Βιβλίο Στο πίσω κάθισμα
Συγγραφέας Ευτυχία Γιαννάκη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ίκαρος 
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το μυθιστόρημα είναι μια καλή προσπάθεια της συγγραφέως να γράψει αστυνομικής υφής κείμενο, το γεγονός όμως ότι η ιστορία ξεδιπλώνεται από ανάκριση σε ανάκριση, οπότε το εκάστοτε στοιχείο που θα οδηγήσει παρακάτω την ιστορία προκύπτει είτε μέσα από τις κατάλληλες ερωτήσεις είτε μέσα από προσωπικές έρευνες του αστυνόμου, δεν κατάφερε να μου εξάψει το ενδιαφέρον. Δεν υπάρχουν ανατροπές και εκπλήξεις, μιας και ο σκελετός του βιβλίου είναι ο εξής: δολοφονία, ανακρίσεις, εμφάνιση σημαντικών προσώπων, κάποια στιγμή κάποιος λυγίζει και λέει κάποια πράγματα παραπάνω, ο ένοχος αρχίζει να αχνοφαίνεται ώσπου στο τέλος να αποδοθεί η πλήρης ταυτότητα και να επεξηγηθούν επαρκώς τα κίνητρα του εγκλήματος. Αν θα συλληφθεί ή πώς θα ολοκληρωθεί το μυθιστόρημα, αυτό το αφήνω στον αναγνώστη να το ανακαλύψει μόνος του.

Ο αστυνόμος Χάρης Κόκκινος δε με κέρδισε καθόλου. Μου φάνηκε σχεδόν ανεδαφικός και σαθρός. Είναι ένας άντρας σαρανταπεντάρης, αφοσιωμένος στη δουλειά του, με αποτέλεσμα να αγνοήσει την οικογένειά του. Η γυναίκα του του έχει δώσει διαζύγιο εδώ και πάρα πολλά χρόνια ενώ ο ίδιος δεν έχει προσπαθήσει ούτε μία φορά να δει τον γιο του, που πλέον είναι 20 ετών παλικάρι. Την ώρα που ξεκινάει η ιστορία του βιβλίου, ο γιος του αστυνόμου συλλαμβάνεται για αποπλάνηση ανηλίκου, μιας και συνήψε σχέση με 17χρονο φοιτητή, χωρίς να γνωρίζει την ηλικία του. Η αποκάλυψη ότι είναι ομοφυλόφιλος και ταυτόχρονα ότι συνελήφθη γκρεμίζει τον κόσμο της μητέρας του και κλονίζει ελάχιστα του πατέρα του. Ο Κόκκινος ουσιαστικά γυρίζει την πλάτη του στο ίδιο του το παιδί, ειδικά τώρα που τον χρειάζεται, κι ας ξέρει πόσο δύσκολα περνάνε στη φυλακή όποιοι είναι συγγενείς αστυνομικών και αφοσιώνεται ψυχή τε και σώματι στην υπόθεσή του. Αυτό θα ήταν αποδεκτό, εφόσον στο τέλος του βιβλίου ο Κόκκινος έπαιρνε το μάθημά του και άλλαζε γνώμη, όμως η μεταστροφή του δεν είναι απότοκη ριζικών αλλαγών ή εξελίξεων και καθόλου πλήρης. Δε με έπεισε καθόλου η κοσμοθεωρία του: «Όχι, ο Χάρης δεν θα το έπαιρνε πάνω του αυτή τη φορά. Δεν ήθελε να κάνει οτιδήποτε για αυτήν την υπόθεση. Δεν θα του φόρτωναν έναν ακόμη αδύναμο που απαιτούσε να αλλάξει τον κόσμο για χάρη του, ακόμη κι αν αυτός ο αδύναμος ήταν ο γιος του» (σελ. 213).

