουνάλκα) στην οδό Μπαλσάγια Σαντόβαγια της Μόσχας, προλετάριοι, σοβιετικό καθεστώς, όλα δίνονται είτε με ωμό ρεαλισμό είτε μ’ ένα υποδόριο χιούμορ που διαφέρει εντελώς από του Τσέχοφ. Είναι έντονες οι πολιτικές επιρροές στο έργο του, που έχει ως κύριο μέσο έκφρασης τις κοφτές προτάσεις και τους σχεδόν θεατρικούς διαλόγους.

Και οι δύο συλλογές διηγημάτων είναι καλαίσθητες, φροντισμένες κι επιμελημένες, έχουν υπέροχες και κομψές συνθέσεις εξωφύλλων και αποτελούν την καλύτερη αρχή για μια γνωριμία με τους σημαντικούς αυτούς Ρώσους λογοτέχνες.

Βιβλίο Το πέπλο της μοίρας 
Συγγραφέας Ελένη Βαηνά
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Έξη
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Δυο γυναίκες που παλεύουν για τη ζωή τους, η Ηλέκτρα με τον καρκίνο, η Έλενα με τη μοίρα και τις δυσκολίες μιας έκπτωτης ζωής, ερωτεύονται, μισούν, προδίδονται, αγωνίζονται, καρδιοχτυπούν, παραιτούνται, ατσαλώνονται. Αν και χωρίς κεφάλαια, που τα θεώρησα απαραίτητα ώστε σε κάποια σημεία να ανακόπτουν την αναγνωστική ορμή από την πληθώρα των ανατρεπτικών εξελίξεων στις ζωές των δύο γυναικών, το μυθιστόρημα κυλάει σα νεράκι και ξεδιπλώνει με πρωτότυπο τρόπο τις παράλληλες πορείες των δύο πρωταγωνιστριών, μιας και η Έλενα δεν είναι η μόνη που μας απασχολεί μέχρι να φτάσουμε στο παρόν. Ταξιδεύουμε συνέχεια από το χτες στο σήμερα χωρίς όμως να χάνεται ο αναγνώστης ούτε στιγμή, μιας και ο συνεκτικός δεσμός των ηρωίδων είναι τέτοιος που τα περιστατικά κουμπώνουν το ένα μέσα στο άλλο. Λάθη και αστοχίες, προδοσίες και πίκρες, αγάπη και έρωτας, δύναμη για ζωή και ένταση, νουθεσίες και διαχρονικές σκέψεις συγκροτούν ένα τρυφερό, ρομαντικό μυθιστόρημα γεμάτο αισιοδοξία, δύναμη και φωτεινότητα.

Μέσα από ένα κείμενο πλούσιο σε επιθετικούς προσδιορισμούς και παρομοιώσεις, ξεπηδάνε σκέψεις της συγγραφέως γύρω από τον θάνατο, την ανατροφή των παιδιών, τον ρόλο μας στη ζωή, το καλό και το κακό, το άδικο, ό,τι συνιστά δηλαδή τη μικροκαθημερινότητα του εκάστοτε ανθρώπου, ακόμη και για την αποστολή που σίγουρα έχει ο καθένας μας σε αυτόν τον κόσμο, για την κληρονομικότητα και το πώς μεταφέρεται από γενιά σε γενιά όχι μόνο ένα χαρακτηριστικό γνώρισμα αλλά ακόμη και θύμησες και μνήμες του απώτερου ή, γιατί όχι, μακρινού για τους πιο ευαίσθητους δέκτες, παρελθόντος. Επίσης, τι σημαίνει αγάπη και γιατί τη σπαταλάμε αναίτια τόσο πολύ, ειδικά σήμερα; Παράλληλα δηλαδή με την καθαυτή δράση παρατίθενται και οι έγνοιες που έχει η ίδια η συγγραφέας απέναντι στη σωστή παιδεία και αγωγή που οφείλουμε να πάρουμε για να βελτιώσουμε τη συμπεριφορά και την ψυχοσύνθεσή μας. Χωρίς να παίρνει θέση και χωρίς να καταφεύγει σε διδακτισμούς και «πρέπει», η Ελένη Βαηνά, μητέρα και προβληματισμένη γυναίκα και η ίδια, βρίσκει την ευκαιρία να ξεδιπλώσει τις σκέψεις της με τέτοιο τρόπο ώστε οι αναγνώστες να δρέψουν όσο περισσότερες δάφνες ευπρέπειας μπορούν. Επιπλέον, όσο η Ηλέκτρα είναι σε κώμα περιγράφονται με έναν ιδιαίτερο τρόπο τα αισθήματα που ίσως βιώνει και οι εικόνες που ίσως βλέπει κάποιος όταν δίνει αυτήν τη μάχη για τη ζωή.