Οι υπόλοιποι ήρωες του βιβλίου αντικατοπτρίζουν γνωστούς, οικείους ανθρώπους της καθημερινότητας μιας πόλης που γκριζάρει κάθε μέρα και πιο πολύ. Η δράση εκτυλίσσεται στη Δραπετσώνα, στην Κυψέλη, στην Πλάκα και αλλού. Κρυψίνοες γριές, αδίστακτοι δημοσιογράφοι που κάνουν τον φίλο, δυναμικές γυναίκες που νοιάζονται να λύσουν σωστά την υπόθεση, ανώτεροι που επιπλήττουν για την κωλυσιεργία, παράλυτες πρώην υπηρέτριες που τις βιάζουν τα αφεντικά τους, νοητικά καθυστερημένα παιδιά που προτιμούν να τα φυλακίσουν στους τέσσερις τοίχους παρά να τα βοηθήσουν από ιατρικής και φαρμακευτικής άποψης. Και όλα αυτά δοσμένα με μια «μαύρη», κατηφή περιγραφή, με «απαισιόδοξες» (που εμένα μου άρεσαν, γιατί λατρεύω αυτό το στυλ σε ένα βιβλίο) και διαχρονικές παρατηρήσεις. Η σχέση του Κόκκινου με τη γυναίκα του αποδομείται σε μία και μόνο φράση: «Πέρα από τη βιασύνη τους να γίνουν γονείς, δεν υπήρχε κάποιο άλλο κοινό σημείο αναφοράς» (σελ. 91). Ούτε η Αθήνα μένει αλώβητη: «Μια καθημερινότητα γεμάτη μικρές επιτυχίες για κάποιον που προφταίνει ανοιχτούς τους δρόμους πριν από μια πορεία, που αποφεύγει τις ακαθαρσίες ενός σκύλου στο πεζόδρόμιο, που βρίσκει να παρκάρει στο κέντρο» (σελ. 117).

Το βιβλίο «Στο πίσω κάθισμα» είναι ένα καλό κείμενο από περιγραφικής άποψης, με ενδελεχείς παρατηρήσεις πάνω στην ανθρώπινη φύση και τον κοινωνικό ιστό μιας πόλης, δεν έχει όμως ένταση και ανατροπές που χρειάζεται ένα αστυνομικό μυθιστόρημα για να το αγαπήσω λίγο παραπάνω. Ίσως επειδή είναι το 1^ο της τριλογίας, όπως ανακοίνωσε η συγγραφέας, στα επόμενα να υπάρξουν τα στοιχεία που δε βρήκα εδώ.

Βιβλίο Το πιο μεγάλο βιβλίο για τις οικογένειες
Τίτλος πρωτοτύπου The great big book of families
Συγγραφέας Mary Hoffman
Εικονογράφος Ros Asquith
Μεταφραστής Αντώνης Παπαθεοδούλου
Κατηγορία Βιβλία γνώσεων
Εκδότης Ίκαρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Κακά τα ψέματα, ο άνθρωπος έχει μπει για τα καλά στον 21^ο αιώνα και πάμπολλα στερεότυπα έχουν αρχίσει και απορρίπτονται ή εμπλουτίζονται, μιας και το ποτάμι του χρόνου δε γυρίζει πίσω και το μυαλό του ατόμου είναι φτιαγμένο μόνο για πρόοδο και εξέλιξη, μιας και ούτε στιγμή δε σταματάει να σκέφτεται, να κατασκευάζει, να προτείνει μα πάνω απ’ όλα να προοδεύει. Το βιβλίο αυτό για τις οικογένειες διαφέρει παρασάγγας από άλλα σχετικά, μιας και δεν αφήνει τίποτα απ’ έξω, βοηθώντας έτσι τον μικρό αναγνώστη, που θα μελετήσει το άλμπουμ με τη βοήθεια κάποιου μεγαλύτερου, να καταλάβει πως η ζωή είναι πολύχρωμη, διαφορετική, ποικίλη και φυσικά καθόλου «ροζ». Η συγγραφέας δε διστάζει να εντάξει και κάποια λιγότερο γνωστά χαρακτηριστικά, όπως ένας άνεργος ή ένας άστεγος, άνθρωποι πρόθυμοι να ζήσουν με αμοιβή και μια στέγη πάνω απ’ το κεφάλι τους αλλά μια σειρά από ατυχείς συγκυρίες τους ανάγκασε να κάτσουν λίγο στην άκρη μέχρι να τους ξαναφωνάξουν, στοιχεία που ίσως σε άλλα βιβλία εξαλείφονται ή αναφέρονται δευτερευόντως. Εδώ διάβαζα για τις μονογονεϊκές οικογένειες μαζί με τις πολύτεκνες, για τα ετερόφυλα και ομόφυλα ζευγάρια μαζί με την παραδοσιακή εικόνα που αρκετοί από μας έχουμε με τη γιαγιά και τον παππού, διάβαζα για τους διαφορετικούς τρόπους εργασίας αλλά να που σε κάποιες οικογένειες δουλεύει μόνο ο ένας ή κάποιος είναι άνεργος. Επίσης, αναφέρονται τα διαφορετικά μεγέθη σπιτιών, χωρίς να εξαλείφεται η μορφή του αστέγου, ενώ σε αρκετά σημεία στην εικονογράφηση λαμβάνουν μέρος και άνθρωποι με αμαξίδιο!

Το κείμενο δεν είναι μια ιστορία με αρχή, μέση και τέλος αλλά το εφαλτήριο για πολλές και διαφορετικές συζητήσεις μεταξύ παιδιού και γονιών. Καταγράφονται και αναπαριστώνται, όπως έγραψα και πριν, όλες οι μορφές μιας οικογένειας όπως απαντώνται σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, όλες οι βιολογικές, κοινωνιολογικές και οικονομικές εκφάνσεις τους και όλα αυτά σε συνδυασμό με την πολύχρωμη, λεπτομερή και ζωηρή εικονογράφηση είμαι σίγουρος πως θα χαρίσουν ατέλειωτες δημιουργικές ώρες ποιοτικής συζήτησης σε μικρούς και μεγάλους. Παρατηρήστε τις λεπτομέρειες στην ενότητα «Σπίτια», ψάξτε περαιτέρω πληροφορίες για τις γιορτές που αναφέρονται στην αντίστοιχη ενότητα, χαζέψτε τις άπειρες μικρολεπτομέρειες που στολίζουν σα γιρλάντα κάθε σελίδα και διασκεδάστε με τις γκάφες και τα νάζια των μικρών παιδιών και των γατιών που κλέβουν τη παράσταση σχεδόν παντού! Γνωρίστε τα διαφορετικά μέσα μεταφοράς, τις γιορτές, τα παιχνίδια, τα μαγαζιά, τις διακοπές, τα χόμπι και τόσα άλλα!

Η τελευταία πρόταση του βιβλίου θα έλεγα πως είναι η καλύτερη απόδειξη πως όλα στη ζωή έχουν και μια θετική έκβαση: «Κι αν η μαμά ή ο μπαμπάς σου ζουν με καινούριο σύντροφο, τότε έχεις και καινούρια κλαδιά να βάλεις» [στο οικογενειακό δέντρο]. Σίγουρα δεν υπακούνε όλα σε έναν ενιαίο και γενικό κανόνα, γι’ αυτό υπάρχει και η λέξη «εξαίρεση» στην ομιλία μας. Υπάρχουν παιδιά δυστυχισμένα, ορφανά ή φτωχά, που βασανίζονται και κακοποιούνται από οικείους όμως το ταξίδι που χαρίζει αυτό το βιβλίο σε ψυχούλες και ανοιχτά μυαλά έχει μια σωστή, απαραίτητη νότα αισιοδοξίας που θα εμψυχώσει τους μικρούς αναγνώστες και θα τους βοηθήσει να καταλάβουν πολλά πράγματα απαραίτητα για την κατανόηση του μεγάλου ταξιδιού που λέγεται «ζωή».

Κατ’ εμέ, αυτό το βιβλίο είναι μια εξαιρετική καταγραφή της σημερινής πραγματικότητας και απευθύνεται σε ανθρώπους πρόθυμους να συζητήσουν το διαφορετικό και να αποδεχτούν και να κατανοήσουν την πολυπολιτισμικότητα και τις άπειρες πλέον μορφές οικογενειακής ανατροφής και κοινωνική ένταξης σε ένα σύνολο που διαρκώς διευρύνεται. Απλές παράγραφοι, χιλιάδες εικόνες, συνεχείς προτροπές από τη συγγραφέα για συζήτηση και μεγάλο, χορταστικό μέγεθος, είναι μια καλή επιλογή για να κλείσει επιτέλους η τηλεόραση, αυτή η μοντέρνα νταντά, και να ανοίξουν νέοι δρόμοι επικοινωνίας και αγάπης. Συγχαρητήρια στις εκδόσεις «Ίκαρος» που έφεραν αυτό το υποδειγματικό βιβλίο στην ελληνική αγορά.