«Το πέπλο της μοίρας» περιγράφει τις παράλληλες πορείες δύο γυναικών από το 1917 έως σήμερα και μας οδηγεί στους δρόμους και στην ατμόσφαιρα της Αγίας Πετρούπολης, της Βουδαπέστης, του Παρισιού και της Αθήνας. Δύο άνθρωποι που συνδέονται με απρόσμενο τρόπο, πρωταγωνιστές και δευτερεύοντες χαρακτήρες, η Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 και τα δύσκολα μεταπολεμικά χρόνια της Ελλάδας είναι μερικά από τα στοιχεία που θα παρασύρουν τον αναγνώστη σ’ ένα ταξίδι από αυτά που η συγγραφέας ξέρει να δημιουργεί με το όμορφο, προσωπικό της ύφος.

Βιβλίο Το τίμημα της προδοσίας
Συγγραφέας Γιώτα Φώτου
Κατηγορία Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ψυχογιός
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ο αξιωματικός του τσαρικού στρατού Αλέξιος Αλμαντάς, κατόπιν προτροπής του πατέρα του, έρχεται στη Θεσσαλία για να διαφεντέψει τα οικογενειακά κτήματα, τα οποία διαχειρίζεται αξίως ο Χαράλαμπος Νταμάνης. Ανάμεσα στους κολίγους είναι και η Βικτωρία Μάλφα, για λογαριασμό της οποίας η μητέρα της προτείνει να την κρατήσει ο Αλμαντάς ως οικιακή βοηθό. Ο Αλμαντάς αποδεικνύεται κύριος και δεν εκμεταλλεύεται ερωτικά τη Βικτωρία. Η κοπέλα όμως έχει αφήσει πίσω της έναν ανολοκλήρωτο έρωτα με τον Σταύρο Δερματά, ο οποίος δυσκολεύεται να πιστέψει την εγκατάλειψή του. Όταν η Βικτωρία δέχεται την πρόταση γάμου του Αλμαντά, ο Δερματάς καταφεύγει στα βουνά και εντάσσεται σε ληστρική ομάδα.

Έτσι ξεκινάει το τρυφερό αυτό μυθιστόρημα, το οποίο μας αφηγείται παράλληλα η συγγραφέας με τις αναμνήσεις του Αλμαντά εντυπωμένες σε ημερολόγιο. Ωραίες οι εναλλαγές της εξέλιξης (πότε πίσω και πότε μπρος), πολύ ωραία δοσμένες οι συνθήκες και οι καταστάσεις στη Θεσσαλία στην καμπή του 20ού αιώνα (αγροτικό ζήτημα, Κιλελέρ κλπ.), σταφιδικό, ληστοκρατία και πολλά άλλα. Ο Αλμαντάς έχει ένα μυστικό όμως, μια σκοτεινή πλευρά του εαυτού του ξεχασμένη πίσω στην Αγία Πετρούπολη.

Τι κρύβει ο Αλμαντάς; Ποια γεγονότα θα αναγκάσουν τη Βικτωρία να αλλάξει τα αισθήματά της απέναντι στον σύζυγό της; Γιατί κατεβαίνει ο Δερματάς να τη διεκδικήσει; Θα ξανασμίξουν οι δύο εραστές; Και αν ναι, τι κόστος θα έχει για τον καθένα τους; Ο Αλμαντάς πώς θα αντιδράσει, βλέποντας τον κλοιό να σφίγγει γύρω του και να ξαναζεί με τρόμο τις σκοτεινές εικόνες του χτες; Ένα γαϊτανάκι χαρακτήρων και αισθημάτων, για κάποιους ακραίο, για κάποιους ρομαντικό.

Βιβλίο Η εφήμερη ομορφιά του έρωτα
Συγγραφέας Στέλλα Βρετού
Κατηγορία Κοινωνικό μυθιστόρημα / Ρομαντικό μυθιστόρημα
Εκδότης Κλειδάριθμος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Πρόκειται για ένα συγκινητικό, ρομαντικό μυθιστόρημα, γραμμένο με φρέσκια ματιά και με πάμπολλες εκπλήξεις που ξεφεύγουν από κάθε στερεότυπο πλοκής. Ξεκίνησα να το διαβάζω περιμένοντας να δω δυο ανθρώπους να ζουν τον έρωτά τους και να διαλύονται μέσα στον χρόνο ενώ ένα τρίτο πρόσωπο θα μπει και θα τους χωρίσει. Νόμιζα πως θα συναντήσω ατέλειωτα κεφάλαια πάθους, χιλιάδες σελίδες έρωτα και εφήμερων υποσχέσεων, ποτισμένων μάλιστα με άρωμα από τις Χίλιες και μία νύχτες. Σχεδόν αμέσως διαψεύστηκα, γιατί η κυρία Στέλλα Βρετού ενδιαφέρεται πραγματικά για τους χαρακτήρες που δημιούργησε και για τον αναγνώστη που θα την εμπιστευτεί. Η Ιφιγένεια και ο Αντρέι ζούνε συναρπαστικές στιγμές στην Ανατολία που τους φέρνουν πιο κοντά ενώ οι περιγραφές τοπίων, ανθρώπων και καταστάσεων είναι λεπτομερέστατες και ποικίλουν σε λεξιλόγιο και εικόνες. Είναι το ερέθισμα για να αφοσιωθεί η Ιφιγένεια στην τέχνη της φωτογραφίας, που της είχε μάθει ο Αντρέι και να αποτυπώνει στον φακό της ακριβώς την εφήμερη στιγμή της χαράς, της αγάπης, της μητρότητας. Κι όταν το ζευγάρι καταλύει επιτέλους στην Αλεξάνδρεια, το μυθιστόρημα παίρνει μια αναπάντεχη τροπή που θα ρίξει τους πρωταγωνιστές του σε απομακρυσμένα μονοπάτια.

Η Ιφιγένεια και ο Αντρέι, καθώς και πρόσωπα που θα συναντήσουν αργότερα στη ζωή τους, έχουν ένα στέρεο οικογενειακό υπόβαθρο που έχει δημιουργήσει ήδη την πρώτη μαγιά του χαρακτήρα τους και όσο προχωράει η πλοκή, παραμένοντας πιστοί στα ιδανικά τους, αρχίζουν σιγά σιγά να αλλάζουν, να σφυρηλατούνται από γεγονότα απρόσμενα, που θ’ αλλάξουν την πορεία τους και θα του φέρουν αντιμέτωπους με τον πραγματικό εαυτό τους: κάποιοι θα καταφύγουν στη δειλία κι ίσως το μέλλον τούς αλλάξει, κάποιοι θα ανακαλύψουν πόσο πραγματικά δυνατοί και αυτάρκεις είναι, κάποιοι άλλοι θα παρασυρθούν από το αθέλητο ψέμα και τις συνέπειές του, όλοι όμως θα ολοκληρώσουν τον κύκλο τους με ρεαλισμό, αληθοφάνεια και πιστότητα στα πρώτα τους βήματα. Αυτό εκτίμησα μεταξύ άλλων στο μυθιστόρημα, ότι δηλαδή μιλάμε για γνήσια και σωστή λογοτεχνικότητα και άρτια επεξεργασία ιστοριών και χαρακτήρων, χωρίς να παρασυρόμαστε σε περιττολογίες.