Βιβλίο Αστική οικία στο Χαλάνδρι
Συγγραφέας Ισμήνη Καπάνταη
Κατηγορία Αστυνομικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ίκαρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Η κυρία Ισμήνη Καπάνταη περιγράφει με σχεδόν προφορικό τρόπο τα έργα και τις ημέρες της πανίσχυρης, κοινωνικά επιφανούς οικογένειας Αρναούτη με πολύ προσεκτικό χειρισμό και αρκετές λεπτομέρειες από τις ζωές όλων των εμπλεκόμενων προσώπων, από τις γραμματείς ως τους αστυνομικούς. Η γραφή της πειραματίζεται με νέες μορφές έκφρασης, καταργώντας το τυπικό συντακτικό. Φράσεις όπως: «Στάθηκε λίγο, πήρε βαθιά ανάσα και, “ο Ηλίας είναι πολύ καλός, πολύ καλός”, είπε» (σελ. 149) αφθονούν στο κείμενο, δίνοντας μια διαφορετική παραστατικότητα και ζωντάνια. Αυτό, σε συνδυασμό με ένα είδος προσωπικών παρατηρήσεων της συγγραφέως προς τον αναγνώστη, η οποία κατά καιρούς σαρκάζει με όμορφο χιούμορ τα δρώμενα, κάτι του στυλ «Η γιαγιά του, βλέπεις, τους παρακολουθούσε όλους συνέχεια» ή «Βλέποντας όμως ότι το τετράποδο ακολουθούσε τη γνωστή, παρά τετραπόδοις, τακτική του “με συγχωρείτε, δεν είναι πως σας αγνοώ, απλώς δεν άκουσα τίποτα”, και παρέμενε κρυμμένο…» (σελ. 131) με έβαλαν για τα καλά μες στο παιχνίδι, με ενέταξε καλύτερα στο περιβάλλον μέσα στο οποίο διαδραματίζονται τα γεγονότα και με βοήθησε να απολαύσω περισσότερο μια ιστορία σκοτεινή με πολλούς ενόχους.

Η ιστορία λοιπόν είναι καλοσχεδιασμένη και ανεπτυγμένη με ένα αρμονικό μείγμα πρωτοτυπίας και στερεοτύπων στην εξέλιξή της. Είναι ξεκάθαρα δομημένη σε δύο μέρη, στο οποίο πρώτο έχουμε τους χαρακτήρες και τα πιθανά κίνητρα για φόνο ενώ στο δεύτερο έχουμε τον φόνο και την αστυνομική έρευνα, με λίγα ακόμη ψήγματα γνωριμίας με τους υπόπτους. Αυτό που παρατήρησα κυρίως στον δρόμο για την επίλυση του μυστηρίου ήταν η επιμονή της συγγραφέως να αφαιρεί τη δράση στο κυριότερο σημείο, δηλαδή αν κάποιος πάει να ομολογήσει τον φόνο δεν έχουμε τη σκηνή της ομολογίας αλλά τις συνέπειές της, με τους αστυνομικούς να προχωράνε στο επόμενο βήμα ή αν βρεθεί άλλο ένα πτώμα περιγράφεται μόνο η αναστάτωση στο Τμήμα. Διαφορετική αφήγηση, δε διαφωνώ, ένιωσα όμως ότι στερούμουν την ένταση ακριβώς που χρειαζόταν ο σωστός ως τότε χειρισμός και εξέλιξη της ιστορίας. Πώς ήταν ο κανόνας στις αρχαίες τραγωδίες να αποφεύγονται μιαρές πράξεις μπροστά στα μάτια του κοινού οπότε Μήδεια και Οιδίποδας π.χ. προέβησαν στις πράξεις τους κατ’ ιδίαν; Ε, έτσι αισθάνθηκα όταν κορυφωνόταν η δράση κι αμέσως κατέπιπτε.