Η Ιφιγένεια γεννήθηκε στη Σμύρνη, κόρη μαστιχέμπορου, ζει και κινείται στον αστικό κύκλο της πόλης αλλά από την αρχή σκιαγραφείται ως άνθρωπος με ενδιαφέροντα και βαθιά παρατηρητικότητα. Οι σχέσεις της με την οικογένειά της καταγράφονται ακριβοδίκαια, πικραίνεται από τη συμπεριφορά της μάνας της απέναντί της, ιδιαίτερα αν συγκριθεί με της αδελφής της, Ελισώς. Οι απορίες της δείχνουν έναν άνθρωπο που σκέφτεται και παλεύει για να βελτιωθούν θέσεις και καταστάσεις. Προσπαθεί να καταλάβει τους οικογενειακούς δεσμούς, να αιτιολογήσει στάσεις και συμπεριφορές ώστε να βρει τον δικό της εαυτό μέσα σε αυτό το άνετο και αρχοντικό σπίτι. Ατίθαση και αγοροκόριτσο, με σεβασμό όμως στους γονείς της, παρ’ όλο που η μάνα της τη θεωρεί ανυπάκουη, ακόμη κι όταν γνωρίζει τον έρωτα στα μάτια του ζωγράφου παρασύρεται, πάντα όμως με επιφυλάξεις. Το γεγονός πως τον ακολουθεί τελικά φαίνεται απότοκο μιας στέρεα δομημένης λογικής κι όχι ξεμυάλισμα, γι’ αυτό κι όταν αλλάζουν τα πράγματα στην Αλεξάνδρεια δείχνει έτοιμη να πάρει τη ζωή στα χέρια της. Το παρελθόν της οικογένειας, από τον Πύργο της Χίου, κυλάει ανεμπόδιστα ως το παρόν της αφήγησης στην πλανεύτρα Σμύρνη με τις ευωδιές, τα έθιμα, την πολυπολιτισμικότητα, τα κέντρα διασκέδασης, τις χοροεσπερίδες, με το Μεροπάκι, την παρακόρη, να είναι η απαραίτητη ελαφριά και ολίγον κωμική νότα της ιστορίας.

Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση, εναλλάξ με τριτοπρόσωπη, δίνει ζωντάνια και παραστατικότητα ενώ αραιά και πού φαίνεται να απευθύνεται σε συγκεκριμένο άτομο, το οποίο παραμένει κρυφό ως το λυτρωτικό δεύτερο μέρος του βιβλίου. Αυτή η αφηγηματική μέθοδος βοηθάει την Ιφιγένεια να έρθει πιο κοντά στον αναγνώστη, να του εκμυστηρευτεί πράγματα και να τον προετοιμάσει για κάποια μελλοντικά γεγονότα. Ευτυχώς αυτές οι γενικές και αόριστες αναφορές στο εγγύς ή απώτερο μέλλον δε δημιουργούν αίσθηση «παντογνωσίας», που θα απωθούσε την ανάγνωση, αντίθετα, είναι ενδείξεις οικειότητας και σφαιρικότερης αντιμετώπισης των γεγονότων από μεταγενέστερη σκοπιά, όπου κάποιος έχει πληρέστερη εικόνα για όσα συνέβησαν και είναι σε θέση να τα τοποθετήσει στις πραγματικές τους διαστάσεις και να δει καλύτερα τα αίτια και τα αιτιατά που οδήγησαν στο τέλος. Μάλιστα, όταν τα ευχάριστα γεγονότα της Σμύρνης συνδυάζονται μ’ ένα αρκετά μεταγενέστερο ταξίδι επιστροφής της Ιφιγένειας σ’ έναν εντελώς αλλαγμένο τόπο, εκεί ένα δάκρυ συνοδεύει αυτά τα σπαράγματα του μέλλοντος, κυρίως λόγω του βιασμού των αναμνήσεων κι όχι λόγω των καθαυτών αιματηρών ιστορικών γεγονότων.

Ανατριχιαστικά ωμή και δοσμένη ρεαλιστικά, όπως έγραψα και πριν, είναι η απόφαση της Ιφιγένειας να εγκαταλείψει τους δικούς της λίγες μέρες μετά την άφιξη στη Σμύρνη του ελληνικού στρατού. Περίλυπη και τρομοκρατημένη, ντροπιασμένη και ταυτόχρονα ευτυχισμένη! Κι αμέσως μετά ένα συναρπαστικό ταξίδι στην Ανατολία, γεμάτο ποικίλες και ολοζώντανες περιγραφές, εκπληκτικές λεπτομέρειες που συνθέτουν μια φτωχή και αναπάντεχη καθημερινή ζωή ταπεινών ανθρώπων, αρώματα, χρώματα, στιγμές! Ικόνιο και σουφισμός, Βηρυτός, Παλαιστίνη, Αντιόχεια, Χαλέπι και τόσα άλλα μέρη μάς συστήνονται μέσα από την ευσύνοπτη ιστορία τους. Τα πασίγνωστα χαλιά μάλιστα, σε μια σκηνή, θυμίζουν το σπιτικό της Ιφιγένειας και τη συζήτηση με τον πατέρα της: «-Ποιος τα φτιάχνει; -Κορίτσια όπως εσύ. Κάθονται στον αργαλειό και κεντάνε με τα μικρά δάχτυλά τους τα όνειρά τους. -Θα ήταν ταξίδια τα όνειρά τους» (σελ. 153). Κι επιπλέον πηγάζει λες αυθόρμητα το πανεθνικό μήνυμα για ειρήνη από λαούς υποχείρια εξουσιαστών: «Το πρόβλημα παντού, ίσως περισσότερο στην Παλαιστίνη, ήταν ότι αυτοί που τραβούσαν γραμμές με μολύβια και χάρακες αγνοούσαν τι εθνότητες που ζούσαν εκεί, αδιαφορούσαν για τις επιθυμίες τους, το θρήσκευμά τους» (σελ. 183). Αυτές οι εμπειρίες, αυτό το ταξίδι, διανθισμένο με εύληπτα και συναρπαστικά γεγονότα των εκάστοτε τόπων, είναι η ευκαιρία για τη συγγραφέα να τονίσει μεταξύ πολλών άλλων πως όσες διαφορές κι αν υπάρχουν, οι άνθρωποι είναι ίδιοι κι έχουν ένα ριζικό: «-Όσο καιρό ταξιδεύουμε στις πόλεις της Μέσης Ανατολής, συνειδητοποιώ πόσο κοντά βρίσκονται ο ισλαμισμός κι ο χριστιανισμός σε τούτο το κομμάτι της γης. Θρησκείες που γεννήθηκαν η μια μέσα από την άλλη, λαοί που είχαν το ίδιο ιστορικό παρελθόν, άνθρωποι που μοχθούν για τα ίδια πράγματα, έχουν τις ίδιες αγωνίες» (σελ. 175-176).

Ποιος είναι λοιπόν ο Αντρέι Ρομπολόφσκι; Πρόκειται για έναν μυστηριώδη και γοητευτικό άντρα, με σκοτεινό παρελθόν, το οποίο μας ξεδιπλώνεται παράλληλα με τη ζωή του στη Σμύρνη, όπου μετέβη από το Παρίσι, ελπίζοντας σε μια νέα αρχή. Η συγγραφέας γνωρίζει καλά τη ρωσική ιστορία με την οποία ντύνει την προσωπικότητα του ήρωα και περιγράφει γεγονότα που ίσως να μην είναι ευρύτερα γνωστά στο ελληνικό κοινό. Μου άρεσε πολύ ο τρόπος που με βοήθησε να νιώσω την ψυχολογία ενός ζωγράφου, να δω τι διαβλέπει και πώς εκφράζεται με το πινέλο του, πόσο ανάγλυφα αποτυπώνει τα εκάστοτε συναισθήματά του. Ο περίφημος πίνακάς του με τη γυμνή Ιφιγένεια μου θύμισε σε ένταση το «Σ΄ αγαπώ» Λαμπέτη-Χορν στην «Κάλπικη λίρα» κι έτσι κατάλαβα πόσο έντονα είναι τα συναισθήματα αυτών των χαρακτήρων. Τι άλλαξε λοιπόν στην Αλεξάνδρεια; Χμμμ….

Ο Τζέιμς Μπάροουζ είναι μια αναπάντεχη προσθήκη στο ταξίδι του ζεύγους στη Μικρά Ασία, συστήνεται ως Άγγλος περιηγητής, με κλασικές σπουδές στην Οξφόρδη, όμως είναι ένας άνθρωπος που έχει κι αυτός τα μυστικά του. Είναι εκείνος που θα στηρίξει την Ιφιγένεια στα δύσκολα που θα έρθουν, είναι ο δημοσιογράφος που θα καλύψει κάποια γεγονότα, δε θα είναι όμως ποτέ η αγάπη που θ’ αντικαταστήσει τον Αντρέι. Γι’ αυτό μ’ αρέσει η ιστορία που αφηγείται το μυθιστόρημα, γιατί τίποτα δεν είναι αναμενόμενο ως εξέλιξη αλλά τα πάντα δίνονται σωστά και με μεγάλο βαθμό αληθοφάνειας. Όταν μάλιστα τα γεγονότα κυλάνε αβίαστα και φτάνουν ως τη δεκαετία του 1970 δίνεται μια ευκαιρία στον Τζέιμς να επανορθώσει και να κλείσει οριστικά τους λογαριασμούς του με το παρελθόν. Θα τα καταφέρει άραγε;