Οι ύποπτοι έχουν όλοι ουσιαστικό κίνητρο, είναι καλά δουλεμένοι χαρακτήρες, ποικίλλουν από τον στυγνό και αδέκαστο ως τον πιο τρυφερό και συνεσταλμένο. Γίνονται πολλά πράγματα, υπάρχει κλιμάκωση της πλοκής, δεν κατάφερα ν’ αγαπήσω κανένα από τα μέλη της οικογένειας, μιας και όλοι είχαν κάποιο κουσούρι (από δίψα για πλούτο μέχρι ανασταλτικούς παράγοντες που τους εμπόδιζαν να ζήσουν τη ζωή τους) και η λύση ήταν αληθοφανέστατη και σωστά αιτιολογημένη.

Η «Αστική οικία στο Χαλάνδρι», γραμμένη σε πολυτονικό, είναι η αποαγιοποίηση χωρίς ακρότητες μιας πανίσχυρης κοινωνικά οικογένειας που δε διστάζει να ξεπουληθεί μπροστά στο χρήμα και τα υψηλά συμφέροντα. Κάποιος απ’ όλους όμως έκανε ένα βήμα παραπάνω και σκότωσε την Κυρία. Ο αναγνώστης καλείται να το ανακαλύψει μέσα από σκηνές έντασης, πολυποίκιλους χαρακτήρες και μια εύκολη αφήγηση που δεν καταντά πουθενά πρόχειρη, αντίθετα προσφέρει ένα εναλλακτικό ταξίδι στον κόσμο της ελληνικής αστυνομικής λογοτεχνίας.

Βιβλίο Logicomix
Συγγραφείς Απόστολος Δοξιάδης, Χρήστος Χ. Παπαδημητρίου
Σχέδιο Αλέκος Παπαδάτος, Annie di Donna
Κατηγορία Graphic novel / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ίκαρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Ως προς το σενάριο-θέμα: έχουμε ένα στρυφνό ιστορικό δοκίμιο που κάπως το αλαφραίνει η κόμικ εκδοχή. Στρυφνό λόγω του αντικειμένου. Δεν είναι κάτι που το διαβάζεις χαλαρά στο τρένο. Θέλει αυτοσυγκέντρωση. Μια όμορφη ιστορία που αγκαλιάζει τον 19ο και τον 20ό αιώνα, με τις ιστορικές, πολιτικές και φιλοσοφικές εξελίξεις. Εντυπωσιάζει που ο πρωταγωνιστής, Μπέρτραντ Ράσελ έχει να παλέψει με την κληρονομική ασθένεια της τρέλας αλλά και την κολλητική τρέλα των μαθηματικών. Μου φάνηκε απίστευτο το πάθος των επιστημόνων της εποχής για κάτι τόσο αφηρημένο όσο τα μαθηματικά, η λογική, η φιλοσοφία κλπ. όντας καθαρά τριτοδεσμίτης. Γνωστά πρόσωπα περνούν μπροστά από τα μάτια μας καρέ καρέ παρουσιάζοντάς μας την περιπέτεια της λογικής έως σήμερα. Τα διαλείμματα ανάμεσα στην ιστορία βοηθάνε, οι απόψεις της συγγραφικής ομάδας αντικαθρεπτίζουν τις απόψεις των αναγνωστών και διευκολύνουν την πορεία της ανάγνωσης. Παίρνεις αέρα κατά διαστήματα, δεν βαριέσαι, μπορεί λόγω, ξαναλέω, του θέματος να μπουχτίζεις αλλά τελικά καταλήγεις πως πρόκειται για μαγεία. Πολύ καλύτερα που βγήκε σε ένα τόσο προσεγμένο κόμικ αλλιώς θα καταντούσε άλλο ένα ανούσιο πανεπιστημιακό σύγγραμμα, παραπεταμένο. Τάσεις, ιδέες, ρεύματα, άνθρωποι, εποχές…Εξαιρετικό στόρυ και δικαιολογούνται οι τυχόν αναχρονισμοί που παραδέχονται οι ίδιοι οι δημιουργοί.