Μακάρι να μπορούσα να γράψω κάτι πάνω στα αισθήματα που μου δημιουργήθηκαν από τα γεγονότα της Αλεξάνδρειας και μετέπειτα, είναι κρίμα όμως να στερήσω από τον αναγνώστη τη χαρά ν’ ανακαλύψει μόνος του τις αλλαγές που θα ενδυναμώσουν, απογοητεύσουν, κλονίσουν τους ήρωες που τον ταξιδεύουν από την Κωνσταντινούπολη και την Αθήνα ως τα μοναστήρια του Σινά και το Λονδίνο. Μια εξαίρεση θα κάνω για τον Νικόλα, που μεγαλώνει με την πόρνη μάνα του στην Καισαριανή μαζί με τους άλλους πρόσφυγες. Η συγγραφέας τον περιγράφει με τα πιο συγκινητικά χρώματα, μιας και είναι καρπός ομαδικού βιασμού κι η μάνα του πότε τον διώχνει, πότε τον αγκαλιάζει. Μεγαλώνει με μια ουσιαστικά ξένη γυναίκα κι ο χαρακτήρας του πλάθεται μελετημένα και με εγκράτεια, χωρίς συναισθηματικές ακρότητες, ακόμη κι όταν η μάνα του τον εγκαταλείπει για μια καλύτερη ζωή στην Αμερική. Συμπυκνωμένα και με ενάργεια, η ζωή του ως την ενηλικίωση περνάει γρήγορα, χωρίς περιττές σκηνές, κι όταν έρχεται η ώρα για μια σημαντική απόφαση δείχνει το μεγαλείο της ψυχής του, που υπερνικά την πικρία και το μίσος.

Έχουμε λοιπόν γλυκόπικρες ιστορίες που η ροή τους αποφεύγει τις μασημένες, έτοιμες λύσεις και χαράζει τη δική της πορεία μέσα στα χρόνια. Νέες γνωριμίες, απροσδόκητοι παραλληλισμοί, μνήμες-αγκάθια σε κάθε νέα αρχή ωριμάζουν τον Ιφιγένεια, τον Αντρέι, την Ελισώ… Ένα άλλο σημαντικό προτέρημα του κειμένου είναι αυτό ακριβώς, ότι έχουμε να καλύψουμε σχεδόν εβδομήντα χρόνια αφήγησης κι όμως δεν υπάρχει εμμονή να καταγράψουμε την κάθε σχεδόν μέρα των γεγονότων, αντίθετα, κυρίως οι πόλεμοι, περνιούνται πολύ σύντομα, δίνοντας το βάρος της αφήγησης σε μεταγενέστερα γεγονότα, εξίσου σημαντικά για τις αλλαγές στις ζωές των πρωταγωνιστών.

«Η εφήμερη ομορφιά του έρωτα» είναι ένα μυθιστόρημα που με ταξίδεψε από τη Σμύρνη ως τα βάθη της Ανατολής κι από κει σε σημαντικά μέρη της ελληνικής παρουσίας. Συμπυκνωμένες παράγραφοι, λίγα και συναρπαστικά γραμμένα ιστορικά στοιχεία, που παρουσιάζονται είτε εν μέσω συζητήσεων είτε σε εφημερίδες και επιστολές είτε αντικαθρεφτίζονται σε κάποια γεγονότα. Ακόμη και οι παρένθετες, εκτενέστερες αναφορές στις ιστορικές περιόδους προς τεκμηρίωση των γενομένων δε με κούρασαν, παρ’ όλο που θα τις προτιμούσα σε μορφή υποσημειώσεων ή επίμετρου στο τέλος του βιβλίου, μιας και έκοβαν την αφήγηση σε καίριο σημείο ενώ η Ιστορία ήδη είχε ζωντανέψει χάρη στις πράξεις και τα λόγια των χαρακτήρων κι έτσι η παρουσία τους στα συγκεκριμένα σημεία πλεονάζει. Πλούσιο λεξιλόγιο, ελάχιστοι διάλογοι, χωρίς περιττές σκηνές και κεφάλαια, ζωντανεύουν μια διαφορετική ιστορία αγάπης, που παραδέχεται πως όσο εφήμερος κι αν είναι ο έρωτας, αξίζει να τον ζήσει κανείς για όσο κρατήσει. Ένα μυθιστόρημα που ολοκληρώνεται με ένα από τα πιο γλυκόπικρα φινάλε που έχω συναντήσει, φέρνοντάς μου δάκρυα λύτρωσης και ανακούφισης.

Βιβλίο Κοντά στις ράγιες
Συγγραφέας Άλκη Ζέη
Κατηγορία Παιδικό μυθιστόρημα
Εκδότης Μεταίχμιο
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Άλλο ένα διαμαντάκι της αγαπημένης όλων Άλκης Ζέη, που διαβάζεται ακόμη και σήμερα από μικρούς και μεγάλους αναγνώστες. Το ιστορικό υπόβαθρο γνωστοποιείται από ψήγματα καθημερινότητας και παραστατικούς διαλόγους, χωρίς διδακτισμούς και δύσκολες πληροφορίες. Η Σάσα ζει στα τέλη του 19^ου αιώνα στην τσαρική Ρωσία και η μεγάλη αλλαγή στη ζωή της έρχεται το 1894 που σπουδάζει στο γυμνάσιο και ταυτόχρονα αναλαμβάνει την ηγεσία ο τσάρος Νικόλαος Β΄, λίγα χρόνια πριν τον Α΄ Παγκόσμιο πόλεμο και την Οκτωβριανή Επανάσταση. Είναι μια ζωηρή μαθήτρια, με ηθικές αρχές, γεμάτη απορίες για τις κοινωνικές και οικογενειακές καταστάσεις των ανθρώπων που απαρτίζουν το περιβάλλον της. Δραστήρια και κοινωνική, γνωρίζει φτωχά και πλούσια παιδιά, σιωπηλή και διακριτική, γίνεται μάρτυρας συζητήσεων για τις πολιτικές αλλαγές στη χώρα κι όλα αυτά είναι ερεθίσματα που βάζουν σε κίνηση τους μηχανισμούς της σκέψης της και προσπαθεί να μάθει και να καταλάβει τα πάντα.

Ο πατέρας της, Ίγκορ Λβόβιτς, είναι γιατρός, ανήκει στη μεσαία τάξη, αρνείται να εξυπηρετήσει μόνο τους πλούσιους, αντίθετα δείχνει σαφή προτίμηση στους φτωχούς και τους άπορους, από τους οποίους φυσικά δε δέχεται να πληρωθεί. Η στάση του είναι αντικείμενο συζήτησης ανάμεσα στους συναδέλφους του, οι οποίοι τον θαυμάζουν. Είναι αυστηρός με την οικογένειά του αλλά λογικός. Αφιερώνει όσο χρόνο έχει ελεύθερο για δημιουργικές συζητήσεις με την κόρη του, την οποία προσπαθεί να στηρίξει στα δικά της πόδια και να την απομακρύνει από τα υπερβολικά χαϊδολογήματα της μητέρας της, Ελένα Μιχαήλοβνα (μια γυναίκα κάπως οπισθοδρομική στις κοινωνικές αλλαγές, μάλλον από φόβο παρά από αδιαφορία) και της υπηρέτριας, Ντούνια. Δε δίστασε να τη στείλει μόνη της στο απέναντι γυμνάσιο, δεν το σκέφτηκε δεύτερη φορά ν’ απολύσει τη Γερμανίδα που τη νουθετούσε με γελοίες προκαταλήψεις της δικής της κουλτούρας και γενικά καταφέρνει να συγκρατήσει ακριβοδίκαια την τάξη στην οικογένειά του.

Ιδιαίτερο ρόλο παίζει στη ζωή της Σάσα ο νέος της δάσκαλος, Πάβελ Γκριγκόρεβιτς ή κατ’ εκείνη Φεγγάρης Φεγγάροβιτς λόγω του προσώπου του, που είναι από τους «μπουζουριασμένους», όπως τον χαρακτηρίζουν, μιας και λόγω των ιδεών του εστάλη στη Σιβηρία για τρία χρόνια και τώρα είναι «υπό επιτήρησιν». Άλλη μια πρωτοτυπία του πατέρα της Σάσα, που κατάλαβε πως ο άνθρωπος θα παράσχει ουσιαστική μάθηση στην κόρη του, αγνοώντας τις πολιτικές του αντιλήψεις. Ο Πάβελ όμως δεν έχει ξεχάσει την ιδεολογία του και οργανώνει τους εργάτες σε συλλαλητήρια, κάτι που θα τον οδηγήσει σε νέες περιπέτειες και τη Σάσα σε νέες ερωτήσεις.