Ως προς το κόμικ: τα λόγια περιττά. Καταρχάς η γραμμή μου θύμισε τα γαλλο-βελγικά κόμικς Τεν-Τεν κλπ. Απλή κι όμως περιεκτική. Με κωμικά γκαγκς και δράση σε δεύτερο πλάνο για να ανακουφίζεται το μάτι και να αλαφρώνει κι έτσι η ανάγνωση. Εξαιρετική η αναπαράσταση της σύγχρονης Αθήνας, αναγνώρισα πολλά σημεία που περπατούν οι πρωταγωνιστές (απίστευτα και τα μηνύματα για το σήμερα της Αθήνας, που προκύπτουν από τη συζήτηση των πρωταγωνιστών), εξίσου δυνατή η αναπαράσταση εποχής (Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος και μάλιστα σε μαύρο φόντο, μεσοπόλεμος, ενδυμασία, κτήρια, αρχιτεκτονική…). Απίστευτα καρέ, πότε μεγάλα, πότε μικρά, πολύ ωραία η εξέλιξη της πλοκής, πολύ ωραία η συνοχή και φυσικά αυτές οι προσωπογραφίες, που τις θεωρώ τόσο δύσκολες στο κόμικ, να είναι λες και φωτογραφίζουν τα χαρακτηριστικά των προσώπων, από τον αναγνωρίσιμο Δοξιάδη έως τους επιστήμονες.

Με δυο λόγια, μια εξαίρετη φιλόδοξη δουλειά, που πραγματικά θέλω να πιστεύω ότι θα έχει και συνέχεια με ένα συναφές ή διαφορετικό θέμα. Μπράβο μας για Ελλάδα, όπου ο χώρος του κόμικ τελευταία άρχισε να αναγνωρίζεται.

Βιβλίο Δημοκρατία
Συγγραφέας Αβραάμ Κάουα
Σχέδιο Αλέκος Παπαδάτος
Κατηγορία Graphic novel / Ιστορικό μυθιστόρημα
Εκδότης Ίκαρος
Συντάκτης: Πάνος Τουρλής

Το βιβλίο αποτελείται από πέντε κεφάλαια στα οποία εκτυλίσσεται η ιστορία του Λέανδρου, ενός νεαρού που υπήρξε μάρτυρας της δολοφονίας του τυράννου Ίππαρχου από τον Αρμόδιο και τον Αριστογείτονα και του πατέρα του στον γενικό χαμό που ακολούθησε. Ο Ιππίας και ο Ίππαρχος, γιοι του τυράννου Πεισιστράτου, κυβέρνησαν την Αθήνα από το 527 ως το 514 π. Χ. οπότε και δολοφονήθηκε ο Ίππαρχος. Ο Λύσανδρος, παραμονές της μάχης του Μαραθώνα το 490 π. Χ., αφηγείται στον σύστρατό του Θέρσιππο την ιστορία της ζωής του γεμάτος φόβο για την επόμενη μέρα που θα ξημερώσει και θα επιτεθούν στους Πέρσες.

Η ανατρεπτική αφήγηση κόβει την ανάσα ενώ το σκίτσο είναι άρτιο και αναπαριστά με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την εποχή, τους ανθρώπους, τους πρωταγωνιστές. Ευφυής η εναλλαγή του πλαισίου των εικόνων σε κάποιες σελίδες (από το σκοτεινό των μαχών ως το αττικόμορφο, εμβληματικό πλαίσιο του 2^ου κεφαλαίου). Εκπληκτική η αναπαράσταση της Αθήνας του 5^ου αιώνα με την Ακρόπολη να δεσπόζει πάνω από όλα και όλους, τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου (μάλλον) να έχει γίνει τόπος αγοράς, με την υποβλητική ατμόσφαιρα της πομπής των Παναθηναίων, την Πυθία να λέει τους χρησμούς, το υποβλητικά σκιτσαρισμένο Μαντείο των Δελφών, με τη θεά Αθηνά ανυπέρβλητη ως μορφή. Όλα υπέροχα και καλοφτιαγμένα!