Ένα δαιμόνιο πλασματάκι λοιπόν μας καλωσορίζει στη ζωή της, γεμάτο ιδέες, απορίες και ερωτήσεις, που προσπαθεί να κατανοήσει τη μεταφορική σημασία πολλών προτάσεων, τις καταστάσεις που ζει και καθρεφτίζονται μέσα από τη συμπεριφορά των φίλων, γειτόνων, γνωστών και συγγενών και να γίνει κι η ίδια όσο γίνεται καλύτερο μέλος αυτής της κοινωνίας. Οι σπουδές της στο γυμνάσιο της αποκαλύπτουν τι πραγματικά συμβαίνει στο κράτος που ζει, με τις αλλόθρησκες και αλλόγλωσσες να θεωρούνται κατώτερης στάθμης, με πλήρη υποταγή στον τσάρο, με αυστηρή αλλά κενή διαπαιδαγώγηση και πολλά άλλα. Σύντομα όμως κάνει νέες φιλίες κι έτσι οι σκανδαλιές και η παιδική αντίληψη προσφέρουν απολαυστικές σελίδες, σωτήριες για το ιστορικό χάος που έρχεται καλπάζοντας, μιας και ο νέος τσάρος διαψεύδει τα όνειρα και τις ελπίδες του λαού του για κοινωνική ισότητα, ακολουθώντας την πολιτική του προκατόχου του, Αλέξανδρου Γ΄ ενώ η υπόθεση Μουλτάν είναι η αρχή του τέλους!

Μέσα από μια σειρά γεγονότων, μεγαλώνει η Σάσα Βελιτσάνσκαγια, γίνεται ατρόμητη, ηρωίδα, άφοβη, δε διστάζει να βοηθάει κρυφά τις αδύναμες στα μαθήματα συμμαθήτριές της ή να διαβάζει βιβλία απαγορευμένα, όπως του Μαξίμ Γκόρκι («φτερωτή βιβλιοθήκη» τη λένε μάλιστα κωδικοποιημένα), χαρίζοντας τον τρόμο στη μάνα της και την περηφάνια στον πατέρα της, που προσπαθεί να βρίσκει τις χρυσές τομές για να μην μπλέξουν. Μέσα από τα μάτια της η συγγραφέας περιγράφει εύληπτα και ουσιαστικά την κατάσταση που σιγόβραζε στη Ρωσία των τελών του 19^ου αιώνα και ταυτόχρονα μέσα από μια σειρά περιστατικών και γεγονότων δείχνει την αρμονική ισορροπία στη ζωή, με τα καλά και τα κακά περιστατικά να εναλλάσσονται, δίνοντας στη ζωή την πληρότητα που όλοι αγαπάμε. Η Άλκη Ζέη δίνει με μαεστρία τις συνθήκες ζωής και αντίδρασης στην Πετρούπολη και σκιαγραφεί αδρά εκπληκτικές προσωπικότητες που συστήνουν τον κόσμο στον οποίο καλείται να ζήσει, να σπουδάσει και, γιατί όχι, να πολεμήσει η Σάσενκα. Να αγωνιστεί για τα «απερίσκεφτα» όνειρα των ανθρώπων που πίστεψαν σε μια ιδεολογία πριν τους λιώσει η ιστορική πραγματικότητα.

Ένα εξαίρετο γλυκόπικρο μυθιστόρημα που πρέπει όλοι να διαβάσουν, κυκλοφορεί τώρα με εξώφυλλο της Διατσέντας Παρίση από τις εκδόσεις Μεταίχμιο ως ένα από τα βιβλία που περιέχονται στη συλλεκτική κασετίνα «Η Βιβλιοθήκη της Άλκης Ζέη». Πρόκειται για ένα σημαντικό απόκτημα για κάθε παιδί και έφηβο, μιας και περιέχονται τα αντιπροσωπευτικότερα μυθιστορήματα της κυρίας Άλκης Ζέη, που μεγάλωσαν, γαλούχησαν και επηρέασαν γενιές και γενιές ενώ χάραξαν το δικό τους μονοπάτι στη νεότερη μεταπολεμική πεζογραφία.