Ο Πεισίστρατος, ο Σόλωνας και ο Κλεισθένης, οι γεννήτορες της έννοιας της δημοκρατίας, ιστορικές προσωπικότητες αμφιλεγόμενες ακόμη και σήμερα, με τις έννοιες ολιγαρχία, τυραννία, εξουσία να είναι αλυσοδεμένες και να αλληλοεξαρτώνται απόλυτα η μία από την άλλη. Ιδεολόγοι ή δολοπλόκοι; Πόσο εύκολα στήνονταν οι χρησμοί ώστε να εξυπηρετούν τα πολιτικά συμφέροντα; Και ποιανών τα συμφέροντα; Πώς λέγεται η ιδέα προς την οποία σπεύδουν οι χαρακτήρες του κόμικ και οι πολίτες των πόλεων-κρατών της αρχαιότητας;

Εκτός από τον χρωστήρα, μου άρεσε και η πένα! Το κείμενο είναι λυρικότατο, όχι ξερό ή στείρο, ενέχει και προσωπική υπογραφή του δημιουργού με καλαίσθητες εκφράσεις και παρομοιώσεις, σαν αυτήν της ανέμελης εφηβείας του Λύσανδρου με καλοκαίρι, το οποίο τελείωσε απότομα όταν σκότωσαν τον πατέρα του! Με μαεστρία άφταστη, ο Λέανδρος αντρώνεται μπροστά στα μάτια του αναγνώστη, έρχεται αντιμέτωπος με τις δολοπλοκίες και την τέχνη της πολιτικής, τη διαπλοκή, το σκοτάδι της πλεονεξίας και το φως της ζωγραφικής που χειρίζεται άψογα. Ένα παιδί μεγαλώνει, αναπτύσσεται, εξελίσσεται,  έρχεται αντιμέτωπο με την κατάρρευση στερεοτύπων που τον γαλούχησαν για καιρό. Και μετά; Πώς θα χειριστεί τα νέα δεδομένα; Πώς θα πείσει τους Αθηναίους για το καλό της πολιτείας;

Ευρηματικοί και οι παραλληλισμοί της «Δημοκρατίας» με τη σημερινή εποχή. Στο σημείο όπου οι Σπαρτιάτες έχουν καταλύσει την Αθήνα, η συμπεριφορά τους, η ανακατευτική τους στάση σε πολιτικά και πολιτειακά θέματα μου θύμισε τη σημερινή κατάσταση με τους συμβούλους και τις εντολές της Τρόικας για το χρέος του ελληνικού κράτους. Σίγουρα, ο στόχος των δημιουργών δεν ήταν να πολιτικοποιήσουν, έστω και με υπονοούμενα, την ιστορία τους, απλά διαπίστωσα με θλίψη ότι τα πράγματα δεν αλλάζουν αν δεν αλλάξει η νοοτροπία και δυστυχώς το ελληνικό μυαλό δε μεταστρέφεται με τίποτα!

Βασισμένοι στον Αριστοτέλη, στον Θουκυδίδη και στον Ηρόδοτο Αλέκος Παπαδάτος και ο Αβραάμ Κάουα γράφουν μια μυθοπλασία, αναμιγνύοντας επιδέξια την πραγματικότητα με τον μύθο και την Ιστορία. Στόχος των δημιουργών ήταν «να πούμε την ιστορία ανθρώπων σαν κι εμάς, ανθρώπων που διαχρονικά έρχονται αντιμέτωποι με τα κύματα που σηκώνουν τα κατακλυσμιαία ιστορικά γεγονότα και παλεύουν να τα κατανοήσουν» (σελ. 208). Στο τέλος του βιβλίου υπάρχουν αλφαβητικά κατά όνομα κυρίου προσώπου ιστορικά σχόλια για πληρέστερη κατανόηση του πλαισίου στο οποίο κινείται η ιστορία και διαφώτιση ως προς τον ρόλο των πρωταγωνιστών, σε ευσύνοπτη μορφή που δε με κούρασε.

Ένα graphic novel γεμάτο ιστορία, διαχρονικότητα, αξίες, πολιτική και πολιτειακή ιστορία, ένα εμβληματικό έργο ουδέτερο, αμφίπλευρο, διδακτικό, ανθρώπινο, ενδιαφέρον, ευκλεές, περίλαμπρο που δεν πρέπει να λείπει από καμιά βιβλιοθήκη!